{"id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem, tak aby powstał\nspójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\nSTORKS NEST IN BRITAIN FIRST TIME IN 600 YEARS\nOver the past few weeks, a pair of love-struck storks have 8.1. seen building\na nest on top of a 36ft high chimney at Thrigby Hall Wildlife Gardens in Norfolk. This is a rare\nsight in the UK, as storks breed mainly in continental Europe. In fact, these spectacular birds\nlast nested in the UK in 1416 on St. Giles Cathedral in Edinburgh. 8.2. then\nthey have not bred naturally here.\nDelighted wildlife lovers in England are keeping their 8.3. crossed, hoping\nthe storks will soon enjoy a happy event. The birds will be closely watched for feeding activities\nor any other sign that the young have arrived. It will be a day for great celebration if these storks\nmanage to breed successfully in the traditional way because earlier attempts to encourage stork\nbreeding 8.4. out to be a failure.\nadapted from www.telegraph.co.uk\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"8. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.\nMore and more people are allowed to work\nfrom home. Such a solution has many\nadvantages but it can also be a problem in\nmany ways.\nTeza\nzgodna\nz\ntematem,\nzapowiada\noczekiwaną strukturę rozprawki.\nHomeworking is a new idea which is more\nand more popular. I think it is great to be able\nto work from home.\nTeza odbiegająca od tematu (nie zapowiada\noczekiwanej struktury rozprawki).\nWork is becoming more and more important\nin our lives. It can be good or bad.\nTeza niezgodna z tematem.\nThe issue of doing work at home after work\nin the office is very popular. It has many\nadvantages and problems.\nTeza odbiegająca od tematu.\nTelecommuting is gaining popularity. Many\ncompanies allow workers to do their duties\nfrom home.\nBrak tezy.\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) wady i (2) zalety umożliwienia osobom zatrudnionym wykonywania\npracy w domu.\n2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,\nczyli wykonywaniem obowiązków służbowych w domu, zamiast w siedzibie firmy, nie\nbierze się tego argumentu pod uwagę, oceniając dany element, np. Many people do not\nmanage to finish their work in a workplace and have to spend hours of their private time to\ndo everything what is expected of them.\nJeśli zdający pisze o wadach i zaletach pracy w domu z punktu widzenia osoby prowadzącej\nfirmę, taka argumentacja jest akceptowana, pod warunkiem, że dotyczy wad i zalet pracy\nw domu. Argumenty dotyczące innych aspektów prowadzenia własnej działalności\ngospodarczej, np. samodzielne podejmowanie decyzji, problemy ze znalezieniem klientów,\nsą uznawane za fragmenty odbiegające od tematu (X,Y).\n3. Jeśli zdający odnosi się do wykonywania obowiązków poza miejscem pracy, ale nie\nw domu, np. na wakacjach, taka realizacja tego elementu jest kwalifikowana na poziom\nniższy.\n4. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy\n(np. housework zamiast homeworking lub employer zamiast employee), ale argumenty\npasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy.\nZgodność z tematem\nCoraz więcej firm umożliwia swoim pracownikom wykonywanie pracy zawodowej w domu,\nzamiast w siedzibie firmy.\nNapisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety takiego rozwiązania.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- przyczyny rosnącej popularności takiej formy zatrudnienia (jeśli nie wskazują na\nzalety lub wady), np. rozwój technologii.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- znaczenie pracy w życiu człowieka.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- przyczyny pracoholizmu we współczesnym świecie.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\ngg\nfragmenty nie na temat\nfragmenty odbiegające od tematu\n„główka”\nelementy tematu\nC\nD\nX\nY\nA\nB\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nrozprawki\nPrzykłady zakończenia luźno związanego\nz tematem\nAs mentioned above there are benefits and\ndrawbacks of such a decision.\nWork is a very important part of our life and\nwe have to treat it seriously.\nAs you can see benefits outweigh drawbacks.\nARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY\nTemat\nZwiedziłeś(-aś) wystawę fotograficzną, która dotyczyła problemu zaśmiecania środowiska\nnaturalnego plastikiem. Napisz artykuł na temat tej wystawy. W swoim artykule opisz\nzdjęcie z wystawy, które wywarło na Tobie największe wrażenie, i wyraź swoją opinię na\ntemat skuteczności takich wystaw w walce z tym problemem.\nW artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska\nspołecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie\nomawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,\nkomentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę\nkształtowania opinii czytelników.\nDobrze napisany artykuł:\n• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika\n• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,\nnp. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając\nbarwnego języka\n• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany\nw tekście.\nWstęp\n1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się do zwiedzonej\nwystawy lub problemu zaśmiecania środowiska naturalnego plastikiem w sposób\nzachęcający do dalszej lektury.\n2. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do zdjęcia, które zrobiło na nim wrażenie oraz\nskuteczności takich wystaw w walce z problemem zaśmiecenia środowiska plastikiem.\nPrzykłady wstępów zgodnych z tematem\ni ciekawych\nPrzykłady wstępów schematycznych\nEvery morning I walk past a lake and see\ndiscarded plastic bottles floating in it. It’s\nsuch a depressing picture. And every time I\nsee these bottles I wonder what could be done\nto stop people from behaving like that? Is\nthere anything that can stop the approaching\ndisaster?\nPlastic pollution is a big problem in our\nworld. I’m sure everyone will agree.\nIn my article I’ll tell you about an important\nenvironment problem.\nElementy tematu\nElementami są:\n1) opisanie zdjęcia, które wywarło największe wrażenie\nWymagane jest opisanie jednego konkretnego zdjęcia z wystawy dotyczącej zanieczyszczenia\nśrodowiska plastikiem. Reakcja zdającego na opisane zdjęcie z wystawy może stanowić\nrozwinięcie tego elementu tematu.\nJeśli zdający nie opisuje zdjęcia z wystawy dotyczącej zanieczyszczenia środowiska plastikiem,\nktóre mu się podobało / zrobiło na nim wrażenie, taka realizacja jest kwalifikowana na poziom\n0.\nAkceptowana jest sytuacja, w której zdający opisuje zdjęcie, które wszystkim zwiedzającym\nnajbardziej się podobało / wzbudziło największe zainteresowanie zwiedzających.\nAkceptowana jest sytuacja, kiedy uczeń opisuje zdjęcie, które mu się nie podobało, pod\nwarunkiem, że wynika z pracy, że zdjęcie to zrobiło na nim wrażenie.\nJeśli opis zdjęcia nie odnosi się do kluczowego elementu polecenia, jakim jest zanieczyszczenie\nśrodowiska plastikiem, taka realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na\npoziom 0.\nJeśli zdający opisuje dwa lub kilka zdjęć z wystawy, jako realizacja pierwszego elementu\npolecenia jest traktowany opis jednego z nich - tego, które zostało opisane najbardziej\nszczegółowo / którego opis jest najbardziej pogłębiony, np. There were many photos at the\nexhibition which showed the dangers of plastic. In one of them there was plastic floating in the\nocean, in others many animals which ate plastic trash. I remember a photo which showed a\ndeer with a plastic bottle on its head. (pobieżna realizacja elementu - poziom 0).\nPoinformowanie o tematyce wystawy / różnorodności zdjęć na niej prezentowanych lub opis\ninnych zdjęć na wystawie nie jest realizacją tego elementu polecenia, chyba że zdający\nwyraźnie porównuje wybrane zdjęcie z innymi lub wykorzystuje inne zdjęcia do podkreślenia\nwalorów tego wybranego.\nJeśli z pracy wynika, że opis dotyczy zdjęcia, które nie było eksponowane na wystawie, taka\nrealizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na poziom niższy.\nJeśli zdający przedstawia opis eksponatu z wystawy innej niż fotograficzna (np. opis obrazu,\nrzeźby), taka realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na poziom 0.\n2) wyrażenie opinii na temat skuteczności wystaw (fotograficznych) w walce z problemem\nzaśmiecenia środowiska naturalnego plastikiem\nWymagane jest wyrażenie opinii o skuteczności takich wystaw. Zdający może wyrazić swoją\nopinię w różnorodny sposób, np. I think such exhibitions are a great idea; I wish everyone\ncould see an exhibition like that; This exhibition was very useful because it made people more\naware of the problem; Art is a great way to show environmental problems.\nJeżeli zdający nie przedstawia swojej opinii na temat skuteczności takich wystaw / tej wystawy,\nrealizacja tego elementu kwalifikowana jest na poziom 0.\nOpinia dotycząca skuteczności takich wystaw, może odnosić się także do wystaw artystycznych\no innym charakterze niż fotograficzne (np. rzeźby / przedmiotów wykonanych z materiałów\nwtórnych) lub do skuteczności sztuki jako takiej w walce z problemem zaśmiecania środowiska\nplastikiem / zanieczyszczenia środowiska naturalnego.\nAkceptowana jest sytuacja, w której zdający odnosi się do skuteczności takich wystaw / tej\nwystawy wyłącznie na przykładzie swojej osoby, pod warunkiem, że realizacja tego elementu\nzawiera wyrażenie opinii o ich/jej skuteczności.\nJeśli drugi element polecenia jest omówiony w ostatnim akapicie, ta część pracy jest traktowana\njako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie.\nZgodność z tematem\nZwiedziłeś(-aś) wystawę fotograficzną, która dotyczyła problemu zaśmiecania środowiska\nnaturalnego plastikiem. Napisz artykuł na temat tej wystawy. W swoim artykule\nopisz zdjęcie z wystawy, które wywarło na Tobie największe wrażenie,\ni wyraź swoją opinię na temat skuteczności takich wystaw w walce z tym problemem.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- elementy recenzji/opisu wystawy, które nie odnoszą się do opisu zdjęcia oraz opinii\no skuteczności.\n- opis innych zdjęć na wystawie, poza tym wybranym\n„główka”\nelement 1.\nelement 2.\n- opis zanieczyszczenia środowiska (plastikiem), jego przyczyn lub skutków, bez\nodniesienia do opisywanego zdjęcia lub skuteczności wystaw.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- opis sytuacji zaobserwowanej w życiu, a nie przedstawionej na zdjęciu.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- relacja z demonstracji, która była protestem przeciwko zaśmiecaniu środowiska\nplastikiem.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.\n6. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację\noceniamy na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\nJeśli artykuł nie odnosi się do kluczowego elementu polecenia, jakim jest zanieczyszczenie\nśrodowiska plastikiem, zakończenie w takiej pracy jest kwalifikowane maksymalnie na poziom\n1. (odbiegające od tematu)\nJeśli zakończenie odnosi się częściowo do skuteczności takich wystaw, a nie było o tym mowy\nw rozwinięciu pracy, takie zakończenie jest kwalifikowane maksymalnie na poziom 1.\nElementy charakterystyczne dla formy\nNie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Dear Readers / Hello /\nHi.\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p.\nwypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p.\nwypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p.\nwypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment pracy (np. dłuższe zdanie lub\n2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski\nwynikają logicznie z przesłanek).\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n• nieuzasadnionego\nużycia\nczasowników\nw\nróżnych\nczasach\ngramatycznych\n(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)\n• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając\ntekst\n• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/\nkontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację danego podpunktu)\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i\nlogikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności i\nlogiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub\nwiększym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku\nkluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne\nz zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli\nkomunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.\n7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/\nniekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy\n(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych\nzaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy językowe i/lub ortograficzne.\nZakres środków językowych\nW ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków\nleksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.\n3 p.\n• szeroki zakres środków językowych\n• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych\n2 p.\n• zadowalający zakres środków językowych\n• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,\njednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości\n1 p.\n• ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości\n0 p.\n• bardzo ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości\nJeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości\nstylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć\no 1 punkt (maksymalnie do zera).\nPrzez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania\nznaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli\nz wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim\nstopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.\nPrzez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych\ndo wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych\ni jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi\npotocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne\nposługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się\nza uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli\nzdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują\nfragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.\nZa zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu\n„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia w\nstylu).\nPoprawność środków językowych\nW ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,\nleksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność językowa\n(leksykalno-gramatyczna)\nPoprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)\nnieliczne błędy zapisu\nliczne LUB bardzo liczne\nbłędy zapisu\nnieliczne błędy językowe\n3 p.\n2 p.\nliczne błędy językowe\n2 p.\n1 p.\nbardzo liczne błędy językowe\n1 p.\n0 p.\n1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej\nlub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.\n2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.\n3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych\nbłędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają\nkomunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często\nzakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.\nKwalifikowanie i oznaczanie błędów\nrodzaj błędu\nsposób oznaczenia\nprzykład\nbłąd językowy (leksykalny,\ngramatyczny)\npodkreślenie linią prostą\nMarek lubić czekoladę.\nbłąd językowy spowodowany\nbrakiem wyrazu\nznak √ w miejscu brakującego\nwyrazu\nMarek √ czekoladę.\nbłąd ortograficzny\notoczenie słowa kołem\nSłońce gżeje.\nbłąd językowy i ortograficzny\nw jednym słowie\npodkreślenie linią prostą\ni otoczenie kołem\nSłońce gżać w lecie.\nbłędy w spójności / logice\npodkreślenie linią falistą\nZałożyłem kurtkę bo było\ngorąco.\nfragment odbiegający od tematu otaczamy nawiasami\nkwadratowymi\nFragment odbiegający od\ntematu\nfragment niezgodny z tematem\notaczamy chmurką\nFragment niezgodny\nz tematem\nbłędy interpunkcyjne\notoczenie zbędnego znaku\nkółkiem\nznak √ w kółku w miejscu\nbrakującego znaku\nByło ciepło , i deszczowo.\nZrobiłem to √ ponieważ…\nBłędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe\ni oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.\nUsterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową\nfalą” na marginesie.\nUwagi dodatkowe\n1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest\n• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie\nodpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB\n• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niezgodna\nz poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium)\nLUB\n• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą zapisuje\nsię „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się\n0 punktów w każdym kryterium).\n2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu\negzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego\nzdającego, jest uznawana za niesamodzielną.\n3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie\nnienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one\notaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków\njęzykowych i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres\ni poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.\n5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.\n6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\nprzyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.\n7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.\n8. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy\nortograficzne.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**been** - strona bierna Present Perfect.\n\nPełne zdanie: *Over the past few weeks, a pair of love-struck storks have been seen building a nest on top of a 36ft high chimney at Thrigby Hall Wildlife Gardens in Norfolk.*\n\n## Sposób 1 - analiza struktury czasu i strony\n\n> \"Over the past few weeks, a pair of love-struck storks have **8.1. ** seen building a nest \"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"Over the past few weeks\"** → sygnał czasu Present Perfect (proces trwający do teraz).\n2. **\"have seen\"** → forma `have + + V3 (seen)` = wymaga `been` dla strony biernej Present Perfect.\n3. **Strona bierna:** *bociany SĄ obserwowane* (NIE bociany obserwują).\n\nKonstrukcja: **Present Perfect Passive = have/has + been + V3**\n- Active: *people have seen storks building*\n- Passive: *storks have been seen building*\n\n**Wniosek:** luka 8.1 = **been**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Forma Present Perfect Passive:**\n\n| Forma | Singular | Plural |\n| Active | has seen | have seen |\n| Passive | has been seen | have been seen |\n\nW zdaniu: *storks (l. mn.) HAVE BEEN SEEN building *\n\nKolokacja \"see sb doing sth\":\n- Active: *I saw storks BUILDING a nest* = widziałem bociany BUDUJĄCE gniazdo\n- Passive: *Storks were/have been seen BUILDING* = bociany widziano BUDUJĄCE\n- Form po see passive: `be + seen + V-ing` (verb of perception)\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect Passive\n\n> 📖 **Present Perfect Passive:**\n> `have/has + been + V3`\n> Active: *Someone has seen them building.*\n> Passive: *They have been seen building.*\n\n> 📖 **Czasowniki percepcji (see, hear, watch, notice, observe):**\n> Active: `V + sb + V-ing` (widzieć kogoś robiącego)\n> Passive: `be + V3 + V-ing` (być widzianym robiącym)\n> Przykład: *He was seen leaving.* = widziano, jak wychodził.\n\n> 📖 **Sygnały Present Perfect:**\n> - `over the past N weeks/months/years` = przez ostatnie N\n> - `recently`, `lately`, `so far`\n> - `since`, `for`\n> - `just`, `already`, `yet`\n> - `ever`, `never`\n\n> 📖 **Strona bierna pełna forma:**\n> - Pres. Simple Passive: is/are + V3\n> - Pres. Continuous: is/are being + V3\n> - Pres. Perfect: has/have been + V3\n> - Past Simple: was/were + V3\n> - Past Perfect: had been + V3\n> - Future: will be + V3\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **been**\n> - **WYKLUCZONE:** \"be\" (zła forma), \"being\" (zła forma), brak słowa\n> - **Spelling:** musi być POPRAWNY (3 litery: b-e-e-n, 2x \"e\")\n> - **Uzasadnienie:** Present Perfect Passive: *have BEEN seen building* (bociany są obserwowane).\n\n## Sposób 3 - sprawdzenie sensu zdania\n\nPo wstawieniu: \"a pair of love-struck storks have BEEN seen building a nest\"\n= \"para zakochanych bocianów BYŁA WIDZIANA budująca gniazdo\"\n= obserwatorzy widzieli bociany w trakcie budowy.\n\nSEMANTYCZNIE poprawne. Składnia Present Perfect Passive zachowana.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: w stronie biernej Present Perfect ZAWSZE *been* (NIE *be*, NIE *being*). Forma: `have/has + BEEN + V3`.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling: **been** (2x \"e\"). NIE *ben*, NIE *been'd*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sygnał *over the past few weeks* niemal zawsze wymaga Present Perfect (proces ciągły do teraz).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po passive `be seen` można dodać V-ing (gerund) - to charakterystyka czasowników PERCEPCJI: see, hear, watch, notice.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Since** (od tego czasu).\n\nPełne zdanie: *Since then they have not bred naturally here.*\n\n## Sposób 1 - analiza spójnika czasu\n\n> \"In fact, these spectacular birds last nested in the UK in 1416 on St. Giles Cathedral in Edinburgh. **8.2. ** then they have not bred naturally here.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Poprzednie zdanie:** ostatni raz gniazdowały w 1416 (data w przeszłości).\n2. **Po luce:** \"then they have not bred\" → Present Perfect (proces od momentu do teraz).\n3. **Logika:** OD 1416 (od tamtego momentu) → nie gniazdowały.\n\nKonstrukcja: **\"Since then + Present Perfect\"** = od tamtego czasu (i wciąż).\n\nAnaliza możliwych słów na lukę:\n- **Since** = od (przyimek/spójnik czasu) → \"Since then\" = od tamtego czasu. ✓\n- **From** = z, od (przyimek miejsca/czasu). Można \"From then on\", ale wymaga \"on\".\n- **After** = po. \"After then\" - nienaturalne. Wymaga \"After that\".\n- **Ever** = kiedykolwiek. \"Ever then\" - nie istnieje.\n\n**Wniosek:** luka 8.2 = **Since** (z dużej litery - początek zdania).\n\n## Sposób 2 - \"since\" jako sygnał Present Perfect\n\n**\"Since\" + reference point + Present Perfect:**\n- *Since 1416 they have not bred* = od 1416 nie gniazdowały\n- *Since then they have not bred* = od tamtego czasu nie gniazdowały\n- *Since I moved here, I have made many friends* = od mojej przeprowadzki\n\n**Vs. \"for\":**\n- *for + okres czasu* (for 600 years)\n- *since + punkt w czasie* (since 1416, since then)\n\nW zdaniu: \"since then\" odnosi się do **1416** (punkt w czasie) → wymaga *since*.\n\n## Reference gramatyczny - \"since\" i Present Perfect\n\n> 📖 **\"Since + punkt w czasie\":**\n> `since 1416, since Monday, since then, since I was born`\n> Form: `since + N (date/time) / clause`\n> Wymaga Present Perfect (proces wciąż trwa)\n\n> 📖 **\"For + okres czasu\":**\n> `for 600 years, for a long time, for an hour`\n> Form: `for + duration`\n> Wymaga Present Perfect/Continuous\n\n> 📖 **\"Since then\":**\n> `since then` = od tamtego czasu\n> Zwykle na początku zdania + Present Perfect\n> Synonim: `since that time`, `from then on`\n\n> 📖 **Present Perfect Negative:**\n> `they have not bred` = nie gniazdowały (od momentu do teraz)\n> Form: `have/has + not + V3`\n> Skrót: `haven't/hasn't`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **Since** (lub *since* gdyby zdanie ciągnęło się - tu wielka litera bo początek zdania)\n> - **Akceptowane warianty:** Since / since (klucz tolerancyjny)\n> - **WYKLUCZONE:** From (wymaga \"From then ON\"), After (wymaga \"After that\"), inne\n> - **Spelling:** S-i-n-c-e (5 liter)\n> - **Uzasadnienie:** *Since then + Present Perfect* - standardowa konstrukcja czasowa.\n\n## Sposób 3 - sprawdzenie sensu zdania\n\nPo wstawieniu: \"Since then they have not bred naturally here.\"\n= \"Od tamtego czasu (1416) nie rozmnażały się tu naturalnie.\"\n\nSEMANTYCZNIE poprawne. Składnia Present Perfect z *since* zachowana.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: zdanie zaczyna się od dużej litery - odpowiedź **Since** z dużej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: *for* (okres) vs *since* (punkt). Tu \"then\" = punkt → wymaga *since*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Since then* + Present Perfect to KLASYCZNA konstrukcja w narracji historycznej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling: *since* (NIE *sinse* lub *sins*). 5 liter, c przed e.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**fingers** - idiom: *keep one's fingers crossed* = trzymać kciuki.\n\nPełne zdanie: *Delighted wildlife lovers in England are keeping their fingers crossed, hoping the storks will soon enjoy a happy event.*\n\n## Sposób 1 - analiza idiomu\n\n> \"Delighted wildlife lovers in England are keeping their **8.3. ** crossed, hoping the storks will soon enjoy a happy event.\"\n\nKluczowy idiom: **\"keep one's fingers crossed\"** = trzymać kciuki (życzyć powodzenia).\n\nUWAGA: w angielskim trzyma się palce SKRZYŻOWANE (krzyż \"+\" z palca wskazującego i środkowego), w polskim - KCIUKI. To różnica kulturowa.\n\nKonstrukcja: `keep + possessive (my/your/his/her/their) + fingers + crossed`\n\n**Wniosek:** luka 8.3 = **fingers**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i semantyczna\n\nZdanie: *are keeping their crossed*\n- Present Continuous (`are keeping`) = obecna czynność.\n- *Their crossed* = ich skrzyżowane.\n- Kontekst: nadzieja na sukces bocianów (hoping for happy event).\n\nLogika: ludzie LICZĄ na sukces → trzymają kciuki/palce skrzyżowane → idiom = *keep their fingers crossed*.\n\n## Reference gramatyczny - idiomy z częściami ciała\n\n> 📖 **\"Keep one's fingers crossed\":**\n> `keep fingers crossed` = trzymać kciuki (życzyć powodzenia)\n> Form: `keep + possessive + fingers + crossed`\n> Polski odpowiednik: *trzymać kciuki*\n> Sens: nadzieja na powodzenie\n\n> 📖 **Inne idiomy \"part of body + Adj\":**\n> - `keep an eye on N` = mieć kogoś na oku\n> - `give sb a hand` = pomóc\n> - `pull sb's leg` = nabierać kogoś\n> - `cost an arm and a leg` = kosztować majątek\n> - `lose face` = stracić twarz\n> - `bite one's tongue` = ugryźć się w język\n> - `pay through the nose` = przepłacać\n\n> 📖 **Possessive determiners (my/your/his/her/their):**\n> `keep their fingers crossed` = trzymać ICH palce skrzyżowane\n> Form: `possessive + N`\n> Po `keep + sb's + N + Adj` (causative-like)\n\n> 📖 **Present Continuous (now/current):**\n> `they are keeping their fingers crossed` = trzymają kciuki (teraz)\n> Form: `am/is/are + V-ing`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **fingers**\n> - **WYKLUCZONE:** thumbs (kciuki - chociaż prawidłowe znaczeniowo, polskie tłumaczenie, ale to NIE jest idiom angielski), hands, arms\n> - **Spelling:** f-i-n-g-e-r-s (7 liter, liczba mnoga z \"s\")\n> - **Uzasadnienie:** *keep one's fingers crossed* to standardowy angielski idiom.\n\n## Sposób 3 - sprawdzenie sensu zdania\n\nPo wstawieniu: \"are keeping their fingers crossed, hoping the storks will soon enjoy a happy event\"\n= \"trzymają kciuki, mając nadzieję, że bociany wkrótce doznają radosnego wydarzenia\"\n\nIdiom wpasowuje się idealnie. *Hoping for* potwierdza emocjonalny ładunek idiomu.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** RÓŻNICA KULTUROWA: po polsku \"trzymać kciuki\", po angielsku \"keep fingers crossed\". Uczeń może wpisać \"thumbs\" - to BŁĄD (chociaż logiczny tłumaczeniowo).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom MUSI być w l. MNOGIEJ: *fingers* (nie *finger*). Skrzyżowane są palce, więc minimum dwa.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Po angielsku gestem szczęścia jest skrzyżowanie palca wskazującego i środkowego (krzyż \"+\"), nie kciuk!\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**turned** - phrasal verb: *turn out* = okazać się.\n\nPełne zdanie: *It will be a day for great celebration if these storks manage to breed successfully in the traditional way because earlier attempts to encourage stork breeding turned out to be a failure.*\n\n## Sposób 1 - analiza phrasal verb\n\n> \" because earlier attempts to encourage stork breeding **8.4. ** out to be a failure.\"\n\nKluczowy phrasal verb: **\"turn out to be\"** = okazać się.\n\nForma:\n- `turn out + to be + N/Adj` = okazać się czymś\n- `turn out + that-clause` = okazać się, że\n\nKontekst: poprzednie próby zachęcenia bocianów do gniazdowania ZAKOŃCZYŁY się porażką → past tense.\n\n**Czas:**\n- Cała wypowiedź dotyczy WCZEŚNIEJSZYCH prób (\"earlier attempts\").\n- Sygnał: *earlier* = wcześniejsze (przeszłość).\n- Wymagany czas: **Past Simple** = turned.\n\n**Wniosek:** luka 8.4 = **turned** (Past Simple of \"turn\").\n\n## Sposób 2 - eliminacja alternatyw\n\n**Możliwe phrasal verbs z \"out\":**\n- `turn out` = okazać się ✓\n- `work out` = okazać się / wypracować (też możliwe, ale klucz: turned)\n- `find out` = dowiedzieć się (nie pasuje semantycznie)\n- `come out` = wyjść (np. książka)\n\n**Forma czasu:**\n- *had turned* (Past Perfect) - możliwe, ale zbyt formalne dla \"earlier attempts\"\n- *turned* (Past Simple) - standardowa forma narracyjna ✓\n- *turn* (bare V) - niewłaściwa forma czasu\n- *have turned* (Present Perfect) - nie pasuje do \"earlier\"\n\n## Reference gramatyczny - phrasal verb \"turn out\"\n\n> 📖 **\"Turn out\":**\n> 1. **okazać się** - *It turned out to be a failure.* / *It turned out that he was lying.*\n> 2. **wyjść** (na ulicę) - *Thousands turned out to protest.*\n> 3. **wyłączyć** (light) - *Turn out the lights, please.*\n> 4. **produkować** - *The factory turns out 500 cars a day.*\n\n> 📖 **\"Turn out + to be + N/Adj\":**\n> `turn out to be a failure` = okazać się porażką\n> Form: `turn out + to be + Adj/N`\n\n> 📖 **\"Turn out + that-clause\":**\n> `It turned out that he was guilty.` = okazało się, że jest winny\n> Form: `it + turn out + that + clause`\n\n> 📖 **Past Simple narrative:**\n> `turned`, `tried`, `built` - sekwencja zdarzeń w przeszłości\n> Form: regular V + ed\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **turned**\n> - **Inne akceptowane:** wariant z modal/form pomocniczych mało prawdopodobny\n> - **WYKLUCZONE:** turn (bare V), turns (third person), turning (V-ing), turned-out (z myślnikiem)\n> - **Spelling:** t-u-r-n-e-d (6 liter, regularne -ed)\n> - **Uzasadnienie:** Past Simple of \"turn out\" = *turned out* (earlier attempts = przeszłość zakończona).\n\n## Sposób 3 - sprawdzenie sensu zdania\n\nPo wstawieniu: \"earlier attempts to encourage stork breeding turned out to be a failure\"\n= \"wcześniejsze próby zachęcenia bocianów do gniazdowania OKAZAŁY SIĘ porażką\"\n\nSEMANTYCZNIE poprawne. Phrasal verb *turn out to be* + Past Simple zachowany.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: zwróć uwagę na czas. *Earlier attempts* = wcześniejsze = Past Simple → **turned**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Phrasal verb *turn out* ma WIELE znaczeń - tu \"okazać się\" (najczęstsze w testach).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Spelling regularnego Past Simple: turn + ed = TURNED (NIE *turnned* z 2 \"n\" - to byłoby przy syllable + double consonant rule, ale \"turn\" kończy się na \"rn\", więc tylko jedno \"n\").","image":"img/jezyk-angielski-2019-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2019 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 8. (0-4)
Przeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem, tak aby powstał
spójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna
wpisywanych wyrazów.
STORKS NEST IN BRITAIN FIRST TIME IN 600 YEARS
Over the past few weeks, a pair of love-struck storks have 8.1. seen building
a nest on top of a 36ft high chimney at Thrigby Hall Wildlife Gardens in Norfolk. This is a rare
sight in the UK, as storks breed mainly in continental Europe. In fact, these spectacular birds
last nested in the UK in 1416 on St. Giles Cathedral in Edinburgh. 8.2. then
they have not bred naturally here.
Delighted wildlife lovers in England are keeping their 8.3. crossed, hoping
the storks will soon enjoy a happy event. The birds will be closely watched for feeding activities
or any other sign that the young have arrived. It will be a day for great celebration if these storks
manage to breed successfully in the traditional way because earlier attempts to encourage stork
breeding 8.4. out to be a failure.
adapted from www.telegraph.co.uk
MJA-1R

","answer_text_html":"
  1. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.
\n

More and more people are allowed to work
from home. Such a solution has many
advantages but it can also be a problem in
many ways.
Teza
zgodna
z
tematem,
zapowiada
oczekiwaną strukturę rozprawki.
Homeworking is a new idea which is more
and more popular. I think it is great to be able
to work from home.
Teza odbiegająca od tematu (nie zapowiada
oczekiwanej struktury rozprawki).
Work is becoming more and more important
in our lives. It can be good or bad.
Teza niezgodna z tematem.
The issue of doing work at home after work
in the office is very popular. It has many
advantages and problems.
Teza odbiegająca od tematu.
Telecommuting is gaining popularity. Many
companies allow workers to do their duties
from home.
Brak tezy.
Elementy tematu

\n
  1. Elementami są: (1) wady i (2) zalety umożliwienia osobom zatrudnionym wykonywania
\n

pracy w domu.

\n
  1. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego (wada lub zaleta) jest sprzeczny z tematem,
\n

czyli wykonywaniem obowiązków służbowych w domu, zamiast w siedzibie firmy, nie
bierze się tego argumentu pod uwagę, oceniając dany element, np. Many people do not
manage to finish their work in a workplace and have to spend hours of their private time to
do everything what is expected of them.
Jeśli zdający pisze o wadach i zaletach pracy w domu z punktu widzenia osoby prowadzącej
firmę, taka argumentacja jest akceptowana, pod warunkiem, że dotyczy wad i zalet pracy
w domu. Argumenty dotyczące innych aspektów prowadzenia własnej działalności
gospodarczej, np. samodzielne podejmowanie decyzji, problemy ze znalezieniem klientów,
są uznawane za fragmenty odbiegające od tematu (X,Y).

\n
  1. Jeśli zdający odnosi się do wykonywania obowiązków poza miejscem pracy, ale nie
\n

w domu, np. na wakacjach, taka realizacja tego elementu jest kwalifikowana na poziom
niższy.

\n
  1. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy
\n

(np. housework zamiast homeworking lub employer zamiast employee), ale argumenty
pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na poziom niższy.
Zgodność z tematem
Coraz więcej firm umożliwia swoim pracownikom wykonywanie pracy zawodowej w domu,
zamiast w siedzibie firmy.
Napisz rozprawkę, w której przedstawisz wady i zalety takiego rozwiązania.

\n
  1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
\n

• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.

\n\n

zalety lub wady), np. rozwój technologii.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.

\n
  1. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
\n

• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.

\n\n

Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.

\n
  1. Fragmenty wypracowania nie na temat:
\n

• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.

\n\n

Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.
gg
fragmenty nie na temat
fragmenty odbiegające od tematu
„główka”
elementy tematu
C
D
X
Y
A
B

\n
  1. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany
\n

za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).

\n
  1. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
\n

fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam
fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.

\n
  1. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia
\n

z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja
oceniana jest na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi

\n
  1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej części
\n

pracy z rozwinięciem wypracowania.

\n
  1. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie
\n

z przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest
akceptowane jako zgodne z treścią i tematem.
Przykłady schematycznego zakończenia
rozprawki
Przykłady zakończenia luźno związanego
z tematem
As mentioned above there are benefits and
drawbacks of such a decision.
Work is a very important part of our life and
we have to treat it seriously.
As you can see benefits outweigh drawbacks.
ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY
Temat
Zwiedziłeś(-aś) wystawę fotograficzną, która dotyczyła problemu zaśmiecania środowiska
naturalnego plastikiem. Napisz artykuł na temat tej wystawy. W swoim artykule opisz
zdjęcie z wystawy, które wywarło na Tobie największe wrażenie, i wyraź swoją opinię na
temat skuteczności takich wystaw w walce z tym problemem.
W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska
społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie
omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,
komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę
kształtowania opinii czytelników.
Dobrze napisany artykuł:
• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika
• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,
np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania, używając
barwnego języka
• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat poruszany
w tekście.
Wstęp

\n
  1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, zdający powinien odnieść się do zwiedzonej
\n

wystawy lub problemu zaśmiecania środowiska naturalnego plastikiem w sposób
zachęcający do dalszej lektury.

\n
  1. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do zdjęcia, które zrobiło na nim wrażenie oraz
\n

skuteczności takich wystaw w walce z problemem zaśmiecenia środowiska plastikiem.
Przykłady wstępów zgodnych z tematem
i ciekawych
Przykłady wstępów schematycznych
Every morning I walk past a lake and see
discarded plastic bottles floating in it. It’s
such a depressing picture. And every time I
see these bottles I wonder what could be done
to stop people from behaving like that? Is
there anything that can stop the approaching
disaster?
Plastic pollution is a big problem in our
world. I’m sure everyone will agree.
In my article I’ll tell you about an important
environment problem.
Elementy tematu
Elementami są:

\n
  1. opisanie zdjęcia, które wywarło największe wrażenie
\n

Wymagane jest opisanie jednego konkretnego zdjęcia z wystawy dotyczącej zanieczyszczenia
środowiska plastikiem. Reakcja zdającego na opisane zdjęcie z wystawy może stanowić
rozwinięcie tego elementu tematu.
Jeśli zdający nie opisuje zdjęcia z wystawy dotyczącej zanieczyszczenia środowiska plastikiem,
które mu się podobało / zrobiło na nim wrażenie, taka realizacja jest kwalifikowana na poziom
0.
Akceptowana jest sytuacja, w której zdający opisuje zdjęcie, które wszystkim zwiedzającym
najbardziej się podobało / wzbudziło największe zainteresowanie zwiedzających.
Akceptowana jest sytuacja, kiedy uczeń opisuje zdjęcie, które mu się nie podobało, pod
warunkiem, że wynika z pracy, że zdjęcie to zrobiło na nim wrażenie.
Jeśli opis zdjęcia nie odnosi się do kluczowego elementu polecenia, jakim jest zanieczyszczenie
środowiska plastikiem, taka realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na
poziom 0.
Jeśli zdający opisuje dwa lub kilka zdjęć z wystawy, jako realizacja pierwszego elementu
polecenia jest traktowany opis jednego z nich - tego, które zostało opisane najbardziej
szczegółowo / którego opis jest najbardziej pogłębiony, np. There were many photos at the
exhibition which showed the dangers of plastic. In one of them there was plastic floating in the
ocean, in others many animals which ate plastic trash. I remember a photo which showed a
deer with a plastic bottle on its head. (pobieżna realizacja elementu - poziom 0).
Poinformowanie o tematyce wystawy / różnorodności zdjęć na niej prezentowanych lub opis
innych zdjęć na wystawie nie jest realizacją tego elementu polecenia, chyba że zdający
wyraźnie porównuje wybrane zdjęcie z innymi lub wykorzystuje inne zdjęcia do podkreślenia
walorów tego wybranego.
Jeśli z pracy wynika, że opis dotyczy zdjęcia, które nie było eksponowane na wystawie, taka
realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na poziom niższy.
Jeśli zdający przedstawia opis eksponatu z wystawy innej niż fotograficzna (np. opis obrazu,
rzeźby), taka realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na poziom 0.

\n
  1. wyrażenie opinii na temat skuteczności wystaw (fotograficznych) w walce z problemem
\n

zaśmiecenia środowiska naturalnego plastikiem
Wymagane jest wyrażenie opinii o skuteczności takich wystaw. Zdający może wyrazić swoją
opinię w różnorodny sposób, np. I think such exhibitions are a great idea; I wish everyone
could see an exhibition like that; This exhibition was very useful because it made people more
aware of the problem; Art is a great way to show environmental problems.
Jeżeli zdający nie przedstawia swojej opinii na temat skuteczności takich wystaw / tej wystawy,
realizacja tego elementu kwalifikowana jest na poziom 0.
Opinia dotycząca skuteczności takich wystaw, może odnosić się także do wystaw artystycznych
o innym charakterze niż fotograficzne (np. rzeźby / przedmiotów wykonanych z materiałów
wtórnych) lub do skuteczności sztuki jako takiej w walce z problemem zaśmiecania środowiska
plastikiem / zanieczyszczenia środowiska naturalnego.
Akceptowana jest sytuacja, w której zdający odnosi się do skuteczności takich wystaw / tej
wystawy wyłącznie na przykładzie swojej osoby, pod warunkiem, że realizacja tego elementu
zawiera wyrażenie opinii o ich/jej skuteczności.
Jeśli drugi element polecenia jest omówiony w ostatnim akapicie, ta część pracy jest traktowana
jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie.
Zgodność z tematem
Zwiedziłeś(-aś) wystawę fotograficzną, która dotyczyła problemu zaśmiecania środowiska
naturalnego plastikiem. Napisz artykuł na temat tej wystawy. W swoim artykule
opisz zdjęcie z wystawy, które wywarło na Tobie największe wrażenie,
i wyraź swoją opinię na temat skuteczności takich wystaw w walce z tym problemem.

\n
  1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:
\n

• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)
• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.

\n\n

o skuteczności.

\n\n

„główka”
element 1.
element 2.

\n\n

odniesienia do opisywanego zdjęcia lub skuteczności wystaw.
Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.

\n
  1. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:
\n

• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami
tematu (X, Y), np.

\n\n

Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli
występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.
w Tabeli A.

\n
  1. Fragmenty wypracowania nie na temat:
\n

• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.

\n\n

plastikiem.
Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana
na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane
w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.

\n
  1. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany
\n

za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,
uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).

\n
  1. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany
\n

fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam
fragment pracy nie może być realizacją elementu tematu oraz częścią wstępu/zakończenia.

\n
  1. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia
\n

z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację
oceniamy na 0.
Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi
Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części
pracy z rozwinięciem wypracowania.
Jeśli artykuł nie odnosi się do kluczowego elementu polecenia, jakim jest zanieczyszczenie
środowiska plastikiem, zakończenie w takiej pracy jest kwalifikowane maksymalnie na poziom

\n
  1. (odbiegające od tematu)
\n

Jeśli zakończenie odnosi się częściowo do skuteczności takich wystaw, a nie było o tym mowy
w rozwinięciu pracy, takie zakończenie jest kwalifikowane maksymalnie na poziom 1.
Elementy charakterystyczne dla formy
Nie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Dear Readers / Hello /
Hi.
Spójność i logika wypowiedzi
2 p.
wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
1 p.
wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
0 p.
wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie
zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu
Jeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment pracy (np. dłuższe zdanie lub
2-3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się
0 punktów.
W ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość
dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między
zdaniami/akapitami tekstu.
W ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest
klarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski
wynikają logicznie z przesłanek).
Dodatkowe uwagi dotyczące spójności

\n
  1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:
\n

• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest
wcześniej wspomniane
• nieuzasadnionego
użycia
czasowników
w
różnych
czasach
gramatycznych
(„przeskakiwania” z jednego czasu gramatycznego na inny)
• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając
tekst
• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych
• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie
przyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/
kontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację danego podpunktu)

\n
  1. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i
\n

logikę wypowiedzi.

\n
  1. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać
\n

2 punkty w tym kryterium.

\n
  1. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,
\n

czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności i
logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub
większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.

\n
  1. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku
\n

kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne
z zasadami logiki.

\n
  1. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza
\n

jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli
komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.

\n
  1. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/
\n

niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy
(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych
zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy językowe i/lub ortograficzne.
Zakres środków językowych
W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję środków
leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.
3 p.
• szeroki zakres środków językowych
• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych
2 p.
• zadowalający zakres środków językowych
• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością
i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,
jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości
1 p.
• ograniczony zakres środków językowych
• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości
0 p.
• bardzo ograniczony zakres środków językowych
• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości
Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości
stylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć
o 1 punkt (maksymalnie do zera).
Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania
znaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli
z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim
stopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.
Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych
do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych
i jednostek leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi
potocznemu w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne
posługiwanie się jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się
za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli
zdający miesza bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują
fragmenty nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.
Za zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu
„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia w
stylu).
Poprawność środków językowych
W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,
leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.
Poprawność językowa
(leksykalno-gramatyczna)
Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)
nieliczne błędy zapisu
liczne LUB bardzo liczne
błędy zapisu
nieliczne błędy językowe
3 p.
2 p.
liczne błędy językowe
2 p.
1 p.
bardzo liczne błędy językowe
1 p.
0 p.

\n
  1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej
\n

lub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.

\n
  1. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.
  2. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych
\n

błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają
komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często
zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.
Kwalifikowanie i oznaczanie błędów
rodzaj błędu
sposób oznaczenia
przykład
błąd językowy (leksykalny,
gramatyczny)
podkreślenie linią prostą
Marek lubić czekoladę.
błąd językowy spowodowany
brakiem wyrazu
znak √ w miejscu brakującego
wyrazu
Marek √ czekoladę.
błąd ortograficzny
otoczenie słowa kołem
Słońce gżeje.
błąd językowy i ortograficzny
w jednym słowie
podkreślenie linią prostą
i otoczenie kołem
Słońce gżać w lecie.
błędy w spójności / logice
podkreślenie linią falistą
Założyłem kurtkę bo było
gorąco.
fragment odbiegający od tematu otaczamy nawiasami
kwadratowymi
Fragment odbiegający od
tematu
fragment niezgodny z tematem
otaczamy chmurką
Fragment niezgodny
z tematem
błędy interpunkcyjne
otoczenie zbędnego znaku
kółkiem
znak √ w kółku w miejscu
brakującego znaku
Było ciepło , i deszczowo.
Zrobiłem to √ ponieważ…
Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe
i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.
Usterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową
falą” na marginesie.
Uwagi dodatkowe

\n
  1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest
\n

• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie
odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB
• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie niezgodna
z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium)
LUB
• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą zapisuje
się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się
0 punktów w każdym kryterium).

\n
  1. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu
\n

egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego
zdającego, jest uznawana za niesamodzielną.

\n
  1. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie
\n

nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one
otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków
językowych i poprawności środków językowych.

\n
  1. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 słów, przyznaje się 0 punktów za zakres
\n

i poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.

\n
  1. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,
\n

we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.

\n
  1. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),
\n

przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.

\n
  1. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,
\n

we wszystkich pozostałych kryteriach można również przyznać maksymalnie po 1 punkcie.

\n
  1. Słowa zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy
\n

ortograficzne.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

8.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

been - strona bierna Present Perfect.

\n

Pełne zdanie: Over the past few weeks, a pair of love-struck storks have been seen building a nest on top of a 36ft high chimney at Thrigby Hall Wildlife Gardens in Norfolk.

\n

Sposób 1 - analiza struktury czasu i strony

\n
"Over the past few weeks, a pair of love-struck storks have 8.1. seen building a nest "
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "Over the past few weeks" → sygnał czasu Present Perfect (proces trwający do teraz).
  2. "have seen" → forma have + + V3 (seen) = wymaga been dla strony biernej Present Perfect.
  3. Strona bierna: bociany SĄ obserwowane (NIE bociany obserwują).
\n

Konstrukcja: Present Perfect Passive = have/has + been + V3

\n\n

Wniosek: luka 8.1 = been.

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna

\n

Forma Present Perfect Passive:

\n

| Forma | Singular | Plural |
| Active | has seen | have seen |
| Passive | has been seen | have been seen |

\n

W zdaniu: *storks (l. mn.) HAVE BEEN SEEN building *

\n

Kolokacja "see sb doing sth":

\n\n

Reference gramatyczny - Present Perfect Passive

\n
📖 Present Perfect Passive:
have/has + been + V3
Active: Someone has seen them building.
Passive: They have been seen building.
\n
📖 Czasowniki percepcji (see, hear, watch, notice, observe):
Active: V + sb + V-ing (widzieć kogoś robiącego)
Passive: be + V3 + V-ing (być widzianym robiącym)
Przykład: He was seen leaving. = widziano, jak wychodził.
\n
📖 Sygnały Present Perfect:
- over the past N weeks/months/years = przez ostatnie N
- recently, lately, so far
- since, for
- just, already, yet
- ever, never
\n
📖 Strona bierna pełna forma:
- Pres. Simple Passive: is/are + V3
- Pres. Continuous: is/are being + V3
- Pres. Perfect: has/have been + V3
- Past Simple: was/were + V3
- Past Perfect: had been + V3
- Future: will be + V3
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: been
- WYKLUCZONE: "be" (zła forma), "being" (zła forma), brak słowa
- Spelling: musi być POPRAWNY (3 litery: b-e-e-n, 2x "e")
- Uzasadnienie: Present Perfect Passive: have BEEN seen building (bociany są obserwowane).
\n

Sposób 3 - sprawdzenie sensu zdania

\n

Po wstawieniu: "a pair of love-struck storks have BEEN seen building a nest"
= "para zakochanych bocianów BYŁA WIDZIANA budująca gniazdo"
= obserwatorzy widzieli bociany w trakcie budowy.

\n

SEMANTYCZNIE poprawne. Składnia Present Perfect Passive zachowana.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz: w stronie biernej Present Perfect ZAWSZE been (NIE be, NIE being). Forma: have/has + BEEN + V3.
\n
⚠️ Uwaga: Spelling: been (2x "e"). NIE ben, NIE been'd.
\n
⚠️ Uwaga: Sygnał over the past few weeks niemal zawsze wymaga Present Perfect (proces ciągły do teraz).
\n
⚠️ Uwaga: Po passive be seen można dodać V-ing (gerund) - to charakterystyka czasowników PERCEPCJI: see, hear, watch, notice.
\n

8.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

Since (od tego czasu).

\n

Pełne zdanie: Since then they have not bred naturally here.

\n

Sposób 1 - analiza spójnika czasu

\n
"In fact, these spectacular birds last nested in the UK in 1416 on St. Giles Cathedral in Edinburgh. 8.2. then they have not bred naturally here."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. Poprzednie zdanie: ostatni raz gniazdowały w 1416 (data w przeszłości).
  2. Po luce: "then they have not bred" → Present Perfect (proces od momentu do teraz).
  3. Logika: OD 1416 (od tamtego momentu) → nie gniazdowały.
\n

Konstrukcja: "Since then + Present Perfect" = od tamtego czasu (i wciąż).

\n

Analiza możliwych słów na lukę:

\n\n

Wniosek: luka 8.2 = Since (z dużej litery - początek zdania).

\n

Sposób 2 - "since" jako sygnał Present Perfect

\n

"Since" + reference point + Present Perfect:

\n\n

Vs. "for":

\n\n

W zdaniu: "since then" odnosi się do 1416 (punkt w czasie) → wymaga since.

\n

Reference gramatyczny - "since" i Present Perfect

\n
📖 "Since + punkt w czasie":
since 1416, since Monday, since then, since I was born
Form: since + N (date/time) / clause
Wymaga Present Perfect (proces wciąż trwa)
\n
📖 "For + okres czasu":
for 600 years, for a long time, for an hour
Form: for + duration
Wymaga Present Perfect/Continuous
\n
📖 "Since then":
since then = od tamtego czasu
Zwykle na początku zdania + Present Perfect
Synonim: since that time, from then on
\n
📖 Present Perfect Negative:
they have not bred = nie gniazdowały (od momentu do teraz)
Form: have/has + not + V3
Skrót: haven't/hasn't
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: Since (lub since gdyby zdanie ciągnęło się - tu wielka litera bo początek zdania)
- Akceptowane warianty: Since / since (klucz tolerancyjny)
- WYKLUCZONE: From (wymaga "From then ON"), After (wymaga "After that"), inne
- Spelling: S-i-n-c-e (5 liter)
- Uzasadnienie: Since then + Present Perfect - standardowa konstrukcja czasowa.
\n

Sposób 3 - sprawdzenie sensu zdania

\n

Po wstawieniu: "Since then they have not bred naturally here."
= "Od tamtego czasu (1416) nie rozmnażały się tu naturalnie."

\n

SEMANTYCZNIE poprawne. Składnia Present Perfect z since zachowana.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz: zdanie zaczyna się od dużej litery - odpowiedź Since z dużej.
\n
⚠️ Uwaga: Pułapka: for (okres) vs since (punkt). Tu "then" = punkt → wymaga since.
\n
⚠️ Uwaga: Since then + Present Perfect to KLASYCZNA konstrukcja w narracji historycznej.
\n
⚠️ Uwaga: Spelling: since (NIE sinse lub sins). 5 liter, c przed e.
\n

8.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

fingers - idiom: keep one's fingers crossed = trzymać kciuki.

\n

Pełne zdanie: Delighted wildlife lovers in England are keeping their fingers crossed, hoping the storks will soon enjoy a happy event.

\n

Sposób 1 - analiza idiomu

\n
"Delighted wildlife lovers in England are keeping their 8.3. crossed, hoping the storks will soon enjoy a happy event."
\n

Kluczowy idiom: "keep one's fingers crossed" = trzymać kciuki (życzyć powodzenia).

\n

UWAGA: w angielskim trzyma się palce SKRZYŻOWANE (krzyż "+" z palca wskazującego i środkowego), w polskim - KCIUKI. To różnica kulturowa.

\n

Konstrukcja: keep + possessive (my/your/his/her/their) + fingers + crossed

\n

Wniosek: luka 8.3 = fingers.

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna i semantyczna

\n

Zdanie: are keeping their crossed

\n\n

Logika: ludzie LICZĄ na sukces → trzymają kciuki/palce skrzyżowane → idiom = keep their fingers crossed.

\n

Reference gramatyczny - idiomy z częściami ciała

\n
📖 "Keep one's fingers crossed":
keep fingers crossed = trzymać kciuki (życzyć powodzenia)
Form: keep + possessive + fingers + crossed
Polski odpowiednik: trzymać kciuki
Sens: nadzieja na powodzenie
\n
📖 Inne idiomy "part of body + Adj":
- keep an eye on N = mieć kogoś na oku
- give sb a hand = pomóc
- pull sb's leg = nabierać kogoś
- cost an arm and a leg = kosztować majątek
- lose face = stracić twarz
- bite one's tongue = ugryźć się w język
- pay through the nose = przepłacać
\n
📖 Possessive determiners (my/your/his/her/their):
keep their fingers crossed = trzymać ICH palce skrzyżowane
Form: possessive + N
Po keep + sb's + N + Adj (causative-like)
\n
📖 Present Continuous (now/current):
they are keeping their fingers crossed = trzymają kciuki (teraz)
Form: am/is/are + V-ing
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: fingers
- WYKLUCZONE: thumbs (kciuki - chociaż prawidłowe znaczeniowo, polskie tłumaczenie, ale to NIE jest idiom angielski), hands, arms
- Spelling: f-i-n-g-e-r-s (7 liter, liczba mnoga z "s")
- Uzasadnienie: keep one's fingers crossed to standardowy angielski idiom.
\n

Sposób 3 - sprawdzenie sensu zdania

\n

Po wstawieniu: "are keeping their fingers crossed, hoping the storks will soon enjoy a happy event"
= "trzymają kciuki, mając nadzieję, że bociany wkrótce doznają radosnego wydarzenia"

\n

Idiom wpasowuje się idealnie. Hoping for potwierdza emocjonalny ładunek idiomu.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: RÓŻNICA KULTUROWA: po polsku "trzymać kciuki", po angielsku "keep fingers crossed". Uczeń może wpisać "thumbs" - to BŁĄD (chociaż logiczny tłumaczeniowo).
\n
⚠️ Uwaga: Idiom MUSI być w l. MNOGIEJ: fingers (nie finger). Skrzyżowane są palce, więc minimum dwa.
\n
⚠️ Uwaga: Po angielsku gestem szczęścia jest skrzyżowanie palca wskazującego i środkowego (krzyż "+"), nie kciuk!
\n

8.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

turned - phrasal verb: turn out = okazać się.

\n

Pełne zdanie: It will be a day for great celebration if these storks manage to breed successfully in the traditional way because earlier attempts to encourage stork breeding turned out to be a failure.

\n

Sposób 1 - analiza phrasal verb

\n
" because earlier attempts to encourage stork breeding 8.4. out to be a failure."
\n

Kluczowy phrasal verb: "turn out to be" = okazać się.

\n

Forma:

\n\n

Kontekst: poprzednie próby zachęcenia bocianów do gniazdowania ZAKOŃCZYŁY się porażką → past tense.

\n

Czas:

\n\n

Wniosek: luka 8.4 = turned (Past Simple of "turn").

\n

Sposób 2 - eliminacja alternatyw

\n

Możliwe phrasal verbs z "out":

\n\n

Forma czasu:

\n\n

Reference gramatyczny - phrasal verb "turn out"

\n
📖 "Turn out":
1. okazać się - It turned out to be a failure. / It turned out that he was lying.
2. wyjść (na ulicę) - Thousands turned out to protest.
3. wyłączyć (light) - Turn out the lights, please.
4. produkować - The factory turns out 500 cars a day.
\n
📖 "Turn out + to be + N/Adj":
turn out to be a failure = okazać się porażką
Form: turn out + to be + Adj/N
\n
📖 "Turn out + that-clause":
It turned out that he was guilty. = okazało się, że jest winny
Form: it + turn out + that + clause
\n
📖 Past Simple narrative:
turned, tried, built - sekwencja zdarzeń w przeszłości
Form: regular V + ed
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: turned
- Inne akceptowane: wariant z modal/form pomocniczych mało prawdopodobny
- WYKLUCZONE: turn (bare V), turns (third person), turning (V-ing), turned-out (z myślnikiem)
- Spelling: t-u-r-n-e-d (6 liter, regularne -ed)
- Uzasadnienie: Past Simple of "turn out" = turned out (earlier attempts = przeszłość zakończona).
\n

Sposób 3 - sprawdzenie sensu zdania

\n

Po wstawieniu: "earlier attempts to encourage stork breeding turned out to be a failure"
= "wcześniejsze próby zachęcenia bocianów do gniazdowania OKAZAŁY SIĘ porażką"

\n

SEMANTYCZNIE poprawne. Phrasal verb turn out to be + Past Simple zachowany.

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klucz: zwróć uwagę na czas. Earlier attempts = wcześniejsze = Past Simple → turned.
\n
⚠️ Uwaga: Phrasal verb turn out ma WIELE znaczeń - tu "okazać się" (najczęstsze w testach).
\n
⚠️ Uwaga: Spelling regularnego Past Simple: turn + ed = TURNED (NIE turnned z 2 "n" - to byłoby przy syllable + double consonant rule, ale "turn" kończy się na "rn", więc tylko jedno "n").
"}]}