{"id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad/9","paper_id":"jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona","number":"9","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 9. (0-4)\nUzupełnij zdania 9.1.-9.4., wykorzystując podane w nawiasach wyrazy w odpowiedniej\nformie. Nie należy zmieniać kolejności podanych wyrazów, trzeba natomiast - jeśli jest to\nkonieczne - dodać inne wyrazy, tak aby otrzymać logiczne i gramatycznie poprawne\nzdania. Wymagana jest pełna poprawność ortograficzna wpisywanych fragmentów zdań.\nUwaga: w każdą lukę możesz wpisać maksymalnie pięć wyrazów, wliczając w to wyrazy\njuż podane.\n9.1. You (must / forget)\nto tell them how to get to our house. Otherwise, they would have arrived long before now.\n9.2. (Jack / request / have)\na day off met with his employer’s refusal.\n9.3. If the trekkers (decide / take)\nthe shorter route, they would be in trouble now. Fortunately they didn’t.\n9.4. The ski jumping competition (have to / cancel)\nyesterday due to strong wind.\nMJA-1R","answer":null,"answer_text":"9. Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nMore and more workers are allowed to come to work\nwith their dog. There are good and bad sides of this\ntrend.\nTeza\nzgodna\nz\ntematem,\nzapowiada oczekiwaną strukturę\nrozprawki.\nSome people have to bring their dogs to work. It has\ngood and bad sides.\nTeza odbiegająca od tematu\n(temat\nnie\nwskazuje\nna\nkonieczność zabierania psów do\npracy).\nMany people are allowed to take their pupils to work\nwith them. It has good and bad sides.\nMany people take their dogs everywhere with them.\nThere are some advantages and disadvantages of this.\nMore and more people decide to work from home so\nthat they can look after their dogs. It has good and bad\nsides.\nTezy niezgodne z tematem.\nIn recent years people started to take dogs to work more\nand more often. It is a great idea.\nTeza odbiegająca od tematu (nie\nzapowiada oczekiwanej struktury\nrozprawki)\nIn many countries people in some companies are\nallowed to take a dog to work.\nBrak tezy.\nElementy tematu\n1. Elementami są: (1) dobre i (2) złe strony przyprowadzania psów do pracy.\n2. Jeśli argument przedstawiony przez zdającego jest sprzeczny z tematem, nie bierze się\ntego argumentu pod uwagę, oceniając dany element.\n3. Jeśli zdający we wstępie wprowadza temat zabierania psów do pracy, a w argumentacji\npisze o zwierzętach przyprowadzanych do pracy, taka realizacja poszczególnych\nelementów jest akceptowana, pod warunkiem, że te argumenty pasują do psów.\n4. Dobre i złe strony mogą być przedstawione z punktu widzenia właścicieli / pracowników /\npracodawców / zwierząt.\n5. Jeśli zdający omawia wady i zalety przyprowadzania do pracy zwierząt, ale w całej pracy\nnie wspomina o psach, taka realizacja elementów tematu jest kwalifikowana na poziom\nniższy.\n6. Jeśli zdający przedstawia argumenty, które mogą być wadami/zaletami zabierania psa do\npracy, ale nie wynika to z wypowiedzi zdającego, np. opisanie zachowania psa w domu\npodczas nieobecności właściciela, taka realizacja tego podpunktu polecenia jest\nkwalifikowana na poziom niższy.\nZgodność z tematem\nNiektóre firmy umożliwiają pracownikom zabieranie psa do pracy. Napisz rozprawkę, w której\nprzedstawisz dobre i złe strony takiego rozwiązania\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- przyczyny/konsekwencje zabierania psów do pracy, które nie są wadą/zaletą.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\ngg\nfragmenty nie na temat\nfragmenty odbiegające od tematu\n„główka”\nelementy tematu\nC\nD\nX\nY\nA\nB\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- argumenty dotyczące przyprowadzania do pracy innych zwierząt niż psy\n- propozycje innych rozwiązań odpowiednich dla osób pracujących, które posiadają\npsa\n- szczegółowy opis psa, przyprowadzanego do pracy, bez związku z wadami/zaletami\n- argumenty, które dotyczą psów wykonujących określoną pracę, a nie zabieranych do\npracy przez właścicieli.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.\nw Tabeli A.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- opis ulubionej rasy psa\n- wady/zalety posiadania psa/zwierząt domowych.\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy,\nale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment\npracy\nnie\nmoże\nbyć\nrealizacją\nelementu\ntematu\noraz\nczęścią\nwstępu/zakończenia.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja\noceniana jest na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\n1. Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej\nczęści pracy z rozwinięciem wypracowania.\n2. Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie\nz przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest\nakceptowane jako zgodne z treścią i tematem.\nPrzykłady schematycznego zakończenia\nrozprawki\nPrzykłady zakończenia luźno związanego\nz tematem\nAs you can see, this trend has not only the\nadvantages but also drawbacks.\nTo sum up, it’s nice to have a dog around.\nAll things considered, there are both good\nand bad sides to bringing dogs to work.\nAll in all, I’d like to take my dog with me\neverywhere.\nUwagi dodatkowe:\n1. Jeśli rozprawka jest napisana w formie listu (posiada zwrot rozpoczynający i/lub kończący),\nsegmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.\n2. Jeśli zamiast rozprawki zdający realizuje temat w formie relacji/opisu sytuacji, kiedy ktoś\nzabrał psa do pracy, taka realizacja tematu jest kwalifikowana na poziom niższy we wstępie,\nobydwu elementach tematu oraz podsumowaniu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY\nTemat\nObejrzałeś(-aś) ostatnio finał programu typu talent show. Uważasz, że osoba, która wygrała\nw\nwyniku\ngłosowania\nwidzów,\nwcale\nnie\nbyła\nnajlepsza.\nNapisz\nartykuł,\nw którym uzasadnisz, dlaczego występ zwycięzcy nie zasługiwał na wygraną,\ni zaproponujesz inny sposób wyłaniania zwycięzcy w tego typu programach.\nW artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska\nspołecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie\nomawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,\nkomentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę\nkształtowania opinii czytelników.\nDobrze napisany artykuł:\n• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika\n• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,\nnp. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania,\nużywając barwnego języka\n• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat\nporuszany w tekście.\nPoprzez „talent show” rozumiane są programy telewizyjne, w których uczestnicy prezentują\nswoje talenty z zakresu jednej dziedziny lub różnorodnych dziedzin. Artykuły, w których\nzdający recenzują programy telewizyjne, w których zwycięzca nie jest wyłaniany przez\npubliczność (np. teleturnieje) są traktowane jako odbiegające od tematu.\nWstęp\n1. Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, powinien być związany z problemem\nniewłaściwego wyłaniania zwycięzców w programach typu talent show i wprowadzać go\nw sposób zachęcający do dalszej lektury. Wstęp może się odnosić do aspektów\nkonkretnego programu, który obejrzał zdający, lub sygnalizować problem sprawiedliwości\nwerdyktu w tego typu programach bardziej ogólnie, np. It is said that nowadays there is no\njustice in the world. And you know what. I totally agree with this view.\n2. Nie jest akceptowany wstęp, który nie nawiązuje w żaden sposób do problemu\nprzedstawionego w temacie, np. jest pozytywną opinią o obejrzanym programie tego typu.\n3. Zdający nie musi odnosić się we wstępie do swoich zastrzeżeń dotyczących występu\nzwycięzcy oraz propozycji innego sposobu wyłaniania zwycięzcy w przyszłości.\n4. Nie jest konieczne wspomnienie o sposobie wybierania zwycięzcy we wstępie ALE jeśli ze\nwstępu wynika, że zwycięzca nie był wybierany przez publiczność, wstęp jest kwalifikowany\nna poziom niższy.\nElementy tematu\nElementami są: (1) uzasadnienie/przedstawienie zastrzeżeń do występu zwycięzcy;\n(2) propozycja innego sposobu wyłaniania zwycięzcy w programach typu talent show.\n(1) uzasadnienie/przedstawienie zastrzeżeń do występu zwycięzcy\nWymagane jest uzasadnienie swojej negatywnej opinii o wyborze zwycięzcy / przedstawienie\nzastrzeżeń do występu zwycięzcy (osoby lub grupy osób).\nUzasadnienie może być przedstawione poprzez kontrast z występem innego uczestnika /\ninnych uczestników.\nJeśli zdający wyraża pozytywną opinię na temat wyboru zwycięzcy obejrzanego programu\ntypu talent show, taka realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na poziom 0.\n(2) propozycja innego sposobu wyłaniania zwycięzcy w programach typu talent show\nWymagane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia swoją propozycję innego / bardziej\nsprawiedliwego wyboru zwycięzców w programach typu talent show.\nUzasadnienie, dlaczego wybór zwycięzcy przez widzów nie jest obiektywny/sprawiedliwy\nmoże być zaakceptowane jako realizacja tego elementu tematu, pod warunkiem, że zdający\npodaje inną propozycję wyboru zwycięzcy w przyszłości.\nJeśli zdający stwierdza jedynie, że konieczna jest zmiana sposobu wyłaniania zwycięzcy, ale\nnie przedstawia alternatywnej propozycji, realizacja drugiego elementu tematu jest\nkwalifikowana na poziom 0.\nJeśli zdający proponuje modyfikację sposobu, w jaki publiczność wybiera zwycięzcę, (np.\numożliwienie głosowania tylko określonej grupie wiekowej, głosowanie przez aplikację, która\nkontroluje, że każdy może oddać głos tylko raz) LUB proponuje mieszane głosowanie (np.\nprzez publiczność i jury), taka realizacja tego elementu jest akceptowana.\nJeśli artykuł dotyczy programu telewizyjnego, w którym zwycięzca nie został wybrany / nie jest\nwybierany przez publiczność, realizacja drugiego elementu tematu jest kwalifikowana na\npoziom 0.\nJeśli drugi element polecenia jest omówiony w ostatnim akapicie, ta część pracy jest\ntraktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZgodność z tematem\nObejrzałeś(-aś) ostatnio finał programu typu talent show. Uważasz, że osoba, która wygrała w\nwyniku głosowania widzów, wcale nie była najlepsza. Napisz artykuł, w którym\nuzasadnisz, dlaczego występ zwycięzcy nie zasługiwał na wygraną,\ni zaproponujesz inny sposób wyłaniania zwycięzcy w tego typu programach.\n1. Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:\n• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)\n• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.\n- przedstawienie zasad głosowania publiczności lub elementów przebiegu konkursu,\nktóre nie są powiązane z zastrzeżeniami co do wybranego zwycięzcy.\nFragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.\n2. Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:\n• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami\ntematu (X, Y), np.\n- przyczyny popularności programów typu talent show\n- różnorodność oferty programów typu talent show\n- wady i zalety występowania w programach typu talent show.\nTakie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli\nwystępują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli\nA.\n3. Fragmenty wypracowania nie na temat:\n• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.\n- pozytywna recenzja obejrzanego programu typu talent show, bez odniesienia do\nkwestii wyboru zwycięzcy\n- recenzja innego programu telewizyjnego (np. programu przyrodniczego).\nTakie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana\nna poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane\nw liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany\nza odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,\nuznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).\n5. Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy,\nale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na\npoziom niższy (maksymalnie poziom 1).\n„główka”\nelement 1.\nelement 2.\n6. Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany\nfragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam\nfragment\npracy\nnie\nmoże\nbyć\nrealizacją\nelementu\ntematu\noraz\nczęścią\nwstępu/zakończenia.\n7. W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia\nz dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację\noceniamy na 0.\nPodsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi\nRozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części\npracy z rozwinięciem wypracowania.\nElementy charakterystyczne dla formy\nNie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Dear Readers / Hello /\nHi.\nJeśli artykuł jest napisany w formie listu (posiada zwrot rozpoczynający i/lub kończący),\nsegmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.\nSpójność i logika wypowiedzi\n2 p.\nwypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n1 p.\nwypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\n0 p.\nwypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie\nzdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu\nJeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment pracy (np. dłuższe zdanie lub 2-\n3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się\n0 punktów.\nW ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość\ndzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między\nzdaniami/akapitami tekstu.\nW ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest\nklarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski wynikają\nlogicznie z przesłanek).\nDodatkowe uwagi dotyczące spójności\n1. Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:\n• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest\nwcześniej wspomniane\n• nieuzasadnionego\nużycia\nczasowników\nw\nróżnych\nczasach\ngramatycznych\n(przeskakiwania z jednego czasu gramatycznego na inny)\nZasady oceniania rozwiązań zadań\n• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając\ntekst\n• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych\n• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie\nprzyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/\nkontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia)\n2. Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i\nlogikę wypowiedzi.\n3. Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać\n2 punkty w tym kryterium.\n4. Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,\nczytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności\ni logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub\nwiększym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.\n5. Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku\nkluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne\nz zasadami logiki.\n6. Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza\njako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli\nkomunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.\n7. Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/\nniekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy\n(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych\nzaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.\nZakres środków językowych\nW ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję\nśrodków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.\n3 p.\n• szeroki zakres środków językowych\n• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych\n2 p.\n• zadowalający zakres środków językowych\n• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością\ni różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,\njednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości\n1 p.\n• ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości\n0 p.\n• bardzo ograniczony zakres środków językowych\n• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości\nJeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości\nstylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć\no 1 punkt (maksymalnie do zera).\nPrzez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania\nznaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli\nz wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim\nstopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.\nPrzez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych\ndo wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek\nleksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi potocznemu\nw odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne posługiwanie się\njednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione,\njeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli zdający miesza\nbez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują fragmenty\nnazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.\nZa zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu\n„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia w\nstylu).\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPoprawność środków językowych\nW ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,\nleksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.\nPoprawność językowa\n(leksykalno-gramatyczna)\nPoprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)\nnieliczne błędy zapisu\nliczne LUB bardzo liczne\nbłędy zapisu\nnieliczne błędy językowe\n3 p.\n2 p.\nliczne błędy językowe\n2 p.\n1 p.\nbardzo liczne błędy językowe\n1 p.\n0 p.\n1. W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej\nlub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.\n2. Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.\n3. W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych\nbłędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają\nkomunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często\nzakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.\nKwalifikowanie i oznaczanie błędów\nrodzaj błędu\nsposób oznaczenia\nprzykład\nbłąd językowy (leksykalny,\ngramatyczny)\npodkreślenie linią prostą\nMarek lubić czekoladę.\nbłąd językowy\nspowodowany brakiem\nwyrazu\nznak √ w miejscu\nbrakującego wyrazu\nMarek √ czekoladę.\nbłąd ortograficzny\notoczenie słowa kołem\nSłońce gżeje.\nbłąd językowy i ortograficzny\nw jednym słowie\npodkreślenie linią prostą\ni otoczenie kołem\nSłońce gżać w lecie.\nbłędy w spójności / logice\npodkreślenie linią falistą\nZałożyłem kurtkę bo było\ngorąco.\nfragment odbiegający od\ntematu\notaczamy nawiasami\nkwadratowymi\nFragment odbiegający od\ntematu\nfragment niezgodny z\ntematem\notaczamy chmurką\nFragment niezgodny\nz tematem\nbłędy interpunkcyjne\notoczenie zbędnego znaku\nkółkiem\nznak √ w kółku w miejscu\nbrakującego znaku\nByło ciepło , i deszczowo.\nZrobiłem to √ ponieważ…\nBłędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe\ni oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.\nUsterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową\nfalą” na marginesie.\nUwagi dodatkowe\n1. Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest\n• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie\nodpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB\n• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie\nniezgodna z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym\nkryterium) LUB\n• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą\nzapisuje się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza\nsię 0 punktów w każdym kryterium).\n2. Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu\negzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego\nzdającego, jest uznawana za niesamodzielną.\n3. Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie\nnienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one\notaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków\njęzykowych i poprawności środków językowych.\n4. Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, przyznaje się 0 punktów za zakres\ni poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.\n5. Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.\n6. Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),\nprzyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.\n7. Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,\nwe wszystkich\npozostałych\nkryteriach\nmożna\nrównież\nprzyznać\nmaksymalnie\npo 1 punkcie.\n8. Wyrazy zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy\nortograficzne.\n9. W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną\ndysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd\nortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd\njęzykowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.\nZasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,\nz zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym, a także prac\nzdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych\nna komputerze.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**must have forgotten** (akceptowane: *must've forgotten*).\n\nPełne zdanie: *You must have forgotten to tell them how to get to our house. Otherwise, they would have arrived long before now.*\n\n## Sposób 1 - analiza znaczeniowa\n\n**Kontekst:** \"You (must / forget) to tell them how to get to our house. **Otherwise, they would have arrived** long before now.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"Otherwise, they would have arrived\"** - Third Conditional past - gdyby ich nie zapomniał, byliby już tu\n2. Kontekst: KTOŚ nie powiedział im → my wyciągamy WNIOSEK (deduction)\n3. **\"You + must + forget\"** → wnioskowanie o PRZESZŁOŚCI z pewnością\n\nFormuła: **must + have + V3 (past participle)** = pewne wnioskowanie o przeszłości.\n\n*forget → forgot (V2) → forgotten (V3)* - nieregularny\n\n**Wniosek:** *You **must have forgotten*** = musiałeś zapomnieć (pewność) → **must have forgotten**.\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"must have V3\"\n\n**Modal perfect - \"must have V3\":**\n- Sens: PEWNOŚĆ co do przeszłości (≈ 100%)\n- Wnioskowanie z dowodów\n- *They didn't arrive → you MUST HAVE forgotten* = nie przyjechali → musiałeś zapomnieć\n\n**Inne modal perfects:**\n| Forma | Sens | Przykład |\n| **must have V3** | pewność | *He MUST HAVE left.* |\n| may/might have V3 | możliwość | *He MIGHT HAVE left.* |\n| could have V3 | możliwość | *He COULD HAVE left.* |\n| can't have V3 | niemożliwość | *He CAN'T HAVE done it.* |\n| should have V3 | wyrzut | *You SHOULD HAVE called.* |\n\n## Sposób 3 - analiza długości i formy\n\nLuka: \"You (MUST / FORGET) to tell them\"\n\n**Wpisać tylko nowe słowa + dane wyrazy w odpowiedniej formie:**\n- **must** (dane, bez zmian - modal)\n- **have** (NOWE - wymagane w \"must have V3\")\n- **forgotten** (forma V3 od \"forget\")\n\nWynik: **must have forgotten** (3 słowa, w tym 2 dane).\n\nLimit max 5 słów (z DANYMI) - mieści się ✓.\n\n## Reference gramatyczny - modal perfect \"must have V3\"\n\n> Reference - \"Must have + V3\" (past deduction):\n> Form: `must + have + V3 (past participle)`\n> Sens: pewne wnioskowanie o przeszłości\n> *He must have known.* = musiał wiedzieć\n> *She must have left.* = musiała wyjść\n>\n> Synonim: *I'm sure + Past Simple*: *I'm sure he knew = He must have known.*\n\n> Reference - Czasownik \"forget\" - formy:\n> - V1 (base): forget\n> - V2 (Past Simple): forgot\n> - **V3 (Past Participle): forgotten** ← w \"must have V3\"\n> - V-ing: forgetting\n>\n> Pułapka: V3 *forgotten* (NIE *forgot* - to V2)\n\n> Reference - \"Otherwise\" jako spójnik warunku:\n> *Otherwise* = w przeciwnym razie, inaczej\n> Sygnalizuje warunek negatywny (gdyby NIE było tej rzeczy, byłoby inaczej)\n> *You must have forgotten. Otherwise, they would have arrived.* = Musiałeś zapomnieć. Inaczej już by byli.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - **must have forgotten** (akceptowane *must've forgotten*)\n> - **Liczba słów:** 3 (z dwoma danymi MUST i FORGET) ≤ 5 ✓\n> - **WYKLUCZONE:** *must forget* (brak \"have\"), *must forgot* (zła forma - Past Simple, nie V3), *must to have forgotten* (\"to\" niepoprawne), *had forgotten* (zły modal), brak\n> - **Spelling:** *forgotten* (poprawnie t-t-e-n)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - Past Participles (V3) nieregularnych\n\n> Reference - Kluczowe nieregularne czasowniki V3:\n> - forget → forgot → **forgotten**\n> - speak → spoke → spoken\n> - choose → chose → chosen\n> - break → broke → broken\n> - take → took → taken\n> - write → wrote → written\n> - drive → drove → driven\n> - see → saw → seen\n> - do → did → done\n> - go → went → gone\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: KLUCZ - *forget* ma TRZY formy: forget (V1), forgot (V2), **forgotten** (V3). W \"must have V3\" potrzebne V3 = **forgotten**.\n\n> Uwaga: NIE pisz *must forgot* - to BŁĄD. Po modalnym \"must have\" zawsze V3 (forgotten).\n\n> Uwaga: \"Must've\" to skrócona forma (must + have) - akceptowane w klucz CKE, ale lepiej pełne: *must have forgotten*.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Jack's request to have** (akceptowane: *Jack's requests to have*, *Jack requested to have*, *Jack requesting to have*).\n\nPełne zdanie: *Jack's request to have a day off met with his employer's refusal.*\n\n## Sposób 1 - analiza struktury zdania\n\n**Kontekst:** \"(Jack / request / have) a day off met with his employer's refusal.\"\n\nKluczowe elementy:\n1. **Czasownik główny:** *met* (Past Simple)\n2. **Podmiot:** musi być **rzeczownik/noun phrase**\n3. **\"met with refusal\"** → spotkała się z odmową (idiom)\n4. Logika: PROŚBA Jacka spotkała się z odmową\n\nJeśli głównym czasownikiem jest *met*, to *request* musi być **rzeczownikiem** (podmiotem).\n\n**Forma:** *Jack's + request + to + have* = prośba Jacka o danie wolnego.\n\n**Wniosek:** **Jack's request to have** → noun phrase z Saxon genitive + infinitive.\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"request to + V\"\n\n**\"Request\" - rzeczownik vs czasownik:**\n- **Jako rzeczownik:** *a request to V* / *the request to V*\n- *His request to leave was denied.* = jego prośba o wyjście została odrzucona\n- **Jako czasownik:** *request + N / request + to + V*\n- *He requested a day off.* = poprosił o wolne\n\nTu mamy strukturę: podmiot (Jack's request) + czasownik (met) + complement (with refusal).\n\n**Saxon genitive \"Jack's\":**\n- Pokazuje przynależność: prośba Jacka = Jack's request\n- Forma: imię + 's + rzeczownik\n\n## Sposób 3 - alternatywne formy\n\n**Akceptowane warianty:**\n\n1. **Jack's request to have** (najczęstsza)\n- Saxon genitive + N + infinitive\n- 4 słowa (z 3 danymi)\n\n2. **Jack's requests to have** (mnoga forma)\n- Sens: kilka próśb spotkało się z odmową\n- 4 słowa\n\n3. **Jack requested to have** (jako czasownik)\n- Past Simple: requested\n- Ale wtedy *met* musiałoby być czasownikiem dla *requested* - wymaga zmiany struktury\n- Klucz dopuszcza ten wariant w pewnej interpretacji\n\n4. **Jack requesting to have** (gerund/participial)\n- Forma -ing jako podmiot zdania\n- Sens: prosząc o, Jack spotkał się\n\nLiczba słów: 4 (z 3 danymi) ≤ 5 ✓.\n\n## Reference gramatyczny - Saxon genitive + nominalizacja\n\n> Reference - Saxon genitive ('s):\n> Form: `Subject + 's + N`\n> - **Osoby:** John's car, Mary's house, Jack's request\n> - **Mnoga regularna:** *students' bags* (apostrofy po s)\n> - **Mnoga nieregularna:** *children's toys, women's rights*\n> - Sens: posiadanie / przynależność\n\n> Reference - Czasownik → Rzeczownik (nominalizacja):\n> - request (V) → request (N): *He requested* → *his request*\n> - decide (V) → decision (N): *He decided* → *his decision*\n> - arrive (V) → arrival (N): *He arrived* → *his arrival*\n> - refuse (V) → refusal (N): *He refused* → *his refusal*\n>\n> Nominalizacja pozwala uczynić działanie podmiotem zdania.\n\n> Reference - \"meet with\" (verb + preposition):\n> - *meet with refusal* = spotkać się z odmową\n> - *meet with approval* = spotkać się z aprobatą\n> - *meet with resistance* = napotkać opór\n> - *meet with success* = odnieść sukces\n>\n> Forma: `S + meet (with) + N`\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - **Jack's request to have** (4 słowa, z 3 danymi)\n> - **Akceptowane:** *Jack's requests to have*, *Jack requested to have*, *Jack requesting to have*\n> - **Liczba słów:** max 5 (z danymi) - *Jack's request to have* = 4 ✓\n> - **WYKLUCZONE:** *Jack request have* (brak Saxon genitive, brak \"to\"), *Jack's request have* (brak \"to\"), brak\n> - **Spelling:** *Jack's* (z apostrofem), *request* (poprawnie)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - Noun phrases jako podmioty\n\n> Reference - Złożone podmioty:\n> - **Pojedynczy N:** *Jack arrived.*\n> - **Saxon genitive + N:** *Jack's car broke down.*\n> - **Nominalization:** *Jack's decision to leave shocked us.*\n> - **Gerund phrase:** *Jack's leaving early annoyed everyone.*\n> - **Infinitive phrase:** *To leave now would be unwise.*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: STRUKTURA ZDANIA - \"met\" to czasownik główny, więc \"request\" MUSI być rzeczownikiem (Jack's request) lub gerundem (Jack's requesting).\n\n> Uwaga: Saxon genitive: *Jack's* (z apostrofem przed s) - NIE *Jacks* (bez apostrofu) ani *Jack's's*.\n\n> Uwaga: Po \"request\" (N) idzie *to + V* (infinitive): *request TO HAVE*. NIE *request HAVING* w tym kontekście.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**had decided to take** (akceptowane: *had decided on taking*).\n\nPełne zdanie: *If the trekkers had decided to take the shorter route, they would be in trouble now. Fortunately they didn't.*\n\n## Sposób 1 - analiza Mixed Conditional\n\n**Kontekst:** \"If the trekkers (decide / take) the shorter route, **they would be in trouble now**. Fortunately they didn't.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **\"would be in trouble NOW\"** → skutek W TERAŹNIEJSZOŚCI\n2. **\"Fortunately they didn't\"** → DECYZJA była w PRZESZŁOŚCI (już zapadła)\n3. **\"If the trekkers the shorter route\"** → warunek w PRZESZŁOŚCI\n\nTo **Mixed Conditional** (przeszłość → teraźniejszość):\n- **If clause:** Past Perfect (had + V3) - hipotetyczna przeszłość\n- **Main clause:** would + V (bez \"have\") - teraz hipotetycznie\n\nFormuła: **If + S + had + V3, S + would + V (bez have)**.\n\n**Wniosek:** *If the trekkers **had decided to take*** the shorter route, they would be in trouble NOW → **had decided to take**.\n\n## Sposób 2 - analiza konstrukcji \"decide to V\"\n\n**\"Decide\" + infinitive (to + V):**\n- *decide + to + V* (infinitive) = zdecydować się coś zrobić\n- *He decided to leave.* = zdecydował się odejść\n- *She decided to take the train.* = postanowiła wziąć pociąg\n\nW Past Perfect: **had decided to V**\n- *had decided to take* = był zdecydowany wziąć (gdyby)\n- *had decided to leave* = był zdecydowany wyjść (gdyby)\n\n## Sposób 3 - odliczanie słów i akceptowane warianty\n\n**Główna odpowiedź:** *had decided to take* (4 słowa, z 2 danymi DECIDE i TAKE)\n- had (NOWE)\n- decided (V3 od DECIDE)\n- to (NOWE)\n- take (DANE)\n\n**Akceptowane warianty:**\n- *had decided on taking* - *decide ON + V-ing* = zdecydować się na\n- *had decided against taking* - *decide AGAINST + V-ing* = zdecydować się przeciw (zmiana sensu, klucz to akceptuje)\n- *had decided to take up* - z phrasal verbem\n\nLiczba słów: 4 ≤ 5 ✓\n\n## Reference gramatyczny - Mixed Conditionals\n\n> Reference - Conditionals:\n> 1. **Zero (general truth):** If + Pres. Simple, Pres. Simple\n> *If you heat water, it boils.*\n>\n> 2. **First (real future):** If + Pres. Simple, will + V\n> *If it rains, I'll stay.*\n>\n> 3. **Second (hypothetical present):** If + Past Simple, would + V\n> *If I were rich, I would travel.*\n>\n> 4. **Third (hypothetical past):** If + Past Perfect, would have + V3\n> *If I had studied, I would have passed.*\n>\n> 5. **Mixed (past → present):** If + Past Perfect, would + V (no have)\n> *If I had studied medicine, I would be a doctor now.*\n\n> Reference - \"Decide\" + V:\n> - *decide TO V*: *decide to leave*\n> - *decide ON + V-ing*: *decide on leaving*\n> - *decide AGAINST + V-ing*: *decide against leaving*\n> - *decide between A and B*: *decide between two options*\n\n> Reference - Past Perfect (had + V3):\n> Form: `had + V3` (dla wszystkich osób)\n> - *I had decided* / *They had decided* / *He had decided*\n> - V3 nieregularne pamiętaj: decided (regularny - -ed), gone, taken, seen, written\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - **had decided to take** (4 słowa, z 2 danymi)\n> - **Akceptowane:** *had decided on taking, had decided against taking, had decided to take up*\n> - **Liczba słów:** max 5 - *had decided to take* = 4 ✓\n> - **WYKLUCZONE:** *decided to take* (brak \"had\"), *would have decided* (zła konstrukcja), *had decided take* (brak \"to\"), brak\n> - **Spelling:** *decided* (poprawnie d-e-c-i-d-e-d)\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - Sygnały dla Mixed Conditional\n\n> Reference - Identyfikacja Mixed Conditional:\n> Wskaźniki w MAIN clause:\n> - **\"now\"** (\"would be in trouble NOW\") → teraz, mimo że warunek był w przeszłości\n> - **\"today\"** (\"would be rich TODAY\")\n> - **\"still\"** (\"would still be a doctor\")\n>\n> Wskaźniki w IF clause:\n> - Past Perfect (had + V3) sygnalizuje przeszłość\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: MIXED CONDITIONAL - *If + had + V3, would + V (bez have)*. Klucz: brak \"have\" w main clause, bo TERAZ.\n\n> Uwaga: Sygnał \"NOW\" w main clause = teraźniejszy efekt = Mixed (nie Third) Conditional. *Would have BEEN in trouble* = niegdyś (Third), *would BE in trouble NOW* = teraz (Mixed).\n\n> Uwaga: \"Decide\" + TO + V (NIE \"decide V-ing\" bez przyimka).\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**had to be cancelled** (akceptowane: *had to be canceled*, *had to get cancelled*).\n\nPełne zdanie: *The ski jumping competition had to be cancelled yesterday due to strong wind.*\n\n## Sposób 1 - analiza znaczeniowa\n\n**Kontekst:** \"The ski jumping competition (have to / cancel) **yesterday** due to strong wind.\"\n\nKluczowe wskazówki:\n1. **Podmiot:** *The ski jumping competition* (konkurs)\n2. **Wykonawca akcji:** organizatorzy/komisja (nieznany/nieistotny)\n3. **\"yesterday\"** → PRZESZŁOŚĆ (Past Simple)\n4. **\"due to strong wind\"** → powód: silny wiatr\n5. Logika: konkurs MUSIAŁ ZOSTAĆ ODWOŁANY - STRONA BIERNA + obowiązek\n\n**Struktura:**\n- *have to* (obowiązek) → Past Simple: *had to*\n- *cancel* w pasywie: *be cancelled* (be + V3)\n- Połączenie: *had to + be + V3*\n\n**Wniosek:** *had to be cancelled* = musiał zostać odwołany → **had to be cancelled**.\n\n## Sposób 2 - analiza modalnego \"have to\" w pasywie\n\n**\"Have to\" + pasiv:**\n\n| Czas | Active | Passive |\n| Pres. | *They have to cancel.* | *It has to be cancelled.* |\n| Past | *They had to cancel.* | *It had to be cancelled.* |\n| Future | *They will have to cancel.* | *It will have to be cancelled.* |\n\nFormuła pasivu: **modal + be + V3**\n\nW Past Simple: **had to + be + V3** = *had to be cancelled*.\n\n## Sposób 3 - analiza ortografii \"cancelled\"\n\n**\"Cancel\" + -ed:**\n- **BrE (British):** *cancelled* (podwójne LL)\n- **AmE (American):** *canceled* (pojedyncze L)\n\nKlucz CKE AKCEPTUJE OBA:\n- *had to be **cancelled*** (BrE - najczęstsze w Polsce)\n- *had to be **canceled*** (AmE)\n\nOdliczanie słów:\n- had (NOWE)\n- to (NOWE - część konstrukcji \"have to\")\n- be (NOWE - pasiv)\n- cancelled (V3 od CANCEL)\n\n**Łącznie: 4 słowa** (z 2 danymi HAVE TO i CANCEL) ≤ 5 ✓\n\n## Reference gramatyczny - modal + passive\n\n> Reference - Modale w pasywie:\n> Form: `modal + be + V3`\n> - *can be done* / *could be done*\n> - *must be done* / *had to be done*\n> - *should be done* / *would be done*\n> - *will be done* / *might be done*\n>\n> KLUCZ: *be* (bezokolicznik), NIE *being* (gerund).\n\n> Reference - \"Have to\" - formy:\n> - **Present Simple:** *have/has to V*\n> - **Past Simple:** *had to V* (NIE *musted*!)\n> - **Future Simple:** *will have to V*\n> - **Pasiv Present:** *has to be V3*\n> - **Pasiv Past:** *had to be V3*\n\n> Reference - \"Cancel\" - formy:\n> - V1 (base): cancel\n> - V2 (Past Simple): cancelled (BrE) / canceled (AmE)\n> - V3 (Past Participle): cancelled (BrE) / canceled (AmE)\n> - V-ing: cancelling (BrE) / canceling (AmE)\n>\n> Klasyczna reguła BrE: czasowniki na -l (cancel, travel, label) podwajają -l w V2/V3/V-ing.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - **had to be cancelled** (4 słowa, z 2 danymi)\n> - **Akceptowane:** *had to be canceled* (AmE), *had to get cancelled* (z \"get\" zamiast \"be\"), *did have to be cancelled* (z \"did\" - emfaza), *had to be cancelled before* (z dodatkiem)\n> - **Liczba słów:** max 5 - *had to be cancelled* = 4 ✓\n> - **WYKLUCZONE:** *had to cancel* (active, brak pasivu), *had to been cancelled* (była niepoprawnie), *was had to be cancelled* (zła konstrukcja), brak\n> - **Spelling:** *cancelled* (BrE) lub *canceled* (AmE) - oba poprawne\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.\n\n## Reference - \"Due to\" jako spójnik przyczyny\n\n> Reference - \"Due to + N\":\n> Form: `due to + N (cause)`\n> - *due to bad weather* = z powodu złej pogody\n> - *due to strong wind* = z powodu silnego wiatru\n> - Synonim: *owing to + N*, *because of + N*\n> - NIE *due to + clause* (formalnie błędne)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: MODAL + PASSIVE - *had to BE cancelled*. Pamiętaj o \"be\" (bezokolicznik), NIE *had to BEING cancelled*.\n\n> Uwaga: \"Yesterday\" → Past Simple → *had to* (NIE *have to*). Klucz: sygnały czasu wymuszają konkretny czas.\n\n> Uwaga: SPELLING - BrE *cancelled* (2× l), AmE *canceled* (1× l). Oba akceptowane przez CKE w 2020. Najczęściej Polacy używają BrE.","image":"img/jezyk-angielski-2020-czerwiec-matura-rozszerzona/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · czerwiec 2020 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 9. (0-4)<br>Uzupełnij zdania 9.1.-9.4., wykorzystując podane w nawiasach wyrazy w odpowiedniej<br>formie. Nie należy zmieniać kolejności podanych wyrazów, trzeba natomiast - jeśli jest to<br>konieczne - dodać inne wyrazy, tak aby otrzymać logiczne i gramatycznie poprawne<br>zdania. Wymagana jest pełna poprawność ortograficzna wpisywanych fragmentów zdań.<br>Uwaga: w każdą lukę możesz wpisać maksymalnie pięć wyrazów, wliczając w to wyrazy<br>już podane.<br>9.1. You (must / forget)<br>to tell them how to get to our house. Otherwise, they would have arrived long before now.<br>9.2. (Jack / request / have)<br>a day off met with his employer’s refusal.<br>9.3. If the trekkers (decide / take)<br>the shorter route, they would be in trouble now. Fortunately they didn’t.<br>9.4. The ski jumping competition (have to / cancel)<br>yesterday due to strong wind.<br>MJA-1R</p>","answer_text_html":"<ol><li>Jeśli zdający nadaje tytuł rozprawce, nie bierze się go pod uwagę, oceniając pracę.</li></ol>\n<p>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>More and more workers are allowed to come to work<br>with their dog. There are good and bad sides of this<br>trend.<br>Teza<br>zgodna<br>z<br>tematem,<br>zapowiada oczekiwaną strukturę<br>rozprawki.<br>Some people have to bring their dogs to work. It has<br>good and bad sides.<br>Teza odbiegająca od tematu<br>(temat<br>nie<br>wskazuje<br>na<br>konieczność zabierania psów do<br>pracy).<br>Many people are allowed to take their pupils to work<br>with them. It has good and bad sides.<br>Many people take their dogs everywhere with them.<br>There are some advantages and disadvantages of this.<br>More and more people decide to work from home so<br>that they can look after their dogs. It has good and bad<br>sides.<br>Tezy niezgodne z tematem.<br>In recent years people started to take dogs to work more<br>and more often. It is a great idea.<br>Teza odbiegająca od tematu (nie<br>zapowiada oczekiwanej struktury<br>rozprawki)<br>In many countries people in some companies are<br>allowed to take a dog to work.<br>Brak tezy.<br>Elementy tematu</p>\n<ol><li>Elementami są: (1) dobre i (2) złe strony przyprowadzania psów do pracy.</li><li>Jeśli argument przedstawiony przez zdającego jest sprzeczny z tematem, nie bierze się</li></ol>\n<p>tego argumentu pod uwagę, oceniając dany element.</p>\n<ol><li>Jeśli zdający we wstępie wprowadza temat zabierania psów do pracy, a w argumentacji</li></ol>\n<p>pisze o zwierzętach przyprowadzanych do pracy, taka realizacja poszczególnych<br>elementów jest akceptowana, pod warunkiem, że te argumenty pasują do psów.</p>\n<ol><li>Dobre i złe strony mogą być przedstawione z punktu widzenia właścicieli / pracowników /</li></ol>\n<p>pracodawców / zwierząt.</p>\n<ol><li>Jeśli zdający omawia wady i zalety przyprowadzania do pracy zwierząt, ale w całej pracy</li></ol>\n<p>nie wspomina o psach, taka realizacja elementów tematu jest kwalifikowana na poziom<br>niższy.</p>\n<ol><li>Jeśli zdający przedstawia argumenty, które mogą być wadami/zaletami zabierania psa do</li></ol>\n<p>pracy, ale nie wynika to z wypowiedzi zdającego, np. opisanie zachowania psa w domu<br>podczas nieobecności właściciela, taka realizacja tego podpunktu polecenia jest<br>kwalifikowana na poziom niższy.<br>Zgodność z tematem<br>Niektóre firmy umożliwiają pracownikom zabieranie psa do pracy. Napisz rozprawkę, w której<br>przedstawisz dobre i złe strony takiego rozwiązania</p>\n<ol><li>Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:</li></ol>\n<p>• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)<br>• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.</p>\n<ul><li>przyczyny/konsekwencje zabierania psów do pracy, które nie są wadą/zaletą.</li></ul>\n<p>Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.<br>gg<br>fragmenty nie na temat<br>fragmenty odbiegające od tematu<br>„główka”<br>elementy tematu<br>C<br>D<br>X<br>Y<br>A<br>B<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań</p>\n<ol><li>Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:</li></ol>\n<p>• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami<br>tematu (X, Y), np.</p>\n<ul><li>argumenty dotyczące przyprowadzania do pracy innych zwierząt niż psy</li><li>propozycje innych rozwiązań odpowiednich dla osób pracujących, które posiadają</li></ul>\n<p>psa</p>\n<ul><li>szczegółowy opis psa, przyprowadzanego do pracy, bez związku z wadami/zaletami</li><li>argumenty, które dotyczą psów wykonujących określoną pracę, a nie zabieranych do</li></ul>\n<p>pracy przez właścicieli.<br>Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli<br>występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5.<br>w Tabeli A.</p>\n<ol><li>Fragmenty wypracowania nie na temat:</li></ol>\n<p>• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.</p>\n<ul><li>opis ulubionej rasy psa</li><li>wady/zalety posiadania psa/zwierząt domowych.</li></ul>\n<p>Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana<br>na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane<br>w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.</p>\n<ol><li>Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany</li></ol>\n<p>za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,<br>uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).</p>\n<ol><li>Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy,</li></ol>\n<p>ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na<br>poziom niższy (maksymalnie poziom 1).</p>\n<ol><li>Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany</li></ol>\n<p>fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam<br>fragment<br>pracy<br>nie<br>może<br>być<br>realizacją<br>elementu<br>tematu<br>oraz<br>częścią<br>wstępu/zakończenia.</p>\n<ol><li>W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest wydzielenie wstępu/zakończenia</li></ol>\n<p>z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentacja<br>oceniana jest na 0.<br>Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi</p>\n<ol><li>Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy, bierze się pod uwagę zgodność tej</li></ol>\n<p>części pracy z rozwinięciem wypracowania.</p>\n<ol><li>Jeśli w rozwinięciu zdający podaje wady i zalety, a w podsumowaniu pisze, zgodnie</li></ol>\n<p>z przedstawioną argumentacją, że jest więcej zalet/wad, to takie zakończenie jest<br>akceptowane jako zgodne z treścią i tematem.<br>Przykłady schematycznego zakończenia<br>rozprawki<br>Przykłady zakończenia luźno związanego<br>z tematem<br>As you can see, this trend has not only the<br>advantages but also drawbacks.<br>To sum up, it’s nice to have a dog around.<br>All things considered, there are both good<br>and bad sides to bringing dogs to work.<br>All in all, I’d like to take my dog with me<br>everywhere.<br>Uwagi dodatkowe:</p>\n<ol><li>Jeśli rozprawka jest napisana w formie listu (posiada zwrot rozpoczynający i/lub kończący),</li></ol>\n<p>segmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.</p>\n<ol><li>Jeśli zamiast rozprawki zdający realizuje temat w formie relacji/opisu sytuacji, kiedy ktoś</li></ol>\n<p>zabrał psa do pracy, taka realizacja tematu jest kwalifikowana na poziom niższy we wstępie,<br>obydwu elementach tematu oraz podsumowaniu.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>ARTYKUŁ PUBLICYSTYCZNY<br>Temat<br>Obejrzałeś(-aś) ostatnio finał programu typu talent show. Uważasz, że osoba, która wygrała<br>w<br>wyniku<br>głosowania<br>widzów,<br>wcale<br>nie<br>była<br>najlepsza.<br>Napisz<br>artykuł,<br>w którym uzasadnisz, dlaczego występ zwycięzcy nie zasługiwał na wygraną,<br>i zaproponujesz inny sposób wyłaniania zwycięzcy w tego typu programach.<br>W artykule publicystycznym zdający wyraża swoje stanowisko wobec problemu/zjawiska<br>społecznego wskazanego w poleceniu. Celem artykułu jest rzeczowe przedstawienie<br>omawianej kwestii. Artykuł może zawierać elementy opisu, sprawozdania, recenzji,<br>komentarze odautorskie, ocenę faktów, elementy opinii oraz może również podejmować próbę<br>kształtowania opinii czytelników.<br>Dobrze napisany artykuł:<br>• ma tytuł przyciągający uwagę czytelnika<br>• zawiera wstęp, w którym autor stara się zachęcić czytelnika do przeczytania tekstu,<br>np. przywołując fakt lub anegdotę, sygnalizując temat artykułu w formie pytania,<br>używając barwnego języka<br>• może zawierać pytania zachęcające czytelnika do dalszych rozważań na temat<br>poruszany w tekście.<br>Poprzez „talent show” rozumiane są programy telewizyjne, w których uczestnicy prezentują<br>swoje talenty z zakresu jednej dziedziny lub różnorodnych dziedzin. Artykuły, w których<br>zdający recenzują programy telewizyjne, w których zwycięzca nie jest wyłaniany przez<br>publiczność (np. teleturnieje) są traktowane jako odbiegające od tematu.<br>Wstęp</p>\n<ol><li>Aby wstęp był uznany za zgodny z tematem, powinien być związany z problemem</li></ol>\n<p>niewłaściwego wyłaniania zwycięzców w programach typu talent show i wprowadzać go<br>w sposób zachęcający do dalszej lektury. Wstęp może się odnosić do aspektów<br>konkretnego programu, który obejrzał zdający, lub sygnalizować problem sprawiedliwości<br>werdyktu w tego typu programach bardziej ogólnie, np. It is said that nowadays there is no<br>justice in the world. And you know what. I totally agree with this view.</p>\n<ol><li>Nie jest akceptowany wstęp, który nie nawiązuje w żaden sposób do problemu</li></ol>\n<p>przedstawionego w temacie, np. jest pozytywną opinią o obejrzanym programie tego typu.</p>\n<ol><li>Zdający nie musi odnosić się we wstępie do swoich zastrzeżeń dotyczących występu</li></ol>\n<p>zwycięzcy oraz propozycji innego sposobu wyłaniania zwycięzcy w przyszłości.</p>\n<ol><li>Nie jest konieczne wspomnienie o sposobie wybierania zwycięzcy we wstępie ALE jeśli ze</li></ol>\n<p>wstępu wynika, że zwycięzca nie był wybierany przez publiczność, wstęp jest kwalifikowany<br>na poziom niższy.<br>Elementy tematu<br>Elementami są: (1) uzasadnienie/przedstawienie zastrzeżeń do występu zwycięzcy;<br>(2) propozycja innego sposobu wyłaniania zwycięzcy w programach typu talent show.<br>(1) uzasadnienie/przedstawienie zastrzeżeń do występu zwycięzcy<br>Wymagane jest uzasadnienie swojej negatywnej opinii o wyborze zwycięzcy / przedstawienie<br>zastrzeżeń do występu zwycięzcy (osoby lub grupy osób).<br>Uzasadnienie może być przedstawione poprzez kontrast z występem innego uczestnika /<br>innych uczestników.<br>Jeśli zdający wyraża pozytywną opinię na temat wyboru zwycięzcy obejrzanego programu<br>typu talent show, taka realizacja tego elementu polecenia jest kwalifikowana na poziom 0.<br>(2) propozycja innego sposobu wyłaniania zwycięzcy w programach typu talent show<br>Wymagane są wypowiedzi, w których zdający przedstawia swoją propozycję innego / bardziej<br>sprawiedliwego wyboru zwycięzców w programach typu talent show.<br>Uzasadnienie, dlaczego wybór zwycięzcy przez widzów nie jest obiektywny/sprawiedliwy<br>może być zaakceptowane jako realizacja tego elementu tematu, pod warunkiem, że zdający<br>podaje inną propozycję wyboru zwycięzcy w przyszłości.<br>Jeśli zdający stwierdza jedynie, że konieczna jest zmiana sposobu wyłaniania zwycięzcy, ale<br>nie przedstawia alternatywnej propozycji, realizacja drugiego elementu tematu jest<br>kwalifikowana na poziom 0.<br>Jeśli zdający proponuje modyfikację sposobu, w jaki publiczność wybiera zwycięzcę, (np.<br>umożliwienie głosowania tylko określonej grupie wiekowej, głosowanie przez aplikację, która<br>kontroluje, że każdy może oddać głos tylko raz) LUB proponuje mieszane głosowanie (np.<br>przez publiczność i jury), taka realizacja tego elementu jest akceptowana.<br>Jeśli artykuł dotyczy programu telewizyjnego, w którym zwycięzca nie został wybrany / nie jest<br>wybierany przez publiczność, realizacja drugiego elementu tematu jest kwalifikowana na<br>poziom 0.<br>Jeśli drugi element polecenia jest omówiony w ostatnim akapicie, ta część pracy jest<br>traktowana jako rozwinięcie. Oznacza to, że zdający pominął zakończenie.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Zgodność z tematem<br>Obejrzałeś(-aś) ostatnio finał programu typu talent show. Uważasz, że osoba, która wygrała w<br>wyniku głosowania widzów, wcale nie była najlepsza. Napisz artykuł, w którym<br>uzasadnisz, dlaczego występ zwycięzcy nie zasługiwał na wygraną,<br>i zaproponujesz inny sposób wyłaniania zwycięzcy w tego typu programach.</p>\n<ol><li>Fragmenty wypracowania zgodne z tematem:</li></ol>\n<p>• ściśle związane z „główką” i elementami tematu (A, B)<br>• ściśle związane z „główką”, ale niezwiązane z elementami tematu (C, D), np.</p>\n<ul><li>przedstawienie zasad głosowania publiczności lub elementów przebiegu konkursu,</li></ul>\n<p>które nie są powiązane z zastrzeżeniami co do wybranego zwycięzcy.<br>Fragmenty C, D nie są uznawane za realizację pierwszego i drugiego elementu tematu.</p>\n<ol><li>Fragmenty wypracowania odbiegające od tematu:</li></ol>\n<p>• luźno związane z „główką” oraz przedstawiające argumenty niezwiązane z elementami<br>tematu (X, Y), np.</p>\n<ul><li>przyczyny popularności programów typu talent show</li><li>różnorodność oferty programów typu talent show</li><li>wady i zalety występowania w programach typu talent show.</li></ul>\n<p>Takie fragmenty są zaznaczone w pracy zdającego nawiasami kwadratowymi. Jeśli<br>występują w pracy, jest ona kwalifikowana na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli<br>A.</p>\n<ol><li>Fragmenty wypracowania nie na temat:</li></ol>\n<p>• w żaden sposób nienawiązujące do „główki” tematu, np.</p>\n<ul><li>pozytywna recenzja obejrzanego programu typu talent show, bez odniesienia do</li></ul>\n<p>kwestii wyboru zwycięzcy</p>\n<ul><li>recenzja innego programu telewizyjnego (np. programu przyrodniczego).</li></ul>\n<p>Takie fragmenty są otaczane „chmurką”. Jeśli występują w pracy, jest ona kwalifikowana<br>na poziom 1 lub 0 zgodnie z punktem 5. w Tabeli A. Fragmenty te nie są uwzględniane<br>w liczbie słów ani brane pod uwagę w ocenie zakresu i poprawności środków językowych.</p>\n<ol><li>Jeżeli w wypracowaniu występuje fragment (1-2 zdania), który mógłby zostać uznany</li></ol>\n<p>za odbiegający od tematu lub nie na temat, ale w pracy pełni funkcję logicznego łącznika,<br>uznaje się go za fragment zgodny z tematem (C, D).</p>\n<ol><li>Jeśli zdający konsekwentnie używa niewłaściwego słowa, które jest kluczowe dla pracy,</li></ol>\n<p>ale argumenty pasują do tematu, taka realizacja danej części pracy jest kwalifikowana na<br>poziom niższy (maksymalnie poziom 1).<br>„główka”<br>element 1.<br>element 2.</p>\n<ol><li>Jeśli zdający realizuje jeden z elementów tematu we wstępie lub zakończeniu, to dany</li></ol>\n<p>fragment pracy uznaje się za część rozwinięcia albo część wstępu/zakończenia. Ten sam<br>fragment<br>pracy<br>nie<br>może<br>być<br>realizacją<br>elementu<br>tematu<br>oraz<br>częścią<br>wstępu/zakończenia.</p>\n<ol><li>W uzasadnionych przypadkach dopuszczalne jest też wydzielenie wstępu/zakończenia</li></ol>\n<p>z dłuższego fragmentu i uznanie tego za dwie oddzielne części, ale wtedy segmentację<br>oceniamy na 0.<br>Podsumowanie: właściwe i adekwatne do tematu zakończenie wypowiedzi<br>Rozpatrując zgodność zakończenia z treścią pracy bierze się pod uwagę zgodność tej części<br>pracy z rozwinięciem wypracowania.<br>Elementy charakterystyczne dla formy<br>Nie są akceptowane jako tytuł typowe zwroty rozpoczynające listy, np. Dear Readers / Hello /<br>Hi.<br>Jeśli artykuł jest napisany w formie listu (posiada zwrot rozpoczynający i/lub kończący),<br>segmentacja pracy jest kwalifikowana na poziom 0.<br>Spójność i logika wypowiedzi<br>2 p.<br>wypowiedź zawiera najwyżej 2 usterki w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie<br>zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu<br>1 p.<br>wypowiedź zawiera od 3 do 5 usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie<br>zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu<br>0 p.<br>wypowiedź zawiera 6 lub więcej usterek w spójności ORAZ/LUB logice na poziomie<br>zdania i/lub akapitu i/lub całego tekstu<br>Jeśli w pracy występuje dłuższy niekomunikatywny fragment pracy (np. dłuższe zdanie lub 2-<br>3 krótkie zdania), przyznaje się 1 punkt; jeśli takich fragmentów jest więcej, przyznaje się<br>0 punktów.<br>W ocenie spójności bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu tekst funkcjonuje jako całość<br>dzięki jasnym powiązaniom (np. leksykalnym, gramatycznym) wewnątrz zdań oraz między<br>zdaniami/akapitami tekstu.<br>W ocenie logiki wypowiedzi bierze się pod uwagę, czy i w jakim stopniu wypowiedź jest<br>klarowna (np. czy nie jest jedynie zbiorem przypadkowo zebranych myśli, czy wnioski wynikają<br>logicznie z przesłanek).<br>Dodatkowe uwagi dotyczące spójności</p>\n<ol><li>Zaburzenie spójności i/lub logiki może wynikać na przykład z:</li></ol>\n<p>• braku połączenia między częściami tekstu; odwoływanie się do czegoś, co nie jest<br>wcześniej wspomniane<br>• nieuzasadnionego<br>użycia<br>czasowników<br>w<br>różnych<br>czasach<br>gramatycznych<br>(przeskakiwania z jednego czasu gramatycznego na inny)<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>• błędów językowych i/lub ortograficznych, które powodują, że odbiorca gubi się, czytając<br>tekst<br>• poważnych zakłóceń komunikacji w tekście w wyniku błędów językowych<br>• braku logiki w tekście, np. przytoczenia argumentu, który jest sprzeczny z ogólnie<br>przyjętymi zasadami rozumowania. (jeśli nie ma w pracy żadnego uzasadnienia/<br>kontekstu, który tłumaczyłby taką właśnie realizację polecenia)</p>\n<ol><li>Brak podziału na akapity nie prowadzi automatycznie do obniżenia punktacji za spójność i</li></ol>\n<p>logikę wypowiedzi.</p>\n<ol><li>Jeżeli w pracy nie są zaznaczone żadne błędy w spójności/logice, należy przyznać</li></ol>\n<p>2 punkty w tym kryterium.</p>\n<ol><li>Jako usterki w spójności/logice egzaminator oznacza te fragmenty, w których gubi się,</li></ol>\n<p>czytając tekst. Błędy językowe i ortograficzne mogą powodować zaburzenie spójności<br>i logiki, ale wiele zależy od kontekstu wypowiedzi. Ten sam błąd może w mniejszym lub<br>większym stopniu zaburzać zrozumienie tekstu.</p>\n<ol><li>Błędy logiczne mogą często wynikać z niewystarczającego kontekstu w treści pracy, braku</li></ol>\n<p>kluczowego elementu do uzasadnienia stwierdzenia, które samo w sobie jest sprzeczne<br>z zasadami logiki.</p>\n<ol><li>Słowa napisane po polsku lub w języku innym niż język egzaminu egzaminator zaznacza</li></ol>\n<p>jako błędy w spójności, jeśli w znacznym stopniu utrudniają zrozumienie komunikatu. Jeśli<br>komunikacja nie jest zaburzona, podkreśla je jedynie jako błędy językowe.</p>\n<ol><li>Jeśli praca (lub jej obszerne fragmenty) jest w znacznej większości niespójna/</li></ol>\n<p>niekomunikatywna/niezrozumiała dla odbiorcy, egzaminator może zaznaczyć całość pracy<br>(lub dany fragment) „pionową falą” na marginesie i nie podkreślać poszczególnych<br>zaburzeń. Jednocześnie w takiej pracy oznacza się błędy.<br>Zakres środków językowych<br>W ocenie zakresu środków językowych bierze się pod uwagę zróżnicowanie i precyzję<br>środków leksykalno-gramatycznych użytych w wypowiedzi.<br>3 p.<br>• szeroki zakres środków językowych<br>• w pracy występują dość liczne fragmenty charakteryzujące się naturalnością<br>i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych<br>2 p.<br>• zadowalający zakres środków językowych<br>• w pracy występuje kilka fragmentów charakteryzujących się naturalnością<br>i różnorodnością frazeologiczną oraz precyzją użytych środków językowych,<br>jednak w większości użyte są struktury o wysokim stopniu pospolitości<br>1 p.<br>• ograniczony zakres środków językowych<br>• w pracy użyte są głównie struktury o wysokim stopniu pospolitości<br>0 p.<br>• bardzo ograniczony zakres środków językowych<br>• w pracy użyte są wyłącznie struktury o wysokim stopniu pospolitości<br>Jeżeli w wypowiedzi występują rażące/liczne uchybienia w stosowności i/lub jednolitości<br>stylu, wówczas liczbę punktów przyznanych za zakres środków językowych można obniżyć<br>o 1 punkt (maksymalnie do zera).<br>Przez „naturalność” rozumie się charakterystyczny dla danego języka sposób wyrażania<br>znaczeń, natomiast przez „precyzyjne sformułowania” rozumie się wyrażanie myśli<br>z wykorzystaniem słownictwa swoistego dla tematu i unikanie słów oraz struktur o wysokim<br>stopniu pospolitości, takich jak miły, interesujący, fajny.<br>Przez „stosowność” stylu rozumie się dostosowanie przez zdającego środków językowych<br>do wybranej formy wypowiedzi, celowość zastosowanych konstrukcji składniowych i jednostek<br>leksykalnych. Styl niestosowny to np. styl zbyt metaforyczny lub zbyt bliski stylowi potocznemu<br>w odmianie mówionej. Przez „jednolitość” stylu rozumie się konsekwentne posługiwanie się<br>jednym, wybranym stylem. Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione,<br>jeśli jest funkcjonalne (tzn. czemuś służy). Styl uznaje się za niejednolity, jeżeli zdający miesza<br>bez uzasadnienia różne style wypowiedzi, np. w tekście rozprawki występują fragmenty<br>nazbyt potoczne, z wtrętami ze stylu urzędowego.<br>Za zbyt nieformalny język i/lub personalne rozważanie problemu w rozprawce, zwłaszcza typu<br>„za i przeciw”, egzaminator odejmuje punkty w zakresie środków językowych (uchybienia w<br>stylu).<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Poprawność środków językowych<br>W ocenie poprawności środków językowych bierze się pod uwagę błędy gramatyczne,<br>leksykalne, ortograficzne i interpunkcyjne. Punkty przyznaje się zgodnie z poniższą tabelą.<br>Poprawność językowa<br>(leksykalno-gramatyczna)<br>Poprawność zapisu (ortograficzna, interpunkcyjna)<br>nieliczne błędy zapisu<br>liczne LUB bardzo liczne<br>błędy zapisu<br>nieliczne błędy językowe<br>3 p.<br>2 p.<br>liczne błędy językowe<br>2 p.<br>1 p.<br>bardzo liczne błędy językowe<br>1 p.<br>0 p.</p>\n<ol><li>W przypadku wątpliwości w sytuacjach granicznych o zakwalifikowaniu pracy do niższej</li></ol>\n<p>lub wyższej kategorii punktowej decyduje „waga” błędów oraz ich wpływ na komunikację.</p>\n<ol><li>Błędy interpunkcyjne traktowane są jako mniej istotne niż błędy ortograficzne.</li><li>W wypowiedziach zdających ze stwierdzoną dysleksją w przypadku bardzo licznych</li></ol>\n<p>błędów językowych, które nie zakłócają komunikacji lub sporadycznie zakłócają<br>komunikację, przyznaje się 1 punkt. Jeżeli błędy językowe są bardzo liczne i często<br>zakłócają komunikację, przyznaje się 0 punktów.<br>Kwalifikowanie i oznaczanie błędów<br>rodzaj błędu<br>sposób oznaczenia<br>przykład<br>błąd językowy (leksykalny,<br>gramatyczny)<br>podkreślenie linią prostą<br>Marek lubić czekoladę.<br>błąd językowy<br>spowodowany brakiem<br>wyrazu<br>znak √ w miejscu<br>brakującego wyrazu<br>Marek √ czekoladę.<br>błąd ortograficzny<br>otoczenie słowa kołem<br>Słońce gżeje.<br>błąd językowy i ortograficzny<br>w jednym słowie<br>podkreślenie linią prostą<br>i otoczenie kołem<br>Słońce gżać w lecie.<br>błędy w spójności / logice<br>podkreślenie linią falistą<br>Założyłem kurtkę bo było<br>gorąco.<br>fragment odbiegający od<br>tematu<br>otaczamy nawiasami<br>kwadratowymi<br>Fragment odbiegający od<br>tematu<br>fragment niezgodny z<br>tematem<br>otaczamy chmurką<br>Fragment niezgodny<br>z tematem<br>błędy interpunkcyjne<br>otoczenie zbędnego znaku<br>kółkiem<br>znak √ w kółku w miejscu<br>brakującego znaku<br>Było ciepło , i deszczowo.<br>Zrobiłem to √ ponieważ…<br>Błędy ortograficzne zmieniające znaczenie wyrazu są traktowane jako błędy językowe<br>i oznaczane poprzez podkreślenie wyrazu linią prostą.<br>Usterki w spójności i logice występujące pomiędzy akapitami mogą być zaznaczane „pionową<br>falą” na marginesie.<br>Uwagi dodatkowe</p>\n<ol><li>Wypowiedź jest oceniana na 0 punktów we wszystkich kryteriach, jeżeli jest</li></ol>\n<p>• w całości nieczytelna (pod pracą zapisuje się „praca w całości nieczytelna”, a na karcie<br>odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym kryterium) LUB<br>• całkowicie niezgodna z poleceniem (pod pracą zapisuje się „praca całkowicie<br>niezgodna z poleceniem”, a na karcie odpowiedzi zaznacza się 0 punktów w każdym<br>kryterium) LUB<br>• niekomunikatywna dla odbiorcy, np. w całości napisana fonetycznie (pod pracą<br>zapisuje się „praca całkowicie niekomunikatywna”, a na karcie odpowiedzi zaznacza<br>się 0 punktów w każdym kryterium).</p>\n<ol><li>Praca, która zawiera fragmenty odtworzone z podręcznika, zadania zawartego w arkuszu</li></ol>\n<p>egzaminacyjnym lub innego źródła, w tym internetowego, lub przepisane od innego<br>zdającego, jest uznawana za niesamodzielną.</p>\n<ol><li>Jeżeli praca zawiera fragmenty na zupełnie inny temat, wyuczone na pamięć lub całkowicie</li></ol>\n<p>nienawiązujące do polecenia, a jednocześnie zaburzające spójność i logikę tekstu, są one<br>otaczane kołem i nie są brane pod uwagę przy liczeniu wyrazów i ocenie zakresu środków<br>językowych i poprawności środków językowych.</p>\n<ol><li>Jeżeli wypowiedź zawiera mniej niż 160 wyrazów, przyznaje się 0 punktów za zakres</li></ol>\n<p>i poprawność środków językowych. W takich pracach nie oznacza się błędów.</p>\n<ol><li>Jeżeli za wypowiedź przyznano 0 punktów w kryterium zgodności z poleceniem,</li></ol>\n<p>we wszystkich pozostałych kryteriach przyznaje się 0 punktów.</p>\n<ol><li>Jeżeli wypowiedź nie zawiera w ogóle rozwinięcia (np. zdający napisał tylko wstęp),</li></ol>\n<p>przyznaje się 0 punktów w każdym kryterium.</p>\n<ol><li>Jeżeli za wypowiedź przyznano 1 punkt w kryterium zgodności z poleceniem,</li></ol>\n<p>we wszystkich<br>pozostałych<br>kryteriach<br>można<br>również<br>przyznać<br>maksymalnie<br>po 1 punkcie.</p>\n<ol><li>Wyrazy zapisane przy użyciu skrótów, np. 4U, bfr sql, należy oznaczyć jako błędy</li></ol>\n<p>ortograficzne.</p>\n<ol><li>W ocenie poprawności środków językowych w wypowiedziach zdających ze stwierdzoną</li></ol>\n<p>dysleksją nie bierze się pod uwagę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych. Błąd<br>ortograficzny zmieniający znaczenie wyrazu w pracy zdającego z opinią o dysleksji to błąd<br>językowy. Jest on brany pod uwagę w ocenie poprawności językowej.<br>Zasady te obowiązują również w ocenie prac zdających z dysgrafią, dysortografią, afazją,<br>z zaburzeniami komunikacji językowej, mózgowym porażeniem dziecięcym, a także prac<br>zdających, którzy korzystali z pomocy nauczyciela wspomagającego oraz prac pisanych<br>na komputerze.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>9.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>must have forgotten</strong> (akceptowane: <em>must&#x27;ve forgotten</em>).</p>\n<p>Pełne zdanie: <em>You must have forgotten to tell them how to get to our house. Otherwise, they would have arrived long before now.</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza znaczeniowa</h4>\n<p><strong>Kontekst:</strong> &quot;You (must / forget) to tell them how to get to our house. <strong>Otherwise, they would have arrived</strong> long before now.&quot;</p>\n<p>Kluczowe wskazówki:</p>\n<ol><li><strong>&quot;Otherwise, they would have arrived&quot;</strong> - Third Conditional past - gdyby ich nie zapomniał, byliby już tu</li><li>Kontekst: KTOŚ nie powiedział im → my wyciągamy WNIOSEK (deduction)</li><li><strong>&quot;You + must + forget&quot;</strong> → wnioskowanie o PRZESZŁOŚCI z pewnością</li></ol>\n<p>Formuła: <strong>must + have + V3 (past participle)</strong> = pewne wnioskowanie o przeszłości.</p>\n<p><em>forget → forgot (V2) → forgotten (V3)</em> - nieregularny</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> <em>You <strong>must have forgotten</strong></em> = musiałeś zapomnieć (pewność) → <strong>must have forgotten</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza konstrukcji &quot;must have V3&quot;</h4>\n<p><strong>Modal perfect - &quot;must have V3&quot;:</strong></p>\n<ul><li>Sens: PEWNOŚĆ co do przeszłości (≈ 100%)</li><li>Wnioskowanie z dowodów</li><li><em>They didn&#x27;t arrive → you MUST HAVE forgotten</em> = nie przyjechali → musiałeś zapomnieć</li></ul>\n<p><strong>Inne modal perfects:</strong><br>| Forma | Sens | Przykład |<br>| <strong>must have V3</strong> | pewność | <em>He MUST HAVE left.</em> |<br>| may/might have V3 | możliwość | <em>He MIGHT HAVE left.</em> |<br>| could have V3 | możliwość | <em>He COULD HAVE left.</em> |<br>| can&#x27;t have V3 | niemożliwość | <em>He CAN&#x27;T HAVE done it.</em> |<br>| should have V3 | wyrzut | <em>You SHOULD HAVE called.</em> |</p>\n<h4>Sposób 3 - analiza długości i formy</h4>\n<p>Luka: &quot;You (MUST / FORGET) to tell them&quot;</p>\n<p><strong>Wpisać tylko nowe słowa + dane wyrazy w odpowiedniej formie:</strong></p>\n<ul><li><strong>must</strong> (dane, bez zmian - modal)</li><li><strong>have</strong> (NOWE - wymagane w &quot;must have V3&quot;)</li><li><strong>forgotten</strong> (forma V3 od &quot;forget&quot;)</li></ul>\n<p>Wynik: <strong>must have forgotten</strong> (3 słowa, w tym 2 dane).</p>\n<p>Limit max 5 słów (z DANYMI) - mieści się ✓.</p>\n<h4>Reference gramatyczny - modal perfect &quot;must have V3&quot;</h4>\n<blockquote>Reference - &quot;Must have + V3&quot; (past deduction):<br>Form: <code>must + have + V3 (past participle)</code><br>Sens: pewne wnioskowanie o przeszłości<br><em>He must have known.</em> = musiał wiedzieć<br><em>She must have left.</em> = musiała wyjść<br><br>Synonim: <em>I&#x27;m sure + Past Simple</em>: <em>I&#x27;m sure he knew = He must have known.</em></blockquote>\n<blockquote>Reference - Czasownik &quot;forget&quot; - formy:<br>- V1 (base): forget<br>- V2 (Past Simple): forgot<br>- <strong>V3 (Past Participle): forgotten</strong> ← w &quot;must have V3&quot;<br>- V-ing: forgetting<br><br>Pułapka: V3 <em>forgotten</em> (NIE <em>forgot</em> - to V2)</blockquote>\n<blockquote>Reference - &quot;Otherwise&quot; jako spójnik warunku:<br><em>Otherwise</em> = w przeciwnym razie, inaczej<br>Sygnalizuje warunek negatywny (gdyby NIE było tej rzeczy, byłoby inaczej)<br><em>You must have forgotten. Otherwise, they would have arrived.</em> = Musiałeś zapomnieć. Inaczej już by byli.</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - <strong>must have forgotten</strong> (akceptowane <em>must&#x27;ve forgotten</em>)<br>- <strong>Liczba słów:</strong> 3 (z dwoma danymi MUST i FORGET) ≤ 5 ✓<br>- <strong>WYKLUCZONE:</strong> <em>must forget</em> (brak &quot;have&quot;), <em>must forgot</em> (zła forma - Past Simple, nie V3), <em>must to have forgotten</em> (&quot;to&quot; niepoprawne), <em>had forgotten</em> (zły modal), brak<br>- <strong>Spelling:</strong> <em>forgotten</em> (poprawnie t-t-e-n)<br>- <strong>Wymaganie szczegółowe:</strong> 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.</blockquote>\n<h4>Reference - Past Participles (V3) nieregularnych</h4>\n<blockquote>Reference - Kluczowe nieregularne czasowniki V3:<br>- forget → forgot → <strong>forgotten</strong><br>- speak → spoke → spoken<br>- choose → chose → chosen<br>- break → broke → broken<br>- take → took → taken<br>- write → wrote → written<br>- drive → drove → driven<br>- see → saw → seen<br>- do → did → done<br>- go → went → gone</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga: KLUCZ - <em>forget</em> ma TRZY formy: forget (V1), forgot (V2), <strong>forgotten</strong> (V3). W &quot;must have V3&quot; potrzebne V3 = <strong>forgotten</strong>.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: NIE pisz <em>must forgot</em> - to BŁĄD. Po modalnym &quot;must have&quot; zawsze V3 (forgotten).</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: &quot;Must&#x27;ve&quot; to skrócona forma (must + have) - akceptowane w klucz CKE, ale lepiej pełne: <em>must have forgotten</em>.</blockquote>\n<p><strong>9.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>Jack&#x27;s request to have</strong> (akceptowane: <em>Jack&#x27;s requests to have</em>, <em>Jack requested to have</em>, <em>Jack requesting to have</em>).</p>\n<p>Pełne zdanie: <em>Jack&#x27;s request to have a day off met with his employer&#x27;s refusal.</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza struktury zdania</h4>\n<p><strong>Kontekst:</strong> &quot;(Jack / request / have) a day off met with his employer&#x27;s refusal.&quot;</p>\n<p>Kluczowe elementy:</p>\n<ol><li><strong>Czasownik główny:</strong> <em>met</em> (Past Simple)</li><li><strong>Podmiot:</strong> musi być <strong>rzeczownik/noun phrase</strong></li><li><strong>&quot;met with refusal&quot;</strong> → spotkała się z odmową (idiom)</li><li>Logika: PROŚBA Jacka spotkała się z odmową</li></ol>\n<p>Jeśli głównym czasownikiem jest <em>met</em>, to <em>request</em> musi być <strong>rzeczownikiem</strong> (podmiotem).</p>\n<p><strong>Forma:</strong> <em>Jack&#x27;s + request + to + have</em> = prośba Jacka o danie wolnego.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> <strong>Jack&#x27;s request to have</strong> → noun phrase z Saxon genitive + infinitive.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza konstrukcji &quot;request to + V&quot;</h4>\n<p><strong>&quot;Request&quot; - rzeczownik vs czasownik:</strong></p>\n<ul><li><strong>Jako rzeczownik:</strong> <em>a request to V</em> / <em>the request to V</em></li><li><em>His request to leave was denied.</em> = jego prośba o wyjście została odrzucona</li><li><strong>Jako czasownik:</strong> <em>request + N / request + to + V</em></li><li><em>He requested a day off.</em> = poprosił o wolne</li></ul>\n<p>Tu mamy strukturę: podmiot (Jack&#x27;s request) + czasownik (met) + complement (with refusal).</p>\n<p><strong>Saxon genitive &quot;Jack&#x27;s&quot;:</strong></p>\n<ul><li>Pokazuje przynależność: prośba Jacka = Jack&#x27;s request</li><li>Forma: imię + &#x27;s + rzeczownik</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - alternatywne formy</h4>\n<p><strong>Akceptowane warianty:</strong></p>\n<ol><li><strong>Jack&#x27;s request to have</strong> (najczęstsza)</li></ol>\n<ul><li>Saxon genitive + N + infinitive</li><li>4 słowa (z 3 danymi)</li></ul>\n<ol><li><strong>Jack&#x27;s requests to have</strong> (mnoga forma)</li></ol>\n<ul><li>Sens: kilka próśb spotkało się z odmową</li><li>4 słowa</li></ul>\n<ol><li><strong>Jack requested to have</strong> (jako czasownik)</li></ol>\n<ul><li>Past Simple: requested</li><li>Ale wtedy <em>met</em> musiałoby być czasownikiem dla <em>requested</em> - wymaga zmiany struktury</li><li>Klucz dopuszcza ten wariant w pewnej interpretacji</li></ul>\n<ol><li><strong>Jack requesting to have</strong> (gerund/participial)</li></ol>\n<ul><li>Forma -ing jako podmiot zdania</li><li>Sens: prosząc o, Jack spotkał się</li></ul>\n<p>Liczba słów: 4 (z 3 danymi) ≤ 5 ✓.</p>\n<h4>Reference gramatyczny - Saxon genitive + nominalizacja</h4>\n<blockquote>Reference - Saxon genitive (&#x27;s):<br>Form: <code>Subject + &#x27;s + N</code><br>- <strong>Osoby:</strong> John&#x27;s car, Mary&#x27;s house, Jack&#x27;s request<br>- <strong>Mnoga regularna:</strong> <em>students&#x27; bags</em> (apostrofy po s)<br>- <strong>Mnoga nieregularna:</strong> <em>children&#x27;s toys, women&#x27;s rights</em><br>- Sens: posiadanie / przynależność</blockquote>\n<blockquote>Reference - Czasownik → Rzeczownik (nominalizacja):<br>- request (V) → request (N): <em>He requested</em> → <em>his request</em><br>- decide (V) → decision (N): <em>He decided</em> → <em>his decision</em><br>- arrive (V) → arrival (N): <em>He arrived</em> → <em>his arrival</em><br>- refuse (V) → refusal (N): <em>He refused</em> → <em>his refusal</em><br><br>Nominalizacja pozwala uczynić działanie podmiotem zdania.</blockquote>\n<blockquote>Reference - &quot;meet with&quot; (verb + preposition):<br>- <em>meet with refusal</em> = spotkać się z odmową<br>- <em>meet with approval</em> = spotkać się z aprobatą<br>- <em>meet with resistance</em> = napotkać opór<br>- <em>meet with success</em> = odnieść sukces<br><br>Forma: <code>S + meet (with) + N</code></blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - <strong>Jack&#x27;s request to have</strong> (4 słowa, z 3 danymi)<br>- <strong>Akceptowane:</strong> <em>Jack&#x27;s requests to have</em>, <em>Jack requested to have</em>, <em>Jack requesting to have</em><br>- <strong>Liczba słów:</strong> max 5 (z danymi) - <em>Jack&#x27;s request to have</em> = 4 ✓<br>- <strong>WYKLUCZONE:</strong> <em>Jack request have</em> (brak Saxon genitive, brak &quot;to&quot;), <em>Jack&#x27;s request have</em> (brak &quot;to&quot;), brak<br>- <strong>Spelling:</strong> <em>Jack&#x27;s</em> (z apostrofem), <em>request</em> (poprawnie)<br>- <strong>Wymaganie szczegółowe:</strong> 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.</blockquote>\n<h4>Reference - Noun phrases jako podmioty</h4>\n<blockquote>Reference - Złożone podmioty:<br>- <strong>Pojedynczy N:</strong> <em>Jack arrived.</em><br>- <strong>Saxon genitive + N:</strong> <em>Jack&#x27;s car broke down.</em><br>- <strong>Nominalization:</strong> <em>Jack&#x27;s decision to leave shocked us.</em><br>- <strong>Gerund phrase:</strong> <em>Jack&#x27;s leaving early annoyed everyone.</em><br>- <strong>Infinitive phrase:</strong> <em>To leave now would be unwise.</em></blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga: STRUKTURA ZDANIA - &quot;met&quot; to czasownik główny, więc &quot;request&quot; MUSI być rzeczownikiem (Jack&#x27;s request) lub gerundem (Jack&#x27;s requesting).</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: Saxon genitive: <em>Jack&#x27;s</em> (z apostrofem przed s) - NIE <em>Jacks</em> (bez apostrofu) ani <em>Jack&#x27;s&#x27;s</em>.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: Po &quot;request&quot; (N) idzie <em>to + V</em> (infinitive): <em>request TO HAVE</em>. NIE <em>request HAVING</em> w tym kontekście.</blockquote>\n<p><strong>9.3.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>had decided to take</strong> (akceptowane: <em>had decided on taking</em>).</p>\n<p>Pełne zdanie: <em>If the trekkers had decided to take the shorter route, they would be in trouble now. Fortunately they didn&#x27;t.</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza Mixed Conditional</h4>\n<p><strong>Kontekst:</strong> &quot;If the trekkers (decide / take) the shorter route, <strong>they would be in trouble now</strong>. Fortunately they didn&#x27;t.&quot;</p>\n<p>Kluczowe wskazówki:</p>\n<ol><li><strong>&quot;would be in trouble NOW&quot;</strong> → skutek W TERAŹNIEJSZOŚCI</li><li><strong>&quot;Fortunately they didn&#x27;t&quot;</strong> → DECYZJA była w PRZESZŁOŚCI (już zapadła)</li><li><strong>&quot;If the trekkers the shorter route&quot;</strong> → warunek w PRZESZŁOŚCI</li></ol>\n<p>To <strong>Mixed Conditional</strong> (przeszłość → teraźniejszość):</p>\n<ul><li><strong>If clause:</strong> Past Perfect (had + V3) - hipotetyczna przeszłość</li><li><strong>Main clause:</strong> would + V (bez &quot;have&quot;) - teraz hipotetycznie</li></ul>\n<p>Formuła: <strong>If + S + had + V3, S + would + V (bez have)</strong>.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> <em>If the trekkers <strong>had decided to take</strong></em> the shorter route, they would be in trouble NOW → <strong>had decided to take</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza konstrukcji &quot;decide to V&quot;</h4>\n<p><strong>&quot;Decide&quot; + infinitive (to + V):</strong></p>\n<ul><li><em>decide + to + V</em> (infinitive) = zdecydować się coś zrobić</li><li><em>He decided to leave.</em> = zdecydował się odejść</li><li><em>She decided to take the train.</em> = postanowiła wziąć pociąg</li></ul>\n<p>W Past Perfect: <strong>had decided to V</strong></p>\n<ul><li><em>had decided to take</em> = był zdecydowany wziąć (gdyby)</li><li><em>had decided to leave</em> = był zdecydowany wyjść (gdyby)</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - odliczanie słów i akceptowane warianty</h4>\n<p><strong>Główna odpowiedź:</strong> <em>had decided to take</em> (4 słowa, z 2 danymi DECIDE i TAKE)</p>\n<ul><li>had (NOWE)</li><li>decided (V3 od DECIDE)</li><li>to (NOWE)</li><li>take (DANE)</li></ul>\n<p><strong>Akceptowane warianty:</strong></p>\n<ul><li><em>had decided on taking</em> - <em>decide ON + V-ing</em> = zdecydować się na</li><li><em>had decided against taking</em> - <em>decide AGAINST + V-ing</em> = zdecydować się przeciw (zmiana sensu, klucz to akceptuje)</li><li><em>had decided to take up</em> - z phrasal verbem</li></ul>\n<p>Liczba słów: 4 ≤ 5 ✓</p>\n<h4>Reference gramatyczny - Mixed Conditionals</h4>\n<blockquote>Reference - Conditionals:<br>1. <strong>Zero (general truth):</strong> If + Pres. Simple, Pres. Simple<br><em>If you heat water, it boils.</em><br><br>2. <strong>First (real future):</strong> If + Pres. Simple, will + V<br><em>If it rains, I&#x27;ll stay.</em><br><br>3. <strong>Second (hypothetical present):</strong> If + Past Simple, would + V<br><em>If I were rich, I would travel.</em><br><br>4. <strong>Third (hypothetical past):</strong> If + Past Perfect, would have + V3<br><em>If I had studied, I would have passed.</em><br><br>5. <strong>Mixed (past → present):</strong> If + Past Perfect, would + V (no have)<br><em>If I had studied medicine, I would be a doctor now.</em></blockquote>\n<blockquote>Reference - &quot;Decide&quot; + V:<br>- <em>decide TO V</em>: <em>decide to leave</em><br>- <em>decide ON + V-ing</em>: <em>decide on leaving</em><br>- <em>decide AGAINST + V-ing</em>: <em>decide against leaving</em><br>- <em>decide between A and B</em>: <em>decide between two options</em></blockquote>\n<blockquote>Reference - Past Perfect (had + V3):<br>Form: <code>had + V3</code> (dla wszystkich osób)<br>- <em>I had decided</em> / <em>They had decided</em> / <em>He had decided</em><br>- V3 nieregularne pamiętaj: decided (regularny - -ed), gone, taken, seen, written</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - <strong>had decided to take</strong> (4 słowa, z 2 danymi)<br>- <strong>Akceptowane:</strong> <em>had decided on taking, had decided against taking, had decided to take up</em><br>- <strong>Liczba słów:</strong> max 5 - <em>had decided to take</em> = 4 ✓<br>- <strong>WYKLUCZONE:</strong> <em>decided to take</em> (brak &quot;had&quot;), <em>would have decided</em> (zła konstrukcja), <em>had decided take</em> (brak &quot;to&quot;), brak<br>- <strong>Spelling:</strong> <em>decided</em> (poprawnie d-e-c-i-d-e-d)<br>- <strong>Wymaganie szczegółowe:</strong> 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.</blockquote>\n<h4>Reference - Sygnały dla Mixed Conditional</h4>\n<blockquote>Reference - Identyfikacja Mixed Conditional:<br>Wskaźniki w MAIN clause:<br>- <strong>&quot;now&quot;</strong> (&quot;would be in trouble NOW&quot;) → teraz, mimo że warunek był w przeszłości<br>- <strong>&quot;today&quot;</strong> (&quot;would be rich TODAY&quot;)<br>- <strong>&quot;still&quot;</strong> (&quot;would still be a doctor&quot;)<br><br>Wskaźniki w IF clause:<br>- Past Perfect (had + V3) sygnalizuje przeszłość</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga: MIXED CONDITIONAL - <em>If + had + V3, would + V (bez have)</em>. Klucz: brak &quot;have&quot; w main clause, bo TERAZ.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: Sygnał &quot;NOW&quot; w main clause = teraźniejszy efekt = Mixed (nie Third) Conditional. <em>Would have BEEN in trouble</em> = niegdyś (Third), <em>would BE in trouble NOW</em> = teraz (Mixed).</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: &quot;Decide&quot; + TO + V (NIE &quot;decide V-ing&quot; bez przyimka).</blockquote>\n<p><strong>9.4.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>had to be cancelled</strong> (akceptowane: <em>had to be canceled</em>, <em>had to get cancelled</em>).</p>\n<p>Pełne zdanie: <em>The ski jumping competition had to be cancelled yesterday due to strong wind.</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza znaczeniowa</h4>\n<p><strong>Kontekst:</strong> &quot;The ski jumping competition (have to / cancel) <strong>yesterday</strong> due to strong wind.&quot;</p>\n<p>Kluczowe wskazówki:</p>\n<ol><li><strong>Podmiot:</strong> <em>The ski jumping competition</em> (konkurs)</li><li><strong>Wykonawca akcji:</strong> organizatorzy/komisja (nieznany/nieistotny)</li><li><strong>&quot;yesterday&quot;</strong> → PRZESZŁOŚĆ (Past Simple)</li><li><strong>&quot;due to strong wind&quot;</strong> → powód: silny wiatr</li><li>Logika: konkurs MUSIAŁ ZOSTAĆ ODWOŁANY - STRONA BIERNA + obowiązek</li></ol>\n<p><strong>Struktura:</strong></p>\n<ul><li><em>have to</em> (obowiązek) → Past Simple: <em>had to</em></li><li><em>cancel</em> w pasywie: <em>be cancelled</em> (be + V3)</li><li>Połączenie: <em>had to + be + V3</em></li></ul>\n<p><strong>Wniosek:</strong> <em>had to be cancelled</em> = musiał zostać odwołany → <strong>had to be cancelled</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza modalnego &quot;have to&quot; w pasywie</h4>\n<p><strong>&quot;Have to&quot; + pasiv:</strong></p>\n<p>| Czas | Active | Passive |<br>| Pres. | <em>They have to cancel.</em> | <em>It has to be cancelled.</em> |<br>| Past | <em>They had to cancel.</em> | <em>It had to be cancelled.</em> |<br>| Future | <em>They will have to cancel.</em> | <em>It will have to be cancelled.</em> |</p>\n<p>Formuła pasivu: <strong>modal + be + V3</strong></p>\n<p>W Past Simple: <strong>had to + be + V3</strong> = <em>had to be cancelled</em>.</p>\n<h4>Sposób 3 - analiza ortografii &quot;cancelled&quot;</h4>\n<p><strong>&quot;Cancel&quot; + -ed:</strong></p>\n<ul><li><strong>BrE (British):</strong> <em>cancelled</em> (podwójne LL)</li><li><strong>AmE (American):</strong> <em>canceled</em> (pojedyncze L)</li></ul>\n<p>Klucz CKE AKCEPTUJE OBA:</p>\n<ul><li><em>had to be <strong>cancelled</strong></em> (BrE - najczęstsze w Polsce)</li><li><em>had to be <strong>canceled</strong></em> (AmE)</li></ul>\n<p>Odliczanie słów:</p>\n<ul><li>had (NOWE)</li><li>to (NOWE - część konstrukcji &quot;have to&quot;)</li><li>be (NOWE - pasiv)</li><li>cancelled (V3 od CANCEL)</li></ul>\n<p><strong>Łącznie: 4 słowa</strong> (z 2 danymi HAVE TO i CANCEL) ≤ 5 ✓</p>\n<h4>Reference gramatyczny - modal + passive</h4>\n<blockquote>Reference - Modale w pasywie:<br>Form: <code>modal + be + V3</code><br>- <em>can be done</em> / <em>could be done</em><br>- <em>must be done</em> / <em>had to be done</em><br>- <em>should be done</em> / <em>would be done</em><br>- <em>will be done</em> / <em>might be done</em><br><br>KLUCZ: <em>be</em> (bezokolicznik), NIE <em>being</em> (gerund).</blockquote>\n<blockquote>Reference - &quot;Have to&quot; - formy:<br>- <strong>Present Simple:</strong> <em>have/has to V</em><br>- <strong>Past Simple:</strong> <em>had to V</em> (NIE <em>musted</em>!)<br>- <strong>Future Simple:</strong> <em>will have to V</em><br>- <strong>Pasiv Present:</strong> <em>has to be V3</em><br>- <strong>Pasiv Past:</strong> <em>had to be V3</em></blockquote>\n<blockquote>Reference - &quot;Cancel&quot; - formy:<br>- V1 (base): cancel<br>- V2 (Past Simple): cancelled (BrE) / canceled (AmE)<br>- V3 (Past Participle): cancelled (BrE) / canceled (AmE)<br>- V-ing: cancelling (BrE) / canceling (AmE)<br><br>Klasyczna reguła BrE: czasowniki na -l (cancel, travel, label) podwajają -l w V2/V3/V-ing.</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - <strong>had to be cancelled</strong> (4 słowa, z 2 danymi)<br>- <strong>Akceptowane:</strong> <em>had to be canceled</em> (AmE), <em>had to get cancelled</em> (z &quot;get&quot; zamiast &quot;be&quot;), <em>did have to be cancelled</em> (z &quot;did&quot; - emfaza), <em>had to be cancelled before</em> (z dodatkiem)<br>- <strong>Liczba słów:</strong> max 5 - <em>had to be cancelled</em> = 4 ✓<br>- <strong>WYKLUCZONE:</strong> <em>had to cancel</em> (active, brak pasivu), <em>had to been cancelled</em> (była niepoprawnie), <em>was had to be cancelled</em> (zła konstrukcja), brak<br>- <strong>Spelling:</strong> <em>cancelled</em> (BrE) lub <em>canceled</em> (AmE) - oba poprawne<br>- <strong>Wymaganie szczegółowe:</strong> 1.3) Zdający stosuje zasoby gramatyczne.</blockquote>\n<h4>Reference - &quot;Due to&quot; jako spójnik przyczyny</h4>\n<blockquote>Reference - &quot;Due to + N&quot;:<br>Form: <code>due to + N (cause)</code><br>- <em>due to bad weather</em> = z powodu złej pogody<br>- <em>due to strong wind</em> = z powodu silnego wiatru<br>- Synonim: <em>owing to + N</em>, <em>because of + N</em><br>- NIE <em>due to + clause</em> (formalnie błędne)</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga: MODAL + PASSIVE - <em>had to BE cancelled</em>. Pamiętaj o &quot;be&quot; (bezokolicznik), NIE <em>had to BEING cancelled</em>.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: &quot;Yesterday&quot; → Past Simple → <em>had to</em> (NIE <em>have to</em>). Klucz: sygnały czasu wymuszają konkretny czas.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: SPELLING - BrE <em>cancelled</em> (2× l), AmE <em>canceled</em> (1× l). Oba akceptowane przez CKE w 2020. Najczęściej Polacy używają BrE.</blockquote>"}]}