{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-podstawowa","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A-F) do każdej części tekstu (4.1.-4.4.).\nWpisz odpowiednią literę w każdą kratkę.\nUwaga: dwa nagłówki zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej części tekstu.\nA. ANCIENT LEGEND ABOUT THE TIME CHANGE\nB. TIPS FOR ADAPTING TO THE TIME CHANGE\nC. CYCLE OF DAYS AND SEASONS\nD. NEGATIVE EFFECTS OF DAYLIGHT SAVING TIME\nE. ADVANTAGES OF DAYLIGHT SAVING TIME\nF. LONG TRADITION OF SAVING DAYLIGHT\nDAYLIGHT SAVING TIME\n4.1.\nIn many countries worldwide, clocks are put forward an hour in spring, and then put back\nan hour in autumn. This practice is called daylight saving time. It gives an extra hour of\ndaylight, and so saves money on artificial light. It also allows people to do outdoor activities\nlonger in daylight and might help to reduce crime, which mostly takes place at night.\n4.2.\nAlthough daylight saving time was introduced only a century ago, saving daylight is not a new\nidea. Even ancient civilizations did something similar. For example, the Romans kept time\nusing water clocks that had different scales for different months of the year. The sun has always\nbeen of great importance to people and they have adjusted their daily activities so that these\ncould take place during daylight.\n4.3.\nThough there are many arguments for daylight saving time, research shows that a 60-minute\ntime change can seriously affect one’s body and health. Apart from disturbing sleep cycles,\nit increases the risk of heart attacks on the Monday immediately after the clocks go forward or\nback. Statistics also show that on that day car drivers have more accidents.\n4.4.\nHowever, you can minimize the negative effects of the time change. For example, instead of\nmaking the change on Sunday, you can do it earlier, on Friday night or on Saturday. Try to eat\nmeals, sleep, and wake up according to that time over the weekend. You can also take a short\nnap during the day - no more than 20 minutes long. This way you will have more time to get\nused to the change and when Monday comes you will feel better.\nadapted from www.timeanddate.com\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJA-1P","answer":"4.1 = E; 4.2 = F; 4.3 = D; 4.4 = B","answer_text":"4. Należy uznać, że zdający rozwinął dany podpunkt polecenia, jeśli odniósł się do niego\nw sposób bardziej szczegółowy, tzn. w realizacji podpunktu można wyodrębnić\na. przynajmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia, np.\nopisz ciekawe miejsce, które zwiedziłeś(-aś) podczas wycieczki.\nThe lake was big, beautiful with flowers all around.\nb. jedno lub dwa bardziej rozbudowane, komunikatywne odniesienia, np.\nThis city is full of wonderful museums with amazing exhibitions.\nThis city is full of wonderful museums and peaceful parks.","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *ADVANTAGES OF DAYLIGHT SAVING TIME* (zalety czasu letniego).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu fragmentu 4.1\n\n> \"In many countries worldwide, clocks are put forward an hour in spring, and then put back an hour in autumn. This practice is called daylight saving time. **It gives an extra hour of daylight, and so saves money on artificial light. It also allows people to do outdoor activities longer in daylight and might help to reduce crime, which mostly takes place at night.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"gives an extra hour of daylight\"** → ZALETA: ekstra godzina słońca\n2. **\"saves money on artificial light\"** → ZALETA: oszczędność na świetle\n3. **\"allows people to do outdoor activities longer\"** → ZALETA: dłuższe aktywności na zewnątrz\n4. **\"might help to reduce crime\"** → ZALETA: mniej przestępczości\n\n**Wniosek:** Lista korzyści DST → **E (ADVANTAGES OF DAYLIGHT SAVING TIME)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych nagłówków\n\n- **A (ANCIENT LEGEND)** - brak legendy starożytnej\n- **B (TIPS FOR ADAPTING)** - brak porad jak się przystosować\n- **C (CYCLE OF DAYS AND SEASONS)** - pierwsze zdanie wspomina pory roku, ale fragment NIE opisuje cyklu\n- **D (NEGATIVE EFFECTS)** - wszystko POZYTYWNE w tym fragmencie\n- **F (LONG TRADITION)** - fragment NIE opisuje historii\n\nTylko E pasuje - fragment to lista POZYTYWNYCH skutków DST.\n\n## Reference gramatyczny - Passive Voice + linkery\n\n> 📖 **Passive Voice \"clocks are put forward/back\":**\n> `are put forward/back` = są przesuwane do przodu/tyłu\n> Forma: `are/is + V3`\n\n> 📖 **Linker \"and so\":**\n> `and so saves money` = a więc oszczędza pieniądze (skutek)\n\n> 📖 **Modal \"might help to + V\":**\n> `might help to reduce crime` = może pomóc zmniejszyć przestępczość\n> Forma: `might + help + to V` (możliwość)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt, wersja A):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak\n> - **Uzasadnienie:** Lista zalet - \"saves money\", \"outdoor activities longer\", \"reduce crime\".\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | ANCIENT LEGEND | Brak legendy |\n| B | TIPS FOR ADAPTING | Brak porad jak się przystosować |\n| C | CYCLE OF DAYS AND SEASONS | NIE opisuje cyklu - tylko zmiana w wiosnę/jesień |\n| D | NEGATIVE EFFECTS | Wszystkie skutki POZYTYWNE |\n| **E** | **ADVANTAGES** | **POPRAWNA - \"saves money\", \"outdoor longer\", \"reduce crime\"** |\n| F | LONG TRADITION | Brak historii |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: pierwsze zdanie wspomina wiosnę/jesień - uczeń może pomylić z C (CYCLE OF DAYS AND SEASONS). Ale fragment NIE opisuje cyklu pór roku, tylko zmianę zegarów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wszystkie czasowniki/zwroty w fragmencie POZYTYWNE: \"gives\", \"saves\", \"allows\", \"might help\". Zero negatywów = ADVANTAGES.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najpierw przeczytaj cały fragment, potem szukaj DOMINUJĄCEGO tematu - tutaj lista zalet.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F** - *LONG TRADITION OF SAVING DAYLIGHT* (długa tradycja oszczędzania światła dziennego).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu fragmentu 4.2\n\n> \"**Although daylight saving time was introduced only a century ago, saving daylight is not a new idea. Even ancient civilizations did something similar.** For example, the Romans kept time using water clocks that had different scales for different months of the year. **The sun has always been of great importance to people and they have adjusted their daily activities so that these could take place during daylight.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"saving daylight is not a new idea\"** → idea STARA, nie nowa\n2. **\"ancient civilizations did something similar\"** → starożytne cywilizacje już to robiły\n3. **\"Romans kept time using water clocks\"** → konkretny przykład: Rzymianie\n4. **\"The sun has always been of great importance\"** → \"always\" = od dawna\n5. **\"they have adjusted their daily activities\"** → ludzie od dawna dostosowują dzień do słońca\n\n**Wniosek:** Fragment opisuje DŁUGĄ HISTORIĘ oszczędzania światła → **F (LONG TRADITION OF SAVING DAYLIGHT)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych nagłówków\n\n- **A (ANCIENT LEGEND)** - fragment mówi o STAROŻYTNYCH PRAKTYKACH (real history), nie o LEGENDZIE/MITZIE\n- **B (TIPS FOR ADAPTING)** - brak porad\n- **C (CYCLE OF DAYS AND SEASONS)** - wspomina miesiące, ale fragment o TRADYCJI, nie cyklu\n- **D (NEGATIVE EFFECTS)** - brak negatywów\n- **E (ADVANTAGES)** - fragment historyczny, nie o korzyściach\n\nTylko F pasuje - fragment to historia oszczędzania światła.\n\n## Reference gramatyczny - Present Perfect + Passive\n\n> 📖 **Present Perfect \"has always been\":**\n> Forma: `have/has + V3`\n> Sygnał \"always\" + Present Perfect = od dawna do teraz\n> `The sun has always been of great importance` = słońce ZAWSZE BYŁO ważne\n\n> 📖 **Passive Voice Past Simple \"was introduced\":**\n> `was introduced only a century ago` = został wprowadzony zaledwie wiek temu\n> Forma: `was/were + V3`\n\n> 📖 **\"Although\" - concession:**\n> `Although X, Y` = mimo że X, Y\n> `Although daylight saving was introduced a century ago, saving daylight is not a new idea` = chociaż DST jest młody, oszczędzanie światła jest stare\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt, wersja A):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F**\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak\n> - **Uzasadnienie:** \"saving daylight is not a new idea\" + \"ancient civilizations did something similar\" + \"sun has always been important\" = długa tradycja.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | ANCIENT LEGEND | Fragment o REALNYCH PRAKTYKACH, nie legendzie/micie |\n| B | TIPS FOR ADAPTING | Brak porad |\n| C | CYCLE | Wspomina miesiące, ale o TRADYCJI, nie cyklu |\n| D | NEGATIVE EFFECTS | Brak negatywów |\n| E | ADVANTAGES | Fragment historyczny, nie o korzyściach |\n| **F** | **LONG TRADITION** | **POPRAWNA - \"not a new idea\" + \"ancient\" + \"always\"** |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: \"ancient civilizations\" sugeruje A (ANCIENT LEGEND). Ale fragment opisuje REALNE praktyki Rzymian, nie LEGENDY/MITY.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: **\"saving daylight is not a new idea\"** = stara tradycja. Bezpośrednie dopasowanie do F.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sygnały tradycji: **\"ancient\"** (starożytne), **\"always\"** (zawsze), **\"have adjusted\"** (Present Perfect - od dawna).\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D** - *NEGATIVE EFFECTS OF DAYLIGHT SAVING TIME* (negatywne skutki czasu letniego).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu fragmentu 4.3\n\n> \"Though there are many arguments for daylight saving time, **research shows that a 60-minute time change can seriously affect one's body and health. Apart from disturbing sleep cycles, it increases the risk of heart attacks on the Monday immediately after the clocks go forward or back. Statistics also show that on that day car drivers have more accidents.**\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"seriously affect one's body and health\"** → NEGATYWNY skutek dla zdrowia\n2. **\"disturbing sleep cycles\"** → NEGATYWNY skutek dla snu\n3. **\"increases the risk of heart attacks\"** → ZAGROŻENIE: zawały\n4. **\"car drivers have more accidents\"** → WIĘCEJ WYPADKÓW\n\n**Wniosek:** Lista negatywnych skutków DST → **D (NEGATIVE EFFECTS OF DAYLIGHT SAVING TIME)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych nagłówków + sygnał \"Though\"\n\n**Linker \"Though\":** \"Though there are many arguments FOR daylight saving time \" - sygnał kontrastu: MIMO że są zalety, ale dalej będą NEGATYWNE skutki.\n\n- **A (ANCIENT LEGEND)** - brak starożytności w tym fragmencie\n- **B (TIPS FOR ADAPTING)** - brak porad\n- **C (CYCLE OF DAYS AND SEASONS)** - brak cyklu\n- **E (ADVANTAGES)** - przeciwieństwo - to NEGATYWY\n- **F (LONG TRADITION)** - brak historii\n\nTylko D pasuje - wszystkie czasowniki/skutki w fragmencie są NEGATYWNE.\n\n## Reference gramatyczny - sygnały negatywności\n\n> 📖 **Linker \"Though\":**\n> `Though X, Y` = mimo że X, Y (Y zwykle kontrastuje z X)\n> `Though there are arguments for DST, research shows it can affect health` = MIMO że są zalety, badania pokazują negatywne skutki\n\n> 📖 **\"Apart from + V-ing\":**\n> `Apart from disturbing sleep cycles, it increases the risk` = OPRÓCZ zaburzania snu, ZWIĘKSZA ryzyko\n> Forma: `Apart from + V-ing`\n\n> 📖 **\"Increase the risk of + N\":**\n> `increases the risk of heart attacks` = zwiększa ryzyko zawałów\n> Standardowa kolokacja\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt, wersja A):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak\n> - **Uzasadnienie:** \"affect body and health\" + \"disturbing sleep\" + \"heart attacks\" + \"more accidents\" = wszystko negatywne.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | ANCIENT LEGEND | Fragment naukowy (research, statistics), nie legenda |\n| B | TIPS FOR ADAPTING | Brak porad |\n| C | CYCLE | Brak cyklu pór roku |\n| **D** | **NEGATIVE EFFECTS** | **POPRAWNA - \"affect health\", \"heart attacks\", \"more accidents\"** |\n| E | ADVANTAGES | Przeciwieństwo - fragment o NEGATYWACH |\n| F | LONG TRADITION | Fragment o WSPÓŁCZESNYCH badaniach |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: \"arguments for daylight saving time\" - uczeń może pomylić z E (ADVANTAGES). Ale to tylko WSTĘP do kontrastu (\"Though \") - sam fragment to NEGATYWY.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słownictwo negatywne: **\"affect\"** (wpływać negatywnie), **\"disturbing\"** (zaburzać), **\"risk\"** (ryzyko), **\"accidents\"** (wypadki). Wszystkie sygnalizują zagrożenia.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz \"affect\" vs \"effect\": tu **affect** = czasownik \"wpływać\" (na zdrowie). NIE mylić z rzeczownikiem \"effect\" = skutek.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *TIPS FOR ADAPTING TO THE TIME CHANGE* (porady jak przystosować się do zmiany czasu).\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu fragmentu 4.4\n\n> \"However, **you can minimize the negative effects of the time change. For example, instead of making the change on Sunday, you can do it earlier, on Friday night or on Saturday. Try to eat meals, sleep, and wake up according to that time over the weekend. You can also take a short nap during the day - no more than 20 minutes long.** This way you will have more time to get used to the change and when Monday comes you will feel better.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"you can minimize the negative effects\"** → cel: ZMINIMALIZOWAĆ negatywy = porada\n2. **\"For example, instead of making the change on Sunday, you can do it earlier\"** → konkretna porada: zrób wcześniej\n3. **\"Try to eat meals, sleep, and wake up\"** → porada: dostosuj rutynę\n4. **\"You can also take a short nap no more than 20 minutes\"** → porada: drzemka 20 min\n5. **\"This way you will have more time to get used to the change\"** → cel porad\n\n**Wniosek:** Fragment to konkretne porady → **B (TIPS FOR ADAPTING TO THE TIME CHANGE)**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych nagłówków + linker \"However\"\n\n**Linker \"However\":** Fragment 4.3 mówił o negatywnych skutkach. \"However\" wprowadza ROZWIĄZANIE - jak sobie z nimi radzić.\n\n- **A (ANCIENT LEGEND)** - brak legendy\n- **C (CYCLE OF DAYS AND SEASONS)** - brak cyklu\n- **D (NEGATIVE EFFECTS)** - to ROZWIĄZANIE negatywów, nie ich opis\n- **E (ADVANTAGES)** - brak zalet\n- **F (LONG TRADITION)** - brak historii\n\nTylko B pasuje - fragment to lista porad.\n\n**Uwaga klucza:** opcje **A (ANCIENT LEGEND)** i **C (CYCLE OF DAYS AND SEASONS)** są DODATKOWE - nie pasują do żadnego fragmentu w tekście.\n\n## Reference gramatyczny - imperatives + modal verbs w poradach\n\n> 📖 **Imperative w poradach:**\n> `Try to + V` = spróbuj + V\n> `Try to eat meals, sleep, and wake up` = staraj się jeść, spać, budzić się\n\n> 📖 **Modal \"can\" w poradach (możliwości):**\n> `you can do it earlier` = możesz zrobić wcześniej\n> `You can also take a short nap` = możesz też się zdrzemnąć\n> Funkcja: sugestia, opcja\n\n> 📖 **\"Instead of + V-ing\":**\n> `instead of making the change on Sunday` = zamiast robić zmianę w niedzielę\n> Forma: `instead of + V-ing`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt, wersja A):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - inna odpowiedź lub brak\n> - **Uzasadnienie:** Lista porad - \"For example, instead of \", \"Try to \", \"You can also \". Modale \"can\" + imperatywy \"try\" = tipy.\n> - **Uwaga:** Opcje **A (ANCIENT LEGEND)** i **C (CYCLE OF DAYS AND SEASONS)** to ZDANIA DODATKOWE - nie pasują do żadnej części tekstu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | ANCIENT LEGEND | Zdanie dodatkowe - nie pasuje |\n| **B** | **TIPS FOR ADAPTING** | **POPRAWNA - \"For example\", \"Try to\", \"You can\" = porady** |\n| C | CYCLE | Zdanie dodatkowe - nie pasuje |\n| D | NEGATIVE EFFECTS | To ROZWIĄZANIA, nie negatywy |\n| E | ADVANTAGES | Brak zalet |\n| F | LONG TRADITION | Brak historii |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: fragment WSPOMINA negatywne efekty (\"minimize the negative effects\") - uczeń może pomylić z D. Ale fragment skupia się na PORADACH jak je zmniejszyć, nie na samych skutkach.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sygnały tipów: **\"For example\"**, **\"Try to\"**, **\"You can\"**, **\"This way you will\"** - wszystko typowe dla porad.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie 4 ma DWA dodatkowe nagłówki: A i C. Po przypisaniu E, F, D, B do 4 fragmentów, A i C zostają niewykorzystane.","image":"img/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 4. (0-4)
Przeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A-F) do każdej części tekstu (4.1.-4.4.).
Wpisz odpowiednią literę w każdą kratkę.
Uwaga: dwa nagłówki zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej części tekstu.
A. ANCIENT LEGEND ABOUT THE TIME CHANGE
B. TIPS FOR ADAPTING TO THE TIME CHANGE
C. CYCLE OF DAYS AND SEASONS
D. NEGATIVE EFFECTS OF DAYLIGHT SAVING TIME
E. ADVANTAGES OF DAYLIGHT SAVING TIME
F. LONG TRADITION OF SAVING DAYLIGHT
DAYLIGHT SAVING TIME
4.1.
In many countries worldwide, clocks are put forward an hour in spring, and then put back
an hour in autumn. This practice is called daylight saving time. It gives an extra hour of
daylight, and so saves money on artificial light. It also allows people to do outdoor activities
longer in daylight and might help to reduce crime, which mostly takes place at night.
4.2.
Although daylight saving time was introduced only a century ago, saving daylight is not a new
idea. Even ancient civilizations did something similar. For example, the Romans kept time
using water clocks that had different scales for different months of the year. The sun has always
been of great importance to people and they have adjusted their daily activities so that these
could take place during daylight.
4.3.
Though there are many arguments for daylight saving time, research shows that a 60-minute
time change can seriously affect one’s body and health. Apart from disturbing sleep cycles,
it increases the risk of heart attacks on the Monday immediately after the clocks go forward or
back. Statistics also show that on that day car drivers have more accidents.
4.4.
However, you can minimize the negative effects of the time change. For example, instead of
making the change on Sunday, you can do it earlier, on Friday night or on Saturday. Try to eat
meals, sleep, and wake up according to that time over the weekend. You can also take a short
nap during the day - no more than 20 minutes long. This way you will have more time to get
used to the change and when Monday comes you will feel better.
adapted from www.timeanddate.com
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJA-1P

","answer_text_html":"
  1. Należy uznać, że zdający rozwinął dany podpunkt polecenia, jeśli odniósł się do niego
\n

w sposób bardziej szczegółowy, tzn. w realizacji podpunktu można wyodrębnić
a. przynajmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia, np.
opisz ciekawe miejsce, które zwiedziłeś(-aś) podczas wycieczki.
The lake was big, beautiful with flowers all around.
b. jedno lub dwa bardziej rozbudowane, komunikatywne odniesienia, np.
This city is full of wonderful museums with amazing exhibitions.
This city is full of wonderful museums and peaceful parks.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

4.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

E - ADVANTAGES OF DAYLIGHT SAVING TIME (zalety czasu letniego).

\n

Sposób 1 - analiza tekstu fragmentu 4.1

\n
"In many countries worldwide, clocks are put forward an hour in spring, and then put back an hour in autumn. This practice is called daylight saving time. It gives an extra hour of daylight, and so saves money on artificial light. It also allows people to do outdoor activities longer in daylight and might help to reduce crime, which mostly takes place at night."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "gives an extra hour of daylight" → ZALETA: ekstra godzina słońca
  2. "saves money on artificial light" → ZALETA: oszczędność na świetle
  3. "allows people to do outdoor activities longer" → ZALETA: dłuższe aktywności na zewnątrz
  4. "might help to reduce crime" → ZALETA: mniej przestępczości
\n

Wniosek: Lista korzyści DST → E (ADVANTAGES OF DAYLIGHT SAVING TIME).

\n

Sposób 2 - eliminacja innych nagłówków

\n\n

Tylko E pasuje - fragment to lista POZYTYWNYCH skutków DST.

\n

Reference gramatyczny - Passive Voice + linkery

\n
📖 Passive Voice "clocks are put forward/back":
are put forward/back = są przesuwane do przodu/tyłu
Forma: are/is + V3
\n
📖 Linker "and so":
and so saves money = a więc oszczędza pieniądze (skutek)
\n
📖 Modal "might help to + V":
might help to reduce crime = może pomóc zmniejszyć przestępczość
Forma: might + help + to V (możliwość)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt, wersja A):
- 1 pkt - odpowiedź: E
- 0 pkt - inna odpowiedź lub brak
- Uzasadnienie: Lista zalet - "saves money", "outdoor activities longer", "reduce crime".
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | ANCIENT LEGEND | Brak legendy |
| B | TIPS FOR ADAPTING | Brak porad jak się przystosować |
| C | CYCLE OF DAYS AND SEASONS | NIE opisuje cyklu - tylko zmiana w wiosnę/jesień |
| D | NEGATIVE EFFECTS | Wszystkie skutki POZYTYWNE |
| E | ADVANTAGES | POPRAWNA - "saves money", "outdoor longer", "reduce crime" |
| F | LONG TRADITION | Brak historii |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pułapka: pierwsze zdanie wspomina wiosnę/jesień - uczeń może pomylić z C (CYCLE OF DAYS AND SEASONS). Ale fragment NIE opisuje cyklu pór roku, tylko zmianę zegarów.
\n
⚠️ Uwaga: Wszystkie czasowniki/zwroty w fragmencie POZYTYWNE: "gives", "saves", "allows", "might help". Zero negatywów = ADVANTAGES.
\n
⚠️ Uwaga: Najpierw przeczytaj cały fragment, potem szukaj DOMINUJĄCEGO tematu - tutaj lista zalet.
\n

4.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

F - LONG TRADITION OF SAVING DAYLIGHT (długa tradycja oszczędzania światła dziennego).

\n

Sposób 1 - analiza tekstu fragmentu 4.2

\n
"Although daylight saving time was introduced only a century ago, saving daylight is not a new idea. Even ancient civilizations did something similar. For example, the Romans kept time using water clocks that had different scales for different months of the year. The sun has always been of great importance to people and they have adjusted their daily activities so that these could take place during daylight."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "saving daylight is not a new idea" → idea STARA, nie nowa
  2. "ancient civilizations did something similar" → starożytne cywilizacje już to robiły
  3. "Romans kept time using water clocks" → konkretny przykład: Rzymianie
  4. "The sun has always been of great importance" → "always" = od dawna
  5. "they have adjusted their daily activities" → ludzie od dawna dostosowują dzień do słońca
\n

Wniosek: Fragment opisuje DŁUGĄ HISTORIĘ oszczędzania światła → F (LONG TRADITION OF SAVING DAYLIGHT).

\n

Sposób 2 - eliminacja innych nagłówków

\n\n

Tylko F pasuje - fragment to historia oszczędzania światła.

\n

Reference gramatyczny - Present Perfect + Passive

\n
📖 Present Perfect "has always been":
Forma: have/has + V3
Sygnał "always" + Present Perfect = od dawna do teraz
The sun has always been of great importance = słońce ZAWSZE BYŁO ważne
\n
📖 Passive Voice Past Simple "was introduced":
was introduced only a century ago = został wprowadzony zaledwie wiek temu
Forma: was/were + V3
\n
📖 "Although" - concession:
Although X, Y = mimo że X, Y
Although daylight saving was introduced a century ago, saving daylight is not a new idea = chociaż DST jest młody, oszczędzanie światła jest stare
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt, wersja A):
- 1 pkt - odpowiedź: F
- 0 pkt - inna odpowiedź lub brak
- Uzasadnienie: "saving daylight is not a new idea" + "ancient civilizations did something similar" + "sun has always been important" = długa tradycja.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | ANCIENT LEGEND | Fragment o REALNYCH PRAKTYKACH, nie legendzie/micie |
| B | TIPS FOR ADAPTING | Brak porad |
| C | CYCLE | Wspomina miesiące, ale o TRADYCJI, nie cyklu |
| D | NEGATIVE EFFECTS | Brak negatywów |
| E | ADVANTAGES | Fragment historyczny, nie o korzyściach |
| F | LONG TRADITION | POPRAWNA - "not a new idea" + "ancient" + "always" |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pułapka: "ancient civilizations" sugeruje A (ANCIENT LEGEND). Ale fragment opisuje REALNE praktyki Rzymian, nie LEGENDY/MITY.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz: "saving daylight is not a new idea" = stara tradycja. Bezpośrednie dopasowanie do F.
\n
⚠️ Uwaga: Sygnały tradycji: "ancient" (starożytne), "always" (zawsze), "have adjusted" (Present Perfect - od dawna).
\n

4.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

D - NEGATIVE EFFECTS OF DAYLIGHT SAVING TIME (negatywne skutki czasu letniego).

\n

Sposób 1 - analiza tekstu fragmentu 4.3

\n
"Though there are many arguments for daylight saving time, research shows that a 60-minute time change can seriously affect one's body and health. Apart from disturbing sleep cycles, it increases the risk of heart attacks on the Monday immediately after the clocks go forward or back. Statistics also show that on that day car drivers have more accidents."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "seriously affect one's body and health" → NEGATYWNY skutek dla zdrowia
  2. "disturbing sleep cycles" → NEGATYWNY skutek dla snu
  3. "increases the risk of heart attacks" → ZAGROŻENIE: zawały
  4. "car drivers have more accidents" → WIĘCEJ WYPADKÓW
\n

Wniosek: Lista negatywnych skutków DST → D (NEGATIVE EFFECTS OF DAYLIGHT SAVING TIME).

\n

Sposób 2 - eliminacja innych nagłówków + sygnał "Though"

\n

Linker "Though": "Though there are many arguments FOR daylight saving time " - sygnał kontrastu: MIMO że są zalety, ale dalej będą NEGATYWNE skutki.

\n\n

Tylko D pasuje - wszystkie czasowniki/skutki w fragmencie są NEGATYWNE.

\n

Reference gramatyczny - sygnały negatywności

\n
📖 Linker "Though":
Though X, Y = mimo że X, Y (Y zwykle kontrastuje z X)
Though there are arguments for DST, research shows it can affect health = MIMO że są zalety, badania pokazują negatywne skutki
\n
📖 "Apart from + V-ing":
Apart from disturbing sleep cycles, it increases the risk = OPRÓCZ zaburzania snu, ZWIĘKSZA ryzyko
Forma: Apart from + V-ing
\n
📖 "Increase the risk of + N":
increases the risk of heart attacks = zwiększa ryzyko zawałów
Standardowa kolokacja
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt, wersja A):
- 1 pkt - odpowiedź: D
- 0 pkt - inna odpowiedź lub brak
- Uzasadnienie: "affect body and health" + "disturbing sleep" + "heart attacks" + "more accidents" = wszystko negatywne.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | ANCIENT LEGEND | Fragment naukowy (research, statistics), nie legenda |
| B | TIPS FOR ADAPTING | Brak porad |
| C | CYCLE | Brak cyklu pór roku |
| D | NEGATIVE EFFECTS | POPRAWNA - "affect health", "heart attacks", "more accidents" |
| E | ADVANTAGES | Przeciwieństwo - fragment o NEGATYWACH |
| F | LONG TRADITION | Fragment o WSPÓŁCZESNYCH badaniach |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pułapka: "arguments for daylight saving time" - uczeń może pomylić z E (ADVANTAGES). Ale to tylko WSTĘP do kontrastu ("Though ") - sam fragment to NEGATYWY.
\n
⚠️ Uwaga: Słownictwo negatywne: "affect" (wpływać negatywnie), "disturbing" (zaburzać), "risk" (ryzyko), "accidents" (wypadki). Wszystkie sygnalizują zagrożenia.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz "affect" vs "effect": tu affect = czasownik "wpływać" (na zdrowie). NIE mylić z rzeczownikiem "effect" = skutek.
\n

4.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - TIPS FOR ADAPTING TO THE TIME CHANGE (porady jak przystosować się do zmiany czasu).

\n

Sposób 1 - analiza tekstu fragmentu 4.4

\n
"However, you can minimize the negative effects of the time change. For example, instead of making the change on Sunday, you can do it earlier, on Friday night or on Saturday. Try to eat meals, sleep, and wake up according to that time over the weekend. You can also take a short nap during the day - no more than 20 minutes long. This way you will have more time to get used to the change and when Monday comes you will feel better."
\n

Kluczowe wskazówki:

\n
  1. "you can minimize the negative effects" → cel: ZMINIMALIZOWAĆ negatywy = porada
  2. "For example, instead of making the change on Sunday, you can do it earlier" → konkretna porada: zrób wcześniej
  3. "Try to eat meals, sleep, and wake up" → porada: dostosuj rutynę
  4. "You can also take a short nap no more than 20 minutes" → porada: drzemka 20 min
  5. "This way you will have more time to get used to the change" → cel porad
\n

Wniosek: Fragment to konkretne porady → B (TIPS FOR ADAPTING TO THE TIME CHANGE).

\n

Sposób 2 - eliminacja innych nagłówków + linker "However"

\n

Linker "However": Fragment 4.3 mówił o negatywnych skutkach. "However" wprowadza ROZWIĄZANIE - jak sobie z nimi radzić.

\n\n

Tylko B pasuje - fragment to lista porad.

\n

Uwaga klucza: opcje A (ANCIENT LEGEND) i C (CYCLE OF DAYS AND SEASONS) są DODATKOWE - nie pasują do żadnego fragmentu w tekście.

\n

Reference gramatyczny - imperatives + modal verbs w poradach

\n
📖 Imperative w poradach:
Try to + V = spróbuj + V
Try to eat meals, sleep, and wake up = staraj się jeść, spać, budzić się
\n
📖 Modal "can" w poradach (możliwości):
you can do it earlier = możesz zrobić wcześniej
You can also take a short nap = możesz też się zdrzemnąć
Funkcja: sugestia, opcja
\n
📖 "Instead of + V-ing":
instead of making the change on Sunday = zamiast robić zmianę w niedzielę
Forma: instead of + V-ing
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt, wersja A):
- 1 pkt - odpowiedź: B
- 0 pkt - inna odpowiedź lub brak
- Uzasadnienie: Lista porad - "For example, instead of ", "Try to ", "You can also ". Modale "can" + imperatywy "try" = tipy.
- Uwaga: Opcje A (ANCIENT LEGEND) i C (CYCLE OF DAYS AND SEASONS) to ZDANIA DODATKOWE - nie pasują do żadnej części tekstu.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | ANCIENT LEGEND | Zdanie dodatkowe - nie pasuje |
| B | TIPS FOR ADAPTING | POPRAWNA - "For example", "Try to", "You can" = porady |
| C | CYCLE | Zdanie dodatkowe - nie pasuje |
| D | NEGATIVE EFFECTS | To ROZWIĄZANIA, nie negatywy |
| E | ADVANTAGES | Brak zalet |
| F | LONG TRADITION | Brak historii |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pułapka: fragment WSPOMINA negatywne efekty ("minimize the negative effects") - uczeń może pomylić z D. Ale fragment skupia się na PORADACH jak je zmniejszyć, nie na samych skutkach.
\n
⚠️ Uwaga: Sygnały tipów: "For example", "Try to", "You can", "This way you will" - wszystko typowe dla porad.
\n
⚠️ Uwaga: Zadanie 4 ma DWA dodatkowe nagłówki: A i C. Po przypisaniu E, F, D, B do 4 fragmentów, A i C zostają niewykorzystane.
"}]}