{"id":"jezyk-angielski-2025-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-angielski-2025-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"open","subject":"jezyk-angielski","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem z ramki,\nprzekształcając go w taki sposób, aby powstał spójny i logiczny tekst. Wymagana jest\npełna poprawność gramatyczna i ortograficzna wpisywanych wyrazów.\nUwaga: dwa wyrazy zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej luki.\nclear\nconcern\nfollow\nharm\nimportant\nprepare\nWHY DO POLAR BEARS HAVE BLACK SKIN?\nPictures of polar bears often show white bears in white surroundings. In some languages,\nthey are even known as ‘ice bears’ or ‘white bears’. However, the truth 8.1.\nthe colours of a polar bear is more complex than most people think.\nNew-born polar bear cubs fit within the palm of your hand; they are blind and toothless, with\npink skin showing through a short white fuzz. Even their little noses and foot pads are pink!\nBut at the age of 3-4 months, their pink skin turns black. Because of their thickening coat\nof fur, the now black skin is 8.2. seen only on their nose, lips, and\nfoot pads. Having black skin is of great 8.3. to the bears. First,\ndarker colours are better at absorbing heat from the sun, which is an advantage to a polar\nbear trying to stay warm in the Arctic. Second, dark colours give better protection against\n8.4. UV radiation from the sun. The sunlight polar bears are\nexposed to is intensified when it is reflected off the snow, ice and water that make up\nthe bears’ environment.\nNa podstawie: polarbearsinternational.org\nMJAP-R0-100","answer":null,"answer_text":"8. Zdający może użyć różnorodnych wyrażeń, które wskazują na zajęcia w trybie online na\nuczelni, np. online education at university / distance learning at university / online\nclasses/lessons at college / online lectures / virtual university / online university courses /\nremote university studies / online university / online academic classes / online post-\ngraduate school.\nJeśli zdający używa określeń, które odnoszą się do nauki w trybie online, ale nie\nwskazują jednoznacznie na uczelnie wyższe, np. e-learning / studying online / online\nclasses / online courses / online learning at school / remote studies / online schooling,\nteza jest kwalifikowana jako odbiegająca od tematu, np. E-learning has advantages and\ndisadvantages.","solution":"Odpowiedź: 8.1. — **concerning** (forma imiesłowowa / przyimek) 8.2. — **clearly** (przysłówek) 8.3. — **importance** (rzeczownik) 8.4. — **harmful** (przymiotnik)\n\nStrategia: word formation na PR\n\nNa rozszerzonym word formation wymaga rozróżniania subtelnych form:\n- important (przymiotnik) ≠ importance (rzeczownik) ≠ importantly (przysłówek)\n- harmful (szkodliwy) ≠ harmless (nieszkodliwy)\n- clear (czasownik/przymiotnik) → clearly (przysłówek), clarity (rzeczownik)\n\nKrok 1 — zidentyfikuj część mowy\n\nPatrz na otoczenie luki. Po to be = przymiotnik. Po czasowniku zwykle = przysłówek. Po przedimku = rzeczownik.\n\nKrok 2 — wybierz właściwy sufiks\n\n-ful (szkodliwy) ≠ -less (bez szkody). -ance/-ence (rzeczownik) ≠ -ant/-ent (przymiotnik). -ly (przysłówek).\n\nKrok 3 — pełna ortografia\n\nharmful ma jedno l (NIE harmfull). concerning ma podwójne n (NIE concering).\n\nDla zdających z dysleksją\n\nAkceptowane: 8.1. concernig, 8.2. clearli, 8.3. importanse, 8.4. harmfull.\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — poprawna odpowiedź (za każde z 8.1.–8.4.).\n- 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n- Maksymalnie 4 pkt.\n\nTypowy błąd: 8.1. **concerning** — w znaczeniu „dotyczący / w odniesieniu do\" (jak przyimek złożony). Odrzucone: `concerns / is concerning / concerned / considering / following` (zła forma lub zły wyraz). 8.2. **clearly** — przysłówek modyfikujący czasownik. Odrzucone: `clearing / clearest / following / importantly` (zła forma lub zły wyraz). 8.3. **importance** — rzeczownik (`importance of doing X`). Odrzucone: `concern(s)` (zły wyraz). UWAGA: nie `importants`, `important` (przymiotnik), `importantly` (przysłówek). 8.4. **harmful** — przymiotnik („szkodliwy\"). Odrzucone: `harmfull` (zła ortografia — `harmful` ma jedno `l`), `harming / following / concerning / harmless` (zły wyraz lub zły sens — `harmless` = nieszkodliwy).","image":"img/jezyk-angielski-2025-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":"środki językowe PR, słowotwórstwo (word formation)","page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Język angielski · Matura · maj 2025 (rozszerzona)","subject_label":"Język angielski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 8. (0-4)
Przeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem z ramki,
przekształcając go w taki sposób, aby powstał spójny i logiczny tekst. Wymagana jest
pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna wpisywanych wyrazów.
Uwaga: dwa wyrazy zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej luki.
clear
concern
follow
harm
important
prepare
WHY DO POLAR BEARS HAVE BLACK SKIN?
Pictures of polar bears often show white bears in white surroundings. In some languages,
they are even known as ‘ice bears’ or ‘white bears’. However, the truth 8.1.
the colours of a polar bear is more complex than most people think.
New-born polar bear cubs fit within the palm of your hand; they are blind and toothless, with
pink skin showing through a short white fuzz. Even their little noses and foot pads are pink!
But at the age of 3-4 months, their pink skin turns black. Because of their thickening coat
of fur, the now black skin is 8.2. seen only on their nose, lips, and
foot pads. Having black skin is of great 8.3. to the bears. First,
darker colours are better at absorbing heat from the sun, which is an advantage to a polar
bear trying to stay warm in the Arctic. Second, dark colours give better protection against
8.4. UV radiation from the sun. The sunlight polar bears are
exposed to is intensified when it is reflected off the snow, ice and water that make up
the bears’ environment.
Na podstawie: polarbearsinternational.org
MJAP-R0-100

","answer_text_html":"
  1. Zdający może użyć różnorodnych wyrażeń, które wskazują na zajęcia w trybie online na
\n

uczelni, np. online education at university / distance learning at university / online
classes/lessons at college / online lectures / virtual university / online university courses /
remote university studies / online university / online academic classes / online post-
graduate school.
Jeśli zdający używa określeń, które odnoszą się do nauki w trybie online, ale nie
wskazują jednoznacznie na uczelnie wyższe, np. e-learning / studying online / online
classes / online courses / online learning at school / remote studies / online schooling,
teza jest kwalifikowana jako odbiegająca od tematu, np. E-learning has advantages and
disadvantages.

","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"

Odpowiedź: 8.1. — concerning (forma imiesłowowa / przyimek) 8.2. — clearly (przysłówek) 8.3. — importance (rzeczownik) 8.4. — harmful (przymiotnik)

\n

Strategia: word formation na PR

\n

Na rozszerzonym word formation wymaga rozróżniania subtelnych form:

\n\n

Krok 1 — zidentyfikuj część mowy

\n

Patrz na otoczenie luki. Po to be = przymiotnik. Po czasowniku zwykle = przysłówek. Po przedimku = rzeczownik.

\n

Krok 2 — wybierz właściwy sufiks

\n

-ful (szkodliwy) ≠ -less (bez szkody). -ance/-ence (rzeczownik) ≠ -ant/-ent (przymiotnik). -ly (przysłówek).

\n

Krok 3 — pełna ortografia

\n

harmful ma jedno l (NIE harmfull). concerning ma podwójne n (NIE concering).

\n

Dla zdających z dysleksją

\n

Akceptowane: 8.1. concernig, 8.2. clearli, 8.3. importanse, 8.4. harmfull.

\n

Punktacja CKE

\n\n

Typowy błąd: 8.1. concerning — w znaczeniu „dotyczący / w odniesieniu do" (jak przyimek złożony). Odrzucone: concerns / is concerning / concerned / considering / following (zła forma lub zły wyraz). 8.2. clearly — przysłówek modyfikujący czasownik. Odrzucone: clearing / clearest / following / importantly (zła forma lub zły wyraz). 8.3. importance — rzeczownik (importance of doing X). Odrzucone: concern(s) (zły wyraz). UWAGA: nie importants, important (przymiotnik), importantly (przysłówek). 8.4. harmful — przymiotnik („szkodliwy"). Odrzucone: harmfull (zła ortografia — harmful ma jedno l), harming / following / concerning / harmless (zły wyraz lub zły sens — harmless = nieszkodliwy).

"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

8.1. ## Poprawna odpowiedź
concerning (od CONCERN).

\n

Układem: the truth CONCERNING the colours of a polar bear is more complex than most people think.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu i konstrukcji

\n

Kluczowy fragment:

\n
"However, the truth 8.1. the colours of a polar bear is more complex than most people think."
\n

→ Wskazówki:

\n
  1. Słowo z ramki: CONCERN (czasownik = dotyczyć).
  2. Kontekst: the truth the colours = prawda DOTYCZĄCA kolorów.
  3. Forma wymagana: PRZYIMEK/IMIESŁÓW w formie -ing.
  4. concerning = dotyczący/odnośnie (preposition derived from V-ing).
\n

→ Wniosek: odpowiedź concerning.

\n

Sposób 2 - analiza form CONCERN

\n\n

W tej luce wymagany -ing form jako PREPOSITION (dotyczący).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - zadanie 8.1, max 1 pkt:
- 1 pkt - concerning (forma oczekiwana)
- WYKLUCZONE (0 pkt): concerns (V - 3 os.), is concerning (V continuous), concerned (Adj), considering (inne słowo z ramki, semantycznie różne), following (inne słowo z ramki)
- Dysleksja: concernig (akceptowane)
\n

Reference

\n
📖 Reference - concerning jako PREPOSITION:
concerning + N = dotyczący + rzeczownika
- information concerning the project = informacje dotyczące projektu
- details concerning the case = szczegóły dotyczące sprawy

Synonimy: regarding, about, with regard to, as regards.
\n
📖 Reference - Word Formation z CONCERN:
- V: concern (dotyczyć)
- V-ing as Prep: concerning (dotyczący)
- V-ed as Adj: concerned (zaniepokojony)
- N: concern (troska, sprawa)
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: concerning (dotyczący) ≠ concerned (zaniepokojony / zainteresowany). Tu wymagany PREPOSITION (concerning).
\n
⚠️ Uwaga: Słowo z ramki following ma podobne znaczenie (following X = po X), ale tu PASUJE LEPIEJ concerning (DOTYCZĄCY, nie 'po'). Klucz STRICT.
\n
⚠️ Uwaga: SPELLING concerning = CON-CER-NING (jedno n na końcu sufiksu -ing). Klasyczny błąd: concering (bez n).
\n

8.2. ## Poprawna odpowiedź
clearly (od CLEAR).

\n

Układem: the now black skin is CLEARLY seen only on their nose, lips, and foot pads.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu i konstrukcji

\n

Kluczowy fragment:

\n
"Because of their thickening coat of fur, the now black skin is 8.2. seen only on their nose, lips, and foot pads."
\n

→ Wskazówki:

\n
  1. Słowo z ramki: CLEAR (Adj = wyraźny).
  2. Kontekst: is seen = jest widziana.
  3. Forma wymagana: PRZYSŁÓWEK modyfikujący seen.
  4. clearly = wyraźnie (sufix -ly tworzy przysłówek od Adj).
\n

→ Wniosek: odpowiedź clearly.

\n

Sposób 2 - analiza form CLEAR

\n\n

W luce: is seen - pasywna konstrukcja wymaga PRZYSŁÓWKA.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - zadanie 8.2, max 1 pkt:
- 1 pkt - clearly (forma oczekiwana)
- WYKLUCZONE (0 pkt): clearing (V-ing/N), clearest (superlative - nie pasuje semantycznie), clearer, following (inne słowo z ramki), importantly (inne słowo z ramki - przysłówek od different word)
- Dysleksja: clearli (akceptowane)
\n

Reference

\n
📖 Reference - sufix -ly tworzy ADVERB:
- clear → clearly (wyraźnie)
- quick → quickly (szybko)
- happy → happily (szczęśliwie)
- quiet → quietly (cicho)

Przysłówki MODYFIKUJĄ czasowniki, przymiotniki lub inne przysłówki.

📖 Reference - kolokacja clearly seen:
clearly seen / clearly visible / clearly displayed = wyraźnie widoczne. Bardzo powszechna kolokacja.
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: SPELLING clearly = CLEAR-LY (zachowuje pełny rdzeń clear, dodaje sufix -ly). Pojedyncze L w sufiksie ALE drugie L na końcu rdzenia (clear) - razem clearly (2 L razem).
\n
⚠️ Uwaga: clearing ≠ clearly. Pierwsze to gerund/noun (oczyszczenie), drugie to przysłówek (wyraźnie).
\n
⚠️ Uwaga: Słowa z ramki following i importantly to dystraktory - following to przyimek/V-ing, importantly to inny przysłówek (od important).
\n

8.3. ## Poprawna odpowiedź
importance (od IMPORTANT).

\n

Układem: Having black skin is of great IMPORTANCE to the bears.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu i konstrukcji

\n

Kluczowy fragment:

\n
"Having black skin is of great 8.3. to the bears."
\n

→ Wskazówki:

\n
  1. Słowo z ramki: IMPORTANT (Adj = ważny).
  2. Kontekst: of great to X = bardzo ważne dla X (idiom).
  3. Forma wymagana: RZECZOWNIK po of great.
  4. importance = ważność, istotność (sufix -ance tworzy N od Adj important).
\n

→ Wniosek: odpowiedź importance.

\n

Sposób 2 - analiza form IMPORTANT

\n\n

W luce: of great - konstrukcja of + Adj + N wymaga RZECZOWNIKA.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - zadanie 8.3, max 1 pkt:
- 1 pkt - importance (forma oczekiwana)
- WYKLUCZONE (0 pkt): concern(s) (inne słowo z ramki - semantycznie różne), important (Adj - błędna forma), importantly (Adv - błędna forma)
- Dysleksja: importanse (akceptowane)
\n

Reference

\n
📖 Reference - idiom of great importance:
of great importance / of utmost importance / of vital importance = bardzo ważny.
Konstrukcja of + Adj + N zastępuje Adj + N:
- of great importance = very important
- of vital significance = vitally significant

📖 Reference - sufix -ance/-ence tworzy N:
- important → importance (ważność)
- different → difference (różnica)
- patient → patience (cierpliwość)
- confident → confidence (pewność siebie)
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Konstrukcja of great X wymaga RZECZOWNIKA, nie przymiotnika. NIE of great important.
\n
⚠️ Uwaga: SPELLING importance = IMPORT-ANCE (-ance, nie -ence). Klasyczny błąd: importence. Klucz STRICT.
\n
⚠️ Uwaga: Słowo concern(s) z ramki nie pasuje semantycznie - of great concern istnieje, ale znaczy o wielkim niepokoju, nie o wielkiej ważności.
\n

8.4. ## Poprawna odpowiedź
harmful (od HARM).

\n

Układem: dark colours give better protection against HARMFUL UV radiation from the sun.

\n

Sposób 1 - analiza tekstu i konstrukcji

\n

Kluczowy fragment:

\n
"dark colours give better protection against 8.4. UV radiation from the sun."
\n

→ Wskazówki:

\n
  1. Słowo z ramki: HARM (N/V = krzywda/szkodzić).
  2. Kontekst: protection against UV radiation = ochrona przed promieniowaniem UV.
  3. Forma wymagana: PRZYMIOTNIK opisujący UV radiation.
  4. harmful = szkodliwy (sufix -ful tworzy Adj od N harm).
\n

→ Wniosek: odpowiedź harmful.

\n

Sposób 2 - analiza form HARM

\n\n

W luce: against UV radiation - PRZED rzeczownikiem wymaga PRZYMIOTNIKA.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - zadanie 8.4, max 1 pkt:
- 1 pkt - harmful (forma oczekiwana)
- WYKLUCZONE (0 pkt): harmfull (literówka: podwojenie L), harming (V-ing - błędna forma), following (z innej luki), concerning (z innej luki), harmless (PRZECIWNE znaczenie!)
- Dysleksja: harmfull (akceptowane - wyjątek dla dysleksji)
\n

Reference

\n
📖 Reference - sufix -ful tworzy Adj:
- harm → harmful (szkodliwy)
- care → careful (ostrożny)
- help → helpful (pomocny)
- use → useful (przydatny)
- hope → hopeful (pełen nadziei)

Przymiotnik kończący się na -ful zawsze ma JEDNO l na końcu (NIE -full).

📖 Reference - kolokacja harmful UV radiation:
harmful UV radiation = standardowa kolokacja w tekstach naukowych/medycznych.
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: SPELLING harmful = HARM-FUL (jedno L na końcu sufiksu). NIE harmfull (z dwoma L). Klasyczny błąd polskich uczniów.
\n
⚠️ Uwaga: harmless to PRZECIWIEŃSTWO harmful - uważaj na sufiksy. UV radiation jest SZKODLIWE, więc harmful, nie harmless.
\n
⚠️ Uwaga: Sufix -ful = jedno L (przymiotniki: useful, careful, hopeful, harmful). Sufix -fully = pełna forma jako adverb (carefully, hopefully).
"}]}