{"id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-angielski-2021-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2021,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A-F) do każdej części tekstu (4.1.-4.4.).\nWpisz odpowiednią literę w każdą kratkę.\nUwaga: dwa nagłówki zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej części tekstu.\nA. WAYS TO LEARN ESPERANTO\nB. AN EASY LANGUAGE TO LEARN\nC. THE REASON ESPERANTO WAS CREATED\nD. A LANGUAGE WHICH STARTED AS A GAME\nE. THE WORLDWIDE POPULARITY OF ESPERANTO\nF. CLASS ACTIVITIES USED BY TEACHERS OF ESPERANTO\nAN EXTRAORDINARY IDEA\n4.1.\n“Learn English if you want to make money; learn Esperanto if you want to make friends,”\nsomeone has said. “Esperanto” means “one who hopes”. Most people know about this\nlanguage, and the truth is many enthusiasts of all ages, across the world, have decided to learn\nit. The World Esperanto Association has members in over 120 countries. Esperanto users write\nbooks, poetry and songs. Professional associations publish articles in the language and hold\nregular international meetings.\n4.2.\nThe person who invented Esperanto was Ludwik Zamenhof. He worked on it for ten years\nand then in 1887 he published a book describing its rules. He dreamed of peace and tolerance\nand that’s why he started thinking about creating a new language that would help people\nall over the world to communicate. He believed they would then solve problems through talking\nrather than fighting. His beautiful vision was soon forgotten, but Esperanto still exists.\n4.3.\nPeople who have learned Esperanto say that it is child’s play to learn compared with other\nlanguages. Esperanto consists of building blocks with standard endings for different\nparts of speech. Its grammar rules aren’t very complicated, verbs are regular, there are\nno exceptions, and the vocabulary is a mix of a few popular languages.\nEJAP-P0-100\n4.4.\nSome people like studying Esperanto on their own using teach-yourself books. Others prefer\nlearning the language in a traditional classroom, and if you are one of them, Stoke-on-Trent\nis the ideal place for you. This is because this British town has many schools of Esperanto.\nThose who are looking for more technological options can use various language-learning\napplications.\nadapted from http://blogs.bl.uk\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJAP-P0-100","answer":"4.1 = E; 4.2 = C; 4.3 = B; 4.4 = A","answer_text":"4. Należy uznać, że zdający rozwinął dany podpunkt polecenia, jeśli odniósł się do niego\nw sposób bardziej szczegółowy, tzn. w realizacji podpunktu można wyodrębnić\na. przynajmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia, np.\n• napisz, jakie kroki podjąłeś/podjęłaś, żeby zrobić dobre wrażenie podczas\nrozmowy kwalifikacyjnej\nI put on formal clothes, arrived on time and tried to be calm.\nb. jedno lub dwa bardziej rozbudowane, komunikatywne odniesienia, np.\nI practised answers to the most common interview questions with my mum and dad.\n5. W przypadku podpunktów polecenia, które składają się z dwóch członów:\na. jeśli zdający w minimalnym stopniu nawiązał do jednego członu, a drugiego nie\nzrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu\nb. jeśli zdający nawiązał do obydwu członów w minimalnym stopniu, należy uznać, że\nodniósł się do danego podpunktu\nc. jeśli zdający rozbudował swoją wypowiedź tylko w zakresie jednego członu, a drugiego\nnie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu\nd. jeśli zdający odniósł się do obydwu członów i przynajmniej jeden z nich przedstawił\nw sposób bardziej szczegółowy, należy uznać, że rozwinął wypowiedź.\n6. Wyrażenia takie jak np. a lot of knowledge, answer the question są traktowane jako jedno\nodniesienie się do podpunktu polecenia.\n7. Realizacja podpunktu polecenia za pomocą wyrażeń synonimicznych lub wzajemnie\nwykluczających się słów/wyrażeń, lub za pomocą równorzędnych słów odnoszących się do\njednego aspektu jest traktowana jako jedno odniesienie, np.\n• napisz, jakie kroki podjąłeś/podjęłaś, żeby zrobić dobre wrażenie podczas\nrozmowy kwalifikacyjnej\nI got a suit to look handsome and attractive.\nI got a suit to look handsome and unattractive.","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *THE WORLDWIDE POPULARITY OF ESPERANTO* (Światowa popularność esperanto).\n\n## Sposób 1 - analiza akapitu 4.1.\n\nKluczowy fragment akapitu 4.1.:\n\n> \"'Learn English if you want to make money; learn Esperanto if you want to make friends,' someone has said. 'Esperanto' means 'one who hopes'. Most people know about this language, and the truth is **many enthusiasts of all ages, across the world, have decided to learn it. The World Esperanto Association has members in over 120 countries.** Esperanto users write books, poetry and songs. Professional associations publish articles in the language and hold regular international meetings.\"\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *many enthusiasts of all ages, across the world* - entuzjaści w każdym wieku, na całym świecie.\n2. *The World Esperanto Association has members in over 120 countries* - ponad 120 krajów.\n3. *Professional associations* + *international meetings* - międzynarodowy zasięg.\n4. *write books, poetry and songs* - aktywne społeczności.\n\n**Wniosek:** akapit pokazuje GLOBALNY zasięg esperanto = **WORLDWIDE POPULARITY** = **odpowiedź E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych nagłówków\n\n| Nagłówek | Treść | Status |\n| A | sposoby nauki | NIE - to nie akapit o nauce |\n| B | łatwy język do nauki | NIE - akapit o popularności, nie o łatwości |\n| C | powód stworzenia | NIE - akapit nie o powodach (to 4.2.) |\n| D | język powstał jako gra | NIE - nie ma w tekście |\n| **E** | **światowa popularność** | **TAK - 120 countries, across the world** |\n| F | aktywności klasowe nauczycieli | NIE - brak nauczycieli |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt, wersja A):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B, C, D, F lub brak odpowiedzi\n> - Klucz dosłowny: fragmenty *\"enthusiasts of all ages, across the world\"* + *\"over 120 countries\"*.\n\n## Reference\n\n> 📖 **Reference - Synonimia tytułów:**\n> - *worldwide* = *across the world* / *in over 120 countries*\n> - *popularity* = wielu entuzjastów + aktywne społeczności (books, songs, meetings)\n> - W zadaniach matching CKE używa synonimów: *worldwide ↔ across the world / global / international*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Nagłówek | Dlaczego błędny | Pułapka |\n| A | Brak opisu METOD nauki | Nagłówek pasuje do 4.4. |\n| B | Brak wzmianki o łatwości | Nagłówek pasuje do 4.3. |\n| C | Brak powodów STWORZENIA | Nagłówek pasuje do 4.2. |\n| D | Esperanto NIE było grą | Dodatkowy nagłówek (distractor) |\n| F | Brak nauczycieli i klas | Dodatkowy nagłówek (distractor) |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: *across the world* = *worldwide*. CKE używa różnych form parafrazy: *international, global, worldwide, across the world*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Members in over 120 countries* to bardzo konkretna liczba - sygnał globalnego zasięgu. Szukaj liczb i geograficznych odniesień.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *THE REASON ESPERANTO WAS CREATED* (Powód stworzenia esperanto).\n\n## Sposób 1 - analiza akapitu 4.2.\n\nKluczowy fragment akapitu 4.2.:\n\n> \"The person who invented Esperanto was Ludwik Zamenhof. He worked on it for ten years and then in 1887 he published a book describing its rules. **He dreamed of peace and tolerance and that's why he started thinking about creating a new language that would help people all over the world to communicate. He believed they would then solve problems through talking rather than fighting.** His beautiful vision was soon forgotten, but Esperanto still exists.\"\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *He dreamed of peace and tolerance* - marzył o pokoju i tolerancji.\n2. *that's why he started thinking about creating a new language* - i DLATEGO zaczął myśleć o stworzeniu języka.\n3. *He believed they would then solve problems through talking rather than fighting* - wierzył, że ludzie będą rozwiązywać problemy ROZMAWIAJĄC, nie WALCZĄC.\n\n**Sygnał kluczowy:** *that's why* = oto DLACZEGO = POWÓD.\n\n**Wniosek:** akapit wyjaśnia POWÓD stworzenia esperanto (pokój, tolerancja, komunikacja) = **odpowiedź C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych nagłówków\n\n| Nagłówek | Treść | Status |\n| A | sposoby nauki | NIE - akapit o twórcy, nie o nauce |\n| B | łatwy język | NIE - akapit nie o gramatyce |\n| **C** | **powód stworzenia** | **TAK - that's why he started** |\n| D | język jako gra | NIE - Zamenhof tworzył dla pokoju |\n| E | światowa popularność | NIE - to 4.1. |\n| F | aktywności nauczycieli | NIE - brak |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt, wersja A):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B, D, E, F lub brak odpowiedzi\n> - Klucz dosłowny: fragment *\"He dreamed of peace and tolerance and that's why he started thinking about creating a new language\"*.\n\n## Reference\n\n> 📖 **Reference - Spójniki przyczyny/skutku:**\n> - *that's why* = oto dlaczego (skutek, ale wynikający z powodu)\n> - *because* = ponieważ\n> - *the reason for + N* = powód czegoś\n> - W tekstach matching CKE używa *because, that's why, due to, owing to* - wszystkie wskazują na POWÓD\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Nagłówek | Dlaczego błędny | Pułapka |\n| A | Brak metod nauki w akapicie | Inny akapit (4.4.) |\n| B | Brak charakterystyki gramatyki | Inny akapit (4.3.) |\n| D | Esperanto NIE było grą - to język pokoju | Dodatkowy nagłówek (distractor) |\n| E | Brak liczb/krajów (to 4.1.) | Inny akapit |\n| F | Brak nauczycieli | Dodatkowy nagłówek |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sygnałem POWODU są zwroty: *that's why, because, the reason, due to*. W akapicie 4.2. WPROST mamy *that's why*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Sama wzmianka o twórcy (Zamenhof) NIE wystarcza - kluczowe jest, że akapit wyjaśnia DLACZEGO go stworzył (motywy).\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *AN EASY LANGUAGE TO LEARN* (Łatwy język do nauki).\n\n## Sposób 1 - analiza akapitu 4.3.\n\nKluczowy fragment akapitu 4.3.:\n\n> \"People who have learned Esperanto say that **it is child's play to learn** compared with other languages. Esperanto consists of building blocks with standard endings for different parts of speech. **Its grammar rules aren't very complicated, verbs are regular, there are no exceptions, and the vocabulary is a mix of a few popular languages.**\"\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *it is child's play to learn* - idiomatycznie: dziecinnie łatwe (= very easy).\n2. *grammar rules aren't very complicated* - reguły gramatyki nie są skomplikowane.\n3. *verbs are regular* - czasowniki regularne (= przewidywalne).\n4. *there are no exceptions* - BRAK wyjątków.\n5. *vocabulary is a mix of a few popular languages* - słownictwo jest mieszanką znanych języków.\n\n**Wniosek:** akapit jednoznacznie opisuje ŁATWOŚĆ nauki esperanto = **odpowiedź B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych nagłówków\n\n| Nagłówek | Treść | Status |\n| A | sposoby nauki | NIE - to 4.4. |\n| **B** | **łatwy język** | **TAK - child's play, no exceptions, regular** |\n| C | powód stworzenia | NIE - to 4.2. |\n| D | język jako gra | NIE - nie ma w tekście |\n| E | światowa popularność | NIE - to 4.1. |\n| F | aktywności nauczycieli | NIE - brak |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt, wersja A):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C, D, E, F lub brak odpowiedzi\n> - Klucz dosłowny: fragmenty *\"it is child's play to learn\"* + *\"grammar rules aren't very complicated, verbs are regular, there are no exceptions\"*.\n\n## Reference\n\n> 📖 **Reference - Idiomy o łatwości:**\n> - *child's play* = dziecinnie łatwe (idiom)\n> - *as easy as ABC* = łatwe jak ABC\n> - *a piece of cake* = bułka z masłem\n> - W matching CKE używa parafrazy: *easy ↔ child's play / piece of cake / no exceptions*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Nagłówek | Dlaczego błędny | Pułapka |\n| A | Brak konkretnych METOD nauki | To 4.4. |\n| C | Brak POWODÓW stworzenia | To 4.2. |\n| D | Esperanto NIE było grą | Distractor |\n| E | Brak liczb krajów | To 4.1. |\n| F | Brak nauczycieli i klas | Distractor |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz: *child's play* (idiom) = *easy*. Idiomy są bardzo częste w tekstach CKE - naucz się popularnych: *child's play, piece of cake, as easy as ABC*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Cechy LATWOŚCI: *regular verbs, no exceptions, simple rules, building blocks* - szukaj tych wskazówek.\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *WAYS TO LEARN ESPERANTO* (Sposoby nauki esperanto).\n\n## Sposób 1 - analiza akapitu 4.4.\n\nKluczowy fragment akapitu 4.4.:\n\n> \"**Some people like studying Esperanto on their own using teach-yourself books. Others prefer learning the language in a traditional classroom**, and if you are one of them, Stoke-on-Trent is the ideal place for you. This is because this British town has many schools of Esperanto. **Those who are looking for more technological options can use various language-learning applications.**\"\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Some people using teach-yourself books* - SPOSÓB 1: samokształcenie z podręczników.\n2. *Others prefer learning the language in a traditional classroom* - SPOSÓB 2: tradycyjna klasa.\n3. *Those who are looking for more technological options can use various language-learning applications* - SPOSÓB 3: aplikacje językowe.\n\nTrzy WYRAŹNIE wymienione sposoby (Some / Others / Those) = WAYS TO LEARN.\n\n**Wniosek:** akapit listuje różne metody nauki esperanto = **odpowiedź A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych nagłówków\n\n| Nagłówek | Treść | Status |\n| **A** | **sposoby nauki** | **TAK - books, classroom, apps** |\n| B | łatwy język | NIE - to 4.3. |\n| C | powód stworzenia | NIE - to 4.2. |\n| D | język jako gra | NIE - dodatkowy distractor |\n| E | światowa popularność | NIE - to 4.1. |\n| F | aktywności nauczycieli | NIE - opisane są METODY, nie konkretne CLASS ACTIVITIES |\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt, wersja A):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C, D, E, F lub brak odpowiedzi\n> - Klucz dosłowny: fragmenty *\"using teach-yourself books\"*, *\"in a traditional classroom\"*, *\"various language-learning applications\"*.\n> - **Dodatkowe nagłówki:** **D** (started as a game) i **F** (class activities used by teachers) - D nie ma w tekście wzmianki o grze, F nie opisuje aktywności konkretnych nauczycieli (tylko miejsca/metody).\n\n## Reference\n\n> 📖 **Reference - Listing methods (ways):**\n> - *Some people Others Those who * - typowa konstrukcja wymieniania sposobów\n> - *ways to learn / methods / approaches* - synonimy\n> - W matching CKE rozróżnia *ways to learn* (sposoby) od *class activities* (konkretne ćwiczenia w klasie)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Nagłówek | Dlaczego błędny | Pułapka |\n| B | Brak opisu łatwości | To 4.3. |\n| C | Brak powodów stworzenia | To 4.2. |\n| D | Esperanto NIE było grą - to ważny język | Dodatkowy distractor |\n| E | Brak liczb krajów | To 4.1. |\n| F | Tekst opisuje METODY (books, classroom, apps), NIE konkretne aktywności w klasie (np. role-play, songs, games) | Bardzo bliski distractor - uważaj |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **F** (CLASS ACTIVITIES) to bliski distractor: jest wzmianka o *traditional classroom*, ale to ogólny SPOSÓB, NIE konkretne aktywności (np. role-play, słuchanie piosenek itp.).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wzorzec *Some people Others Those who * to typowa angielska konstrukcja LISTOWANIA opcji. Sygnał, że akapit dotyczy WYBORU spośród alternatyw.","image":"img/jezyk-angielski-2021-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2021 (podstawowa)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4. (0-4)<br>Przeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A-F) do każdej części tekstu (4.1.-4.4.).<br>Wpisz odpowiednią literę w każdą kratkę.<br>Uwaga: dwa nagłówki zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej części tekstu.<br>A. WAYS TO LEARN ESPERANTO<br>B. AN EASY LANGUAGE TO LEARN<br>C. THE REASON ESPERANTO WAS CREATED<br>D. A LANGUAGE WHICH STARTED AS A GAME<br>E. THE WORLDWIDE POPULARITY OF ESPERANTO<br>F. CLASS ACTIVITIES USED BY TEACHERS OF ESPERANTO<br>AN EXTRAORDINARY IDEA<br>4.1.<br>“Learn English if you want to make money; learn Esperanto if you want to make friends,”<br>someone has said. “Esperanto” means “one who hopes”. Most people know about this<br>language, and the truth is many enthusiasts of all ages, across the world, have decided to learn<br>it. The World Esperanto Association has members in over 120 countries. Esperanto users write<br>books, poetry and songs. Professional associations publish articles in the language and hold<br>regular international meetings.<br>4.2.<br>The person who invented Esperanto was Ludwik Zamenhof. He worked on it for ten years<br>and then in 1887 he published a book describing its rules. He dreamed of peace and tolerance<br>and that’s why he started thinking about creating a new language that would help people<br>all over the world to communicate. He believed they would then solve problems through talking<br>rather than fighting. His beautiful vision was soon forgotten, but Esperanto still exists.<br>4.3.<br>People who have learned Esperanto say that it is child’s play to learn compared with other<br>languages. Esperanto consists of building blocks with standard endings for different<br>parts of speech. Its grammar rules aren’t very complicated, verbs are regular, there are<br>no exceptions, and the vocabulary is a mix of a few popular languages.<br>EJAP-P0-100<br>4.4.<br>Some people like studying Esperanto on their own using teach-yourself books. Others prefer<br>learning the language in a traditional classroom, and if you are one of them, Stoke-on-Trent<br>is the ideal place for you. This is because this British town has many schools of Esperanto.<br>Those who are looking for more technological options can use various language-learning<br>applications.<br>adapted from http://blogs.bl.uk<br>PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!<br>EJAP-P0-100</p>","answer_text_html":"<ol><li>Należy uznać, że zdający rozwinął dany podpunkt polecenia, jeśli odniósł się do niego</li></ol>\n<p>w sposób bardziej szczegółowy, tzn. w realizacji podpunktu można wyodrębnić<br>a. przynajmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia, np.<br>• napisz, jakie kroki podjąłeś/podjęłaś, żeby zrobić dobre wrażenie podczas<br>rozmowy kwalifikacyjnej<br>I put on formal clothes, arrived on time and tried to be calm.<br>b. jedno lub dwa bardziej rozbudowane, komunikatywne odniesienia, np.<br>I practised answers to the most common interview questions with my mum and dad.</p>\n<ol><li>W przypadku podpunktów polecenia, które składają się z dwóch członów:</li></ol>\n<p>a. jeśli zdający w minimalnym stopniu nawiązał do jednego członu, a drugiego nie<br>zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu<br>b. jeśli zdający nawiązał do obydwu członów w minimalnym stopniu, należy uznać, że<br>odniósł się do danego podpunktu<br>c. jeśli zdający rozbudował swoją wypowiedź tylko w zakresie jednego członu, a drugiego<br>nie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu<br>d. jeśli zdający odniósł się do obydwu członów i przynajmniej jeden z nich przedstawił<br>w sposób bardziej szczegółowy, należy uznać, że rozwinął wypowiedź.</p>\n<ol><li>Wyrażenia takie jak np. a lot of knowledge, answer the question są traktowane jako jedno</li></ol>\n<p>odniesienie się do podpunktu polecenia.</p>\n<ol><li>Realizacja podpunktu polecenia za pomocą wyrażeń synonimicznych lub wzajemnie</li></ol>\n<p>wykluczających się słów/wyrażeń, lub za pomocą równorzędnych słów odnoszących się do<br>jednego aspektu jest traktowana jako jedno odniesienie, np.<br>• napisz, jakie kroki podjąłeś/podjęłaś, żeby zrobić dobre wrażenie podczas<br>rozmowy kwalifikacyjnej<br>I got a suit to look handsome and attractive.<br>I got a suit to look handsome and unattractive.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>4.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>E</strong> - <em>THE WORLDWIDE POPULARITY OF ESPERANTO</em> (Światowa popularność esperanto).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza akapitu 4.1.</h4>\n<p>Kluczowy fragment akapitu 4.1.:</p>\n<blockquote>&quot;&#x27;Learn English if you want to make money; learn Esperanto if you want to make friends,&#x27; someone has said. &#x27;Esperanto&#x27; means &#x27;one who hopes&#x27;. Most people know about this language, and the truth is <strong>many enthusiasts of all ages, across the world, have decided to learn it. The World Esperanto Association has members in over 120 countries.</strong> Esperanto users write books, poetry and songs. Professional associations publish articles in the language and hold regular international meetings.&quot;</blockquote>\n<p><strong>Wskazówki w tekście:</strong></p>\n<ol><li><em>many enthusiasts of all ages, across the world</em> - entuzjaści w każdym wieku, na całym świecie.</li><li><em>The World Esperanto Association has members in over 120 countries</em> - ponad 120 krajów.</li><li><em>Professional associations</em> + <em>international meetings</em> - międzynarodowy zasięg.</li><li><em>write books, poetry and songs</em> - aktywne społeczności.</li></ol>\n<p><strong>Wniosek:</strong> akapit pokazuje GLOBALNY zasięg esperanto = <strong>WORLDWIDE POPULARITY</strong> = <strong>odpowiedź E</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych nagłówków</h4>\n<p>| Nagłówek | Treść | Status |<br>| A | sposoby nauki | NIE - to nie akapit o nauce |<br>| B | łatwy język do nauki | NIE - akapit o popularności, nie o łatwości |<br>| C | powód stworzenia | NIE - akapit nie o powodach (to 4.2.) |<br>| D | język powstał jako gra | NIE - nie ma w tekście |<br>| <strong>E</strong> | <strong>światowa popularność</strong> | <strong>TAK - 120 countries, across the world</strong> |<br>| F | aktywności klasowe nauczycieli | NIE - brak nauczycieli |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt, wersja A):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>E</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź A, B, C, D, F lub brak odpowiedzi<br>- Klucz dosłowny: fragmenty <em>&quot;enthusiasts of all ages, across the world&quot;</em> + <em>&quot;over 120 countries&quot;</em>.</blockquote>\n<h4>Reference</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Synonimia tytułów:</strong><br>- <em>worldwide</em> = <em>across the world</em> / <em>in over 120 countries</em><br>- <em>popularity</em> = wielu entuzjastów + aktywne społeczności (books, songs, meetings)<br>- W zadaniach matching CKE używa synonimów: <em>worldwide ↔ across the world / global / international</em></blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Nagłówek | Dlaczego błędny | Pułapka |<br>| A | Brak opisu METOD nauki | Nagłówek pasuje do 4.4. |<br>| B | Brak wzmianki o łatwości | Nagłówek pasuje do 4.3. |<br>| C | Brak powodów STWORZENIA | Nagłówek pasuje do 4.2. |<br>| D | Esperanto NIE było grą | Dodatkowy nagłówek (distractor) |<br>| F | Brak nauczycieli i klas | Dodatkowy nagłówek (distractor) |</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz: <em>across the world</em> = <em>worldwide</em>. CKE używa różnych form parafrazy: <em>international, global, worldwide, across the world</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <em>Members in over 120 countries</em> to bardzo konkretna liczba - sygnał globalnego zasięgu. Szukaj liczb i geograficznych odniesień.</blockquote>\n<p><strong>4.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>C</strong> - <em>THE REASON ESPERANTO WAS CREATED</em> (Powód stworzenia esperanto).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza akapitu 4.2.</h4>\n<p>Kluczowy fragment akapitu 4.2.:</p>\n<blockquote>&quot;The person who invented Esperanto was Ludwik Zamenhof. He worked on it for ten years and then in 1887 he published a book describing its rules. <strong>He dreamed of peace and tolerance and that&#x27;s why he started thinking about creating a new language that would help people all over the world to communicate. He believed they would then solve problems through talking rather than fighting.</strong> His beautiful vision was soon forgotten, but Esperanto still exists.&quot;</blockquote>\n<p><strong>Wskazówki w tekście:</strong></p>\n<ol><li><em>He dreamed of peace and tolerance</em> - marzył o pokoju i tolerancji.</li><li><em>that&#x27;s why he started thinking about creating a new language</em> - i DLATEGO zaczął myśleć o stworzeniu języka.</li><li><em>He believed they would then solve problems through talking rather than fighting</em> - wierzył, że ludzie będą rozwiązywać problemy ROZMAWIAJĄC, nie WALCZĄC.</li></ol>\n<p><strong>Sygnał kluczowy:</strong> <em>that&#x27;s why</em> = oto DLACZEGO = POWÓD.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> akapit wyjaśnia POWÓD stworzenia esperanto (pokój, tolerancja, komunikacja) = <strong>odpowiedź C</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych nagłówków</h4>\n<p>| Nagłówek | Treść | Status |<br>| A | sposoby nauki | NIE - akapit o twórcy, nie o nauce |<br>| B | łatwy język | NIE - akapit nie o gramatyce |<br>| <strong>C</strong> | <strong>powód stworzenia</strong> | <strong>TAK - that&#x27;s why he started</strong> |<br>| D | język jako gra | NIE - Zamenhof tworzył dla pokoju |<br>| E | światowa popularność | NIE - to 4.1. |<br>| F | aktywności nauczycieli | NIE - brak |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt, wersja A):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>C</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź A, B, D, E, F lub brak odpowiedzi<br>- Klucz dosłowny: fragment <em>&quot;He dreamed of peace and tolerance and that&#x27;s why he started thinking about creating a new language&quot;</em>.</blockquote>\n<h4>Reference</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Spójniki przyczyny/skutku:</strong><br>- <em>that&#x27;s why</em> = oto dlaczego (skutek, ale wynikający z powodu)<br>- <em>because</em> = ponieważ<br>- <em>the reason for + N</em> = powód czegoś<br>- W tekstach matching CKE używa <em>because, that&#x27;s why, due to, owing to</em> - wszystkie wskazują na POWÓD</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Nagłówek | Dlaczego błędny | Pułapka |<br>| A | Brak metod nauki w akapicie | Inny akapit (4.4.) |<br>| B | Brak charakterystyki gramatyki | Inny akapit (4.3.) |<br>| D | Esperanto NIE było grą - to język pokoju | Dodatkowy nagłówek (distractor) |<br>| E | Brak liczb/krajów (to 4.1.) | Inny akapit |<br>| F | Brak nauczycieli | Dodatkowy nagłówek |</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Sygnałem POWODU są zwroty: <em>that&#x27;s why, because, the reason, due to</em>. W akapicie 4.2. WPROST mamy <em>that&#x27;s why</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Sama wzmianka o twórcy (Zamenhof) NIE wystarcza - kluczowe jest, że akapit wyjaśnia DLACZEGO go stworzył (motywy).</blockquote>\n<p><strong>4.3.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>B</strong> - <em>AN EASY LANGUAGE TO LEARN</em> (Łatwy język do nauki).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza akapitu 4.3.</h4>\n<p>Kluczowy fragment akapitu 4.3.:</p>\n<blockquote>&quot;People who have learned Esperanto say that <strong>it is child&#x27;s play to learn</strong> compared with other languages. Esperanto consists of building blocks with standard endings for different parts of speech. <strong>Its grammar rules aren&#x27;t very complicated, verbs are regular, there are no exceptions, and the vocabulary is a mix of a few popular languages.</strong>&quot;</blockquote>\n<p><strong>Wskazówki w tekście:</strong></p>\n<ol><li><em>it is child&#x27;s play to learn</em> - idiomatycznie: dziecinnie łatwe (= very easy).</li><li><em>grammar rules aren&#x27;t very complicated</em> - reguły gramatyki nie są skomplikowane.</li><li><em>verbs are regular</em> - czasowniki regularne (= przewidywalne).</li><li><em>there are no exceptions</em> - BRAK wyjątków.</li><li><em>vocabulary is a mix of a few popular languages</em> - słownictwo jest mieszanką znanych języków.</li></ol>\n<p><strong>Wniosek:</strong> akapit jednoznacznie opisuje ŁATWOŚĆ nauki esperanto = <strong>odpowiedź B</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych nagłówków</h4>\n<p>| Nagłówek | Treść | Status |<br>| A | sposoby nauki | NIE - to 4.4. |<br>| <strong>B</strong> | <strong>łatwy język</strong> | <strong>TAK - child&#x27;s play, no exceptions, regular</strong> |<br>| C | powód stworzenia | NIE - to 4.2. |<br>| D | język jako gra | NIE - nie ma w tekście |<br>| E | światowa popularność | NIE - to 4.1. |<br>| F | aktywności nauczycieli | NIE - brak |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt, wersja A):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>B</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź A, C, D, E, F lub brak odpowiedzi<br>- Klucz dosłowny: fragmenty <em>&quot;it is child&#x27;s play to learn&quot;</em> + <em>&quot;grammar rules aren&#x27;t very complicated, verbs are regular, there are no exceptions&quot;</em>.</blockquote>\n<h4>Reference</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Idiomy o łatwości:</strong><br>- <em>child&#x27;s play</em> = dziecinnie łatwe (idiom)<br>- <em>as easy as ABC</em> = łatwe jak ABC<br>- <em>a piece of cake</em> = bułka z masłem<br>- W matching CKE używa parafrazy: <em>easy ↔ child&#x27;s play / piece of cake / no exceptions</em></blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Nagłówek | Dlaczego błędny | Pułapka |<br>| A | Brak konkretnych METOD nauki | To 4.4. |<br>| C | Brak POWODÓW stworzenia | To 4.2. |<br>| D | Esperanto NIE było grą | Distractor |<br>| E | Brak liczb krajów | To 4.1. |<br>| F | Brak nauczycieli i klas | Distractor |</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz: <em>child&#x27;s play</em> (idiom) = <em>easy</em>. Idiomy są bardzo częste w tekstach CKE - naucz się popularnych: <em>child&#x27;s play, piece of cake, as easy as ABC</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Cechy LATWOŚCI: <em>regular verbs, no exceptions, simple rules, building blocks</em> - szukaj tych wskazówek.</blockquote>\n<p><strong>4.4.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>A</strong> - <em>WAYS TO LEARN ESPERANTO</em> (Sposoby nauki esperanto).</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza akapitu 4.4.</h4>\n<p>Kluczowy fragment akapitu 4.4.:</p>\n<blockquote>&quot;<strong>Some people like studying Esperanto on their own using teach-yourself books. Others prefer learning the language in a traditional classroom</strong>, and if you are one of them, Stoke-on-Trent is the ideal place for you. This is because this British town has many schools of Esperanto. <strong>Those who are looking for more technological options can use various language-learning applications.</strong>&quot;</blockquote>\n<p><strong>Wskazówki w tekście:</strong></p>\n<ol><li><em>Some people using teach-yourself books</em> - SPOSÓB 1: samokształcenie z podręczników.</li><li><em>Others prefer learning the language in a traditional classroom</em> - SPOSÓB 2: tradycyjna klasa.</li><li><em>Those who are looking for more technological options can use various language-learning applications</em> - SPOSÓB 3: aplikacje językowe.</li></ol>\n<p>Trzy WYRAŹNIE wymienione sposoby (Some / Others / Those) = WAYS TO LEARN.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> akapit listuje różne metody nauki esperanto = <strong>odpowiedź A</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych nagłówków</h4>\n<p>| Nagłówek | Treść | Status |<br>| <strong>A</strong> | <strong>sposoby nauki</strong> | <strong>TAK - books, classroom, apps</strong> |<br>| B | łatwy język | NIE - to 4.3. |<br>| C | powód stworzenia | NIE - to 4.2. |<br>| D | język jako gra | NIE - dodatkowy distractor |<br>| E | światowa popularność | NIE - to 4.1. |<br>| F | aktywności nauczycieli | NIE - opisane są METODY, nie konkretne CLASS ACTIVITIES |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt, wersja A):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>A</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź B, C, D, E, F lub brak odpowiedzi<br>- Klucz dosłowny: fragmenty <em>&quot;using teach-yourself books&quot;</em>, <em>&quot;in a traditional classroom&quot;</em>, <em>&quot;various language-learning applications&quot;</em>.<br>- <strong>Dodatkowe nagłówki:</strong> <strong>D</strong> (started as a game) i <strong>F</strong> (class activities used by teachers) - D nie ma w tekście wzmianki o grze, F nie opisuje aktywności konkretnych nauczycieli (tylko miejsca/metody).</blockquote>\n<h4>Reference</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Listing methods (ways):</strong><br>- *Some people Others Those who * - typowa konstrukcja wymieniania sposobów<br>- <em>ways to learn / methods / approaches</em> - synonimy<br>- W matching CKE rozróżnia <em>ways to learn</em> (sposoby) od <em>class activities</em> (konkretne ćwiczenia w klasie)</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Nagłówek | Dlaczego błędny | Pułapka |<br>| B | Brak opisu łatwości | To 4.3. |<br>| C | Brak powodów stworzenia | To 4.2. |<br>| D | Esperanto NIE było grą - to ważny język | Dodatkowy distractor |<br>| E | Brak liczb krajów | To 4.1. |<br>| F | Tekst opisuje METODY (books, classroom, apps), NIE konkretne aktywności w klasie (np. role-play, songs, games) | Bardzo bliski distractor - uważaj |</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <strong>F</strong> (CLASS ACTIVITIES) to bliski distractor: jest wzmianka o <em>traditional classroom</em>, ale to ogólny SPOSÓB, NIE konkretne aktywności (np. role-play, słuchanie piosenek itp.).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Wzorzec *Some people Others Those who * to typowa angielska konstrukcja LISTOWANIA opcji. Sygnał, że akapit dotyczy WYBORU spośród alternatyw.</blockquote>"}]}