{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/2","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"2","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 2. (0-4)\nUsłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi, które łączy słowo „pastel”. Do każdej\nwypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nEl/la hablante\nA. ofrece un servicio culinario.\nB. anima a preparar un dulce.\nC. relata un evento gastronómico.\nD. cuenta la historia de un negocio.\nE. invita a participar en un concurso de cocina.\n2.1.\n2.2.\n2.3.\n2.4.\nMJH-1P","answer":"2.1 = C; 2.2 = A; 2.3 = B; 2.4 = D","answer_text":"2. Należy uznać, że zdający nie odniósł się do podpunktu polecenia, jeśli\na. nie realizuje tego podpunktu\nb. realizuje go w sposób niekomunikatywny.","solution":"**2.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - relata un evento gastronómico**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu / transkrypcji\n\nTekst 1 to relacja reporterska lub sprawozdanie z wydarzenia, które już się odbyło. Kluczowe fragmenty wskazujące na charakter tej wypowiedzi:\n\n> \"Primer Concurso Familiar de Pasteles Navideńos\" - nazwa konkretnego, zorganizowanego wydarzenia gastronomicznego.\n\n> \"ayer\" (wczoraj) - wydarzenie jest opisywane jako przeszłe, zakończone. Mówca relacjonuje to, co już się wydarzyło, nie zachęca ani nie zaprasza.\n\n> \"en el patio del Ayuntamiento\" - podanie miejsca wydarzenia, typowe dla relacji/sprawozdania.\n\n> \"30 familias\", \"3 premios\" - liczby i szczegóły faktograficzne, charakterystyczne dla sprawozdania z wydarzenia.\n\n**Wniosek:** Wypowiedź to relacja z minionego konkursu kulinarnego - mówca opisuje, co się odbyło, ile rodzin wzięło udział, ile nagród było do zdobycia. To klasyczne \"relatar un evento gastronómico\" (relacjonowanie wydarzenia gastronomicznego).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\nKluczem do rozróżnienia opcji A-E jest **czas gramatyczny i intencja komunikacyjna** wypowiedzi.\n\n**Tekst 1 - sygnały gramatyczne:**\n- Użycie **pretérito indefinido / pretérito perfecto** (czasy przeszłe) → mowa o zdarzeniu, które już minęło, nie o przyszłości ani teraźniejszości\n- Brak form imperatywnych (tryb rozkazujący) → mówca nikogo nie zachęca ani nie zaprasza\n- Brak form trybu pytającego ani wzywającego do działania\n- Obecność konkretnych danych: data (ayer), miejsce (patio del Ayuntamiento), liczby (30 rodzin, 3 nagrody) → cechy sprawozdania dziennikarskiego / relacji z wydarzenia\n\n**Eliminacja błędnych opcji:**\n- **A** (ofrece un servicio culinario) → wymagałoby oferowania usługi (np. catering, zamówienia) - brak takich elementów\n- **B** (anima a preparar un dulce) → wymagałoby zachęty do przygotowania słodkości (tryb imperatywny / rady) - brak\n- **D** (cuenta la historia de un negocio) → wymagałoby opisu historii firmy/przedsiębiorstwa - brak\n- **E** (invita a participar en un concurso de cocina) → wymagałoby zaproszenia do PRZYSZŁEGO konkursu - tekst mówi o konkursie, który odbył się **ayer** (wczoraj), a nie o nadchodzącym\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna odpowiedź (A, B, D, E) lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie szczegółowe: *2.R.1.1 - Zdający określa główną myśl tekstu.*\n>\n> Zadanie nie przewiduje punktów cząstkowych - albo C, albo 0.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - Intencja komunikacyjna wypowiedzi (listening matching):**\n> Przy dopasowywaniu wypowiedzi do zdań opisujących ich treść kluczowe jest rozpoznanie:\n> 1. **Czasu gramatycznego** - przeszły (relacja z wydarzenia) vs teraźniejszy/przyszły (zaproszenie, oferta)\n> 2. **Trybu** - imperatywny (zachęta, zaproszenie) vs oznajmujący (relacja, opis)\n> 3. **Intencji nadawcy** - *informuje* (C, D) vs *nakłania* (B, E) vs *oferuje* (A)\n>\n> **Słowo-klucz \"ayer\"** (wczoraj) natychmiast eliminuje opcje B, E - te wymagałyby wydarzenia przyszłego lub teraźniejszego.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | ofrece un servicio culinario | Żadna oferta usługi kulinarnej (catering, zamówienia) nie pada w wypowiedzi | Mylenie \"konkurs ciast\" z \"usługą cukierniczą\" - bo obydwa dotyczą jedzenia |\n| B | anima a preparar un dulce | Brak zachęty do pieczenia/gotowania; tekst opisuje minione wydarzenie, nie instruuje | Słowo \"pastel\" (ciasto) kojarzy się z przepisem/radami - ale to tylko temat, nie intencja |\n| **C** | **relata un evento gastronómico** | **POPRAWNA** - opis minionego konkursu kulinarnego z danymi faktograficznymi | - |\n| D | cuenta la historia de un negocio | Brak opisu historii firmy/piekarni; nie ma wzmianki o przedsiębiorstwie | Jeśli uczeń usłyszy \"Ayuntamiento\" (urząd miasta), może pomyśleć o instytucji, ale to tylko miejsce, nie podmiot wypowiedzi |\n| E | invita a participar en un concurso de cocina | Konkurs już się odbył (ayer) - zaproszenie dotyczyłoby przyszłego wydarzenia | **Najczęstszy błąd** - słowo \"concurso\" (konkurs) pada w tekście, ale dotyczy minionego, nie przyszłego wydarzenia |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja E jest **klasyczną pułapką** w tego typu zadaniu - słowo *concurso* faktycznie pojawia się w transkrypcji, ale uczeń musi odróżnić *relację z minionego konkursu* (C) od *zaproszenia do przyszłego konkursu* (E). Decydujące jest słowo **\"ayer\"** - jeśli je wychwycisz, E odpada natychmiast.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening matching na maturze z hiszpańskiego często jeden z dystraktorów zawiera słowo kluczowe z nagrania (tu: *concurso* → opcja E). CKE robi to celowo. Zawsze sprawdź **czas i intencję**, nie tylko temat.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słuchaj uważnie pierwszych i ostatnich zdań wypowiedzi - w relacjach z wydarzeń mówca zwykle na początku podaje nazwę i datę wydarzenia. Informacja \"ayer\" na początku Tekstu 1 to sygnał kluczowy, który rozstrzyga całe zadanie.\n\n**2.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - ofrece un servicio culinario** (oferuje usługę kulinarną)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowe fragmenty reklamy cukierni (Texto 2):\n\n> *\"nosotros te prepararemos un pastel a medida\"*\n\n> *\"encarga el pastel que quieras\"*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **\"te prepararemos un pastel a medida\"** → *przygotujemy Ci ciasto na miarę / na zamówienie* - to klasyczna formuła oferty usługi: ktoś wykonuje coś dla klienta zgodnie z jego życzeniem.\n2. **\"encarga el pastel que quieras\"** → *zamów ciasto, jakie chcesz* - tryb rozkazujący (`encarga`) to bezpośrednie zaproszenie klienta do skorzystania z usługi; to typowy język reklamy.\n3. Kontekst: to **reklama cukierni** (*pastelería*) - nadawca chce nakłonić odbiorcę do skorzystania z oferty przygotowania ciasta.\n\n→ **Wniosek:** Tekst oferuje **usługę kulinarną** - cukiernia proponuje wykonanie ciasta na zamówienie. Pasuje opcja **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Intencja nadawcy** (*intención del emisor*) w reklamie objawia się przez:\n\n| Element językowy | Fragment | Co wyraża |\n| Czas przyszły | `prepararemos` (my przygotujemy) | Obietnica wykonania usługi |\n| Tryb rozkazujący | `encarga` (zamów!) | Bezpośrednie wezwanie do działania - CTA (call to action) |\n| Wyrażenie `a medida` | pastel a medida | Personalizacja, indywidualne zamówienie = cecha usługi |\n| `el pastel que quieras` | subjuntivo (quieras) | Dowolność wyboru - swoboda klienta |\n\n**Eliminacja błędnych opcji (przykładowe dystractory typowe dla tego formatu):**\n\n- Opcja B (np. *informa sobre un concurso*) - błędna: brak słownictwa typowego dla konkursu (*concurso, ganar, premio*)\n- Opcja C (np. *describe la historia de la pastelería*) - błędna: tekst jest skierowany do klienta w 2. osobie (`te`, `tú`), nie opisuje historii firmy\n- Opcja D (np. *recomienda una dieta saludable*) - błędna: brak jakichkolwiek odniesień do zdrowego odżywiania; ciasto (*pastel*) + reklama = kontekst handlowy\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi\n> - Zadanie sprawdza wymaganie **2.4**: *Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu*\n> - Nie ma wariantów częściowych - to zadanie jednopunktowe, dopasowanie (matching)\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - Tryb rozkazujący (*imperativo*) w reklamie:**\n> Forma: `encarga` = 2. os. l. poj. trybu rozkazującego od `encargar` (zamawiać)\n> Użycie w reklamie: bezpośrednie wezwanie do działania (*call to action*)\n> Sygnał intencji: nadawca chce nakłonić odbiorcę do podjęcia konkretnego działania\n\n> 📖 **Reference - Czas przyszły (*futuro simple*) jako obietnica:**\n> `prepararemos` = 1. os. l. mn. czasu przyszłego od `preparar`\n> W reklamie: wyraża obietnicę usługodawcy wobec klienta\n> Sygnał intencji: oferta usługi, zobowiązanie firmy\n\n> 📖 **Reference - Wyrażenie `a medida`:**\n> Dosłownie: *na miarę* (jak garnitur szyty na miarę)\n> W kontekście: produkt/usługa spersonalizowana pod klienta\n> Typowe w reklamie usług: potwierdza, że to oferta handlowa, nie np. przepis czy porada\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (typowa) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **ofrece un servicio culinario** | **POPRAWNA** - cukiernia oferuje wykonanie ciasta na zamówienie | - |\n| B | *informa sobre un evento / concurso* | Tekst nie informuje o żadnym wydarzeniu - to reklama usługi, nie ogłoszenie | Mylenie reklamy z ogłoszeniem informacyjnym |\n| C | *explica cómo preparar un pastel* | Tekst NIE podaje przepisu - mówi, że TO ONI przygotują ciasto (`te prepararemos`) | Słowo `pastel` kojarzy się z przepisem, ale intencja jest inna |\n| D | *recomienda un producto concreto* | Reklama nie poleca konkretnego ciasta z oferty - wręcz odwrotnie: mówi `el que quieras` (dowolne) | Mylenie reklamy produktu z reklamą usługi |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór opcji C lub D - uczniowie słyszą słowo `pastel` i automatycznie łączą je z opisem produktu lub przepisem. Kluczem jest jednak **intencja nadawcy**: tekst mówi *\"my Ci przygotujemy\"* - to usługa, nie produkt z półki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wyrażenie `a medida` to ważny marker - oznacza personalizację, co jest cechą **usługi** (*servicio*), nie gotowego produktu. Jeśli słyszysz `a medida` w reklamie, niemal zawsze chodzi o ofertę usługi.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadanie sprawdza wymaganie **2.4 - intencje nadawcy**. To znaczy, że musisz odpowiedzieć NIE na pytanie \"co tekst opisuje?\", lecz \"co nadawca CHCE osiągnąć tym tekstem?\". Tutaj: chce, żebyś zamówił ciasto w jego cukierni. Odpowiedź A to jedyna opcja opisująca tę intencję.\n\n**2.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - anima a preparar un dulce**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nKluczowy fragment wypowiedzi (Tekst 3 - Pasteles de Belém):\n\n> \"żPor qué no seguís mi receta y sorprendéis a vuestros amigos o familiares con el secreto de la gastronomía portuguesa elaborado por vosotros mismos?\"\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **„żPor qué no seguís mi receta \"** - pytanie retoryczne w trybie zachęty. Struktura `żPor qué no + presente de subjuntivo/indicativo?` to klasyczna formuła zaproszenia/zachęty w j. hiszpańskim. Dosłownie: *„Dlaczego nie podążycie za moją recepturą?\"* → **zachęta do działania**\n\n2. **„ sorprendéis a vuestros amigos o familiares \"** - *zaskoczycie waszych przyjaciół lub rodzinę* → mówca kieruje wypowiedź do słuchaczy i motywuje ich do konkretnej czynności: przygotowania słodkości\n\n3. **„ con el secreto de la gastronomía portuguesa elaborado por vosotros mismos\"** - *z tajemnicą kuchni portugalskiej przygotowaną przez was samych* → podkreślenie samodzielnego wykonania, co potwierdza, że chodzi o **zachęcenie do samodzielnego przygotowania słodyczy**\n\n→ **Wniosek:** Intencją nadawcy jest zachęcenie słuchaczy do przygotowania słodyczy (pasteles de Belém) według podanej receptury - odpowiedź **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Identyfikacja intencji nadawcy po sygnałach językowych:**\n\n| Sygnał językowy | Forma | Znaczenie / funkcja |\n| `żPor qué no seguís ?` | Pytanie retoryczne z `żPor qué no + indicativo?` | Zachęta / propozycja |\n| `sorprendéis` | 2. os. l. mn. presente indicativo | Bezpośredni zwrot do słuchaczy |\n| `vuestros amigos o familiares` | Zaimek dzierżawczy `vuestro` | Personalizacja, zbliżenie do odbiorcy |\n| `elaborado por vosotros mismos` | Participio + `vosotros mismos` | Podkreślenie samodzielności wykonania |\n\n**Eliminacja błędnych opcji:**\n\n- Opcja **A** (*informa sobre la historia de un postre*) - tekst nie mówi o historii wypieku, lecz zachęca do jego przygotowania. Brak słów kluczowych jak `se inventó`, `fue creado`, `en el siglo `\n- Opcja **B** - **POPRAWNA** - pytanie retoryczne `żPor qué no seguís mi receta ?` = klasyczna zachęta do działania\n- Opcja **C** (*recomienda visitar Portugal*) - brak jakiegokolwiek zaproszenia do podróży; Portugalia pojawia się jako kontekst (*gastronomía portuguesa*), nie jako cel podróży\n- Opcja **D** (*explica cómo se elabora el pastel*) - mówca **nie wyjaśnia procesu** krok po kroku w tym fragmencie; podaje jedynie sugestię, żeby samemu spróbować\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C lub D\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **2.4** - zdający określa **intencje nadawcy/autora tekstu**\n>\n> Zadanie nie wymaga znajomości całej transkrypcji - wystarczy poprawna identyfikacja funkcji komunikacyjnej pytania retorycznego `żPor qué no seguís mi receta ?`\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - pytanie retoryczne jako zachęta (`żPor qué no + verbo?`):**\n> Forma: `żPor qué no + presente de indicativo (2. os.)?`\n> Funkcja: **propozycja / zachęta / rekomendacja** (nie prawdziwe pytanie!)\n> Przykłady: `żPor qué no vienes con nosotros?` = *Chodź z nami!* / `żPor qué no lo intentas?` = *Spróbuj!*\n> **W zadaniach listening/reading:** obecność tej struktury = intencja \"zachęca / proponuje / namawia\"\n\n> 📖 **Reference - vosotros mismos:**\n> `vosotros mismos` = *wy sami* - emfatyczny zaimek podkreślający samodzielność działania\n> Sygnał: mówca chce, żeby odbiorcy SAMI coś zrobili → intencja **motywowania / zachęcania**\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | informa sobre la historia de un postre | Tekst nie zawiera żadnych informacji historycznych; nie ma słów `historia`, `origen`, `fue creado` | Słowo `secreto de la gastronomía portuguesa` może mylnie sugerować, że chodzi o historię lub tajemnicę przepisu |\n| **B** | **anima a preparar un dulce** | **POPRAWNA** - pytanie retoryczne `żPor qué no seguís mi receta ?` = bezpośrednia zachęta do działania | - |\n| C | recomienda visitar Portugal | Portugalia pojawia się tylko jako odniesienie do kuchni (`gastronomía portuguesa`), nie jako miejsce do odwiedzenia | Wzmianka o `gastronomía portuguesa` może sugerować rekomendację turystyczną |\n| D | explica cómo se elabora el pastel | Fragment nie zawiera kroków przygotowania; mówca zachęca do użycia receptury, ale jej nie podaje w tym fragmencie | `mi receta` (moja receptura) może sugerować, że następuje wyjaśnienie - ale intencją jest zachęta, nie instrukcja |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór opcji **D** - uczniowie słyszą słowo `receta` (receptura) i zakładają, że mówca wyjaśnia przepis. Tymczasem w tym fragmencie mówca **zachęca** do skorzystania z przepisu, a nie go podaje. Klucz do rozwiązania to identyfikacja **intencji**, nie tematu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie retoryczne `żPor qué no ?` to jeden z najważniejszych sygnałów zachęty w j. hiszpańskim. W zadaniach typu „określ intencję nadawcy\" zawsze interpretuj tę strukturę jako **propozycję / zachętę** (opcje w kluczu: *anima a*, *recomienda*, *invita a*, *sugiere que*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wymaganie szczegółowe **2.4** (*określa intencje nadawcy*) pojawia się regularnie w zadaniach listening na PP. Ćwicz rozróżnianie: *informuje* vs *zachęca* vs *ostrzega* vs *skarży się* - po sygnałach leksykalnych i gramatycznych, nie po temacie wypowiedzi.\n\n**2.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - cuenta la historia de un negocio**\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji / tekstu listening\n\nTekst 4 opowiada o cukierni **La Mallorquina** - podaje kolejno:\n\n> Założyciel pochodził z Balearów (→ stąd nazwa *La Mallorquina*)\n\n> Po *Guerra Civil* (wojnie domowej) cukiernia zmieniła właścicieli - została sprzedana.\n\n> Obecnie prowadzą ją rodziny **Gallo i Quiroga**.\n\n→ **Schemat narracji:**\n1. Skąd pochodzi nazwa - tożsamość założyciela\n2. Przełomowy moment historyczny - sprzedaż po wojnie\n3. Stan obecny - kto teraz prowadzi biznes\n\n→ **Wniosek:** To klasyczna narracja *historia de un negocio* - jak firma powstała, jak przechodziła z rąk do rąk, kto nią dziś zarządza. Dokładnie to opisuje opcja **D**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja opcji\n\nKluczowe słowa w tekście 4 sygnalizujące **historię biznesu**:\n\n| Sygnał z tekstu | Co oznacza |\n| *origen balear del fundador* | tożsamość założyciela → historia początków |\n| *venta después de la Guerra Civil* | zmiana właścicieli w czasie historycznym |\n| *actualmente las familias Gallo y Quiroga* | ciągłość biznesu do dziś |\n\n→ Żaden z tych elementów nie opisuje kursu gotowania, porównania produktów, reklamy ani konkursu - to wyłącznie **narracja chronologiczna o firmie**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 2.4 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **D**\n> - **0 pkt** - jakakolwiek inna litera\n>\n> Wymaganie: **2.1.** - *Zdający określa główną myśl tekstu.*\n>\n> ⚠️ Opcja **E** (*invita a participar en un concurso de cocina*) to **zdanie-pułapka** - nie pasuje do żadnej z wypowiedzi 2.1-2.5. CKE wprowadza takie zdanie celowo, żeby sprawdzić, czy uczeń rzeczywiście rozumie tekst, czy tylko zgaduje.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny. Zadanie sprawdza rozumienie **głównej myśli tekstu** (*idea principal*), nie znajomość form gramatycznych.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *da consejos sobre cómo preparar postres* | Tekst nie zawiera żadnych porad kulinarnych ani przepisów | Skojarzenie: *cukiernia* → *przepisy na ciasta* - błędny wniosek z tematyki |\n| B | *compara diferentes tipos de dulces* | Tekst nie porównuje produktów między sobą | Uczeń słyszy słowa związane ze słodyczami i zakłada porównanie |\n| C | *anuncia la apertura de una nueva tienda* | Mowa o historii - nie o otwarciu nowego lokalu | Słowo *actualmente* (obecnie) mylnie odczytane jako zapowiedź nowości |\n| **D** | ***cuenta la historia de un negocio*** | **POPRAWNA** - tekst opisuje chronologię firmy: założyciel → Guerra Civil → obecni właściciele | - |\n| E | *invita a participar en un concurso de cocina* | Zdanie-pułapka CKE - nie pasuje do ŻADNEJ wypowiedzi (2.1-2.5) | Uczeń przypisuje E do tekstu 4, bo tematycznie kojarzy cukiernię z gotowaniem |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja E (*concurso de cocina*) to klasyczna pułapka CKE w zadaniach typu *matching*. Zawsze jest jedno zdanie więcej niż wypowiedzi - to zdanie nie pasuje do nikogo. Nie szukaj mu miejsca na siłę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Skojarzenie tematyczne (*cukiernia* → *przepisy / porady / konkurs kulinarny*) to najczęstszy błąd. Pytanie brzmi: *jaka jest **główna myśl** tekstu* - nie *jaka jest tematyka*. Historia firmy (D) i porady kulinarne (A) to dwie zupełnie różne funkcje tekstu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach listening typu *matching* słuchaj struktury wypowiedzi: jeśli narrator podaje daty, nazwiska właścicieli i historyczne wydarzenia - to zawsze sygnał *historia de un negocio / institución*, nie reklama ani poradnik.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-2.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 2. (0-4)
Usłyszysz dwukrotnie cztery wypowiedzi, które łączy słowo „pastel”. Do każdej
wypowiedzi (2.1.-2.4.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-E). Wpisz rozwiązania
do tabeli.
Uwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.
El/la hablante
A. ofrece un servicio culinario.
B. anima a preparar un dulce.
C. relata un evento gastronómico.
D. cuenta la historia de un negocio.
E. invita a participar en un concurso de cocina.
2.1.
2.2.
2.3.
2.4.
MJH-1P

","answer_text_html":"
  1. Należy uznać, że zdający nie odniósł się do podpunktu polecenia, jeśli
\n

a. nie realizuje tego podpunktu
b. realizuje go w sposób niekomunikatywny.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

2.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - relata un evento gastronómico

\n

Sposób 1 - analiza tekstu / transkrypcji

\n

Tekst 1 to relacja reporterska lub sprawozdanie z wydarzenia, które już się odbyło. Kluczowe fragmenty wskazujące na charakter tej wypowiedzi:

\n
"Primer Concurso Familiar de Pasteles Navideńos" - nazwa konkretnego, zorganizowanego wydarzenia gastronomicznego.
\n
"ayer" (wczoraj) - wydarzenie jest opisywane jako przeszłe, zakończone. Mówca relacjonuje to, co już się wydarzyło, nie zachęca ani nie zaprasza.
\n
"en el patio del Ayuntamiento" - podanie miejsca wydarzenia, typowe dla relacji/sprawozdania.
\n
"30 familias", "3 premios" - liczby i szczegóły faktograficzne, charakterystyczne dla sprawozdania z wydarzenia.
\n

Wniosek: Wypowiedź to relacja z minionego konkursu kulinarnego - mówca opisuje, co się odbyło, ile rodzin wzięło udział, ile nagród było do zdobycia. To klasyczne "relatar un evento gastronómico" (relacjonowanie wydarzenia gastronomicznego).

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna

\n

Kluczem do rozróżnienia opcji A-E jest czas gramatyczny i intencja komunikacyjna wypowiedzi.

\n

Tekst 1 - sygnały gramatyczne:

\n\n

Eliminacja błędnych opcji:

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź C
- 0 pkt - jakakolwiek inna odpowiedź (A, B, D, E) lub brak odpowiedzi

Wymaganie szczegółowe: 2.R.1.1 - Zdający określa główną myśl tekstu.

Zadanie nie przewiduje punktów cząstkowych - albo C, albo 0.
\n

Reference gramatyczny - czego użyto

\n
📖 Reference - Intencja komunikacyjna wypowiedzi (listening matching):
Przy dopasowywaniu wypowiedzi do zdań opisujących ich treść kluczowe jest rozpoznanie:
1. Czasu gramatycznego - przeszły (relacja z wydarzenia) vs teraźniejszy/przyszły (zaproszenie, oferta)
2. Trybu - imperatywny (zachęta, zaproszenie) vs oznajmujący (relacja, opis)
3. Intencji nadawcy - informuje (C, D) vs nakłania (B, E) vs oferuje (A)

Słowo-klucz "ayer" (wczoraj) natychmiast eliminuje opcje B, E - te wymagałyby wydarzenia przyszłego lub teraźniejszego.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | ofrece un servicio culinario | Żadna oferta usługi kulinarnej (catering, zamówienia) nie pada w wypowiedzi | Mylenie "konkurs ciast" z "usługą cukierniczą" - bo obydwa dotyczą jedzenia |
| B | anima a preparar un dulce | Brak zachęty do pieczenia/gotowania; tekst opisuje minione wydarzenie, nie instruuje | Słowo "pastel" (ciasto) kojarzy się z przepisem/radami - ale to tylko temat, nie intencja |
| C | relata un evento gastronómico | POPRAWNA - opis minionego konkursu kulinarnego z danymi faktograficznymi | - |
| D | cuenta la historia de un negocio | Brak opisu historii firmy/piekarni; nie ma wzmianki o przedsiębiorstwie | Jeśli uczeń usłyszy "Ayuntamiento" (urząd miasta), może pomyśleć o instytucji, ale to tylko miejsce, nie podmiot wypowiedzi |
| E | invita a participar en un concurso de cocina | Konkurs już się odbył (ayer) - zaproszenie dotyczyłoby przyszłego wydarzenia | Najczęstszy błąd - słowo "concurso" (konkurs) pada w tekście, ale dotyczy minionego, nie przyszłego wydarzenia |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Opcja E jest klasyczną pułapką w tego typu zadaniu - słowo concurso faktycznie pojawia się w transkrypcji, ale uczeń musi odróżnić relację z minionego konkursu (C) od zaproszenia do przyszłego konkursu (E). Decydujące jest słowo "ayer" - jeśli je wychwycisz, E odpada natychmiast.
\n
⚠️ Uwaga: W zadaniach listening matching na maturze z hiszpańskiego często jeden z dystraktorów zawiera słowo kluczowe z nagrania (tu: concurso → opcja E). CKE robi to celowo. Zawsze sprawdź czas i intencję, nie tylko temat.
\n
⚠️ Uwaga: Słuchaj uważnie pierwszych i ostatnich zdań wypowiedzi - w relacjach z wydarzeń mówca zwykle na początku podaje nazwę i datę wydarzenia. Informacja "ayer" na początku Tekstu 1 to sygnał kluczowy, który rozstrzyga całe zadanie.
\n

2.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - ofrece un servicio culinario (oferuje usługę kulinarną)

\n

Sposób 1 - analiza transkrypcji

\n

Kluczowe fragmenty reklamy cukierni (Texto 2):

\n
"nosotros te prepararemos un pastel a medida"
\n
"encarga el pastel que quieras"
\n

Analiza krok po kroku:

\n
  1. "te prepararemos un pastel a medida" → przygotujemy Ci ciasto na miarę / na zamówienie - to klasyczna formuła oferty usługi: ktoś wykonuje coś dla klienta zgodnie z jego życzeniem.
  2. "encarga el pastel que quieras" → zamów ciasto, jakie chcesz - tryb rozkazujący (encarga) to bezpośrednie zaproszenie klienta do skorzystania z usługi; to typowy język reklamy.
  3. Kontekst: to reklama cukierni (pastelería) - nadawca chce nakłonić odbiorcę do skorzystania z oferty przygotowania ciasta.
\n

→ Wniosek: Tekst oferuje usługę kulinarną - cukiernia proponuje wykonanie ciasta na zamówienie. Pasuje opcja A.

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna

\n

Intencja nadawcy (intención del emisor) w reklamie objawia się przez:

\n

| Element językowy | Fragment | Co wyraża |
| Czas przyszły | prepararemos (my przygotujemy) | Obietnica wykonania usługi |
| Tryb rozkazujący | encarga (zamów!) | Bezpośrednie wezwanie do działania - CTA (call to action) |
| Wyrażenie a medida | pastel a medida | Personalizacja, indywidualne zamówienie = cecha usługi |
| el pastel que quieras | subjuntivo (quieras) | Dowolność wyboru - swoboda klienta |

\n

Eliminacja błędnych opcji (przykładowe dystractory typowe dla tego formatu):

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź A
- 0 pkt - każda inna odpowiedź lub brak odpowiedzi
- Zadanie sprawdza wymaganie 2.4: Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu
- Nie ma wariantów częściowych - to zadanie jednopunktowe, dopasowanie (matching)
\n

Reference gramatyczny - czego użyto w analizie

\n
📖 Reference - Tryb rozkazujący (imperativo) w reklamie:
Forma: encarga = 2. os. l. poj. trybu rozkazującego od encargar (zamawiać)
Użycie w reklamie: bezpośrednie wezwanie do działania (call to action)
Sygnał intencji: nadawca chce nakłonić odbiorcę do podjęcia konkretnego działania
\n
📖 Reference - Czas przyszły (futuro simple) jako obietnica:
prepararemos = 1. os. l. mn. czasu przyszłego od preparar
W reklamie: wyraża obietnicę usługodawcy wobec klienta
Sygnał intencji: oferta usługi, zobowiązanie firmy
\n
📖 Reference - Wyrażenie a medida:
Dosłownie: na miarę (jak garnitur szyty na miarę)
W kontekście: produkt/usługa spersonalizowana pod klienta
Typowe w reklamie usług: potwierdza, że to oferta handlowa, nie np. przepis czy porada
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść (typowa) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | ofrece un servicio culinario | POPRAWNA - cukiernia oferuje wykonanie ciasta na zamówienie | - |
| B | informa sobre un evento / concurso | Tekst nie informuje o żadnym wydarzeniu - to reklama usługi, nie ogłoszenie | Mylenie reklamy z ogłoszeniem informacyjnym |
| C | explica cómo preparar un pastel | Tekst NIE podaje przepisu - mówi, że TO ONI przygotują ciasto (te prepararemos) | Słowo pastel kojarzy się z przepisem, ale intencja jest inna |
| D | recomienda un producto concreto | Reklama nie poleca konkretnego ciasta z oferty - wręcz odwrotnie: mówi el que quieras (dowolne) | Mylenie reklamy produktu z reklamą usługi |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd to wybór opcji C lub D - uczniowie słyszą słowo pastel i automatycznie łączą je z opisem produktu lub przepisem. Kluczem jest jednak intencja nadawcy: tekst mówi "my Ci przygotujemy" - to usługa, nie produkt z półki.
\n
⚠️ Uwaga: Wyrażenie a medida to ważny marker - oznacza personalizację, co jest cechą usługi (servicio), nie gotowego produktu. Jeśli słyszysz a medida w reklamie, niemal zawsze chodzi o ofertę usługi.
\n
⚠️ Uwaga: Zadanie sprawdza wymaganie 2.4 - intencje nadawcy. To znaczy, że musisz odpowiedzieć NIE na pytanie "co tekst opisuje?", lecz "co nadawca CHCE osiągnąć tym tekstem?". Tutaj: chce, żebyś zamówił ciasto w jego cukierni. Odpowiedź A to jedyna opcja opisująca tę intencję.
\n

2.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - anima a preparar un dulce

\n

Sposób 1 - analiza transkrypcji

\n

Kluczowy fragment wypowiedzi (Tekst 3 - Pasteles de Belém):

\n
"żPor qué no seguís mi receta y sorprendéis a vuestros amigos o familiares con el secreto de la gastronomía portuguesa elaborado por vosotros mismos?"
\n

Analiza krok po kroku:

\n
  1. „żPor qué no seguís mi receta " - pytanie retoryczne w trybie zachęty. Struktura żPor qué no + presente de subjuntivo/indicativo? to klasyczna formuła zaproszenia/zachęty w j. hiszpańskim. Dosłownie: „Dlaczego nie podążycie za moją recepturą?" → zachęta do działania
\n
  1. „ sorprendéis a vuestros amigos o familiares " - zaskoczycie waszych przyjaciół lub rodzinę → mówca kieruje wypowiedź do słuchaczy i motywuje ich do konkretnej czynności: przygotowania słodkości
\n
  1. „ con el secreto de la gastronomía portuguesa elaborado por vosotros mismos" - z tajemnicą kuchni portugalskiej przygotowaną przez was samych → podkreślenie samodzielnego wykonania, co potwierdza, że chodzi o zachęcenie do samodzielnego przygotowania słodyczy
\n

→ Wniosek: Intencją nadawcy jest zachęcenie słuchaczy do przygotowania słodyczy (pasteles de Belém) według podanej receptury - odpowiedź B.

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna

\n

Identyfikacja intencji nadawcy po sygnałach językowych:

\n

| Sygnał językowy | Forma | Znaczenie / funkcja |
| żPor qué no seguís ? | Pytanie retoryczne z żPor qué no + indicativo? | Zachęta / propozycja |
| sorprendéis | 2. os. l. mn. presente indicativo | Bezpośredni zwrot do słuchaczy |
| vuestros amigos o familiares | Zaimek dzierżawczy vuestro | Personalizacja, zbliżenie do odbiorcy |
| elaborado por vosotros mismos | Participio + vosotros mismos | Podkreślenie samodzielności wykonania |

\n

Eliminacja błędnych opcji:

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 2.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź B
- 0 pkt - odpowiedź A, C lub D

Wymaganie szczegółowe: 2.4 - zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu

Zadanie nie wymaga znajomości całej transkrypcji - wystarczy poprawna identyfikacja funkcji komunikacyjnej pytania retorycznego żPor qué no seguís mi receta ?
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - pytanie retoryczne jako zachęta (żPor qué no + verbo?):
Forma: żPor qué no + presente de indicativo (2. os.)?
Funkcja: propozycja / zachęta / rekomendacja (nie prawdziwe pytanie!)
Przykłady: żPor qué no vienes con nosotros? = Chodź z nami! / żPor qué no lo intentas? = Spróbuj!
W zadaniach listening/reading: obecność tej struktury = intencja "zachęca / proponuje / namawia"
\n
📖 Reference - vosotros mismos:
vosotros mismos = wy sami - emfatyczny zaimek podkreślający samodzielność działania
Sygnał: mówca chce, żeby odbiorcy SAMI coś zrobili → intencja motywowania / zachęcania
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | informa sobre la historia de un postre | Tekst nie zawiera żadnych informacji historycznych; nie ma słów historia, origen, fue creado | Słowo secreto de la gastronomía portuguesa może mylnie sugerować, że chodzi o historię lub tajemnicę przepisu |
| B | anima a preparar un dulce | POPRAWNA - pytanie retoryczne żPor qué no seguís mi receta ? = bezpośrednia zachęta do działania | - |
| C | recomienda visitar Portugal | Portugalia pojawia się tylko jako odniesienie do kuchni (gastronomía portuguesa), nie jako miejsce do odwiedzenia | Wzmianka o gastronomía portuguesa może sugerować rekomendację turystyczną |
| D | explica cómo se elabora el pastel | Fragment nie zawiera kroków przygotowania; mówca zachęca do użycia receptury, ale jej nie podaje w tym fragmencie | mi receta (moja receptura) może sugerować, że następuje wyjaśnienie - ale intencją jest zachęta, nie instrukcja |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd to wybór opcji D - uczniowie słyszą słowo receta (receptura) i zakładają, że mówca wyjaśnia przepis. Tymczasem w tym fragmencie mówca zachęca do skorzystania z przepisu, a nie go podaje. Klucz do rozwiązania to identyfikacja intencji, nie tematu.
\n
⚠️ Uwaga: Pytanie retoryczne żPor qué no ? to jeden z najważniejszych sygnałów zachęty w j. hiszpańskim. W zadaniach typu „określ intencję nadawcy" zawsze interpretuj tę strukturę jako propozycję / zachętę (opcje w kluczu: anima a, recomienda, invita a, sugiere que).
\n
⚠️ Uwaga: Wymaganie szczegółowe 2.4 (określa intencje nadawcy) pojawia się regularnie w zadaniach listening na PP. Ćwicz rozróżnianie: informuje vs zachęca vs ostrzega vs skarży się - po sygnałach leksykalnych i gramatycznych, nie po temacie wypowiedzi.
\n

2.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

D - cuenta la historia de un negocio

\n

Sposób 1 - analiza transkrypcji / tekstu listening

\n

Tekst 4 opowiada o cukierni La Mallorquina - podaje kolejno:

\n
Założyciel pochodził z Balearów (→ stąd nazwa La Mallorquina)
\n
Po Guerra Civil (wojnie domowej) cukiernia zmieniła właścicieli - została sprzedana.
\n
Obecnie prowadzą ją rodziny Gallo i Quiroga.
\n

→ Schemat narracji:

\n
  1. Skąd pochodzi nazwa - tożsamość założyciela
  2. Przełomowy moment historyczny - sprzedaż po wojnie
  3. Stan obecny - kto teraz prowadzi biznes
\n

→ Wniosek: To klasyczna narracja historia de un negocio - jak firma powstała, jak przechodziła z rąk do rąk, kto nią dziś zarządza. Dokładnie to opisuje opcja D.

\n

Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja opcji

\n

Kluczowe słowa w tekście 4 sygnalizujące historię biznesu:

\n

| Sygnał z tekstu | Co oznacza |
| origen balear del fundador | tożsamość założyciela → historia początków |
| venta después de la Guerra Civil | zmiana właścicieli w czasie historycznym |
| actualmente las familias Gallo y Quiroga | ciągłość biznesu do dziś |

\n

→ Żaden z tych elementów nie opisuje kursu gotowania, porównania produktów, reklamy ani konkursu - to wyłącznie narracja chronologiczna o firmie.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - zadanie 2.4 (max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź D
- 0 pkt - jakakolwiek inna litera

Wymaganie: 2.1. - Zdający określa główną myśl tekstu.

⚠️ Opcja E (invita a participar en un concurso de cocina) to zdanie-pułapka - nie pasuje do żadnej z wypowiedzi 2.1-2.5. CKE wprowadza takie zdanie celowo, żeby sprawdzić, czy uczeń rzeczywiście rozumie tekst, czy tylko zgaduje.
\n

Reference gramatyczny

\n

W tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny. Zadanie sprawdza rozumienie głównej myśli tekstu (idea principal), nie znajomość form gramatycznych.

\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | da consejos sobre cómo preparar postres | Tekst nie zawiera żadnych porad kulinarnych ani przepisów | Skojarzenie: cukiernia → przepisy na ciasta - błędny wniosek z tematyki |
| B | compara diferentes tipos de dulces | Tekst nie porównuje produktów między sobą | Uczeń słyszy słowa związane ze słodyczami i zakłada porównanie |
| C | anuncia la apertura de una nueva tienda | Mowa o historii - nie o otwarciu nowego lokalu | Słowo actualmente (obecnie) mylnie odczytane jako zapowiedź nowości |
| D | cuenta la historia de un negocio | POPRAWNA - tekst opisuje chronologię firmy: założyciel → Guerra Civil → obecni właściciele | - |
| E | invita a participar en un concurso de cocina | Zdanie-pułapka CKE - nie pasuje do ŻADNEJ wypowiedzi (2.1-2.5) | Uczeń przypisuje E do tekstu 4, bo tematycznie kojarzy cukiernię z gotowaniem |

\n

Typowe pułapki i uwagi

\n
⚠️ Uwaga: Opcja E (concurso de cocina) to klasyczna pułapka CKE w zadaniach typu matching. Zawsze jest jedno zdanie więcej niż wypowiedzi - to zdanie nie pasuje do nikogo. Nie szukaj mu miejsca na siłę.
\n
⚠️ Uwaga: Skojarzenie tematyczne (cukiernia → przepisy / porady / konkurs kulinarny) to najczęstszy błąd. Pytanie brzmi: jaka jest główna myśl tekstu - nie jaka jest tematyka. Historia firmy (D) i porady kulinarne (A) to dwie zupełnie różne funkcje tekstu.
\n
⚠️ Uwaga: W zadaniach listening typu matching słuchaj struktury wypowiedzi: jeśli narrator podaje daty, nazwiska właścicieli i historyczne wydarzenia - to zawsze sygnał historia de un negocio / institución, nie reklama ani poradnik.
"}]}