{"id":"jezyk-hiszpanski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"9","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (0-5)\nW zadaniach 9.1.-9.5. wybierz wyraz, który poprawnie uzupełnia luki w obydwu\nzdaniach. Zakreśl literę A, B albo C.\n9.1.\nPedro, ż te parece si cenamos fuera?\nżDe estás hablando?\nA. cómo\nB. cuál\nC. qué\n9.2.\nYa estoy para salir, así que puedes llamar al taxi.\nMaría es muy y siempre saca buenas notas.\nA. lista\nB. preparada\nC. inteligente\n9.3.\nPor favor, si no me sola, no me podré concentrar.\nNecesito hacer una llamada importante, żme tu móvil un momento?\nA. dejas\nB. quedas\nC. prestas\n9.4.\nTengo muchas ganas verte las próximas vacaciones.\nEste fin de semana vamos compras a un nuevo centro comercial.\nA. para\nB. de\nC. a\n9.5.\nHace mucho frío, el jersey.\nManolo, por favor, más serio.\nA. quítate\nB. vístete\nC. ponte\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"9. Zaimki\noraz\npospolite\nmodyfikatory\nwystępujące\nprzed\nprzymiotnikiem\nlub\nprzysłówkiem (np. mucho, muy, bastante, demasiado) nie są traktowane jako kolejne\nodniesienie do danego podpunktu polecenia.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - qué**\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:**\n> \"Pedro, ż te parece si cenamos fuera?\"\n\n**Zdanie 2:**\n> \"żDe estás hablando?\"\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna: zaimki pytajne cómo / cuál / qué\n\n**Zdanie 1: \"żqué te parece si ?\"**\n- \"Qué te parece si + infinitivo/fraza\" = co sądzisz o ? / co ty na to, żebyśmy ?\n- To STAŁA KONSTRUKCJA w języku hiszpańskim - odpowiednik angielskiego \"What do you think if ?\"\n- \"Cómo\" = jak (pytanie o sposób/stan) → \"żCómo te parece?\" = jak ci się zdaje? (inne znaczenie, mniej naturalne)\n- \"Cuál\" = który (z opcji) → \"żCuál te parece?\" = który ci się zdaje? (nie pasuje do kontekstu)\n\n**Zdanie 2: \"żDe qué estás hablando?\"**\n- \"żDe qué + estar + V-ando?\" = o czym mówisz/rozmawiasz? - stała konstrukcja\n- \"Qué\" po przyimkach (de, en, con, para): \"żde qué?\", \"żcon qué?\", \"żen qué?\" = o czym?, z czym?, w czym?\n- \"Cuál\" po przyimkach jest rzadkie i ma inne znaczenie (który z konkretnych opcji)\n- \"Cómo\" po \"de\": \"żde cómo?\" = w jaki sposób? - nie pasuje do pytania o temat rozmowy\n\n## Schemat CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt, wersja A):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: C (qué)\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź\n> - Uzasadnienie: \"żQué te parece si ?\" = stała konstrukcja propozycji; \"żDe qué ?\" = o czym (qué po przyimku de)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Zaimki pytajne qué / cuál / cómo:**\n>\n> **QUÉ**: definicja, opis, wybór z nieokreślonej grupy; po przyimkach\n> Przykłady: \"żQué es eso?\", \"żQué te parece?\", \"żDe qué hablas?\", \"żPara qué sirve?\"\n>\n> **CUÁL / CUÁLES**: wybór z konkretnej, określonej grupy\n> Przykłady: \"żCuál prefieres, el rojo o el azul?\", \"żCuál es tu nombre?\" (ze stałą informacją)\n>\n> **CÓMO**: sposób, stan, właściwość\n> Przykłady: \"żCómo estás?\", \"żCómo se hace?\", \"żCómo se llama?\"\n>\n> Stałe wyrażenia z QUÉ:\n> - \"żQué te parece?\" = co sądzisz?\n> - \"żQué tal?\" = jak tam?\n> - \"żDe qué se trata?\" = o czym to jest?\n\n## Dlaczego błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | cómo | \"żCómo te parece si cenamos?\" - niegramatyczne; \"cómo te parece\" ma inne znaczenie | Mylenie \"qué te parece\" z \"cómo te parece\" |\n| B | cuál | \"żCuál te parece si cenamos?\" - wybór z opcji, ale tu nie ma opcji do wyboru | Używanie \"cuál\" bez konkretnych opcji |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: \"żQué te parece si ?\" to ZAMROŻONA FRAZA propozycji/sugestii. Nie zamień \"qué\" na \"cómo\" - to inne wyrażenie (\"żCómo te parece?\" = jak ci się zdaje?, raczej literackie).\n\n> Uwaga: \"żDe qué estás hablando?\" - gdy pytanie zaczyna się od przyimka (de, en, con, para, por), po nim PRAWIE ZAWSZE idzie \"qué\", nie \"cuál\".\n\n> Uwaga: Zadanie 9 sprawdza umiejętność rozpoznania JEDNEGO wyrazu pasującego do DWÓCH różnych kontekstów - upewnij się, że wybrany wyraz pasuje do OBYDWU zdań.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - lista**\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:**\n> \"Ya estoy para salir, así que puedes llamar al taxi.\"\n\n**Zdanie 2:**\n> \"María es muy y siempre saca buenas notas.\"\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna: wieloznaczność \"lista\"\n\n**Zdanie 1: \"Ya estoy lista para salir\"**\n- \"Estar lista/listo\" = być gotowym/gotową (do czegoś)\n- Użycie: ESTAR + lista/listo + para + infinitivo = być gotowym, żeby\n- Kontekst: \"ya\" (już) + \"puedes llamar al taxi\" = jest gotowa do wyjścia\n\n**Zdanie 2: \"María es muy lista\"**\n- \"Ser lista/listo\" = być mądrą/sprytną, inteligentną\n- Użycie: SER + lista/listo = stała cecha charakteru\n- Kontekst: \"saca buenas notas\" = ma dobre oceny → efekt bycia mądrą\n\n**\"Lista\" - przymiotnik z DWOMA znaczeniami (w zależności od ser/estar):**\n\n| Konstrukcja | Znaczenie |\n| **estar lista** | być gotową |\n| **ser lista** | być mądrą/sprytną |\n\n## Weryfikacja pozostałych opcji\n\n| Opcja | Zdanie 1 | Zdanie 2 |\n| A. lista | \"estoy lista para salir\" ✓ (gotowa) | \"es muy lista\" ✓ (mądra) |\n| B. preparada | \"estoy preparada para salir\" ✓ (gotowa) | \"es muy preparada\" ✓ (przygotowana) - ale nie = \"saca buenas notas\" z powodu inteligencji; możliwe, ale |\n| C. inteligente | \"estoy inteligente para salir\" ✗ (nie pasuje logicznie) | \"es muy inteligente\" ✓ |\n\n**Kluczowa obserwacja:** Opcja B (preparada) pasuje do zdania 1, ale w zdaniu 2 \"preparada\" = przygotowana/wykształcona (nie jest tożsame z byciem naturalnie mądrą, co sugerują \"buenas notas\"). \"Lista\" jest podwójnie trafna: gotowość i inteligencja.\n\n## Schemat CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt, wersja A):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: A (lista)\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź\n> - Uzasadnienie: \"lista\" ma dwa znaczenia: estar lista = być gotową; ser lista = być mądrą/sprytną. Pasuje do OBYDWU zdań.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Przymiotniki z różnym znaczeniem przy SER i ESTAR:**\n>\n> | Przymiotnik | SER (stała cecha) | ESTAR (stan) |\n> |-------------|-------------------|--------------|\n> | **listo/a** | ser listo = być mądrym/sprytnym | estar listo = być gotowym |\n> | bueno/a | ser bueno = być dobrym człowiekiem | estar bueno = być smacznym / czuć się dobrze |\n> | malo/a | ser malo = być złym człowiekiem | estar malo = być chorym |\n> | seguro/a | ser seguro = być bezpiecznym (miejsce) | estar seguro = być pewnym (przekonanie) |\n> | aburrido/a | ser aburrido = być nudnym (osobowość) | estar aburrido = być znudzonym (stan) |\n\n## Dlaczego błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| B | preparada | Pasuje do zdania 1, ale do zdania 2 nie w pełni (\"es muy preparada\" = przygotowana, nie = naturalnie mądra) | Zatrzymywanie się na 1 zdaniu |\n| C | inteligente | Pasuje do zdania 2, ale \"estoy inteligente para salir\" jest niegramatyczne | Ignorowanie zdania 1 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Zawsze sprawdź OBYDWA zdania przed wyborem. Opcja B przechodzi test 1. zdania, ale w zdaniu 2 \"preparada\" ma inne odcienie znaczeniowe niż \"lista\".\n\n> Uwaga: Para \"ser listo\" / \"estar listo\" to klasyczny przykład ser/estar z różnymi znaczeniami - bardzo popularne na maturze.\n\n> Uwaga: \"Lista\" jest formą żeńską od \"listo\" - kobieta (María) jest opisana jako \"muy lista\" (forma żeńska), co jest poprawne gramatycznie.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - dejas**\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:**\n> \"Por favor, si no me sola, no me podré concentrar.\"\n\n**Zdanie 2:**\n> \"Necesito hacer una llamada importante, żme tu móvil un momento?\"\n\n## Sposób 2 - analiza semantyczna: \"dejar\" jako wieloznaczny czasownik\n\n**Zdanie 1: \"si no me dejas sola\"**\n- \"Dejar + [adjetivo]\" = zostawić (w jakimś stanie)\n- \"Dejar sola\" = zostawić samą / pozostawić samą\n- Pełne zdanie: \"jeśli nie zostawisz mnie samej, nie będę mogła się skoncentrować\"\n\n**Zdanie 2: \"żme dejas tu móvil?\"**\n- \"Dejar [algo a alguien]\" = pożyczyć coś komuś (na chwilę)\n- \"żMe dejas tu móvil?\" = pożyczysz mi swój telefon?\n- Potoczny, naturalny zwrot hiszpański\n\n**\"Dejar\" - dwa kluczowe znaczenia:**\n\n| Użycie | Znaczenie | Przykład |\n| dejar + adj/solo | zostawić (w stanie) | \"Me dejó solo\" = zostawił mnie samego |\n| dejar + thing | pożyczyć | \"żMe dejas el bolígrafo?\" = pożyczysz mi długopis? |\n\n## Weryfikacja opcji\n\n| Opcja | Zdanie 1 | Zdanie 2 |\n| A. dejas | \"no me dejas sola\" ✓ (nie zostawisz mnie samej) | \"żme dejas tu móvil?\" ✓ (pożyczysz mi) |\n| B. quedas | \"no me quedas sola\" ✗ (nie pasuje - \"quedarse\" = pozostawać, ale \"me quedas\" nie jest poprawną formą) | \"żme quedas tu móvil?\" ✗ (niegramatyczne) |\n| C. prestas | \"no me prestas sola\" ✗ (nie pasuje - \"prestar\" = pożyczać, ale nie z \"sola\") | \"żme prestas tu móvil?\" ✓ (pożyczysz mi) |\n\n## Schemat CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt, wersja A):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: A (dejas)\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź\n> - Uzasadnienie: \"dejar sola\" = zostawić samą (zdanie 1); \"dejar el móvil\" = pożyczyć telefon (zdanie 2)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Czasownik DEJAR (wieloznaczny):**\n>\n> 1. **Dejar + objeto (coś)** = zostawić / pożyczyć\n> \"Dejé las llaves en casa.\" = Zostawiłem klucze w domu.\n> \"żMe dejas el coche?\" = Pożyczysz mi samochód?\n>\n> 2. **Dejar + adjetivo / a alguien (en un estado)** = zostawić (kogoś w jakimś stanie)\n> \"Me dejó solo.\" = Zostawił mnie samego.\n> \"La noticia me dejó sin palabras.\" = Wiadomość zostawiła mnie bez słów.\n>\n> 3. **Dejar de + infinitivo** = przestać coś robić\n> \"Dejó de fumar.\" = Przestał palić.\n\n## Dlaczego błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| B | quedas | \"Quedarse\" = pozostawać (reflexivo), ale \"me quedas\" nie jest standardową formą w tym kontekście | Mylenie \"dejar\" (zostawić) z \"quedarse\" (zostać/pozostać) |\n| C | prestas | \"Prestar\" = pożyczyć (tylko zdanie 2), ale \"prestas sola\" jest niegramatyczne | Widzenie tylko 1 zdania |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: \"Prestar\" (pożyczać) i \"dejar\" (pożyczać/zostawiać) - w zdaniu 2 oba mogłyby pasować, ale \"dejar\" dodatkowo pasuje do zdania 1. Zawsze szukaj opcji pasującej do OBYDWU zdań.\n\n> Uwaga: \"Quedarse\" (zostać, pozostać, reflexivo) vs \"dejar\" (zostawić) - to antonimy! \"Déjame sola\" = zostaw mnie samą; \"quédate sola\" = zostań sama. Nie mylić.\n\n> Uwaga: W pytaniach z typem \"double gap\", jeśli jedna opcja pasuje do obu zdań, a inna tylko do jednego, automatycznie wygrywa ta pasująca do obu.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - de**\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:**\n> \"Tengo muchas ganas verte las próximas vacaciones.\"\n\n**Zdanie 2:**\n> \"Este fin de semana vamos compras a un nuevo centro comercial.\"\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna: stałe zwroty z przyimkami\n\n**Zdanie 1: \"Tengo muchas ganas DE verte\"**\n- \"Tener ganas DE + infinitivo\" = mieć ochotę coś zrobić / nie móc się doczekać\n- To **STAŁA KOLOKACJA** - zawsze z przyimkiem \"de\"\n- \"Tengo ganas de verte\" = nie mogę się doczekać spotkania z tobą\n\n**Zdanie 2: \"Vamos DE compras\"**\n- \"Ir de compras\" = iść na zakupy\n- To **STAŁY ZWROT IDIOMATYCZNY** - zawsze z przyimkiem \"de\"\n- \"Vamos de compras\" = idziemy na zakupy\n\n**Oba wyrażenia wymagają przyimka \"de\":**\n\n| Stały zwrot | Przyimek | Znaczenie |\n| tener ganas **de** + inf. | **de** | mieć ochotę na |\n| ir **de** compras | **de** | iść na zakupy |\n| ir **de** vacaciones | **de** | jechać na wakacje |\n| ir **de** viaje | **de** | jechać w podróż |\n\n## Weryfikacja opcji\n\n| Opcja | Zdanie 1 | Zdanie 2 |\n| A. para | \"Tengo ganas para verte\" ✗ (nie istnieje taka kolokacja) | \"Vamos para compras\" ✗ (nie istnieje) |\n| **B. de** | \"Tengo ganas de verte\" ✓ | \"Vamos de compras\" ✓ |\n| C. a | \"Tengo ganas a verte\" ✗ (nie istnieje) | \"Vamos a compras\" - możliwe (\"ir a comprar\" = iść kupić), ale \"ir de compras\" jest standardowym idiomem |\n\n## Schemat CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt, wersja A):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: B (de)\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź\n> - Uzasadnienie: \"tener ganas de + inf.\" = stała kolokacja; \"ir de compras\" = stały idiom\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Stałe kolokacje z przyimkiem DE:**\n>\n> - **tener ganas de + inf.**: \"Tengo ganas de dormir.\" (Chce mi się spać.)\n> - **ir de compras**: \"Fueron de compras al centro.\" (Poszli na zakupy do centrum.)\n> - **ir de vacaciones**: \"Vamos de vacaciones a Italia.\" (Jedziemy na wakacje do Włoch.)\n> - **tener miedo de + inf./sust.**: \"Tiene miedo de volar.\" (Boi się latać.)\n> - **estar seguro/a de + inf.**: \"Estoy seguro de ganar.\" (Jestem pewny wygranej.)\n>\n> Pułapka z \"a\":\n> - \"ir a + inf.\" = iść coś zrobić (cel): \"Voy a comprar pan.\" (Idę kupić chleb.)\n> - \"ir de + sustantivo\" = iść \"na X\" (aktywność): \"Voy de compras.\" (Idę na zakupy.)\n\n## Dlaczego błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | para | \"Tener ganas para\" i \"ir para compras\" - obie formy niegramatyczne | Mylenie celu (para) z kolokacyjnym \"de\" |\n| C | a | \"Tener ganas a\" - niegramatyczne; \"vamos a compras\" - nieidomatyczne (poprawne jest \"vamos de compras\" lub \"vamos a comprar\") | Mylenie \"ir a + inf.\" z idiomem \"ir de compras\" |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: \"Ir de compras\" to zamrożona fraza - \"de compras\" jest rzeczownikiem w grupie (nie + infinitivo). Nie mylić z \"ir a comprar\" (iść kupić = cel).\n\n> Uwaga: \"Tener ganas de\" to stała kolokacja - nigdy \"tener ganas para\" ani \"tener ganas a\". Zapamiętaj: GANAS + DE.\n\n> Uwaga: Opcja C (a) kusi, bo \"vamos a + inf.\" jest bardzo częste (ir a + infinitivo = zamierzać). Ale \"compras\" to rzeczownik, nie infinitivo - \"vamos de compras\" ✓ vs \"vamos a comprar\" ✓ vs \"vamos a compras\" ✗.\n\n**9.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - ponte**\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1:**\n> \"Hace mucho frío, el jersey.\"\n\n**Zdanie 2:**\n> \"Manolo, por favor, más serio.\"\n\n## Sposób 2 - analiza semantyczna: \"ponerse\" jako wieloznaczny czasownik zwrotny\n\n**Zdanie 1: \"Ponte el jersey\"**\n- \"Ponerse + prenda de ropa\" = założyć (ubranie)\n- \"Ponte el jersey\" = załóż sweter\n- Tryb rozkazujący (imperativo) od \"ponerse\" → \"ponte\" (tú)\n\n**Zdanie 2: \"Ponte más serio\"**\n- \"Ponerse + adjetivo\" = stać się, przyjąć (jakiś stan/postawę)\n- \"Ponte más serio\" = bądź bardziej poważny / zachowuj się poważniej\n- Tryb rozkazujący: \"ponte serio\" = weź się w garść, nie wygłupiaj się\n\n**\"Ponerse\" - dwa kluczowe użycia:**\n\n| Użycie | Znaczenie | Przykład |\n| ponerse + ropa | założyć ubranie | \"Ponte el abrigo.\" = Włóż płaszcz. |\n| ponerse + adj. | stać się / przyjąć postawę | \"Se puso nervioso.\" = Zdenerwował się. |\n\n## Weryfikacja opcji\n\n| Opcja | Zdanie 1 | Zdanie 2 |\n| A. quítate | \"Quítate el jersey\" ✓ (zdejmij sweter) - ale tekst mówi \"Hace frío\" = jest zimno → LOGICZNIE SPRZECZNE z zdejmowaniem | \"Quítate más serio\" ✗ (niegramatyczne) |\n| B. vístete | \"Vístete el jersey\" - \"vestirse\" = ubierać się, ale \"vestirse el jersey\" jest mniej naturalne | \"Vístete más serio\" ✗ (niegramatyczne - \"vestirse\" nie z przymiotnikiem) |\n| **C. ponte** | \"Ponte el jersey\" ✓ (jest zimno → załóż sweter - logiczne!) | \"Ponte más serio\" ✓ (stań się poważniejszy) |\n\n## Schemat CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.5, max 1 pkt, wersja A):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: C (ponte)\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź\n> - Uzasadnienie: \"ponerse el jersey\" = założyć sweter (jest zimno → logiczne); \"ponerse serio\" = stać się poważnym\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - PONERSE vs QUITARSE vs VESTIRSE:**\n>\n> | Czasownik | Znaczenie | Użycie |\n> |-----------|-----------|--------|\n> | **ponerse** | założyć (ubranie) / stać się (stan) | \"Ponte el jersey.\" / \"Se puso colorado.\" |\n> | **quitarse** | zdjąć (ubranie) / pozbyć się | \"Quítate los zapatos.\" |\n> | **vestirse** | ubierać się (ogólnie) | \"Se vistió rápido.\" = Szybko się ubrał. |\n>\n> Imperativo od \"ponerse\" (tú):\n> \"ponerse\" → \"ponte\" (NIE \"pónete\")\n>\n> \"Ponerse + adjetivo\" = wyrażenie zmiany stanu:\n> \"Ponerse nervioso/a\" = denerwować się\n> \"Ponerse colorado/a\" = czerwienić się\n> \"Ponerse enfermo/a\" = zachorować\n> \"Ponerse serio/a\" = stać się poważnym\n\n## Dlaczego błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | quítate | \"Quítate el jersey\" = zdejmij sweter - sprzeczne z \"Hace mucho frío\" | Nielogiczne w kontekście (jest zimno → nie zdejmuj, zakładaj!) |\n| B | vístete | \"Vístete el jersey\" - mało naturalne; \"vístete más serio\" - niegramatyczne | \"Vestirse\" nie łączy się z przymiotnikami jak \"serio\" |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Opcja A (quítate) kusi w zdaniu 1 - \"quítate el jersey\" jest gramatycznie poprawne, ale LOGICZNIE BŁĘDNE! \"Hace mucho frío\" = jest bardzo zimno → masz ZAŁOŻYĆ sweter, nie go zdejmować.\n\n> Uwaga: Zapamiętaj imperativo od ponerse: \"ponerse\" → \"ponte\" (nie \"pónete\"). To nieregularna forma trybu rozkazującego.\n\n> Uwaga: \"Ponerse + adjetivo\" to bardzo częsty wzorzec wyrażający zmianę stanu emocjonalnego lub postawy: \"ponte serio\", \"se puso triste\", \"nos pusimos contentos\".","image":"img/jezyk-hiszpanski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 9. (0-5)
W zadaniach 9.1.-9.5. wybierz wyraz, który poprawnie uzupełnia luki w obydwu
zdaniach. Zakreśl literę A, B albo C.
9.1.
Pedro, ż te parece si cenamos fuera?
żDe estás hablando?
A. cómo
B. cuál
C. qué
9.2.
Ya estoy para salir, así que puedes llamar al taxi.
María es muy y siempre saca buenas notas.
A. lista
B. preparada
C. inteligente
9.3.
Por favor, si no me sola, no me podré concentrar.
Necesito hacer una llamada importante, żme tu móvil un momento?
A. dejas
B. quedas
C. prestas
9.4.
Tengo muchas ganas verte las próximas vacaciones.
Este fin de semana vamos compras a un nuevo centro comercial.
A. para
B. de
C. a
9.5.
Hace mucho frío, el jersey.
Manolo, por favor, más serio.
A. quítate
B. vístete
C. ponte
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJH-ąP

","answer_text_html":"
  1. Zaimki
\n

oraz
pospolite
modyfikatory
występujące
przed
przymiotnikiem
lub
przysłówkiem (np. mucho, muy, bastante, demasiado) nie są traktowane jako kolejne
odniesienie do danego podpunktu polecenia.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

9.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - qué

\n

Sposób 1 - analiza obu zdań

\n

Zdanie 1:

\n
"Pedro, ż te parece si cenamos fuera?"
\n

Zdanie 2:

\n
"żDe estás hablando?"
\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna: zaimki pytajne cómo / cuál / qué

\n

Zdanie 1: "żqué te parece si ?"

\n\n

Zdanie 2: "żDe qué estás hablando?"

\n\n

Schemat CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt, wersja A):
- 1 pkt - odpowiedź: C (qué)
- 0 pkt - każda inna odpowiedź
- Uzasadnienie: "żQué te parece si ?" = stała konstrukcja propozycji; "żDe qué ?" = o czym (qué po przyimku de)
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Zaimki pytajne qué / cuál / cómo:

QUÉ: definicja, opis, wybór z nieokreślonej grupy; po przyimkach
Przykłady: "żQué es eso?", "żQué te parece?", "żDe qué hablas?", "żPara qué sirve?"

CUÁL / CUÁLES: wybór z konkretnej, określonej grupy
Przykłady: "żCuál prefieres, el rojo o el azul?", "żCuál es tu nombre?" (ze stałą informacją)

CÓMO: sposób, stan, właściwość
Przykłady: "żCómo estás?", "żCómo se hace?", "żCómo se llama?"

Stałe wyrażenia z QUÉ:
- "żQué te parece?" = co sądzisz?
- "żQué tal?" = jak tam?
- "żDe qué se trata?" = o czym to jest?
\n

Dlaczego błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | cómo | "żCómo te parece si cenamos?" - niegramatyczne; "cómo te parece" ma inne znaczenie | Mylenie "qué te parece" z "cómo te parece" |
| B | cuál | "żCuál te parece si cenamos?" - wybór z opcji, ale tu nie ma opcji do wyboru | Używanie "cuál" bez konkretnych opcji |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: "żQué te parece si ?" to ZAMROŻONA FRAZA propozycji/sugestii. Nie zamień "qué" na "cómo" - to inne wyrażenie ("żCómo te parece?" = jak ci się zdaje?, raczej literackie).
\n
Uwaga: "żDe qué estás hablando?" - gdy pytanie zaczyna się od przyimka (de, en, con, para, por), po nim PRAWIE ZAWSZE idzie "qué", nie "cuál".
\n
Uwaga: Zadanie 9 sprawdza umiejętność rozpoznania JEDNEGO wyrazu pasującego do DWÓCH różnych kontekstów - upewnij się, że wybrany wyraz pasuje do OBYDWU zdań.
\n

9.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - lista

\n

Sposób 1 - analiza obu zdań

\n

Zdanie 1:

\n
"Ya estoy para salir, así que puedes llamar al taxi."
\n

Zdanie 2:

\n
"María es muy y siempre saca buenas notas."
\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna: wieloznaczność "lista"

\n

Zdanie 1: "Ya estoy lista para salir"

\n\n

Zdanie 2: "María es muy lista"

\n\n

"Lista" - przymiotnik z DWOMA znaczeniami (w zależności od ser/estar):

\n

| Konstrukcja | Znaczenie |
| estar lista | być gotową |
| ser lista | być mądrą/sprytną |

\n

Weryfikacja pozostałych opcji

\n

| Opcja | Zdanie 1 | Zdanie 2 |
| A. lista | "estoy lista para salir" ✓ (gotowa) | "es muy lista" ✓ (mądra) |
| B. preparada | "estoy preparada para salir" ✓ (gotowa) | "es muy preparada" ✓ (przygotowana) - ale nie = "saca buenas notas" z powodu inteligencji; możliwe, ale |
| C. inteligente | "estoy inteligente para salir" ✗ (nie pasuje logicznie) | "es muy inteligente" ✓ |

\n

Kluczowa obserwacja: Opcja B (preparada) pasuje do zdania 1, ale w zdaniu 2 "preparada" = przygotowana/wykształcona (nie jest tożsame z byciem naturalnie mądrą, co sugerują "buenas notas"). "Lista" jest podwójnie trafna: gotowość i inteligencja.

\n

Schemat CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt, wersja A):
- 1 pkt - odpowiedź: A (lista)
- 0 pkt - każda inna odpowiedź
- Uzasadnienie: "lista" ma dwa znaczenia: estar lista = być gotową; ser lista = być mądrą/sprytną. Pasuje do OBYDWU zdań.
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Przymiotniki z różnym znaczeniem przy SER i ESTAR:

| Przymiotnik | SER (stała cecha) | ESTAR (stan) |
|-------------|-------------------|--------------|
| listo/a | ser listo = być mądrym/sprytnym | estar listo = być gotowym |
| bueno/a | ser bueno = być dobrym człowiekiem | estar bueno = być smacznym / czuć się dobrze |
| malo/a | ser malo = być złym człowiekiem | estar malo = być chorym |
| seguro/a | ser seguro = być bezpiecznym (miejsce) | estar seguro = być pewnym (przekonanie) |
| aburrido/a | ser aburrido = być nudnym (osobowość) | estar aburrido = być znudzonym (stan) |
\n

Dlaczego błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| B | preparada | Pasuje do zdania 1, ale do zdania 2 nie w pełni ("es muy preparada" = przygotowana, nie = naturalnie mądra) | Zatrzymywanie się na 1 zdaniu |
| C | inteligente | Pasuje do zdania 2, ale "estoy inteligente para salir" jest niegramatyczne | Ignorowanie zdania 1 |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Zawsze sprawdź OBYDWA zdania przed wyborem. Opcja B przechodzi test 1. zdania, ale w zdaniu 2 "preparada" ma inne odcienie znaczeniowe niż "lista".
\n
Uwaga: Para "ser listo" / "estar listo" to klasyczny przykład ser/estar z różnymi znaczeniami - bardzo popularne na maturze.
\n
Uwaga: "Lista" jest formą żeńską od "listo" - kobieta (María) jest opisana jako "muy lista" (forma żeńska), co jest poprawne gramatycznie.
\n

9.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - dejas

\n

Sposób 1 - analiza obu zdań

\n

Zdanie 1:

\n
"Por favor, si no me sola, no me podré concentrar."
\n

Zdanie 2:

\n
"Necesito hacer una llamada importante, żme tu móvil un momento?"
\n

Sposób 2 - analiza semantyczna: "dejar" jako wieloznaczny czasownik

\n

Zdanie 1: "si no me dejas sola"

\n\n

Zdanie 2: "żme dejas tu móvil?"

\n\n

"Dejar" - dwa kluczowe znaczenia:

\n

| Użycie | Znaczenie | Przykład |
| dejar + adj/solo | zostawić (w stanie) | "Me dejó solo" = zostawił mnie samego |
| dejar + thing | pożyczyć | "żMe dejas el bolígrafo?" = pożyczysz mi długopis? |

\n

Weryfikacja opcji

\n

| Opcja | Zdanie 1 | Zdanie 2 |
| A. dejas | "no me dejas sola" ✓ (nie zostawisz mnie samej) | "żme dejas tu móvil?" ✓ (pożyczysz mi) |
| B. quedas | "no me quedas sola" ✗ (nie pasuje - "quedarse" = pozostawać, ale "me quedas" nie jest poprawną formą) | "żme quedas tu móvil?" ✗ (niegramatyczne) |
| C. prestas | "no me prestas sola" ✗ (nie pasuje - "prestar" = pożyczać, ale nie z "sola") | "żme prestas tu móvil?" ✓ (pożyczysz mi) |

\n

Schemat CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt, wersja A):
- 1 pkt - odpowiedź: A (dejas)
- 0 pkt - każda inna odpowiedź
- Uzasadnienie: "dejar sola" = zostawić samą (zdanie 1); "dejar el móvil" = pożyczyć telefon (zdanie 2)
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Czasownik DEJAR (wieloznaczny):

1. Dejar + objeto (coś) = zostawić / pożyczyć
"Dejé las llaves en casa." = Zostawiłem klucze w domu.
"żMe dejas el coche?" = Pożyczysz mi samochód?

2. Dejar + adjetivo / a alguien (en un estado) = zostawić (kogoś w jakimś stanie)
"Me dejó solo." = Zostawił mnie samego.
"La noticia me dejó sin palabras." = Wiadomość zostawiła mnie bez słów.

3. Dejar de + infinitivo = przestać coś robić
"Dejó de fumar." = Przestał palić.
\n

Dlaczego błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| B | quedas | "Quedarse" = pozostawać (reflexivo), ale "me quedas" nie jest standardową formą w tym kontekście | Mylenie "dejar" (zostawić) z "quedarse" (zostać/pozostać) |
| C | prestas | "Prestar" = pożyczyć (tylko zdanie 2), ale "prestas sola" jest niegramatyczne | Widzenie tylko 1 zdania |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: "Prestar" (pożyczać) i "dejar" (pożyczać/zostawiać) - w zdaniu 2 oba mogłyby pasować, ale "dejar" dodatkowo pasuje do zdania 1. Zawsze szukaj opcji pasującej do OBYDWU zdań.
\n
Uwaga: "Quedarse" (zostać, pozostać, reflexivo) vs "dejar" (zostawić) - to antonimy! "Déjame sola" = zostaw mnie samą; "quédate sola" = zostań sama. Nie mylić.
\n
Uwaga: W pytaniach z typem "double gap", jeśli jedna opcja pasuje do obu zdań, a inna tylko do jednego, automatycznie wygrywa ta pasująca do obu.
\n

9.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - de

\n

Sposób 1 - analiza obu zdań

\n

Zdanie 1:

\n
"Tengo muchas ganas verte las próximas vacaciones."
\n

Zdanie 2:

\n
"Este fin de semana vamos compras a un nuevo centro comercial."
\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna: stałe zwroty z przyimkami

\n

Zdanie 1: "Tengo muchas ganas DE verte"

\n\n

Zdanie 2: "Vamos DE compras"

\n\n

Oba wyrażenia wymagają przyimka "de":

\n

| Stały zwrot | Przyimek | Znaczenie |
| tener ganas de + inf. | de | mieć ochotę na |
| ir de compras | de | iść na zakupy |
| ir de vacaciones | de | jechać na wakacje |
| ir de viaje | de | jechać w podróż |

\n

Weryfikacja opcji

\n

| Opcja | Zdanie 1 | Zdanie 2 |
| A. para | "Tengo ganas para verte" ✗ (nie istnieje taka kolokacja) | "Vamos para compras" ✗ (nie istnieje) |
| B. de | "Tengo ganas de verte" ✓ | "Vamos de compras" ✓ |
| C. a | "Tengo ganas a verte" ✗ (nie istnieje) | "Vamos a compras" - możliwe ("ir a comprar" = iść kupić), ale "ir de compras" jest standardowym idiomem |

\n

Schemat CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt, wersja A):
- 1 pkt - odpowiedź: B (de)
- 0 pkt - każda inna odpowiedź
- Uzasadnienie: "tener ganas de + inf." = stała kolokacja; "ir de compras" = stały idiom
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Stałe kolokacje z przyimkiem DE:

- tener ganas de + inf.: "Tengo ganas de dormir." (Chce mi się spać.)
- ir de compras: "Fueron de compras al centro." (Poszli na zakupy do centrum.)
- ir de vacaciones: "Vamos de vacaciones a Italia." (Jedziemy na wakacje do Włoch.)
- tener miedo de + inf./sust.: "Tiene miedo de volar." (Boi się latać.)
- estar seguro/a de + inf.: "Estoy seguro de ganar." (Jestem pewny wygranej.)

Pułapka z "a":
- "ir a + inf." = iść coś zrobić (cel): "Voy a comprar pan." (Idę kupić chleb.)
- "ir de + sustantivo" = iść "na X" (aktywność): "Voy de compras." (Idę na zakupy.)
\n

Dlaczego błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | para | "Tener ganas para" i "ir para compras" - obie formy niegramatyczne | Mylenie celu (para) z kolokacyjnym "de" |
| C | a | "Tener ganas a" - niegramatyczne; "vamos a compras" - nieidomatyczne (poprawne jest "vamos de compras" lub "vamos a comprar") | Mylenie "ir a + inf." z idiomem "ir de compras" |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: "Ir de compras" to zamrożona fraza - "de compras" jest rzeczownikiem w grupie (nie + infinitivo). Nie mylić z "ir a comprar" (iść kupić = cel).
\n
Uwaga: "Tener ganas de" to stała kolokacja - nigdy "tener ganas para" ani "tener ganas a". Zapamiętaj: GANAS + DE.
\n
Uwaga: Opcja C (a) kusi, bo "vamos a + inf." jest bardzo częste (ir a + infinitivo = zamierzać). Ale "compras" to rzeczownik, nie infinitivo - "vamos de compras" ✓ vs "vamos a comprar" ✓ vs "vamos a compras" ✗.
\n

9.5. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - ponte

\n

Sposób 1 - analiza obu zdań

\n

Zdanie 1:

\n
"Hace mucho frío, el jersey."
\n

Zdanie 2:

\n
"Manolo, por favor, más serio."
\n

Sposób 2 - analiza semantyczna: "ponerse" jako wieloznaczny czasownik zwrotny

\n

Zdanie 1: "Ponte el jersey"

\n\n

Zdanie 2: "Ponte más serio"

\n\n

"Ponerse" - dwa kluczowe użycia:

\n

| Użycie | Znaczenie | Przykład |
| ponerse + ropa | założyć ubranie | "Ponte el abrigo." = Włóż płaszcz. |
| ponerse + adj. | stać się / przyjąć postawę | "Se puso nervioso." = Zdenerwował się. |

\n

Weryfikacja opcji

\n

| Opcja | Zdanie 1 | Zdanie 2 |
| A. quítate | "Quítate el jersey" ✓ (zdejmij sweter) - ale tekst mówi "Hace frío" = jest zimno → LOGICZNIE SPRZECZNE z zdejmowaniem | "Quítate más serio" ✗ (niegramatyczne) |
| B. vístete | "Vístete el jersey" - "vestirse" = ubierać się, ale "vestirse el jersey" jest mniej naturalne | "Vístete más serio" ✗ (niegramatyczne - "vestirse" nie z przymiotnikiem) |
| C. ponte | "Ponte el jersey" ✓ (jest zimno → załóż sweter - logiczne!) | "Ponte más serio" ✓ (stań się poważniejszy) |

\n

Schemat CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.5, max 1 pkt, wersja A):
- 1 pkt - odpowiedź: C (ponte)
- 0 pkt - każda inna odpowiedź
- Uzasadnienie: "ponerse el jersey" = założyć sweter (jest zimno → logiczne); "ponerse serio" = stać się poważnym
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - PONERSE vs QUITARSE vs VESTIRSE:

| Czasownik | Znaczenie | Użycie |
|-----------|-----------|--------|
| ponerse | założyć (ubranie) / stać się (stan) | "Ponte el jersey." / "Se puso colorado." |
| quitarse | zdjąć (ubranie) / pozbyć się | "Quítate los zapatos." |
| vestirse | ubierać się (ogólnie) | "Se vistió rápido." = Szybko się ubrał. |

Imperativo od "ponerse" (tú):
"ponerse" → "ponte" (NIE "pónete")

"Ponerse + adjetivo" = wyrażenie zmiany stanu:
"Ponerse nervioso/a" = denerwować się
"Ponerse colorado/a" = czerwienić się
"Ponerse enfermo/a" = zachorować
"Ponerse serio/a" = stać się poważnym
\n

Dlaczego błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | quítate | "Quítate el jersey" = zdejmij sweter - sprzeczne z "Hace mucho frío" | Nielogiczne w kontekście (jest zimno → nie zdejmuj, zakładaj!) |
| B | vístete | "Vístete el jersey" - mało naturalne; "vístete más serio" - niegramatyczne | "Vestirse" nie łączy się z przymiotnikami jak "serio" |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Opcja A (quítate) kusi w zdaniu 1 - "quítate el jersey" jest gramatycznie poprawne, ale LOGICZNIE BŁĘDNE! "Hace mucho frío" = jest bardzo zimno → masz ZAŁOŻYĆ sweter, nie go zdejmować.
\n
Uwaga: Zapamiętaj imperativo od ponerse: "ponerse" → "ponte" (nie "pónete"). To nieregularna forma trybu rozkazującego.
\n
Uwaga: "Ponerse + adjetivo" to bardzo częsty wzorzec wyrażający zmianę stanu emocjonalnego lub postawy: "ponte serio", "se puso triste", "nos pusimos contentos".
"}]}