{"id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-3)\nPrzeczytaj trzy teksty dotyczące historii i kultury Hiszpanii. Z podanych odpowiedzi\nwybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu. Zakreśl literę A, B albo C.\nTekst 1.\nLA GITANA Y EL CONQUISTADOR\nUna vez, cuando el soldado Hernán Cortés se encontraba en Sevilla junto a la Torre del Oro,\nse le acercó una gitana y le pidió limosna diciendo:\n-żQuiere saber qué futuro le espera?\nHernán no estaba interesado, pero le dio una moneda de plata, cantidad que la mujer nunca\nantes había visto. Hernán pensaba que si la ayudaba, Dios le ayudaría a él en sus aventuras\ncomo soldado. Sin embargo, la gitana, al recibir la moneda, insistió:\n-Déjeme que le mire la mano, porque me parece que veo en ella cosas extrańas\ny maravillosas.\nEl futuro mostró que la gitana no se había equivocado. Hernán Cortés conquistó el imperio\nde los aztecas.\nadaptado de J. M. Mena, Tradiciones y leyendas sevillanas\n5.1. Hernán le dio dinero a la gitana porque quería\nA. disculparse.\nB. conocer su futuro.\nC. conseguir el apoyo de Dios.\nTekst 2.\nUNA PINTURA DE EL GRECO\nHasta el día de hoy hay cuadros famosos que siguen siendo obras misteriosas. Uno de estos\ncuadros es El caballero de la mano en el pecho de El Greco. Los especialistas discuten\nsi la posición de la mano del hombre retratado es un gesto de lamento o de promesa. Además,\nhay dudas acerca de la identidad del caballero que aparece en el cuadro. Se toman\nen consideración varias posibilidades. Algunos afirman que es Miguel de Cervantes, otros dicen\nque es Juan de Silva, alcalde del Alcázar de Toledo, ciudad donde se estableció El Greco.\nadaptado de www.quo.es\n5.2. La intención del autor del texto es\nA. dar a conocer unas hipótesis acerca de un cuadro.\nB. describir las técnicas de trabajo de El Greco.\nC. informar del descubrimiento de una pintura.\nTekst 3.\nENTRE LA RISA Y EL LLANTO\nMujeres al borde de un ataque de nervios, del cineasta manchego Pedro Almodóvar, es un film\nen el que las mujeres son el centro del universo y todo gira alrededor de sus vidas. Es una\npelícula llena de situaciones melodramáticas intensificadas por la música, ya que con ella\nel autor logra subrayar el lado triste del amor. Aunque el tema es serio, el director consigue\nhacer reír al público. El caos y la locura acompańan a los personajes y hacen posible\nla combinación de lo dramático con lo cómico.\nadaptado de www.madrimasd.org\n5.3. El texto es un fragmento de\nA. un cuento.\nB. una reseńa.\nC. una autobiografía.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"5. W przypadku podpunktów polecenia, które składają się z dwóch członów:\na. jeśli zdający w minimalnym stopniu nawiązał do jednego członu, a drugiego\nnie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu\nb. jeśli zdający nawiązał do obydwu członów w minimalnym stopniu, należy uznać,\nże odniósł się do danego podpunktu\nc. jeśli zdający rozbudował swoją wypowiedź tylko w zakresie jednego członu,\na drugiego nie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu\nd. jeśli odniósł się do obydwu członów i przynajmniej jeden z nich przedstawił w sposób\nbardziej szczegółowy, należy uznać, że rozwinął wypowiedź.","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - conseguir el apoyo de Dios**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczowy fragment tekstu to:\n\n> *\"Hernán pensaba que si la ayudaba, Dios le ayudaría a él en sus aventuras como soldado.\"*\n\n→ **Analiza zdania warunkowego:**\n1. `si la ayudaba` → **warunek:** jeśli *jej* pomógł (gitanie)\n2. `Dios le ayudaría a él` → **skutek:** Bóg *jemu* pomoże\n3. `en sus aventuras como soldado` → kontekst: w przygodach jako żołnierz\n\n→ **Wniosek:** Hernán dał pieniądze gitanie **po to, żeby Bóg mu pomógł** w jego wyprawach - czyli żeby zdobyć Boże wsparcie = **conseguir el apoyo de Dios**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Rozbiór opcji na podstawie logiki tekstu:**\n\n- **Opcja A** - typowo brzmi jak `conocer su futuro` (poznać przyszłość). Tekst nie mówi, że Hernán chciał dowiedzieć się czegoś o sobie od gitany - nie szukał wróżby dla siebie, lecz działał z kalkulacją religijną.\n- **Opcja B** - coś w rodzaju `interesarse por el futuro de la gitana` lub podobne. Klucz CKE wprost stwierdza: *\"Hernán no estaba interesado\"* - Hernán **nie był zainteresowany** (losem gitany samej w sobie). Dał pieniądze ze względu na Boga, nie z troski o nią.\n- **Opcja C** ✓ - `conseguir el apoyo de Dios` - **zdobyć wsparcie Boga**. Dokładnie to wynika ze zdania: *Dios le ayudaría* = Bóg mu pomoże. `Apoyo` (wsparcie) = `ayudaría` (pomógłby). Synonimia leksykalna - typowa technika MCQ w maturze.\n\n**Technika \"synonimii leksykalnej\" w MCQ:**\nKlucze CKE bardzo często NIE powtarzają dosłownie słów z tekstu, tylko je **parafrazują synonimem**:\n- Tekst: `Dios le **ayudaría**` → opcja C: `el **apoyo** de Dios`\n- `ayudar` (pomagać) ≈ `apoyo` (wsparcie, pomoc) - to samo pole semantyczne\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - zadanie 5.1 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - zaznaczenie odpowiedzi **C**\n> - **0 pkt** - zaznaczenie A lub B, brak odpowiedzi, zaznaczenie więcej niż jednej litery\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.3** - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n>\n> Zadanie sprawdza rozumienie **przyczynowo-skutkowe** (dlaczego postać podjęła działanie) oraz rozpoznawanie **synonimii leksykalnej** między tekstem a opcją odpowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - Condicional Simple (czas warunkowy prosty):**\n> Forma: `ayudaría` = pomagałby / pomogłby\n> Użycie: skutek w zdaniu warunkowym (`si + Imperfecto de Subjuntivo / Imperfecto Indicativo, condicional`)\n> W tekście: `si la ayudaba [Imperfecto Indicativo], Dios le **ayudaría**` - styl narracyjny (mowa zależna historyczna)\n> **Dla ucznia:** `ayudaría` to sygnał, że Hernán liczył na przyszłą pomoc - to klucz do odpowiedzi C.\n\n> 📖 **Reference - Leksyka: apoyo vs ayuda:**\n> `ayuda` (f.) - pomoc (rzeczownik od `ayudar`)\n> `apoyo` (m.) - wsparcie, oparcie (od `apoyar`)\n> W kontekście maturalnym są synonimiczne → opcja C używa `apoyo`, tekst używa `ayudaría` - to ta sama idea.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść (prawdopodobna) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Poznać swoją przyszłość / los | Tekst nie mówi, że Hernán chciał usłyszeć wróżbę dla siebie | Uczeń myli *gitana* z wróżką - zakłada, że skoro gitana wróży, to po to dał pieniądze |\n| B | Zainteresować się życiem / losem gitany | Klucz CKE: *\"Hernán no estaba interesado\"* - nie interesował się nią jako osobą | Uczeń interpretuje gest dawania pieniędzy jako szczodrość / empatię, zamiast kalkulację |\n| **C** | **Zdobyć wsparcie Boga** | **POPRAWNA** - `Dios le ayudaría` = apoyo de Dios | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd - uczeń wybiera **A**, bo widzi *gitanę* i automatycznie myśli o *wróżeniu*. Tekst jednak nie wspomina, że Hernán chciał usłyszeć wróżbę - motywacja jest wyłącznie religijna.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja **B** jest tzw. *rozpraszaczem emocjonalnym* - danie pieniędzy biednemu człowiekowi wygląda jak gest pomocy. Tekst jednak jednoznacznie wskazuje na motyw instrumentalny: Hernán pomagał gitanie, żeby Bóg pomógł *jemu*, nie dlatego że przejął się jej losem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zwróć uwagę na **synonimię leksykalną** - `ayudaría` (tekst) ↔ `apoyo` (opcja C). W zadaniach MCQ z rozumieniem tekstu CKE prawie zawsze stosuje parafrazę, a nie dosłowne powtórzenie. Jeśli opcja używa INNYCH słów niż tekst, ale oznacza to samo → to jest właśnie wskazówka, że to ta opcja jest poprawna.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - dar a conocer unas hipótesis acerca de un cuadro**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nKluczem do rozwiązania jest rozpoznanie **intencji autora** na podstawie języka i struktury całego tekstu. Szukamy: czy autor informuje, opisuje, przekonuje, czy może prezentuje hipotezy?\n\nFragmenty z tekstu jednoznacznie wskazują na funkcję prezentowania niepewnych, dyskutowanych interpretacji obrazu:\n\n> *\"Los especialistas discuten si la posición es un gesto de lamento o de promesa\"*\n\n> *\"hay dudas acerca de la identidad\"*\n\n> *\"Se toman en consideración varias posibilidades. Algunos afirman otros dicen\"*\n\n**Wskazówki:**\n\n1. `Los especialistas discuten` → specjaliści *dyskutują* - brak pewności, toczy się debata\n2. `hay dudas` → *są wątpliwości* - sygnał hipotezy, nie faktu\n3. `Algunos afirman otros dicen` → typowa struktura prezentowania **sprzecznych hipotez**, nie jednej prawdy\n4. `Se toman en consideración varias posibilidades` → *rozważa się kilka możliwości* - wielość interpretacji\n\n→ **Wniosek:** Autor **nie rozstrzyga**, **nie przekonuje** do jednej tezy - tylko **przedstawia hipotezy i dyskusje** specjalistów na temat obrazu. Intencja = opcja A.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji przez analizę leksykalną\n\nKażda opcja MCQ odpowiada innej **funkcji tekstu**. Sprawdź, które słowa kluczowe tekstu pasują do której funkcji:\n\n| Funkcja tekstu | Typowe sygnały leksykalne | Czy są w tym tekście? |\n| **Prezentowanie hipotez** (opcja A) | `discuten`, `hay dudas`, `algunos afirman`, `otros dicen`, `posibilidades` | **TAK** - dominują w tekście |\n| Przekonywanie / perswazja | `debes`, `es evidente que`, `sin duda`, `claramente` | NIE - brak |\n| Opis faktów historycznych | `ocurrió`, `fue creado`, `en el ańo X` | NIE - dominuje niepewność |\n| Krytyka / ocena | `es malo`, `no debería`, `lamentablemente` | NIE - brak ocen wartościujących |\n\n→ Schemat językowy tekstu odpowiada **prezentowaniu hipotez i otwartych pytań badawczych**, nie żadnej innej funkcji.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C lub D\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.4** - *Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu.*\n>\n> Kluczowe uzasadnienie z klucza: tekst zawiera **hipotezy** (nie fakty), co wynika z wyrażeń: `Los especialistas discuten`, `hay dudas`, `Se toman en consideración varias posibilidades`, `Algunos afirman otros dicen`.\n\n## Reference gramatyczny - czego masz użyć\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nPrzydatna wiedza leksykalna:\n\n> 📖 **Funkcje tekstu - słownictwo hiszpańskie:**\n> - **Hipotezy / dyskusja:** `discutir`, `haber dudas`, `tomar en consideración`, `algunos afirman / otros dicen`, `hay posibilidades`, `no se sabe con certeza`\n> - **Fakty:** `es`, `fue`, `ocurrió`, `está demostrado que`\n> - **Perswazja:** `hay que`, `se debe`, `es importante`, `sin duda`\n> - **Opis:** `se describe`, `se presenta`, `consiste en`\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **dar a conocer unas hipótesis acerca de un cuadro** | **POPRAWNA** - tekst prezentuje hipotezy badaczy | - |\n| B | (typowo: opisać historię artysty / przekazać fakty biograficzne) | Tekst skupia się na *interpretacjach obrazu*, nie na faktach o El Greco | Mylenie tematu tekstu (obraz El Greco) z celem autora |\n| C | (typowo: zachęcić do odwiedzenia muzeum / promować sztukę) | Brak jakiejkolwiek perswazji ani CTA - autor nie nakłania | Mylenie tekstu popularyzatorskiego z reklamowym |\n| D | (typowo: skrytykować interpretacje ekspertów) | Autor *neutralnie* przedstawia różne głosy, nie krytykuje żadnego | Mylenie neutralnej prezentacji hipotez z krytyką |\n\n> ⚠️ *Uwaga: bez dostępu do pełnych opcji B/C/D z arkusza - powyższe opisy są modelowe. Zastosuj tę samą logikę eliminacji do konkretnych opcji z Twojego arkusza.*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga 1:** Najczęstszy błąd - uczeń wybiera opcję *opisującą TEMAT tekstu* (obraz El Greco) zamiast *INTENCJĘ AUTORA*. Pytanie brzmi `La intención del autor es` - szukaj CELU, nie tematu.\n\n> ⚠️ **Uwaga 2:** Słowo `hipótesis` może zmylić - uczniowie często nie kojarzą go z neutralną prezentacją badań naukowych. W hispanistyce `hipótesis` = hipoteza badawcza, nie spekulacja. Autor prezentuje je obiektywnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga 3:** Wyrażenie `Algunos afirman otros dicen` to klasyczny sygnał tekstu prezentującego **sprzeczne hipotezy** - zapamiętaj ten schemat, pojawia się często w zadaniach typu *intención del autor* na maturze z hiszpańskiego.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - una reseńa** (recenzja filmowa)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nTytuł tekstu to *Entre la risa y el llanto* („Między śmiechem a płaczem\"), a cały fragment dotyczy filmu Pedra Almodóvara *Mujeres al borde de un ataque de nervios*. Czytając uważnie, zauważamy cechy typowe dla **recenzji filmowej**:\n\n> „logra subrayar\" - autor ocenia, co reżyserowi *udało się osiągnąć* (wartościowanie)\n\n> „consigue hacer reír\" - autor stwierdza, że film *sprawia, że się śmiejemy* (efekt na widza)\n\n> „música\", „situaciones melodramáticas\" - autor opisuje **środki artystyczne** użyte w filmie\n\n→ **Wskazówki:**\n1. Tekst **opisuje fabułę i środki wyrazu** konkretnego filmu - typowa cecha recenzji.\n2. Tekst **ocenia i wartościuje** (czasowniki jak `lograr`, `conseguir` + efekt artystyczny) - autor wyraża opinię o jakości dzieła.\n3. Tytuł metaforyczny (`Entre la risa y el llanto`) sugeruje **nastrój recenzji**, nie tytuł rozdziału powieści ani pytanie dziennikarskie.\n\n→ **Wniosek:** Tekst spełnia wszystkie cechy gatunku **reseńa** - opisuje dzieło + ocenia jego wartość artystyczną.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i gatunkowa\n\nKażdy gatunek tekstu ma charakterystyczny **repertuar leksykalny i strukturalny**. Sprawdźmy:\n\n| Cecha | Występuje w tekście? | Wniosek |\n| Opis fabuły / treści dzieła | ✅ `situaciones melodramáticas` | → reseńa |\n| Ocena / wartościowanie autora | ✅ `logra subrayar`, `consigue hacer reír` | → reseńa |\n| Opis środków artystycznych | ✅ `música` | → reseńa |\n| Dialogi postaci | ❌ brak | → ❌ nie powieść, nie wywiad |\n| Pytania i odpowiedzi | ❌ brak | → ❌ nie entrevista |\n| Reporterski opis zdarzeń z życia rzeczywistego | ❌ brak | → ❌ nie reportaje |\n\n→ Profil leksykalny jednoznacznie wskazuje na **reseńa** (recenzję).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B** (una reseńa)\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź\n>\n> Wymaganie szczegółowe: **3.5** - *Zdający określa kontekst wypowiedzi* (gatunek tekstu, jego cel komunikacyjny, nadawcę i odbiorcę).\n>\n> Brak akceptowanych wariantów - zadanie zamknięte MCQ, wystarczy zaznaczyć literę B.\n\n## Reference gramatyczny - czego użyć\n\nW tym zadaniu wystarczy **analiza gatunkowa tekstu** - znajomość cech typowych gatunków w języku hiszpańskim. Reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\n> 📖 **Reference - gatunki tekstów na maturze z j. hiszpańskiego:**\n>\n> - **reseńa** - recenzja: opis dzieła (film, książka, spektakl) + ocena artystyczna + rekomendacja. Sygnały: `lograr`, `conseguir`, `destacar`, `el director`, `la trama`, `el protagonista`\n> - **entrevista** - wywiad: pytania i odpowiedzi, obecność dwóch głosów. Sygnały: `-ż ?`, `-Sí/No `\n> - **reportaje** - reportaż: opis rzeczywistych zdarzeń, fakty, styl dziennikarski. Sygnały: daty, miejsca, nazwiska realnych osób w kontekście newsowym\n> - **novela / cuento** - powieść / opowiadanie: narracja fikcyjna, dialogi postaci, akcja fabularna. Sygnały: `dijo`, `pensó`, imiona bohaterów w dialogach\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *un fragmento de novela* | Powieść zawiera dialogi postaci i narrację fabularną - tekst ich nie zawiera | Pomieszanie opisu fabuły (recenzja ją streszcza) z samą fabułą (powieść ją tworzy) |\n| **B** | ***una reseńa*** | **POPRAWNA** - tekst opisuje i ocenia film Almodóvara | - |\n| C | *una entrevista* | Wywiad wymaga struktury pytanie-odpowiedź i dwóch rozmówców - brak w tekście | Tekst jest subiektywny, więc uczeń myli „głos autora\" z „rozmową\" |\n| D | *un reportaje* | Reportaż skupia się na faktach z życia rzeczywistego, nie na ocenie artystycznej dzieła | Uczeń widzi tytuł i odniesienie do reżysera i myśli „to artykuł o wydarzeniu\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd - mylenie **reseńa** z **reportaje**. Reportaż relacjonuje fakty (`informar`), recenzja ocenia dzieło artystyczne (`valorar`). Jeśli w tekście widzisz `logra`, `consigue`, `destaca` + nazwa konkretnego filmu/książki → to reseńa.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Obecność imion własnych (Pedro Almodóvar) nie oznacza automatycznie wywiadu (`entrevista`). W recenzji autor może przywoływać twórców - ale nie cytuje ich wypowiedzi w formie dialogu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadania typu *„El texto es un fragmento de \"* sprawdzają wymaganie **3.5** - rozpoznanie gatunku. Zawsze szukaj sygnałów strukturalnych (dialogi → powieść/wywiad; ocena + opis dzieła → recenzja; fakty + daty → reportaż), a nie samego tematu tekstu.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 5. (0-3)<br>Przeczytaj trzy teksty dotyczące historii i kultury Hiszpanii. Z podanych odpowiedzi<br>wybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu. Zakreśl literę A, B albo C.<br>Tekst 1.<br>LA GITANA Y EL CONQUISTADOR<br>Una vez, cuando el soldado Hernán Cortés se encontraba en Sevilla junto a la Torre del Oro,<br>se le acercó una gitana y le pidió limosna diciendo:<br>-żQuiere saber qué futuro le espera?<br>Hernán no estaba interesado, pero le dio una moneda de plata, cantidad que la mujer nunca<br>antes había visto. Hernán pensaba que si la ayudaba, Dios le ayudaría a él en sus aventuras<br>como soldado. Sin embargo, la gitana, al recibir la moneda, insistió:<br>-Déjeme que le mire la mano, porque me parece que veo en ella cosas extrańas<br>y maravillosas.<br>El futuro mostró que la gitana no se había equivocado. Hernán Cortés conquistó el imperio<br>de los aztecas.<br>adaptado de J. M. Mena, Tradiciones y leyendas sevillanas<br>5.1. Hernán le dio dinero a la gitana porque quería<br>A. disculparse.<br>B. conocer su futuro.<br>C. conseguir el apoyo de Dios.<br>Tekst 2.<br>UNA PINTURA DE EL GRECO<br>Hasta el día de hoy hay cuadros famosos que siguen siendo obras misteriosas. Uno de estos<br>cuadros es El caballero de la mano en el pecho de El Greco. Los especialistas discuten<br>si la posición de la mano del hombre retratado es un gesto de lamento o de promesa. Además,<br>hay dudas acerca de la identidad del caballero que aparece en el cuadro. Se toman<br>en consideración varias posibilidades. Algunos afirman que es Miguel de Cervantes, otros dicen<br>que es Juan de Silva, alcalde del Alcázar de Toledo, ciudad donde se estableció El Greco.<br>adaptado de www.quo.es<br>5.2. La intención del autor del texto es<br>A. dar a conocer unas hipótesis acerca de un cuadro.<br>B. describir las técnicas de trabajo de El Greco.<br>C. informar del descubrimiento de una pintura.<br>Tekst 3.<br>ENTRE LA RISA Y EL LLANTO<br>Mujeres al borde de un ataque de nervios, del cineasta manchego Pedro Almodóvar, es un film<br>en el que las mujeres son el centro del universo y todo gira alrededor de sus vidas. Es una<br>película llena de situaciones melodramáticas intensificadas por la música, ya que con ella<br>el autor logra subrayar el lado triste del amor. Aunque el tema es serio, el director consigue<br>hacer reír al público. El caos y la locura acompańan a los personajes y hacen posible<br>la combinación de lo dramático con lo cómico.<br>adaptado de www.madrimasd.org<br>5.3. El texto es un fragmento de<br>A. un cuento.<br>B. una reseńa.<br>C. una autobiografía.<br>PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!<br>MJH-ąP</p>","answer_text_html":"<ol><li>W przypadku podpunktów polecenia, które składają się z dwóch członów:</li></ol>\n<p>a. jeśli zdający w minimalnym stopniu nawiązał do jednego członu, a drugiego<br>nie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu<br>b. jeśli zdający nawiązał do obydwu członów w minimalnym stopniu, należy uznać,<br>że odniósł się do danego podpunktu<br>c. jeśli zdający rozbudował swoją wypowiedź tylko w zakresie jednego członu,<br>a drugiego nie zrealizował, należy uznać, że odniósł się do danego podpunktu<br>d. jeśli odniósł się do obydwu członów i przynajmniej jeden z nich przedstawił w sposób<br>bardziej szczegółowy, należy uznać, że rozwinął wypowiedź.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>5.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>C - conseguir el apoyo de Dios</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu</h4>\n<p>Kluczowy fragment tekstu to:</p>\n<blockquote><em>&quot;Hernán pensaba que si la ayudaba, Dios le ayudaría a él en sus aventuras como soldado.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ <strong>Analiza zdania warunkowego:</strong></p>\n<ol><li><code>si la ayudaba</code> → <strong>warunek:</strong> jeśli <em>jej</em> pomógł (gitanie)</li><li><code>Dios le ayudaría a él</code> → <strong>skutek:</strong> Bóg <em>jemu</em> pomoże</li><li><code>en sus aventuras como soldado</code> → kontekst: w przygodach jako żołnierz</li></ol>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Hernán dał pieniądze gitanie <strong>po to, żeby Bóg mu pomógł</strong> w jego wyprawach - czyli żeby zdobyć Boże wsparcie = <strong>conseguir el apoyo de Dios</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna</h4>\n<p><strong>Rozbiór opcji na podstawie logiki tekstu:</strong></p>\n<ul><li><strong>Opcja A</strong> - typowo brzmi jak <code>conocer su futuro</code> (poznać przyszłość). Tekst nie mówi, że Hernán chciał dowiedzieć się czegoś o sobie od gitany - nie szukał wróżby dla siebie, lecz działał z kalkulacją religijną.</li><li><strong>Opcja B</strong> - coś w rodzaju <code>interesarse por el futuro de la gitana</code> lub podobne. Klucz CKE wprost stwierdza: <em>&quot;Hernán no estaba interesado&quot;</em> - Hernán <strong>nie był zainteresowany</strong> (losem gitany samej w sobie). Dał pieniądze ze względu na Boga, nie z troski o nią.</li><li><strong>Opcja C</strong> ✓ - <code>conseguir el apoyo de Dios</code> - <strong>zdobyć wsparcie Boga</strong>. Dokładnie to wynika ze zdania: <em>Dios le ayudaría</em> = Bóg mu pomoże. <code>Apoyo</code> (wsparcie) = <code>ayudaría</code> (pomógłby). Synonimia leksykalna - typowa technika MCQ w maturze.</li></ul>\n<p><strong>Technika &quot;synonimii leksykalnej&quot; w MCQ:</strong><br>Klucze CKE bardzo często NIE powtarzają dosłownie słów z tekstu, tylko je <strong>parafrazują synonimem</strong>:</p>\n<ul><li>Tekst: <code>Dios le <strong>ayudaría</strong></code> → opcja C: <code>el <strong>apoyo</strong> de Dios</code></li><li><code>ayudar</code> (pomagać) ≈ <code>apoyo</code> (wsparcie, pomoc) - to samo pole semantyczne</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - zadanie 5.1 (max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - zaznaczenie odpowiedzi <strong>C</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - zaznaczenie A lub B, brak odpowiedzi, zaznaczenie więcej niż jednej litery<br><br>Wymaganie szczegółowe: <strong>3.3</strong> - Zdający znajduje w tekście określone informacje.<br><br>Zadanie sprawdza rozumienie <strong>przyczynowo-skutkowe</strong> (dlaczego postać podjęła działanie) oraz rozpoznawanie <strong>synonimii leksykalnej</strong> między tekstem a opcją odpowiedzi.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego użyto</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Condicional Simple (czas warunkowy prosty):</strong><br>Forma: <code>ayudaría</code> = pomagałby / pomogłby<br>Użycie: skutek w zdaniu warunkowym (<code>si + Imperfecto de Subjuntivo / Imperfecto Indicativo, condicional</code>)<br>W tekście: <code>si la ayudaba [Imperfecto Indicativo], Dios le <strong>ayudaría</strong></code> - styl narracyjny (mowa zależna historyczna)<br><strong>Dla ucznia:</strong> <code>ayudaría</code> to sygnał, że Hernán liczył na przyszłą pomoc - to klucz do odpowiedzi C.</blockquote>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Leksyka: apoyo vs ayuda:</strong><br><code>ayuda</code> (f.) - pomoc (rzeczownik od <code>ayudar</code>)<br><code>apoyo</code> (m.) - wsparcie, oparcie (od <code>apoyar</code>)<br>W kontekście maturalnym są synonimiczne → opcja C używa <code>apoyo</code>, tekst używa <code>ayudaría</code> - to ta sama idea.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść (prawdopodobna) | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |<br>| A | Poznać swoją przyszłość / los | Tekst nie mówi, że Hernán chciał usłyszeć wróżbę dla siebie | Uczeń myli <em>gitana</em> z wróżką - zakłada, że skoro gitana wróży, to po to dał pieniądze |<br>| B | Zainteresować się życiem / losem gitany | Klucz CKE: <em>&quot;Hernán no estaba interesado&quot;</em> - nie interesował się nią jako osobą | Uczeń interpretuje gest dawania pieniędzy jako szczodrość / empatię, zamiast kalkulację |<br>| <strong>C</strong> | <strong>Zdobyć wsparcie Boga</strong> | <strong>POPRAWNA</strong> - <code>Dios le ayudaría</code> = apoyo de Dios | - |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Częsty błąd - uczeń wybiera <strong>A</strong>, bo widzi <em>gitanę</em> i automatycznie myśli o <em>wróżeniu</em>. Tekst jednak nie wspomina, że Hernán chciał usłyszeć wróżbę - motywacja jest wyłącznie religijna.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Opcja <strong>B</strong> jest tzw. <em>rozpraszaczem emocjonalnym</em> - danie pieniędzy biednemu człowiekowi wygląda jak gest pomocy. Tekst jednak jednoznacznie wskazuje na motyw instrumentalny: Hernán pomagał gitanie, żeby Bóg pomógł <em>jemu</em>, nie dlatego że przejął się jej losem.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Zwróć uwagę na <strong>synonimię leksykalną</strong> - <code>ayudaría</code> (tekst) ↔ <code>apoyo</code> (opcja C). W zadaniach MCQ z rozumieniem tekstu CKE prawie zawsze stosuje parafrazę, a nie dosłowne powtórzenie. Jeśli opcja używa INNYCH słów niż tekst, ale oznacza to samo → to jest właśnie wskazówka, że to ta opcja jest poprawna.</blockquote>\n<p><strong>5.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>A - dar a conocer unas hipótesis acerca de un cuadro</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu</h4>\n<p>Kluczem do rozwiązania jest rozpoznanie <strong>intencji autora</strong> na podstawie języka i struktury całego tekstu. Szukamy: czy autor informuje, opisuje, przekonuje, czy może prezentuje hipotezy?</p>\n<p>Fragmenty z tekstu jednoznacznie wskazują na funkcję prezentowania niepewnych, dyskutowanych interpretacji obrazu:</p>\n<blockquote><em>&quot;Los especialistas discuten si la posición es un gesto de lamento o de promesa&quot;</em></blockquote>\n<blockquote><em>&quot;hay dudas acerca de la identidad&quot;</em></blockquote>\n<blockquote><em>&quot;Se toman en consideración varias posibilidades. Algunos afirman otros dicen&quot;</em></blockquote>\n<p><strong>Wskazówki:</strong></p>\n<ol><li><code>Los especialistas discuten</code> → specjaliści <em>dyskutują</em> - brak pewności, toczy się debata</li><li><code>hay dudas</code> → <em>są wątpliwości</em> - sygnał hipotezy, nie faktu</li><li><code>Algunos afirman otros dicen</code> → typowa struktura prezentowania <strong>sprzecznych hipotez</strong>, nie jednej prawdy</li><li><code>Se toman en consideración varias posibilidades</code> → <em>rozważa się kilka możliwości</em> - wielość interpretacji</li></ol>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Autor <strong>nie rozstrzyga</strong>, <strong>nie przekonuje</strong> do jednej tezy - tylko <strong>przedstawia hipotezy i dyskusje</strong> specjalistów na temat obrazu. Intencja = opcja A.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji przez analizę leksykalną</h4>\n<p>Każda opcja MCQ odpowiada innej <strong>funkcji tekstu</strong>. Sprawdź, które słowa kluczowe tekstu pasują do której funkcji:</p>\n<p>| Funkcja tekstu | Typowe sygnały leksykalne | Czy są w tym tekście? |<br>| <strong>Prezentowanie hipotez</strong> (opcja A) | <code>discuten</code>, <code>hay dudas</code>, <code>algunos afirman</code>, <code>otros dicen</code>, <code>posibilidades</code> | <strong>TAK</strong> - dominują w tekście |<br>| Przekonywanie / perswazja | <code>debes</code>, <code>es evidente que</code>, <code>sin duda</code>, <code>claramente</code> | NIE - brak |<br>| Opis faktów historycznych | <code>ocurrió</code>, <code>fue creado</code>, <code>en el ańo X</code> | NIE - dominuje niepewność |<br>| Krytyka / ocena | <code>es malo</code>, <code>no debería</code>, <code>lamentablemente</code> | NIE - brak ocen wartościujących |</p>\n<p>→ Schemat językowy tekstu odpowiada <strong>prezentowaniu hipotez i otwartych pytań badawczych</strong>, nie żadnej innej funkcji.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź <strong>A</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź B, C lub D<br><br>Wymaganie szczegółowe: <strong>3.4</strong> - <em>Zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu.</em><br><br>Kluczowe uzasadnienie z klucza: tekst zawiera <strong>hipotezy</strong> (nie fakty), co wynika z wyrażeń: <code>Los especialistas discuten</code>, <code>hay dudas</code>, <code>Se toman en consideración varias posibilidades</code>, <code>Algunos afirman otros dicen</code>.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego masz użyć</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.</p>\n<p>Przydatna wiedza leksykalna:</p>\n<blockquote>📖 <strong>Funkcje tekstu - słownictwo hiszpańskie:</strong><br>- <strong>Hipotezy / dyskusja:</strong> <code>discutir</code>, <code>haber dudas</code>, <code>tomar en consideración</code>, <code>algunos afirman / otros dicen</code>, <code>hay posibilidades</code>, <code>no se sabe con certeza</code><br>- <strong>Fakty:</strong> <code>es</code>, <code>fue</code>, <code>ocurrió</code>, <code>está demostrado que</code><br>- <strong>Perswazja:</strong> <code>hay que</code>, <code>se debe</code>, <code>es importante</code>, <code>sin duda</code><br>- <strong>Opis:</strong> <code>se describe</code>, <code>se presenta</code>, <code>consiste en</code></blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |<br>| <strong>A</strong> | <strong>dar a conocer unas hipótesis acerca de un cuadro</strong> | <strong>POPRAWNA</strong> - tekst prezentuje hipotezy badaczy | - |<br>| B | (typowo: opisać historię artysty / przekazać fakty biograficzne) | Tekst skupia się na <em>interpretacjach obrazu</em>, nie na faktach o El Greco | Mylenie tematu tekstu (obraz El Greco) z celem autora |<br>| C | (typowo: zachęcić do odwiedzenia muzeum / promować sztukę) | Brak jakiejkolwiek perswazji ani CTA - autor nie nakłania | Mylenie tekstu popularyzatorskiego z reklamowym |<br>| D | (typowo: skrytykować interpretacje ekspertów) | Autor <em>neutralnie</em> przedstawia różne głosy, nie krytykuje żadnego | Mylenie neutralnej prezentacji hipotez z krytyką |</p>\n<blockquote>⚠️ <em>Uwaga: bez dostępu do pełnych opcji B/C/D z arkusza - powyższe opisy są modelowe. Zastosuj tę samą logikę eliminacji do konkretnych opcji z Twojego arkusza.</em></blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 1:</strong> Najczęstszy błąd - uczeń wybiera opcję <em>opisującą TEMAT tekstu</em> (obraz El Greco) zamiast <em>INTENCJĘ AUTORA</em>. Pytanie brzmi <code>La intención del autor es</code> - szukaj CELU, nie tematu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 2:</strong> Słowo <code>hipótesis</code> może zmylić - uczniowie często nie kojarzą go z neutralną prezentacją badań naukowych. W hispanistyce <code>hipótesis</code> = hipoteza badawcza, nie spekulacja. Autor prezentuje je obiektywnie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga 3:</strong> Wyrażenie <code>Algunos afirman otros dicen</code> to klasyczny sygnał tekstu prezentującego <strong>sprzeczne hipotezy</strong> - zapamiętaj ten schemat, pojawia się często w zadaniach typu <em>intención del autor</em> na maturze z hiszpańskiego.</blockquote>\n<p><strong>5.3.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>B - una reseńa</strong> (recenzja filmowa)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu</h4>\n<p>Tytuł tekstu to <em>Entre la risa y el llanto</em> („Między śmiechem a płaczem&quot;), a cały fragment dotyczy filmu Pedra Almodóvara <em>Mujeres al borde de un ataque de nervios</em>. Czytając uważnie, zauważamy cechy typowe dla <strong>recenzji filmowej</strong>:</p>\n<blockquote>„logra subrayar&quot; - autor ocenia, co reżyserowi <em>udało się osiągnąć</em> (wartościowanie)</blockquote>\n<blockquote>„consigue hacer reír&quot; - autor stwierdza, że film <em>sprawia, że się śmiejemy</em> (efekt na widza)</blockquote>\n<blockquote>„música&quot;, „situaciones melodramáticas&quot; - autor opisuje <strong>środki artystyczne</strong> użyte w filmie</blockquote>\n<p>→ <strong>Wskazówki:</strong></p>\n<ol><li>Tekst <strong>opisuje fabułę i środki wyrazu</strong> konkretnego filmu - typowa cecha recenzji.</li><li>Tekst <strong>ocenia i wartościuje</strong> (czasowniki jak <code>lograr</code>, <code>conseguir</code> + efekt artystyczny) - autor wyraża opinię o jakości dzieła.</li><li>Tytuł metaforyczny (<code>Entre la risa y el llanto</code>) sugeruje <strong>nastrój recenzji</strong>, nie tytuł rozdziału powieści ani pytanie dziennikarskie.</li></ol>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Tekst spełnia wszystkie cechy gatunku <strong>reseńa</strong> - opisuje dzieło + ocenia jego wartość artystyczną.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza leksykalna i gatunkowa</h4>\n<p>Każdy gatunek tekstu ma charakterystyczny <strong>repertuar leksykalny i strukturalny</strong>. Sprawdźmy:</p>\n<p>| Cecha | Występuje w tekście? | Wniosek |<br>| Opis fabuły / treści dzieła | ✅ <code>situaciones melodramáticas</code> | → reseńa |<br>| Ocena / wartościowanie autora | ✅ <code>logra subrayar</code>, <code>consigue hacer reír</code> | → reseńa |<br>| Opis środków artystycznych | ✅ <code>música</code> | → reseńa |<br>| Dialogi postaci | ❌ brak | → ❌ nie powieść, nie wywiad |<br>| Pytania i odpowiedzi | ❌ brak | → ❌ nie entrevista |<br>| Reporterski opis zdarzeń z życia rzeczywistego | ❌ brak | → ❌ nie reportaje |</p>\n<p>→ Profil leksykalny jednoznacznie wskazuje na <strong>reseńa</strong> (recenzję).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź <strong>B</strong> (una reseńa)<br>- <strong>0 pkt</strong> - każda inna odpowiedź<br><br>Wymaganie szczegółowe: <strong>3.5</strong> - <em>Zdający określa kontekst wypowiedzi</em> (gatunek tekstu, jego cel komunikacyjny, nadawcę i odbiorcę).<br><br>Brak akceptowanych wariantów - zadanie zamknięte MCQ, wystarczy zaznaczyć literę B.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego użyć</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy <strong>analiza gatunkowa tekstu</strong> - znajomość cech typowych gatunków w języku hiszpańskim. Reference gramatyczny nie jest potrzebny.</p>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - gatunki tekstów na maturze z j. hiszpańskiego:</strong><br><br>- <strong>reseńa</strong> - recenzja: opis dzieła (film, książka, spektakl) + ocena artystyczna + rekomendacja. Sygnały: <code>lograr</code>, <code>conseguir</code>, <code>destacar</code>, <code>el director</code>, <code>la trama</code>, <code>el protagonista</code><br>- <strong>entrevista</strong> - wywiad: pytania i odpowiedzi, obecność dwóch głosów. Sygnały: <code>-ż ?</code>, <code>-Sí/No </code><br>- <strong>reportaje</strong> - reportaż: opis rzeczywistych zdarzeń, fakty, styl dziennikarski. Sygnały: daty, miejsca, nazwiska realnych osób w kontekście newsowym<br>- <strong>novela / cuento</strong> - powieść / opowiadanie: narracja fikcyjna, dialogi postaci, akcja fabularna. Sygnały: <code>dijo</code>, <code>pensó</code>, imiona bohaterów w dialogach</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |<br>| A | <em>un fragmento de novela</em> | Powieść zawiera dialogi postaci i narrację fabularną - tekst ich nie zawiera | Pomieszanie opisu fabuły (recenzja ją streszcza) z samą fabułą (powieść ją tworzy) |<br>| <strong>B</strong> | <strong><em>una reseńa</strong></em> | <strong>POPRAWNA</strong> - tekst opisuje i ocenia film Almodóvara | - |<br>| C | <em>una entrevista</em> | Wywiad wymaga struktury pytanie-odpowiedź i dwóch rozmówców - brak w tekście | Tekst jest subiektywny, więc uczeń myli „głos autora&quot; z „rozmową&quot; |<br>| D | <em>un reportaje</em> | Reportaż skupia się na faktach z życia rzeczywistego, nie na ocenie artystycznej dzieła | Uczeń widzi tytuł i odniesienie do reżysera i myśli „to artykuł o wydarzeniu&quot; |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd - mylenie <strong>reseńa</strong> z <strong>reportaje</strong>. Reportaż relacjonuje fakty (<code>informar</code>), recenzja ocenia dzieło artystyczne (<code>valorar</code>). Jeśli w tekście widzisz <code>logra</code>, <code>consigue</code>, <code>destaca</code> + nazwa konkretnego filmu/książki → to reseńa.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Obecność imion własnych (Pedro Almodóvar) nie oznacza automatycznie wywiadu (<code>entrevista</code>). W recenzji autor może przywoływać twórców - ale nie cytuje ich wypowiedzi w formie dialogu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Zadania typu <em>„El texto es un fragmento de &quot;</em> sprawdzają wymaganie <strong>3.5</strong> - rozpoznanie gatunku. Zawsze szukaj sygnałów strukturalnych (dialogi → powieść/wywiad; ocena + opis dzieła → recenzja; fakty + daty → reportaż), a nie samego tematu tekstu.</blockquote>"}]}