{"id":"jezyk-angielski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/6","paper_id":"jezyk-angielski-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj dwa teksty związane ze słynnymi fotografiami. Z podanych odpowiedzi\nwybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nTekst 1.\nMY FIRST ENCOUNTER WITH GORILLAS\nI shall never forget the day I met gorillas for the first time. In the middle of an African forest\nI suddenly heard high-pitched screams in the air. They were followed by a series of sharp\npok-pok chest-beats from a great silverback male hidden behind a dense wall of vegetation.\nWhen I actually saw the gorillas, I froze and remained still until the echoes of the screams and\nchest-beats faded. The group must have been resting and sunbathing. I could distinguish\na few black, furry-headed creatures staring back at me. Their bright eyes moved nervously as\nthey attempted to determine if I was a friend or an enemy. The females looked tense. They\nhad moved with their infants to the back of the group, leaving the silverback leader and some\nyounger males in the foreground. Occasionally, the dominant male would rise to chest-beat\nin an attempt to frighten me away.\nI desperately wanted to take a photo of them, so I decided to climb a tree, not one of my better\ntalents. The tree was smooth and slippery and, no matter how hard I tried, I couldn’t get more\nthan a metre above the ground. I was as noisy as a flock of birds in the migration season so\nthe gorillas went back and hid in the thick forest. I was about to give up when Sanwekwe,\nmy African guide, came to my aid by giving me a mighty push upwards. He was shaking with\nsilent laughter while I felt as helpless as a baby taking its first steps. Finally, I pulled myself up\nonto a branch about six metres above the ground.\nBy this time I assumed that the noise I had made must have frightened the gorillas onto\nthe next mountain. But to my surprise, the entire group had returned and were watching me\nlike front-row spectators at a circus. All that was needed to make the image complete were\na few bags of popcorn and some cotton candy! All the members of the group had revealed\nthemselves because it was obvious to them that the intruder had been distracted by\ntree-climbing problems, an activity they could understand. I took out my camera, and that’s\nhow probably one of the most publicized pictures of gorillas in the wild was taken. It shows\na lineup of sixteen gorillas posing as if for a family photo in a back garden.\nadapted from Gorillas in the Mist by Dian Fossey\nEJAP-R0-100\n6.1. When the author saw the gorillas for the first time,\nA. they looked at her anxiously, trying to figure out her intentions.\nB. younger males started to make noises in order to scare her.\nC. she hid behind a bush to avoid being noticed by them.\nD. the females gathered around the dominant male.\n6.2. The author’s attempt to climb a tree\nA. provoked a disapproving comment from her guide.\nB. was successful thanks to someone’s assistance.\nC. encouraged the gorillas to do the same.\nD. made the gorillas come to her rescue.\n6.3. Which would be the best caption for the photo the author took?\nA. GORILLAS WAITING FOR A TREAT\nB. GORILLAS CHASING ME UP A TREE\nC. GORILLAS FRIGHTENED BY A CAMERA\nD. GORILLAS FASCINATED BY MY CLIMBING ATTEMPT\nEJAP-R0-100\nTekst 2.\nTHE MYSTERY OF A FAMOUS KISS SOLVED?\nImmediately after President Truman announced Japan’s surrender in World War II,\nat 7:03 p.m. on August 14, 1945, amid the crowds celebrating victory in Times Square,\nan American sailor shared a passionate kiss with a nurse who was passing by. Or, at least,\nthat’s how the story went.\nIn fact, as reported by the New York Times in 2010, Alfred Eisenstaedt’s famous photo\n“The Kiss” might have been taken hours earlier. Gloria Bullard, who was in Times Square that\nday, claimed that she had seen the pair who were in the photograph kiss. However, in her\neighties, when interviewed by the New York Times, she said that she had returned home on\nAugust 14 by dusk. As her house was 40 miles from Times Square, a long train ride away, she\ncan’t have been in New York as late as 7 p.m.\nThere were also some other doubts as to the circumstances in which the photo was taken.\nOnline comments under the New York Times article pointed to a distinctive shadow that\nappears on one of the buildings in the photo, cast by another building, now identified as\nthe Astor Hotel. Three academics set out to examine the length and direction of that shadow\nto determine the time the photo was taken. They found out that the sun must have been\n“at azimuth 270 degrees and at an altitude of +22.7 degrees” in order to create such a shadow.\nIt could only have achieved that position on the day in question at 5:51 p.m., much earlier than\nwhen the victory was announced.\nAlthough the scientists’ detective work didn’t solve the mystery of the kissing couple’s identity,\nit helped to eliminate dozens of people who had claimed to have been in the photo.\nThe photographer himself had tried to establish the couple’s identity, and in 1979,\nhe announced that he had found the long-lost nurse. For the next thirty years, Edith Shain was\nthought to be the woman in the photo. But Eisenstaedt’s attempts to determine the sailor’s\nidentity failed. It was Lawrence Verria and George Galdorisi who provided ultimate proof of\nthe identity of the couple in their book The Kissing Sailor. They identified the man in the photo\nas George Mendonsa and excluded Edith Shain as the nurse he kissed. They concluded\nwithout any doubt that the woman was Greta Zimmer, a dental assistant from Queens.\nWhy did Edith Shain claim to be the nurse who was kissed? It’s hard to say. The most credible\nexplanation is simply that she wanted her moment in the limelight. Can we be sure that the last\nword about the mysterious photo has been said?\nadapted from www.history.com\nEJAP-R0-100\n6.4. The exact time Eisenstaedt took the photo was established based on\nA. an eye-witness account of the event.\nB. online comments posted under an article.\nC. a scientific analysis of a shadow visible in the photo.\nD. research into several articles published in the New York Times.\n6.5. Which of the following is stated in the text as an opinion, and not a fact?\nA. Gloria Bullard can’t have been in Times Square when the victory was announced.\nB. The true identity of the couple in the photograph was revealed in a book.\nC. Many people claimed to have been the couple that was photographed.\nD. Edith Shain pretended to have been the nurse in the photo to draw attention to herself.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJAP-R0-100","answer":null,"answer_text":"6.10) Zdający […] udziela rady.\nKażda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:\n• zgodność z poleceniem\n• spójność i logika wypowiedzi\n• zakres środków językowych\n• poprawność środków językowych.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nZgodność z poleceniem\nW ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę liczbę zrealizowanych w wypowiedzi\nzdającego elementów treści (Tabela A) oraz elementów formy (Tabela B). Następnie\nprzyznaje się punkty w kryterium zgodności z poleceniem zgodnie z Tabelą C.\nTabela A. Zgodność z poleceniem: elementy treści\nElementy treści Forma\n2\n1\n0\n1.\nwstęp:\nwłaściwe\ni adekwatne\ndo tematu\nrozpoczęcie\nwypowiedzi\nR*\nteza zgodna z tematem ORAZ\ntreścią wypowiedzi (teza\n„zapowiada” zawartość\ntreściową oraz typ rozprawki)\nteza nie jest w pełni poprawna,\nnp. jest zgodna\nz tematem ALBO z treścią\nwypowiedzi; odbiegająca od\ntematu LUB treści wypowiedzi\nbrak tezy; teza niezgodna\nz tematem ORAZ treścią\nwypowiedzi; teza nieczytelna,\nniejasna, trudna do wskazania;\nwstęp niekomunikatywny\nA*\nwprowadzenie zgodne\nz tematem ORAZ np. ciekawe,\noryginalne, zachęcające do\nczytania, w ciekawej formie\n(np. pytanie, cytat)\nwprowadzenie nie jest w pełni\npoprawne, np. wprowadzenie\nzgodne z tematem, ale\nschematyczne ALBO bardziej\ntypowe dla innego typu tekstu\n(np. rozprawki) ALBO ciekawe,\noryginalne, ale odbiegające od\ntematu\nbrak wprowadzenia;\nwprowadzenie niezgodne\nz tematem, niejasne,\nnieczytelne, trudne do\nwskazania; wprowadzenie\nniekomunikatywne\nL*\nwstęp zgodny z tematem\ni treścią wypowiedzi ORAZ\nwskazujący cel/powód pisania\nlistu\nwstęp nie jest w pełni\npoprawny, np. nie określa celu\nALBO określa cel/powód\npisania listu, ale odbiega od\ntematu ALBO cel nie jest\nokreślony jasno ALBO wstęp\nnie jest zgodny z treścią listu\n(np. zapowiada poparcie, a\nopisuje argumenty przeciwne)\nbrak wstępu; wstęp niezgodny\nz tematem, niejasny,\nnieczytelny, trudny\ndo wskazania; wstęp\nniekomunikatywny\n2.\npierwszy\nelement\ntematu\nR\nA\nL\nwieloaspektowa ORAZ/LUB\npogłębiona realizacja elementu\n(np. wsparta przykładami,\nszczegółowo omówiona)\npowierzchowna realizacja\nelementu, wypowiedzi brak\ngłębi, np. zdający podaje tylko\n„listę” argumentów/cech/\nokreśleń, żadnego nie\nrozwijając/uzasadniając\nbrak wypowiedzi LUB\nwypowiedź nie jest\nkomunikatywna LUB\nwypowiedź nie jest związana\nz tematem / nie realizuje\nelementu; wypowiedź bardzo\npobieżnie dotykająca tematu,\nnp. zdający podaje tylko jeden\nargument/cechę/określenie,\nnie rozwijając go\n3.\ndrugi element\ntematu","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**A. they looked at her anxiously, trying to figure out her intentions.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\nKluczowy fragment z drugiego akapitu (pierwsze spotkanie z gorylami):\n\n> \"I could distinguish a few black, furry-headed creatures staring back at me. **Their bright eyes moved nervously as they attempted to determine if I was a friend or an enemy.**\"\n\n→ **Trzy elementy:**\n1. **\"bright eyes moved nervously\"** = oczy poruszały się nerwowo → **anxiously**\n2. **\"attempted to determine if I was a friend or an enemy\"** = próbowały ustalić, czy była przyjacielem czy wrogiem → **trying to figure out her intentions**\n3. To bezpośrednia parafraza opcji A.\n\n## Sposób 2 - eliminacja MCQ\n**A. they looked at her anxiously, trying to figure out her intentions** ✓\n→ Dokładna parafraza tekstu.\n\n**B. younger males started to make noises in order to scare her**\n→ Tekst: hałasy robił **silverback** (dominant male), NIE younger males. Plus uderzenia w klatkę piersiową zostały opisane WCZEŚNIEJ (przed pierwszym wzrokowym kontaktem).\n\n**C. she hid behind a bush to avoid being noticed**\n→ Tekst: \"I **froze and remained still**\" = zamarła, NIE ukryła się za krzakiem.\n\n**D. the females gathered around the dominant male**\n→ Tekst: \"The females had moved with their infants **to the back of the group**\" = odsunęły się NA TYŁ z młodymi, NIE wokół silverbacka. Silverback został z młodszymi samcami z PRZODU.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **A**\n> - **0 pkt** - B, C, D\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"figure out\" (phrasal verb):**\n> - **figure out** = zrozumieć, ustalić\n> - Synonim: work out, find out, determine\n> - Klucz: parafraza \"attempt to determine\"\n\n> 📖 **Reference - \"intentions\" (rzeczownik):**\n> - **intentions** = zamiary, intencje\n> - Parafraza: \"if I was a friend or an enemy\" = jej zamiar (przyjazna/wroga)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **looked anxiously, trying to figure out intentions** | **POPRAWNA** - \"bright eyes moved nervously\" | - |\n| B | younger males scaring her | Hałasy robił **silverback**, nie young males | Wzmianka o samcach w tekście |\n| C | hid behind a bush | Tekst: \"froze and remained still\" - zamarła | Skojarzenie ze strachem |\n| D | females around dominant male | Females poszły z młodymi NA TYŁ | Pomylenie kierunku |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka D - uczeń może pomyśleć, że samice schroniły się BLISKO samca. Ale tekst mówi przeciwnie: poszły NA TYŁ grupy, zostawiając samca z młodszymi samcami z PRZODU.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo **\"anxiously\"** (z niepokojem) = parafraza \"nervously\" w tekście. Te dwa słowa są bliskoznaczne.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"To figure out intentions\"** = ustalić zamiary. Phrasal verb FIGURE OUT = synonim DETERMINE.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**B. was successful thanks to someone's assistance.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\nKluczowy fragment z trzeciego akapitu:\n\n> \"I desperately wanted to take a photo of them, so I decided to climb a tree, not one of my better talents. The tree was smooth and slippery and, no matter how hard I tried, I couldn't get more than a metre above the ground I was about to give up when **Sanwekwe, my African guide, came to my aid by giving me a mighty push upwards**. He was shaking with silent laughter while I felt as helpless as a baby taking its first steps. **Finally, I pulled myself up onto a branch about six metres above the ground.**\"\n\n→ **Kluczowe etapy:**\n1. Próba samodzielna → fiasko (\"couldn't get more than a metre\")\n2. **Pomoc przewodnika** Sanwekwe → \"came to my aid\" + \"mighty push upwards\"\n3. **Sukces** → \"pulled myself up onto a branch six metres above the ground\"\n\nTo wprost: **sukces dzięki czyjejś pomocy** → opcja **B** ✓\n\n## Sposób 2 - eliminacja MCQ\n**A. provoked a disapproving comment from her guide**\n→ Przewodnik się ŚMIAŁ (\"shaking with silent laughter\"), ale NIE potępił. Śmiech ≠ disapproval.\n\n**B. was successful thanks to someone's assistance** ✓\n→ Dokładnie: pomoc Sanwekwe + sukces (6 metrów).\n\n**C. encouraged the gorillas to do the same**\n→ Goryle NIE wspięły się na drzewo - wróciły, by obserwować autorkę.\n\n**D. made the gorillas come to her rescue**\n→ Goryle nie ratowały, OBSERWOWAŁY (\"watching me like front-row spectators at a circus\").\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **B**\n> - **0 pkt** - A, C, D\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"come to one's aid\" (idiom):**\n> - **come to sb's aid** = przyjść z pomocą\n> - Synonim: come to sb's rescue, help out, lend a hand\n> - Klucz: pomoc w trudnej sytuacji\n\n> 📖 **Reference - \"thanks to\" (kolokacja):**\n> - **thanks to + N** = dzięki czemuś (pozytywny rezultat)\n> - Przykład: \"thanks to her assistance\" = dzięki jej pomocy\n> - Synonim: due to (neutralny), because of (przyczynowy)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | provoked a disapproving comment | Przewodnik śmiał się, ale nie potępił |\n| **B** | **was successful thanks to someone's assistance** | **POPRAWNA** - Sanwekwe + sukces |\n| C | encouraged gorillas to climb | Goryle nie wspięły się |\n| D | made gorillas come to her rescue | Goryle OBSERWOWAŁY, nie ratowały |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** \"Shaking with silent laughter\" to ŚMIECH, nie krytyka. Eliminuje opcję A.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz to **\"mighty push upwards\"** + **\"finally pulled myself up\"** = ostateczny sukces dzięki pomocy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Goryle pełniły rolę OBSERWATORÓW (\"front-row spectators at a circus\") - NIE aktywnych uczestników (eliminuje C i D).\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**D. GORILLAS FASCINATED BY MY CLIMBING ATTEMPT**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\nKluczowy fragment ostatniego akapitu:\n\n> \"the entire group had returned and were **watching me like front-row spectators at a circus**. All that was needed to make the image complete were a few bags of popcorn and some cotton candy! **All the members of the group had revealed themselves because it was obvious to them that the intruder had been distracted by tree-climbing problems, an activity they could understand**.\"\n\n→ **Kluczowe sygnały:**\n1. **\"watching me like front-row spectators at a circus\"** = obserwowały jak widzowie na cyrku w pierwszym rzędzie\n2. **\"distracted by tree-climbing problems\"** = pochłonięta problemami z wspinaczką (climbing attempt)\n3. **\"an activity they could understand\"** = aktywność, którą rozumiały (= fascynacja czymś znajomym)\n\nWniosek: goryle BYŁY ZAFASCYNOWANE próbą wspinaczki autora → opcja **D** ✓\n\n## Sposób 2 - eliminacja MCQ\n**A. GORILLAS WAITING FOR A TREAT**\n→ \"Bags of popcorn\" to METAFORA cyrku (jakby brakowało popcornu do pełni obrazu), NIE rzeczywiste oczekiwanie na poczęstunek.\n\n**B. GORILLAS CHASING ME UP A TREE**\n→ Goryle NIE goniły autora. Były zaintrygowane jej próbą wspinaczki.\n\n**C. GORILLAS FRIGHTENED BY A CAMERA**\n→ Brak wzmianki o strachu przed aparatem.\n\n**D. GORILLAS FASCINATED BY MY CLIMBING ATTEMPT** ✓\n→ Dokładnie to opisuje tekst: \"watching like spectators\" + \"activity they could understand\".\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.2)** Zdający określa główną myśl części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - \"fascinated by\" (kolokacja):**\n> - **fascinated by + N** = zafascynowany czymś\n> - Synonim: intrigued by, captivated by, mesmerised by\n> - Klucz: silne zainteresowanie/zaciekawienie\n\n> 📖 **Reference - Simile \"like + N\":**\n> - **\"watching me like front-row spectators at a circus\"** = obserwując mnie jak widzowie cyrku\n> - **like + N** = porównanie (simile)\n> - Sygnalizuje sposób bycia/obserwacji\n\n> 📖 **Reference - Past Perfect Passive: \"had been distracted\":**\n> - **\"the intruder had been distracted\"** = intruz był pochłonięty\n> - Past Perfect Passive: had been + V3\n> - Sygnalizuje stan wcześniejszy wobec obserwacji goryli\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | WAITING FOR A TREAT | \"Popcorn\" to METAFORA cyrku, nie rzeczywiste oczekiwanie | Skojarzenie z popcornem |\n| B | CHASING ME UP A TREE | Goryle nie goniły - obserwowały | Skojarzenie ze sceną przyrody |\n| C | FRIGHTENED BY A CAMERA | Brak strachu przed aparatem | Skojarzenie z aparatem |\n| **D** | **FASCINATED BY MY CLIMBING ATTEMPT** | **POPRAWNA** - \"like front-row spectators\" + \"activity they could understand\" | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowe **\"like front-row spectators at a circus\"** to porównanie - sygnalizuje FASCYNACJĘ obserwatorów, nie agresję czy strach.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka A - bags of popcorn to figura stylistyczna, nie rzeczywisty popcorn. Autor żartuje, że scena była jak cyrk.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** \"An activity they could understand\" = aktywność, którą rozumiały = goryle SAME się wspinają, więc rozumieją tę aktywność. To tworzy ich fascynację.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n**C. a scientific analysis of a shadow visible in the photo.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\nKluczowy fragment trzeciego akapitu:\n\n> \"Online comments under the New York Times article pointed to a distinctive shadow that appears on one of the buildings in the photo, cast by another building, now identified as the Astor Hotel. **Three academics set out to examine the length and direction of that shadow to determine the time the photo was taken**. **They found out that the sun must have been \"at azimuth 270 degrees and at an altitude of +22.7 degrees\" in order to create such a shadow. It could only have achieved that position on the day in question at 5:51 p.m.**\"\n\n→ **Łańcuch ustalenia godziny:**\n1. **Trzech naukowców** = three academics\n2. **\"set out to examine the length and direction of that shadow\"** = naukowa analiza cienia\n3. **\"at azimuth 270 degrees and at an altitude of +22.7 degrees\"** = matematyczne obliczenia\n4. **\"at 5:51 p.m.\"** = ustalona godzina\n\nTo **naukowa analiza cienia** → opcja **C** ✓\n\n## Sposób 2 - eliminacja MCQ\n**A. an eye-witness account of the event**\n→ Gloria Bullard była świadkiem, ale jej zeznania pomogły WĄTPIĆ w pierwotną godzinę (7:03 p.m.), NIE ustaliły dokładnej (5:51 p.m.).\n\n**B. online comments posted under an article**\n→ Komentarze online ZWRÓCIŁY UWAGĘ na cień, ale to NAUKOWCY przeprowadzili analizę. Komentarze to TRIGGER, nie DOWÓD.\n\n**C. a scientific analysis of a shadow visible in the photo** ✓\n→ Dokładnie to opisuje tekst.\n\n**D. research into several articles published in the New York Times**\n→ Artykuły NYT są wspomniane (raport z 2010), ale to NAUKOWCY zrobili analizę. Artykuły to KONTEKST, nie SAMA METODA ustalenia godziny.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **C**\n> - **0 pkt** - A, B, D\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.3)** Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Modal Speculation: \"must have been\":**\n> - **\"the sun must have been at azimuth 270\"** = słońce musiało być na azymucie 270\n> - **must + have + V3** = niemal pewność o przeszłości (deduction)\n> - Naukowa pewność oparta na obliczeniach\n\n> 📖 **Reference - \"set out to + V\":**\n> - **set out to + V** = postanowić zrobić coś (planowo)\n> - Synonim: undertake to, decide to\n> - W kontekście naukowym: rozpocząć badanie\n\n> 📖 **Reference - Passive: \"the time the photo was taken\":**\n> - **\"the time the photo was taken\"** = godzina zrobienia zdjęcia\n> - Past Simple Passive (was/were + V3) - bez \"by\" jeśli wykonawca nieistotny\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | eye-witness account | Bullard zeznała ogólnie, godzinę ustalił CIEŃ | Skojarzenie z Bullard jako świadkiem |\n| B | online comments | Komentarze ZWRÓCIŁY UWAGĘ na cień, godzinę ustalili NAUKOWCY | Pomylenie triggera z dowodem |\n| **C** | **scientific analysis of shadow** | **POPRAWNA** - three academics + azimuth + 5:51 p.m. | - |\n| D | research into NYT articles | NYT to KONTEKST, nie metoda | Skojarzenie z NYT jako źródłem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczowy łańcuch: ZAINSPIRACJA (komentarze) → BADANIE (naukowcy) → WYNIK (5:51 p.m.). Pytanie dotyczy METODY ustalenia, czyli BADANIA.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Liczby naukowe (270 stopni azymut, +22.7 stopni wysokość) to silne dowody NAUKOWEJ analizy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Three academics\"** = trzech naukowców akademickich. To sygnalizuje formalne badanie.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n**D. Edith Shain pretended to have been the nurse in the photo to draw attention to herself.**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (oddzielanie faktów od opinii)\nKluczowa umiejętność: **rozróżnienie faktu od opinii**.\n\n**Kluczowy fragment dotyczący D**:\n> \"Why did Edith Shain claim to be the nurse who was kissed? **It's hard to say. The most credible explanation is simply that she wanted her moment in the limelight.**\"\n\n→ **Markery opinii:**\n1. **\"It's hard to say\"** = trudno powiedzieć (sygnał niepewności)\n2. **\"The most credible explanation\"** = najbardziej wiarygodne wyjaśnienie (sygnał oceny)\n3. **\"simply\"** = po prostu (sygnał osobistej interpretacji)\n\nTo wszystko **OPINIA** autora, NIE potwierdzony fakt.\n\n## Sposób 2 - analiza pozostałych opcji (TO są FAKTY)\n**A. Gloria Bullard can't have been in Times Square when the victory was announced**\n→ Tekst: \"As her house was 40 miles from Times Square, a long train ride away, she can't have been in New York as late as 7 p.m.\" - to wprost LOGICZNY WNIOSEK z faktów (odległość 40 mil + powrót przed zmrokiem).\n\n**B. The true identity of the couple was revealed in a book**\n→ Tekst: \"It was Lawrence Verria and George Galdorisi who provided ultimate proof of the identity of the couple in their book The Kissing Sailor.\" - FAKT.\n\n**C. Many people claimed to have been the couple that was photographed**\n→ Tekst: \"helped to eliminate dozens of people who had claimed to have been in the photo\" - FAKT.\n\n**D. Edith Shain pretended to have been the nurse to draw attention to herself**\n→ Tekst: \"It's hard to say The most credible explanation is simply that she wanted her moment in the limelight\" - **OPINIA** ✓\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **D**\n> - **0 pkt** - A, B, C\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.1 R)** Zdający oddziela fakty od opinii (tylko PR).\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Markery opinii:**\n> - **\"It's hard to say\"** = trudno powiedzieć\n> - **\"The most credible explanation\"** = najbardziej wiarygodne wyjaśnienie\n> - **\"simply\"** = po prostu (interpretacyjne)\n> - **\"I think\", \"in my opinion\"** = wprost opinie\n> - Wszystkie sygnalizują SUBIEKTYWNOŚĆ\n\n> 📖 **Reference - Modal Speculation: \"can't have been\":**\n> - **\"she can't have been in New York as late as 7 p.m.\"** = nie mogła być w Nowym Jorku tak późno\n> - **can't + have + V3** = niemożliwość w przeszłości (deduction)\n> - To LOGICZNY wniosek z faktów, więc opcja A to FAKT\n\n> 📖 **Reference - Idiom \"moment in the limelight\":**\n> - **moment in the limelight** = chwila chwały / w centrum uwagi\n> - Synonim: moment of fame, 15 minutes of fame, spotlight\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Fakt czy opinia? | Dlaczego |\n| A | Gloria Bullard not in Times Square | FAKT | Logiczny wniosek z odległości (40 mil) i czasu |\n| B | Identity revealed in a book | FAKT | Wprost wymienione (Verria + Galdorisi book) |\n| C | Many people claimed to have been couple | FAKT | \"dozens of people had claimed\" |\n| **D** | **Edith Shain pretended to draw attention** | **OPINIA** | \"hard to say\" + \"most credible explanation\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Markery opinii: **\"It's hard to say\"** + **\"most credible explanation\"** + **\"simply\"** - TROISTY SYGNAŁ subiektywności. To klasyczna konstrukcja OPINII w tekście naukowym.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka A - uczeń może pomyśleć, że \"can't have been\" to opinia. Ale to LOGICZNY wniosek z odległości - fakt potwierdzony arytmetyką.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"Pretended to have been\"** w opcji D = udawała, że była - to interpretacja motywu. Tekst NIE potwierdza definitywnie, czy Shain kłamała, czy nie.","image":"img/jezyk-angielski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 6. (0-5)
Przeczytaj dwa teksty związane ze słynnymi fotografiami. Z podanych odpowiedzi
wybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.
Tekst 1.
MY FIRST ENCOUNTER WITH GORILLAS
I shall never forget the day I met gorillas for the first time. In the middle of an African forest
I suddenly heard high-pitched screams in the air. They were followed by a series of sharp
pok-pok chest-beats from a great silverback male hidden behind a dense wall of vegetation.
When I actually saw the gorillas, I froze and remained still until the echoes of the screams and
chest-beats faded. The group must have been resting and sunbathing. I could distinguish
a few black, furry-headed creatures staring back at me. Their bright eyes moved nervously as
they attempted to determine if I was a friend or an enemy. The females looked tense. They
had moved with their infants to the back of the group, leaving the silverback leader and some
younger males in the foreground. Occasionally, the dominant male would rise to chest-beat
in an attempt to frighten me away.
I desperately wanted to take a photo of them, so I decided to climb a tree, not one of my better
talents. The tree was smooth and slippery and, no matter how hard I tried, I couldn’t get more
than a metre above the ground. I was as noisy as a flock of birds in the migration season so
the gorillas went back and hid in the thick forest. I was about to give up when Sanwekwe,
my African guide, came to my aid by giving me a mighty push upwards. He was shaking with
silent laughter while I felt as helpless as a baby taking its first steps. Finally, I pulled myself up
onto a branch about six metres above the ground.
By this time I assumed that the noise I had made must have frightened the gorillas onto
the next mountain. But to my surprise, the entire group had returned and were watching me
like front-row spectators at a circus. All that was needed to make the image complete were
a few bags of popcorn and some cotton candy! All the members of the group had revealed
themselves because it was obvious to them that the intruder had been distracted by
tree-climbing problems, an activity they could understand. I took out my camera, and that’s
how probably one of the most publicized pictures of gorillas in the wild was taken. It shows
a lineup of sixteen gorillas posing as if for a family photo in a back garden.
adapted from Gorillas in the Mist by Dian Fossey
EJAP-R0-100
6.1. When the author saw the gorillas for the first time,
A. they looked at her anxiously, trying to figure out her intentions.
B. younger males started to make noises in order to scare her.
C. she hid behind a bush to avoid being noticed by them.
D. the females gathered around the dominant male.
6.2. The author’s attempt to climb a tree
A. provoked a disapproving comment from her guide.
B. was successful thanks to someone’s assistance.
C. encouraged the gorillas to do the same.
D. made the gorillas come to her rescue.
6.3. Which would be the best caption for the photo the author took?
A. GORILLAS WAITING FOR A TREAT
B. GORILLAS CHASING ME UP A TREE
C. GORILLAS FRIGHTENED BY A CAMERA
D. GORILLAS FASCINATED BY MY CLIMBING ATTEMPT
EJAP-R0-100
Tekst 2.
THE MYSTERY OF A FAMOUS KISS SOLVED?
Immediately after President Truman announced Japan’s surrender in World War II,
at 7:03 p.m. on August 14, 1945, amid the crowds celebrating victory in Times Square,
an American sailor shared a passionate kiss with a nurse who was passing by. Or, at least,
that’s how the story went.
In fact, as reported by the New York Times in 2010, Alfred Eisenstaedt’s famous photo
“The Kiss” might have been taken hours earlier. Gloria Bullard, who was in Times Square that
day, claimed that she had seen the pair who were in the photograph kiss. However, in her
eighties, when interviewed by the New York Times, she said that she had returned home on
August 14 by dusk. As her house was 40 miles from Times Square, a long train ride away, she
can’t have been in New York as late as 7 p.m.
There were also some other doubts as to the circumstances in which the photo was taken.
Online comments under the New York Times article pointed to a distinctive shadow that
appears on one of the buildings in the photo, cast by another building, now identified as
the Astor Hotel. Three academics set out to examine the length and direction of that shadow
to determine the time the photo was taken. They found out that the sun must have been
“at azimuth 270 degrees and at an altitude of +22.7 degrees” in order to create such a shadow.
It could only have achieved that position on the day in question at 5:51 p.m., much earlier than
when the victory was announced.
Although the scientists’ detective work didn’t solve the mystery of the kissing couple’s identity,
it helped to eliminate dozens of people who had claimed to have been in the photo.
The photographer himself had tried to establish the couple’s identity, and in 1979,
he announced that he had found the long-lost nurse. For the next thirty years, Edith Shain was
thought to be the woman in the photo. But Eisenstaedt’s attempts to determine the sailor’s
identity failed. It was Lawrence Verria and George Galdorisi who provided ultimate proof of
the identity of the couple in their book The Kissing Sailor. They identified the man in the photo
as George Mendonsa and excluded Edith Shain as the nurse he kissed. They concluded
without any doubt that the woman was Greta Zimmer, a dental assistant from Queens.
Why did Edith Shain claim to be the nurse who was kissed? It’s hard to say. The most credible
explanation is simply that she wanted her moment in the limelight. Can we be sure that the last
word about the mysterious photo has been said?
adapted from www.history.com
EJAP-R0-100
6.4. The exact time Eisenstaedt took the photo was established based on
A. an eye-witness account of the event.
B. online comments posted under an article.
C. a scientific analysis of a shadow visible in the photo.
D. research into several articles published in the New York Times.
6.5. Which of the following is stated in the text as an opinion, and not a fact?
A. Gloria Bullard can’t have been in Times Square when the victory was announced.
B. The true identity of the couple in the photograph was revealed in a book.
C. Many people claimed to have been the couple that was photographed.
D. Edith Shain pretended to have been the nurse in the photo to draw attention to herself.
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
EJAP-R0-100

","answer_text_html":"

6.10) Zdający […] udziela rady.
Każda wypowiedź jest oceniana przez egzaminatora w następujących kryteriach:
• zgodność z poleceniem
• spójność i logika wypowiedzi
• zakres środków językowych
• poprawność środków językowych.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Zgodność z poleceniem
W ocenie zgodności z poleceniem bierze się pod uwagę liczbę zrealizowanych w wypowiedzi
zdającego elementów treści (Tabela A) oraz elementów formy (Tabela B). Następnie
przyznaje się punkty w kryterium zgodności z poleceniem zgodnie z Tabelą C.
Tabela A. Zgodność z poleceniem: elementy treści
Elementy treści Forma
2
1
0
1.
wstęp:
właściwe
i adekwatne
do tematu
rozpoczęcie
wypowiedzi
R*
teza zgodna z tematem ORAZ
treścią wypowiedzi (teza
„zapowiada” zawartość
treściową oraz typ rozprawki)
teza nie jest w pełni poprawna,
np. jest zgodna
z tematem ALBO z treścią
wypowiedzi; odbiegająca od
tematu LUB treści wypowiedzi
brak tezy; teza niezgodna
z tematem ORAZ treścią
wypowiedzi; teza nieczytelna,
niejasna, trudna do wskazania;
wstęp niekomunikatywny
A*
wprowadzenie zgodne
z tematem ORAZ np. ciekawe,
oryginalne, zachęcające do
czytania, w ciekawej formie
(np. pytanie, cytat)
wprowadzenie nie jest w pełni
poprawne, np. wprowadzenie
zgodne z tematem, ale
schematyczne ALBO bardziej
typowe dla innego typu tekstu
(np. rozprawki) ALBO ciekawe,
oryginalne, ale odbiegające od
tematu
brak wprowadzenia;
wprowadzenie niezgodne
z tematem, niejasne,
nieczytelne, trudne do
wskazania; wprowadzenie
niekomunikatywne
L*
wstęp zgodny z tematem
i treścią wypowiedzi ORAZ
wskazujący cel/powód pisania
listu
wstęp nie jest w pełni
poprawny, np. nie określa celu
ALBO określa cel/powód
pisania listu, ale odbiega od
tematu ALBO cel nie jest
określony jasno ALBO wstęp
nie jest zgodny z treścią listu
(np. zapowiada poparcie, a
opisuje argumenty przeciwne)
brak wstępu; wstęp niezgodny
z tematem, niejasny,
nieczytelny, trudny
do wskazania; wstęp
niekomunikatywny
2.
pierwszy
element
tematu
R
A
L
wieloaspektowa ORAZ/LUB
pogłębiona realizacja elementu
(np. wsparta przykładami,
szczegółowo omówiona)
powierzchowna realizacja
elementu, wypowiedzi brak
głębi, np. zdający podaje tylko
„listę” argumentów/cech/
określeń, żadnego nie
rozwijając/uzasadniając
brak wypowiedzi LUB
wypowiedź nie jest
komunikatywna LUB
wypowiedź nie jest związana
z tematem / nie realizuje
elementu; wypowiedź bardzo
pobieżnie dotykająca tematu,
np. zdający podaje tylko jeden
argument/cechę/określenie,
nie rozwijając go
3.
drugi element
tematu

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

6.1. ## Poprawna odpowiedź
A. they looked at her anxiously, trying to figure out her intentions.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu

\n

Kluczowy fragment z drugiego akapitu (pierwsze spotkanie z gorylami):

\n
"I could distinguish a few black, furry-headed creatures staring back at me. Their bright eyes moved nervously as they attempted to determine if I was a friend or an enemy."
\n

→ Trzy elementy:

\n
  1. "bright eyes moved nervously" = oczy poruszały się nerwowo → anxiously
  2. "attempted to determine if I was a friend or an enemy" = próbowały ustalić, czy była przyjacielem czy wrogiem → trying to figure out her intentions
  3. To bezpośrednia parafraza opcji A.
\n

Sposób 2 - eliminacja MCQ

\n

A. they looked at her anxiously, trying to figure out her intentions ✓
→ Dokładna parafraza tekstu.

\n

B. younger males started to make noises in order to scare her
→ Tekst: hałasy robił silverback (dominant male), NIE younger males. Plus uderzenia w klatkę piersiową zostały opisane WCZEŚNIEJ (przed pierwszym wzrokowym kontaktem).

\n

C. she hid behind a bush to avoid being noticed
→ Tekst: "I froze and remained still" = zamarła, NIE ukryła się za krzakiem.

\n

D. the females gathered around the dominant male
→ Tekst: "The females had moved with their infants to the back of the group" = odsunęły się NA TYŁ z młodymi, NIE wokół silverbacka. Silverback został z młodszymi samcami z PRZODU.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź dokładnie A
- 0 pkt - B, C, D
- Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - "figure out" (phrasal verb):
- figure out = zrozumieć, ustalić
- Synonim: work out, find out, determine
- Klucz: parafraza "attempt to determine"
\n
📖 Reference - "intentions" (rzeczownik):
- intentions = zamiary, intencje
- Parafraza: "if I was a friend or an enemy" = jej zamiar (przyjazna/wroga)
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | looked anxiously, trying to figure out intentions | POPRAWNA - "bright eyes moved nervously" | - |
| B | younger males scaring her | Hałasy robił silverback, nie young males | Wzmianka o samcach w tekście |
| C | hid behind a bush | Tekst: "froze and remained still" - zamarła | Skojarzenie ze strachem |
| D | females around dominant male | Females poszły z młodymi NA TYŁ | Pomylenie kierunku |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Klasyczna pułapka D - uczeń może pomyśleć, że samice schroniły się BLISKO samca. Ale tekst mówi przeciwnie: poszły NA TYŁ grupy, zostawiając samca z młodszymi samcami z PRZODU.
\n
⚠️ Uwaga: Słowo "anxiously" (z niepokojem) = parafraza "nervously" w tekście. Te dwa słowa są bliskoznaczne.
\n
⚠️ Uwaga: "To figure out intentions" = ustalić zamiary. Phrasal verb FIGURE OUT = synonim DETERMINE.
\n

6.2. ## Poprawna odpowiedź
B. was successful thanks to someone's assistance.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu

\n

Kluczowy fragment z trzeciego akapitu:

\n
"I desperately wanted to take a photo of them, so I decided to climb a tree, not one of my better talents. The tree was smooth and slippery and, no matter how hard I tried, I couldn't get more than a metre above the ground I was about to give up when Sanwekwe, my African guide, came to my aid by giving me a mighty push upwards. He was shaking with silent laughter while I felt as helpless as a baby taking its first steps. Finally, I pulled myself up onto a branch about six metres above the ground."
\n

→ Kluczowe etapy:

\n
  1. Próba samodzielna → fiasko ("couldn't get more than a metre")
  2. Pomoc przewodnika Sanwekwe → "came to my aid" + "mighty push upwards"
  3. Sukces → "pulled myself up onto a branch six metres above the ground"
\n

To wprost: sukces dzięki czyjejś pomocy → opcja B ✓

\n

Sposób 2 - eliminacja MCQ

\n

A. provoked a disapproving comment from her guide
→ Przewodnik się ŚMIAŁ ("shaking with silent laughter"), ale NIE potępił. Śmiech ≠ disapproval.

\n

B. was successful thanks to someone's assistance ✓
→ Dokładnie: pomoc Sanwekwe + sukces (6 metrów).

\n

C. encouraged the gorillas to do the same
→ Goryle NIE wspięły się na drzewo - wróciły, by obserwować autorkę.

\n

D. made the gorillas come to her rescue
→ Goryle nie ratowały, OBSERWOWAŁY ("watching me like front-row spectators at a circus").

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź dokładnie B
- 0 pkt - A, C, D
- Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - "come to one's aid" (idiom):
- come to sb's aid = przyjść z pomocą
- Synonim: come to sb's rescue, help out, lend a hand
- Klucz: pomoc w trudnej sytuacji
\n
📖 Reference - "thanks to" (kolokacja):
- thanks to + N = dzięki czemuś (pozytywny rezultat)
- Przykład: "thanks to her assistance" = dzięki jej pomocy
- Synonim: due to (neutralny), because of (przyczynowy)
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | provoked a disapproving comment | Przewodnik śmiał się, ale nie potępił |
| B | was successful thanks to someone's assistance | POPRAWNA - Sanwekwe + sukces |
| C | encouraged gorillas to climb | Goryle nie wspięły się |
| D | made gorillas come to her rescue | Goryle OBSERWOWAŁY, nie ratowały |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: "Shaking with silent laughter" to ŚMIECH, nie krytyka. Eliminuje opcję A.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz to "mighty push upwards" + "finally pulled myself up" = ostateczny sukces dzięki pomocy.
\n
⚠️ Uwaga: Goryle pełniły rolę OBSERWATORÓW ("front-row spectators at a circus") - NIE aktywnych uczestników (eliminuje C i D).
\n

6.3. ## Poprawna odpowiedź
D. GORILLAS FASCINATED BY MY CLIMBING ATTEMPT

\n

Sposób 1 - analiza tekstu

\n

Kluczowy fragment ostatniego akapitu:

\n
"the entire group had returned and were watching me like front-row spectators at a circus. All that was needed to make the image complete were a few bags of popcorn and some cotton candy! All the members of the group had revealed themselves because it was obvious to them that the intruder had been distracted by tree-climbing problems, an activity they could understand."
\n

→ Kluczowe sygnały:

\n
  1. "watching me like front-row spectators at a circus" = obserwowały jak widzowie na cyrku w pierwszym rzędzie
  2. "distracted by tree-climbing problems" = pochłonięta problemami z wspinaczką (climbing attempt)
  3. "an activity they could understand" = aktywność, którą rozumiały (= fascynacja czymś znajomym)
\n

Wniosek: goryle BYŁY ZAFASCYNOWANE próbą wspinaczki autora → opcja D ✓

\n

Sposób 2 - eliminacja MCQ

\n

A. GORILLAS WAITING FOR A TREAT
→ "Bags of popcorn" to METAFORA cyrku (jakby brakowało popcornu do pełni obrazu), NIE rzeczywiste oczekiwanie na poczęstunek.

\n

B. GORILLAS CHASING ME UP A TREE
→ Goryle NIE goniły autora. Były zaintrygowane jej próbą wspinaczki.

\n

C. GORILLAS FRIGHTENED BY A CAMERA
→ Brak wzmianki o strachu przed aparatem.

\n

D. GORILLAS FASCINATED BY MY CLIMBING ATTEMPT ✓
→ Dokładnie to opisuje tekst: "watching like spectators" + "activity they could understand".

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź dokładnie D
- 0 pkt - A, B, C
- Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl części tekstu.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - "fascinated by" (kolokacja):
- fascinated by + N = zafascynowany czymś
- Synonim: intrigued by, captivated by, mesmerised by
- Klucz: silne zainteresowanie/zaciekawienie
\n
📖 Reference - Simile "like + N":
- "watching me like front-row spectators at a circus" = obserwując mnie jak widzowie cyrku
- like + N = porównanie (simile)
- Sygnalizuje sposób bycia/obserwacji
\n
📖 Reference - Past Perfect Passive: "had been distracted":
- "the intruder had been distracted" = intruz był pochłonięty
- Past Perfect Passive: had been + V3
- Sygnalizuje stan wcześniejszy wobec obserwacji goryli
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | WAITING FOR A TREAT | "Popcorn" to METAFORA cyrku, nie rzeczywiste oczekiwanie | Skojarzenie z popcornem |
| B | CHASING ME UP A TREE | Goryle nie goniły - obserwowały | Skojarzenie ze sceną przyrody |
| C | FRIGHTENED BY A CAMERA | Brak strachu przed aparatem | Skojarzenie z aparatem |
| D | FASCINATED BY MY CLIMBING ATTEMPT | POPRAWNA - "like front-row spectators" + "activity they could understand" | - |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Kluczowe "like front-row spectators at a circus" to porównanie - sygnalizuje FASCYNACJĘ obserwatorów, nie agresję czy strach.
\n
⚠️ Uwaga: Pułapka A - bags of popcorn to figura stylistyczna, nie rzeczywisty popcorn. Autor żartuje, że scena była jak cyrk.
\n
⚠️ Uwaga: "An activity they could understand" = aktywność, którą rozumiały = goryle SAME się wspinają, więc rozumieją tę aktywność. To tworzy ich fascynację.
\n

6.4. ## Poprawna odpowiedź
C. a scientific analysis of a shadow visible in the photo.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu

\n

Kluczowy fragment trzeciego akapitu:

\n
"Online comments under the New York Times article pointed to a distinctive shadow that appears on one of the buildings in the photo, cast by another building, now identified as the Astor Hotel. Three academics set out to examine the length and direction of that shadow to determine the time the photo was taken. They found out that the sun must have been "at azimuth 270 degrees and at an altitude of +22.7 degrees" in order to create such a shadow. It could only have achieved that position on the day in question at 5:51 p.m."
\n

→ Łańcuch ustalenia godziny:

\n
  1. Trzech naukowców = three academics
  2. "set out to examine the length and direction of that shadow" = naukowa analiza cienia
  3. "at azimuth 270 degrees and at an altitude of +22.7 degrees" = matematyczne obliczenia
  4. "at 5:51 p.m." = ustalona godzina
\n

To naukowa analiza cienia → opcja C ✓

\n

Sposób 2 - eliminacja MCQ

\n

A. an eye-witness account of the event
→ Gloria Bullard była świadkiem, ale jej zeznania pomogły WĄTPIĆ w pierwotną godzinę (7:03 p.m.), NIE ustaliły dokładnej (5:51 p.m.).

\n

B. online comments posted under an article
→ Komentarze online ZWRÓCIŁY UWAGĘ na cień, ale to NAUKOWCY przeprowadzili analizę. Komentarze to TRIGGER, nie DOWÓD.

\n

C. a scientific analysis of a shadow visible in the photo ✓
→ Dokładnie to opisuje tekst.

\n

D. research into several articles published in the New York Times
→ Artykuły NYT są wspomniane (raport z 2010), ale to NAUKOWCY zrobili analizę. Artykuły to KONTEKST, nie SAMA METODA ustalenia godziny.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź dokładnie C
- 0 pkt - A, B, D
- Wymaganie szczegółowe: 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - Modal Speculation: "must have been":
- "the sun must have been at azimuth 270" = słońce musiało być na azymucie 270
- must + have + V3 = niemal pewność o przeszłości (deduction)
- Naukowa pewność oparta na obliczeniach
\n
📖 Reference - "set out to + V":
- set out to + V = postanowić zrobić coś (planowo)
- Synonim: undertake to, decide to
- W kontekście naukowym: rozpocząć badanie
\n
📖 Reference - Passive: "the time the photo was taken":
- "the time the photo was taken" = godzina zrobienia zdjęcia
- Past Simple Passive (was/were + V3) - bez "by" jeśli wykonawca nieistotny
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | eye-witness account | Bullard zeznała ogólnie, godzinę ustalił CIEŃ | Skojarzenie z Bullard jako świadkiem |
| B | online comments | Komentarze ZWRÓCIŁY UWAGĘ na cień, godzinę ustalili NAUKOWCY | Pomylenie triggera z dowodem |
| C | scientific analysis of shadow | POPRAWNA - three academics + azimuth + 5:51 p.m. | - |
| D | research into NYT articles | NYT to KONTEKST, nie metoda | Skojarzenie z NYT jako źródłem |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Kluczowy łańcuch: ZAINSPIRACJA (komentarze) → BADANIE (naukowcy) → WYNIK (5:51 p.m.). Pytanie dotyczy METODY ustalenia, czyli BADANIA.
\n
⚠️ Uwaga: Liczby naukowe (270 stopni azymut, +22.7 stopni wysokość) to silne dowody NAUKOWEJ analizy.
\n
⚠️ Uwaga: "Three academics" = trzech naukowców akademickich. To sygnalizuje formalne badanie.
\n

6.5. ## Poprawna odpowiedź
D. Edith Shain pretended to have been the nurse in the photo to draw attention to herself.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu (oddzielanie faktów od opinii)

\n

Kluczowa umiejętność: rozróżnienie faktu od opinii.

\n

Kluczowy fragment dotyczący D:

\n
"Why did Edith Shain claim to be the nurse who was kissed? It's hard to say. The most credible explanation is simply that she wanted her moment in the limelight."
\n

→ Markery opinii:

\n
  1. "It's hard to say" = trudno powiedzieć (sygnał niepewności)
  2. "The most credible explanation" = najbardziej wiarygodne wyjaśnienie (sygnał oceny)
  3. "simply" = po prostu (sygnał osobistej interpretacji)
\n

To wszystko OPINIA autora, NIE potwierdzony fakt.

\n

Sposób 2 - analiza pozostałych opcji (TO są FAKTY)

\n

A. Gloria Bullard can't have been in Times Square when the victory was announced
→ Tekst: "As her house was 40 miles from Times Square, a long train ride away, she can't have been in New York as late as 7 p.m." - to wprost LOGICZNY WNIOSEK z faktów (odległość 40 mil + powrót przed zmrokiem).

\n

B. The true identity of the couple was revealed in a book
→ Tekst: "It was Lawrence Verria and George Galdorisi who provided ultimate proof of the identity of the couple in their book The Kissing Sailor." - FAKT.

\n

C. Many people claimed to have been the couple that was photographed
→ Tekst: "helped to eliminate dozens of people who had claimed to have been in the photo" - FAKT.

\n

D. Edith Shain pretended to have been the nurse to draw attention to herself
→ Tekst: "It's hard to say The most credible explanation is simply that she wanted her moment in the limelight" - OPINIA ✓

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź dokładnie D
- 0 pkt - A, B, C
- Wymaganie szczegółowe: 3.1 R) Zdający oddziela fakty od opinii (tylko PR).
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - Markery opinii:
- "It's hard to say" = trudno powiedzieć
- "The most credible explanation" = najbardziej wiarygodne wyjaśnienie
- "simply" = po prostu (interpretacyjne)
- "I think", "in my opinion" = wprost opinie
- Wszystkie sygnalizują SUBIEKTYWNOŚĆ
\n
📖 Reference - Modal Speculation: "can't have been":
- "she can't have been in New York as late as 7 p.m." = nie mogła być w Nowym Jorku tak późno
- can't + have + V3 = niemożliwość w przeszłości (deduction)
- To LOGICZNY wniosek z faktów, więc opcja A to FAKT
\n
📖 Reference - Idiom "moment in the limelight":
- moment in the limelight = chwila chwały / w centrum uwagi
- Synonim: moment of fame, 15 minutes of fame, spotlight
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Fakt czy opinia? | Dlaczego |
| A | Gloria Bullard not in Times Square | FAKT | Logiczny wniosek z odległości (40 mil) i czasu |
| B | Identity revealed in a book | FAKT | Wprost wymienione (Verria + Galdorisi book) |
| C | Many people claimed to have been couple | FAKT | "dozens of people had claimed" |
| D | Edith Shain pretended to draw attention | OPINIA | "hard to say" + "most credible explanation" |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Markery opinii: "It's hard to say" + "most credible explanation" + "simply" - TROISTY SYGNAŁ subiektywności. To klasyczna konstrukcja OPINII w tekście naukowym.
\n
⚠️ Uwaga: Pułapka A - uczeń może pomyśleć, że "can't have been" to opinia. Ale to LOGICZNY wniosek z odległości - fakt potwierdzony arytmetyką.
\n
⚠️ Uwaga: "Pretended to have been" w opcji D = udawała, że była - to interpretacja motywu. Tekst NIE potwierdza definitywnie, czy Shain kłamała, czy nie.
"}]}