{"id":"jezyk-hiszpanski-2020-czerwiec-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2020-czerwiec-matura-podstawowa","number":"8","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nżCUÁNTAS VECES HA SALIDO LA MONA LISA DEL LOUVRE?\nDejando aparte los ańos de las guerras mundiales, cuando fue evacuada del Museo del Louvre\npara su protección, la célebre 8.1. de Leonardo da Vinci solo ha abandonado tres veces\nsu casa parisina. La primera fue en 1911, cuando un exguardia del museo, Vincenzo Perugia,\nentró en el Louvre a las siete de la mańana, descolgó el cuadro, lo sacó del marco y se llevó\nla tela escondida 8.2. de la ropa. Finalmente la Mona Lisa apareció, dos ańos después,\nen Italia, cuando el ladrón intentaba 8.3. al director de la Galería Uffizi en Florencia.\nEste denunció el caso a la policía. En 1914 los italianos 8.4. el famoso cuadro a la capital\nfrancesa. Luego la Mona Lisa viajó en dos 8.5. más, aunque solo para ser presentada\nen público.\nadaptado de www.muyhistoria.es\n8.1.\nA. exposición\nB. obra\nC. tarea\n8.2.\nA. debajo\nB. delante\nC. encima\n8.3.\nA. venderse\nB. venderle\nC. venderla\n8.4.\nA. ordenaron\nB. recogieron\nC. devolvieron\n8.5.\nA. pruebas\nB. ocasiones\nC. posibilidades\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJH-ąP","answer":null,"answer_text":"8. Realizacja podpunktu polecenia za pomocą co najmniej trzech słów/wyrażeń odnoszących\nsię do różnych aspektów, jest uznawana za podpunkt rozwinięty, np.\n• poinformuj, w jaki sposób przygotowywaliście się do nakręcenia tej sceny\nPara realizar nuestra película tuvimos que preparar los disfraces, los decorados\ny muchos accesorios.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - *obra***\n\nZdanie: *\" la célebre **obra** de Leonardo da Vinci solo ha abandonado tres veces su casa parisina.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu\n\nTekst dotyczy **Mona Lisy** - słynnego obrazu Leonarda da Vinci. Luka 8.1. wymaga słowa, które poprawnie opisze ten przedmiot:\n\n> *\" la célebre **8.1.** de Leonardo da Vinci solo ha abandonado tres veces su casa parisina.\"*\n\n→ Szukamy rzeczownika żeńskiego (rodzajnik *la célebre* → rodzaj żeński), który:\n1. Opisuje **Mona Lisę** jako dzieło sztuki\n2. Pasuje gramatycznie: *la célebre * + zdanie podmiotowe *que ha abandonado*\n3. Pasuje semantycznie: słynne dzieło, które można \"opuścić\" (wyjechać z muzeum)\n\n→ **Opcja B: *obra*** = dzieło (sztuki/literackie)\n- *la obra de Leonardo da Vinci* = dzieło Leonarda da Vinci → Mona Lisa jako dzieło malarskie\n- *la célebre obra* = słynne dzieło ✓\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Słowo | Znaczenie | Dlaczego nie pasuje |\n| A | *exposición* | wystawa, ekspozycja | *la célebre exposición de Leonardo * = słynna wystawa Leonarda → nie - Mona Lisa to dzieło, nie wystawa |\n| **B** | ***obra*** | **dzieło (sztuki)** | **la célebre obra de Leonardo* = słynne dzieło Leonarda → POPRAWNE** |\n| C | *tarea* | zadanie, praca (do wykonania) | *la célebre tarea de Leonardo * = słynne zadanie Leonarda → nie - tarea to obowiązek/praca, nie dzieło artystyczne |\n\n**Analiza semantyczna:**\n- *obra* (f.) = dzieło artystyczne, literackie, architektoniczne; *obra de arte* = dzieło sztuki\n- *exposición* = wystawa (wydarzenie tymczasowe) - Mona Lisa nie jest \"wystawą\"\n- *tarea* = zadanie, obowiązek szkolny/zawodowy - nie stosuje się do dzieła sztuki\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*obra*)\n> - **0 pkt** - odpowiedzi A (*exposición*) lub C (*tarea*)\n> - **Wymaganie ogólne:** I. Znajomość środków językowych\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1 - Zdający posługuje się zasobem środków leksykalnych\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *obra* (dzieło):**\n> - *la obra* (f.) = dzieło sztuki, utwór, praca twórcza\n> - *obra de arte* = dzieło sztuki\n> - *obra literaria* = dzieło literackie\n> - *obra maestra* = arcydzieło\n> - *estar en obras* = być w remoncie (inne znaczenie: roboty budowlane)\n> - Przykład: *La Gioconda es la obra más famosa de Leonardo.* = La Gioconda to najsłynniejsze dzieło Leonarda.\n\n> 📖 **Reference - *exposición* vs *obra*:**\n> - *exposición* = wystawa (tymczasowe wydarzenie w muzeum/galerii)\n> - *obra* = konkretne dzieło sztuki (obraz, rzeźba, utwór)\n> - Przykład: *El Prado organiza una exposición con diez obras de Velázquez.*\n> = Prado organizuje wystawę z dziesięcioma dziełami Velázqueza.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Słowo | Dlaczego błędne | Typowa pułapka |\n| A | *exposición* | Mona Lisa jest dziełem, a nie wystawą - *exposición* to wydarzenie, nie obiekt artystyczny | Uczeń kojarzy obraz z galerią/wystawą i wybiera *exposición* |\n| **B** | ***obra*** | **POPRAWNA** - *obra de arte* = dzieło sztuki, tu: obraz Leonarda | - |\n| C | *tarea* | *Tarea* = zadanie do wykonania (szkolne, zawodowe) - zupełnie inny kontekst | Mylenie z *trabajo* (praca) lub *misión* (misja) |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *obra* ma dwa znaczenia w języku hiszpańskim: (1) dzieło artystyczne (*obra de arte, obra maestra*) oraz (2) remont/budowa (*estar en obras, obras en la calle*). W kontekście sztuki i literatury zawsze oznacza \"dzieło\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie mylić *obra* z *trabajo* - *trabajo* = praca (czynność, zatrudnienie), natomiast *obra* = konkretny wytwór artystyczny lub literacki.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rodzajnik *la* przed luką wskazuje na rzeczownik żeński - wszystkie opcje (A, B, C) są żeńskie, więc nie eliminuje to błędnych odpowiedzi. Decyduje znaczenie leksykalne w kontekście Mona Lisy.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - *debajo***\n\nZdanie: *\" lo sacó del marco y se llevó la tela escondida **debajo** de la ropa.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu\n\nFragment tekstu dotyczący luki 8.2.:\n\n> *\" Vincenzo Perugia, entró en el Louvre a las siete de la mańana, descolgó el cuadro, lo sacó del marco y se llevó la tela escondida **8.2.** de la ropa.\"*\n\n→ Kontekst: Złodziej ukradł Mona Lisę i wyniósł ją z muzeum. Ukrył płótno (*la tela*) ** ** swojego ubrania.\n\n→ Logika sytuacji: złodziej chce **ukryć** (*escondida*) obraz pod/w ubraniu. Fizycznie chodzi o schowanie płótna:\n- *debajo de la ropa* = pod ubraniem → naturalny sposób przemycenia ukrytego przedmiotu\n- *delante de la ropa* = przed ubraniem → nie ma sensu (widoczne)\n- *encima de la ropa* = na/nad ubraniem → na wierzchu, widoczne, nie ukryte\n\n→ **Odpowiedź A: *debajo de la ropa*** = pod ubraniem - jedyna opcja logicznie zgodna ze słowem *escondida* (ukryta).\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Wyrażenie przyimkowe | Znaczenie | Czy logiczne z *escondida*? |\n| **A** | ***debajo de*** | **pod** | TAK - ukryte pod ubraniem ✓ |\n| B | *delante de* | przed | NIE - przed ubraniem = widoczne |\n| C | *encima de* | na, na wierzchu | NIE - na ubraniu = widoczne, nie ukryte |\n\n**Klucz semantyczny:** słowo *escondida* (ukryta) wymaga, żeby przedmiot był **niewidoczny** - tylko *debajo de* (pod) gwarantuje ukrycie.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (*debajo*)\n> - **0 pkt** - odpowiedzi B (*delante*) lub C (*encima*)\n> - **Wymaganie ogólne:** I. Znajomość środków językowych\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1 - Zdający posługuje się zasobem środków leksykalnych (tu: przyimki miejsca)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - przyimki miejsca (*preposiciones de lugar*) z *de*:**\n>\n> | Przyimek | Znaczenie | Przykład |\n> |----------|-----------|---------|\n> | *debajo de* | pod (poniżej) | *El gato está **debajo de** la mesa.* |\n> | *encima de* | na, nad, na wierzchu | *El libro está **encima de** la mesa.* |\n> | *delante de* | przed (z przodu) | *Está **delante de** la tienda.* |\n> | *detrás de* | za, z tyłu | *Está **detrás de** la silla.* |\n> | *al lado de* | obok | *Está **al lado de** la puerta.* |\n> | *dentro de* | wewnątrz | *Está **dentro de** la caja.* |\n\n> **Pułapka: *encima de* vs *debajo de*:**\n> - *encima de* = na wierzchu, widoczne → antonim\n> - *debajo de* = pod spodem, ukryte → poprawna opcja\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Słowo | Dlaczego błędne | Typowa pułapka |\n| **A** | ***debajo*** | **POPRAWNA** - *escondida debajo de la ropa* = ukryta pod ubraniem | - |\n| B | *delante* | *escondida delante de la ropa* = ukryta przed ubraniem → bez sensu fizycznie | Uczeń myli *delante* (przed) z *dentro* (wewnątrz) lub po prostu nie czyta kontekstu |\n| C | *encima* | *escondida encima de la ropa* = ukryta na ubraniu → widoczna, nie ukryta (sprzeczność) | Uczeń kojarzy *esconder algo encima* bez analizy logicznej; *encima* to antonim |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Encima de* i *debajo de* to antonimiczna para przyimkowa (jak *arriba/abajo*). Ubranie na ciele = *encima* to na wierzchu - widoczne. Pod ubraniem = *debajo* = ukryte. W zadaniach leksykalnych zawsze sprawdzaj **logikę sytuacji**, nie tylko znaczenie słowa.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *escondida* (ukryta) to imiesłów od *esconder* (ukrywać). Jest kluczem do odpowiedzi - wymaga przyimka oznaczającego \"niewidoczność/ukrycie\". *Debajo de* spełnia ten warunek; *encima de* i *delante de* - nie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Na maturze przyimki miejsca (Zadanie 8 i 9) są sprawdzane zarówno w kontekście leksykalnym (gdzie jest przedmiot?), jak i gramatycznym (collocations). Tu decyduje **kontekst fizyczny** ukrycia płótna.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - *venderla***\n\nZdanie: *\" cuando el ladrón intentaba **venderla** al director de la Galería Uffizi en Florencia.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu\n\nFragment tekstu dotyczący luki 8.3.:\n\n> *\"Finalmente la Mona Lisa apareció, dos ańos después, en Italia, cuando el ladrón intentaba **8.3.** al director de la Galería Uffizi en Florencia.\"*\n\n→ Kontekst: Złodziej chciał **sprzedać** Mona Lisę dyrektorowi galerii. Kogo lub co chciał sprzedać?\n- *la Mona Lisa* = dzieło żeńskie (f. sg.) → zaimek dopełnieniowy: **la** (accusativo)\n- Sprzedać → *vender* + komu? (*a alguien* = *le*) + co? (*algo* = *la*)\n\n→ Trzy opcje to formy bezokolicznikowe *vender* z różnymi zaimkami enklitycznymi:\n- **venderla** = sprzedać **ją** (Mona Lisę - bezpośredni obiekt *la*)\n- *venderle* = sprzedać **mu** (dyrektorowi - pośredni obiekt *le*)\n- *venderse* = sprzedać **się** (zwrotne - bez sensu w kontekście złodzieja)\n\n→ **Odpowiedź C: *venderla*** = sprzedać ją (Mona Lisę) [dyrektorowi]\n\nZdanie po wstawieniu: *\"intentaba **venderla** al director\"* = próbował sprzedać ją dyrektorowi ✓\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna zaimków enklitycznych\n\n**Kluczowa reguła - zaimki przy bezokoliczniku:**\n\n| Zaimek | Funkcja | Antecedent w tekście |\n| *la* (biernik, f. sg.) | dopełnienie bliższe = co? | *la Mona Lisa* / *la tela* (f. sg.) |\n| *le* (celownik) | dopełnienie dalsze = komu? | *al director* (m. sg.) |\n| *se* (zwrotny) | podmiot = siebie | brak sensu w kontekście |\n\n→ Pytanie: *intentaba vender **qué**?* (próbował sprzedać **co**?)\n→ Odpowiedź z tekstu: *la Mona Lisa* → *la* → **venderla** ✓\n\n→ *\"intentaba vender**la** al director\"* = próbował sprzedać JĄ (Mona Lisę) dyrektorowi\n\n**Dlaczego nie *venderle*?**\n*venderle al director* = sprzedać mu dyrektorowi → zdanie bez obiektu bezpośredniego, niekompletne semantycznie. Nie wiadomo, co chciał sprzedać.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*venderla*)\n> - **0 pkt** - odpowiedzi A (*venderse*) lub B (*venderle*)\n> - **Wymaganie ogólne:** I. Znajomość środków językowych\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1 - gramatyka (zaimki enklityczne przy bezokoliczniku)\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - zaimki enklityczne przy bezokoliczniku (*pronombres clíticos*):**\n> Forma: bezokolicznik + zaimek (bez spacji, jedno słowo)\n> - *vender + la* → *venderla* (sprzedać ją - dopełnienie bliższe, f. sg.)\n> - *vender + le* → *venderle* (sprzedać mu - dopełnienie dalsze)\n> - *vender + se* → *venderse* (sprzedać się - zwrotne)\n>\n> **Zasada wyboru zaimka:**\n> - Dopełnienie bliższe (co?) → *lo, la, los, las* (rodzaj/liczba zgodne z rzeczownikiem)\n> - Dopełnienie dalsze (komu?) → *le, les*\n> - Zwrotne (siebie) → *se*\n>\n> Przykład: *Quiero **comprarlo**.* = Chcę to kupić. (lo = el libro → m. sg.)\n> Przykład: *Intentó **vendérselo**.* = Próbował mu/jej to sprzedać. (podwójne zaimki)\n\n> 📖 **Reference - antecedenty (poprzednik zaimka):**\n> Szukaj w tekście rzeczownika, do którego nawiązuje zaimek:\n> - *la Mona Lisa* → f. sg. → *la* → *venderla*\n> - *el director* → m. sg. → *le* (ale to cel. dalszy: komu?, nie co?)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Forma | Znaczenie | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | *venderse* | sprzedać siebie (zwrotne) | Zaimek zwrotny *se* nie ma antecedenta w kontekście - złodziej nie sprzedaje siebie | Uczeń nie zna funkcji *se* jako zaimka zwrotnego |\n| B | *venderle* | sprzedać mu (cel. dalszy) | *Le* = komu? = dyrektorowi, ale wtedy brakuje dopełnienia bliższego (co?) → zdanie niepełne | Uczeń widzi *al director* i myśli, że zaimek nawiązuje do dyrektora (*le*) - ale pytanie jest co, nie komu |\n| **C** | ***venderla*** | **sprzedać ją (Mona Lisę)** | **POPRAWNA** - *la* nawiązuje do *la Mona Lisa* (f. sg.) | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór *venderle* - uczeń widzi *al director* (dyrektorowi) i myśli, że zaimek nawiązuje do niego. Ale *le* to celownik (komu?), a pytanie jest: *sprzedać co?* - odpowiedź: *la Mona Lisa* = *la* = *venderla*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zaimek zwrotny *se* tworzy formy pasywne lub refleksywne (*venderse* = być sprzedawanym / sprzedać się). W tym kontekście Perugia nie \"sprzedaje się\" - próbuje sprzedać dzieło. Wyklucz *se*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zdaniu z dwoma dopełnieniami (sprzedać komu? co?) zaimki w kolejności: *le + la → se la* (jeśli oba). Tu jednak luka wymaga tylko jednego zaimka - tego ważniejszego informacyjnie (co sprzedaje = *la* = Mona Lisa).\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - *devolvieron***\n\nZdanie: *\"En 1914 los italianos **devolvieron** el famoso cuadro a la capital francesa.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu\n\nFragment tekstu dotyczący luki 8.4.:\n\n> *\"Este denunció el caso a la policía. En 1914 los italianos **8.4.** el famoso cuadro a la capital francesa.\"*\n\n→ Kontekst:\n1. Złodziej próbował sprzedać Mona Lisę w Florencji\n2. Dyrektor galerii doniósł policji (*denunció el caso a la policía*)\n3. W 1914 roku Włosi **zrobili coś** ze słynnym obrazem na rzecz Paryża\n\n→ Logika narracji: obraz był w Italii (skradziony w 1911, znaleziony w 1913/14 w Florencji). Po aresztowaniu złodzieja Włosi **zwrócili** obraz do Luwru (Paryż = *la capital francesa*).\n\n→ Opcje:\n- **devolvieron** = zwrócili, oddali z powrotem (*devolver* = oddać, zwrócić)\n- *ordenaron* = nakazali, zarządzili (*ordenar* = nakazać)\n- *recogieron* = zebrali, odebrali (*recoger* = zbierać, odbierać)\n\n→ **Odpowiedź C: *devolvieron*** - Włosi **zwrócili** obraz do Francji. Logiczne zakończenie historii kradzieży.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Czasownik | Znaczenie | Pasuje do kontekstu? |\n| A | *ordenaron* | nakazali | Włosi nakazali obraz do stolicy? → nie ma sensu semantycznie |\n| B | *recogieron* | zebrali, odebrali | *recoger el cuadro* = odebrali obraz → możliwe, ale nieprecyzyjne; *recoger* nie sugeruje zwrotu do właściciela |\n| **C** | ***devolvieron*** | **zwrócili, oddali z powrotem** | TAK - *devolver algo a alguien* = zwrócić coś komuś → obraz wrócił do Francji/Luwru ✓ |\n\n**Kluczowe collocations:**\n- *devolver* wymaga **osoby lub miejsca**, do którego coś wraca: *devolver el libro a la biblioteca* = zwrócić książkę do biblioteki\n- *devolvieron el cuadro a la capital francesa* = zwrócili obraz do stolicy Francji ✓\n- *recoger* oznacza \"zbierać/podnosić\" lub \"odbierać (kogoś/coś)\" bez implikacji \"zwrotu do właściciela\"\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*devolvieron*)\n> - **0 pkt** - odpowiedzi A (*ordenaron*) lub B (*recogieron*)\n> - **Wymaganie ogólne:** I. Znajomość środków językowych\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1 - Zdający posługuje się zasobem środków leksykalnych\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *devolver* (zwrócić):**\n> Forma: *devolver* (czasownik nieregularny: *o → ue*: *devuelvo, devuelves, devuelve* )\n> Pretérito indefinido: *devolví, devolviste, devolvió, devolvimos, devolvisteis, **devolvieron***\n> Znaczenie: zwrócić coś z powrotem (do właściciela/miejsca)\n> Collocations: *devolver el dinero* (zwrócić pieniądze), *devolver el libro* (zwrócić książkę), *devolver la llamada* (oddzwonić)\n> Przykład: *Los nińos devolvieron los juguetes a sus dueńos.* = Dzieci zwróciły zabawki właścicielom.\n\n> 📖 **Reference - Pretérito Indefinido (czas przeszły dokonany):**\n> Użycie: czynność zakończona w przeszłości (tu: rok 1914 → konkretna data → Indefinido)\n> *devolvieron* = zwrócili (3. os. l. mn., pretérito indefinido)\n> Sygnały Indefinido: *en 1914, ayer, el ańo pasado, en ese momento*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Słowo | Dlaczego błędne | Typowa pułapka |\n| A | *ordenaron* | *Ordenar* = nakazać/zarządzić - nie ma sensu *\"nakazali obraz do Francji\"*; *ordenar el cuadro* = ułożyć obraz (inny kontekst) | Uczeń mylnie rozumie *ordenar* jako \"wysłać\" lub \"przekazać\" |\n| B | *recogieron* | *Recoger* = zebrać/odebrać - oznacza zabranie czegoś, ale nie implikuje zwrotu do właściciela; *recogieron el cuadro* = odebrali obraz (dla siebie, nie zwrot) | Uczeń zna *recoger* jako \"wziąć/zabrać\" i uważa to za równoważne ze zwrotem |\n| **C** | ***devolvieron*** | **POPRAWNA** - zwrócili obraz do Francji po kradzieży | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Devolver* vs *recoger* - oba mogą oznaczać \"wziąć obraz\", ale *devolver* zawiera znaczenie **zwrotu do poprzedniego właściciela/miejsca**. To kluczowe w tej historii: obraz był skradziony → Włosi go **zwrócili** (*devolvieron*), nie po prostu \"zebrali\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Forma *devolvieron* (pretérito indefinido) jest poprawna dla roku 1914 - konkretna, zakończona czynność w przeszłości. Nie należy mylić z *han devuelto* (pretérito perfecto) - to drugie stosowane przy \"dzisiaj/niedawno\".\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Collocations z *devolver*: zawsze z przysłówkiem *a* + osoba lub miejsce: *devolver algo **a** alguien/algún lugar*. Brak przyimka *a* przy *devolver* = błąd.\n\n**8.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - *ocasiones***\n\nZdanie: *\"Luego la Mona Lisa viajó en dos **ocasiones** más, aunque solo para ser presentada en público.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu\n\nFragment tekstu dotyczący luki 8.5.:\n\n> *\"Luego la Mona Lisa viajó en dos **8.5.** más, aunque solo para ser presentada en público.\"*\n\n→ Kontekst: Mona Lisa wyjechała z Luwru trzy razy - po pierwszym (kradzież 1911) mamy informację o dwóch kolejnych wyjazdach *\"en dos más\"* = \"w dwóch dodatkowych \".\n\n→ Trzy opcje:\n- **ocasiones** = okazje, przypadki, razy (*en dos ocasiones* = dwa razy, przy dwóch okazjach)\n- *pruebas* = próby, dowody, egzaminy\n- *posibilidades* = możliwości\n\n→ **Opcja B: *ocasiones*** - *en dos ocasiones* = przy dwóch okazjach / dwa razy\n\n**Wyrażenie *en dos ocasiones*:**\nTo stały idiom oznaczający \"dwa razy\" / \"przy dwóch okazjach\" - typowe w języku dziennikarskim i informacyjnym. Jest synonimem *dos veces*.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Słowo | Znaczenie | Pasuje do kontekstu? |\n| A | *pruebas* | próby, dowody | *viajó en dos pruebas* = podróżowała przy dwóch próbach/dowodach → nie ma sensu jako liczenie podróży |\n| **B** | ***ocasiones*** | **okazje, razy** | *viajó en dos ocasiones* = podróżowała dwa razy / przy dwóch okazjach ✓ |\n| C | *posibilidades* | możliwości | *viajó en dos posibilidades* = podróżowała przy dwóch możliwościach → gramatycznie i semantycznie niepoprawne |\n\n**Collocations z *en + liczba*:**\n- *en dos **ocasiones*** ✓ (stały idiom = dwa razy)\n- *en dos **veces*** ✓ (synonim - dwa razy)\n- *en dos **oportunidades*** ✓ (synonim - przy dwóch okazjach)\n- *en dos pruebas* ✗ / *en dos posibilidades* ✗ (nie są collocationami z *en + liczba* w znaczeniu \"tyle razy\")\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*ocasiones*)\n> - **0 pkt** - odpowiedzi A (*pruebas*) lub C (*posibilidades*)\n> - **Wymaganie ogólne:** I. Znajomość środków językowych\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 1 - Zdający posługuje się zasobem środków leksykalnych\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - *en + número + ocasiones* (idiom częstotliwości):**\n> *en una ocasión* = raz, przy jednej okazji\n> *en dos ocasiones* = dwa razy, przy dwóch okazjach\n> *en tres ocasiones* = trzy razy\n> Synonimy: *una vez, dos veces, tres veces* / *en una oportunidad, en dos oportunidades*\n> Przykład: *El Presidente ha visitado la ciudad **en tres ocasiones**.* = Prezydent odwiedził miasto trzy razy.\n\n> 📖 **Reference - *ocasión* vs *oportunidad* vs *vez*:**\n> - *ocasión* = okazja, chwila, okoliczność (styl formalny/dziennikarski)\n> - *oportunidad* = szansa, okazja (nacisk na możliwość/szansę)\n> - *vez* = raz (kolokwialne, codzienne: *dos veces* = dwa razy)\n> W tekście informacyjnym (artykuł) preferowane: *en dos ocasiones* (formalniejsze).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Słowo | Dlaczego błędne | Typowa pułapka |\n| A | *pruebas* | *Prueba* = próba/dowód - *viajó en dos pruebas* to błędna collocation; *prueba* nie służy do liczenia wyjazdów | Uczeń kojarzy *prueba* z \"próbą, testem\" i myśli o testowaniu transportu obrazu |\n| **B** | ***ocasiones*** | **POPRAWNA** - stały idiom *en dos ocasiones* = dwa razy | - |\n| C | *posibilidades* | *Posibilidad* = możliwość - *viajó en dos posibilidades* = podróżowała przy dwóch możliwościach → niespójna collocation | Uczeń myli *posibilidad* z *oportunidad* lub *ocasión* - wszystkie po angielsku to \"opportunity/chance\" |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *En dos ocasiones* to **stały idiom** - trzeba go znać jako całość, nie analizować słowo po słowie. Podobnie jak w języku polskim mówimy \"dwa razy\" a nie \"dwie okazje\", tu *en dos ocasiones* jest wymagane przez styl formalny tekstu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Prueba* ma wiele znaczeń: próba (teatralna), dowód (sądowy), egzamin (szkolny), próbka (produktu). Żadne z tych znaczeń nie pasuje do *\"viajó en dos pruebas\"* - brak collocations.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie mylić *posibilidad* (możliwość - abstrakcyjna) z *ocasión* (okazja, konkretne zdarzenie). *Viajó en dos ocasiones* = podróżowała przy dwóch konkretnych okazjach. *Posibilidades* to liczba mnoga \"możliwości\" - nie liczy się wyjazdów.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2020-czerwiec-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-5)<br>Przeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny<br>i gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.<br>żCUÁNTAS VECES HA SALIDO LA MONA LISA DEL LOUVRE?<br>Dejando aparte los ańos de las guerras mundiales, cuando fue evacuada del Museo del Louvre<br>para su protección, la célebre 8.1. de Leonardo da Vinci solo ha abandonado tres veces<br>su casa parisina. La primera fue en 1911, cuando un exguardia del museo, Vincenzo Perugia,<br>entró en el Louvre a las siete de la mańana, descolgó el cuadro, lo sacó del marco y se llevó<br>la tela escondida 8.2. de la ropa. Finalmente la Mona Lisa apareció, dos ańos después,<br>en Italia, cuando el ladrón intentaba 8.3. al director de la Galería Uffizi en Florencia.<br>Este denunció el caso a la policía. En 1914 los italianos 8.4. el famoso cuadro a la capital<br>francesa. Luego la Mona Lisa viajó en dos 8.5. más, aunque solo para ser presentada<br>en público.<br>adaptado de www.muyhistoria.es<br>8.1.<br>A. exposición<br>B. obra<br>C. tarea<br>8.2.<br>A. debajo<br>B. delante<br>C. encima<br>8.3.<br>A. venderse<br>B. venderle<br>C. venderla<br>8.4.<br>A. ordenaron<br>B. recogieron<br>C. devolvieron<br>8.5.<br>A. pruebas<br>B. ocasiones<br>C. posibilidades<br>PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!<br>MJH-ąP</p>","answer_text_html":"<ol><li>Realizacja podpunktu polecenia za pomocą co najmniej trzech słów/wyrażeń odnoszących</li></ol>\n<p>się do różnych aspektów, jest uznawana za podpunkt rozwinięty, np.<br>• poinformuj, w jaki sposób przygotowywaliście się do nakręcenia tej sceny<br>Para realizar nuestra película tuvimos que preparar los disfraces, los decorados<br>y muchos accesorios.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>8.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>B - <em>obra</strong></em></p>\n<p>Zdanie: <em>&quot; la célebre <strong>obra</strong> de Leonardo da Vinci solo ha abandonado tres veces su casa parisina.&quot;</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu</h4>\n<p>Tekst dotyczy <strong>Mona Lisy</strong> - słynnego obrazu Leonarda da Vinci. Luka 8.1. wymaga słowa, które poprawnie opisze ten przedmiot:</p>\n<blockquote><em>&quot; la célebre <strong>8.1.</strong> de Leonardo da Vinci solo ha abandonado tres veces su casa parisina.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ Szukamy rzeczownika żeńskiego (rodzajnik <em>la célebre</em> → rodzaj żeński), który:</p>\n<ol><li>Opisuje <strong>Mona Lisę</strong> jako dzieło sztuki</li><li>Pasuje gramatycznie: <em>la célebre * + zdanie podmiotowe *que ha abandonado</em></li><li>Pasuje semantycznie: słynne dzieło, które można &quot;opuścić&quot; (wyjechać z muzeum)</li></ol>\n<p>→ <strong>Opcja B: <em>obra</strong></em> = dzieło (sztuki/literackie)</p>\n<ul><li><em>la obra de Leonardo da Vinci</em> = dzieło Leonarda da Vinci → Mona Lisa jako dzieło malarskie</li><li><em>la célebre obra</em> = słynne dzieło ✓</li></ul>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji</h4>\n<p>| Opcja | Słowo | Znaczenie | Dlaczego nie pasuje |<br>| A | <em>exposición</em> | wystawa, ekspozycja | *la célebre exposición de Leonardo * = słynna wystawa Leonarda → nie - Mona Lisa to dzieło, nie wystawa |<br>| <strong>B</strong> | <strong><em>obra</strong></em> | <strong>dzieło (sztuki)</strong> | <strong>la célebre obra de Leonardo* = słynne dzieło Leonarda → POPRAWNE</strong> |<br>| C | <em>tarea</em> | zadanie, praca (do wykonania) | *la célebre tarea de Leonardo * = słynne zadanie Leonarda → nie - tarea to obowiązek/praca, nie dzieło artystyczne |</p>\n<p><strong>Analiza semantyczna:</strong></p>\n<ul><li><em>obra</em> (f.) = dzieło artystyczne, literackie, architektoniczne; <em>obra de arte</em> = dzieło sztuki</li><li><em>exposición</em> = wystawa (wydarzenie tymczasowe) - Mona Lisa nie jest &quot;wystawą&quot;</li><li><em>tarea</em> = zadanie, obowiązek szkolny/zawodowy - nie stosuje się do dzieła sztuki</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>B</strong> (<em>obra</em>)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedzi A (<em>exposición</em>) lub C (<em>tarea</em>)<br>- <strong>Wymaganie ogólne:</strong> I. Znajomość środków językowych<br>- <strong>Wymaganie szczegółowe:</strong> 1 - Zdający posługuje się zasobem środków leksykalnych</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - <em>obra</em> (dzieło):</strong><br>- <em>la obra</em> (f.) = dzieło sztuki, utwór, praca twórcza<br>- <em>obra de arte</em> = dzieło sztuki<br>- <em>obra literaria</em> = dzieło literackie<br>- <em>obra maestra</em> = arcydzieło<br>- <em>estar en obras</em> = być w remoncie (inne znaczenie: roboty budowlane)<br>- Przykład: <em>La Gioconda es la obra más famosa de Leonardo.</em> = La Gioconda to najsłynniejsze dzieło Leonarda.</blockquote>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - <em>exposición</em> vs <em>obra</em>:</strong><br>- <em>exposición</em> = wystawa (tymczasowe wydarzenie w muzeum/galerii)<br>- <em>obra</em> = konkretne dzieło sztuki (obraz, rzeźba, utwór)<br>- Przykład: <em>El Prado organiza una exposición con diez obras de Velázquez.</em><br>= Prado organizuje wystawę z dziesięcioma dziełami Velázqueza.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Słowo | Dlaczego błędne | Typowa pułapka |<br>| A | <em>exposición</em> | Mona Lisa jest dziełem, a nie wystawą - <em>exposición</em> to wydarzenie, nie obiekt artystyczny | Uczeń kojarzy obraz z galerią/wystawą i wybiera <em>exposición</em> |<br>| <strong>B</strong> | <strong><em>obra</strong></em> | <strong>POPRAWNA</strong> - <em>obra de arte</em> = dzieło sztuki, tu: obraz Leonarda | - |<br>| C | <em>tarea</em> | <em>Tarea</em> = zadanie do wykonania (szkolne, zawodowe) - zupełnie inny kontekst | Mylenie z <em>trabajo</em> (praca) lub <em>misión</em> (misja) |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Słowo <em>obra</em> ma dwa znaczenia w języku hiszpańskim: (1) dzieło artystyczne (<em>obra de arte, obra maestra</em>) oraz (2) remont/budowa (<em>estar en obras, obras en la calle</em>). W kontekście sztuki i literatury zawsze oznacza &quot;dzieło&quot;.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Nie mylić <em>obra</em> z <em>trabajo</em> - <em>trabajo</em> = praca (czynność, zatrudnienie), natomiast <em>obra</em> = konkretny wytwór artystyczny lub literacki.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Rodzajnik <em>la</em> przed luką wskazuje na rzeczownik żeński - wszystkie opcje (A, B, C) są żeńskie, więc nie eliminuje to błędnych odpowiedzi. Decyduje znaczenie leksykalne w kontekście Mona Lisy.</blockquote>\n<p><strong>8.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>A - <em>debajo</strong></em></p>\n<p>Zdanie: <em>&quot; lo sacó del marco y se llevó la tela escondida <strong>debajo</strong> de la ropa.&quot;</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu</h4>\n<p>Fragment tekstu dotyczący luki 8.2.:</p>\n<blockquote><em>&quot; Vincenzo Perugia, entró en el Louvre a las siete de la mańana, descolgó el cuadro, lo sacó del marco y se llevó la tela escondida <strong>8.2.</strong> de la ropa.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ Kontekst: Złodziej ukradł Mona Lisę i wyniósł ją z muzeum. Ukrył płótno (<em>la tela</em>) <strong> </strong> swojego ubrania.</p>\n<p>→ Logika sytuacji: złodziej chce <strong>ukryć</strong> (<em>escondida</em>) obraz pod/w ubraniu. Fizycznie chodzi o schowanie płótna:</p>\n<ul><li><em>debajo de la ropa</em> = pod ubraniem → naturalny sposób przemycenia ukrytego przedmiotu</li><li><em>delante de la ropa</em> = przed ubraniem → nie ma sensu (widoczne)</li><li><em>encima de la ropa</em> = na/nad ubraniem → na wierzchu, widoczne, nie ukryte</li></ul>\n<p>→ <strong>Odpowiedź A: <em>debajo de la ropa</strong></em> = pod ubraniem - jedyna opcja logicznie zgodna ze słowem <em>escondida</em> (ukryta).</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji</h4>\n<p>| Opcja | Wyrażenie przyimkowe | Znaczenie | Czy logiczne z <em>escondida</em>? |<br>| <strong>A</strong> | <strong><em>debajo de</strong></em> | <strong>pod</strong> | TAK - ukryte pod ubraniem ✓ |<br>| B | <em>delante de</em> | przed | NIE - przed ubraniem = widoczne |<br>| C | <em>encima de</em> | na, na wierzchu | NIE - na ubraniu = widoczne, nie ukryte |</p>\n<p><strong>Klucz semantyczny:</strong> słowo <em>escondida</em> (ukryta) wymaga, żeby przedmiot był <strong>niewidoczny</strong> - tylko <em>debajo de</em> (pod) gwarantuje ukrycie.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>A</strong> (<em>debajo</em>)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedzi B (<em>delante</em>) lub C (<em>encima</em>)<br>- <strong>Wymaganie ogólne:</strong> I. Znajomość środków językowych<br>- <strong>Wymaganie szczegółowe:</strong> 1 - Zdający posługuje się zasobem środków leksykalnych (tu: przyimki miejsca)</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - przyimki miejsca (<em>preposiciones de lugar</em>) z <em>de</em>:</strong><br><br>| Przyimek | Znaczenie | Przykład |<br>|----------|-----------|---------|<br>| <em>debajo de</em> | pod (poniżej) | <em>El gato está <strong>debajo de</strong> la mesa.</em> |<br>| <em>encima de</em> | na, nad, na wierzchu | <em>El libro está <strong>encima de</strong> la mesa.</em> |<br>| <em>delante de</em> | przed (z przodu) | <em>Está <strong>delante de</strong> la tienda.</em> |<br>| <em>detrás de</em> | za, z tyłu | <em>Está <strong>detrás de</strong> la silla.</em> |<br>| <em>al lado de</em> | obok | <em>Está <strong>al lado de</strong> la puerta.</em> |<br>| <em>dentro de</em> | wewnątrz | <em>Está <strong>dentro de</strong> la caja.</em> |</blockquote>\n<blockquote><strong>Pułapka: <em>encima de</em> vs <em>debajo de</em>:</strong><br>- <em>encima de</em> = na wierzchu, widoczne → antonim<br>- <em>debajo de</em> = pod spodem, ukryte → poprawna opcja</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Słowo | Dlaczego błędne | Typowa pułapka |<br>| <strong>A</strong> | <strong><em>debajo</strong></em> | <strong>POPRAWNA</strong> - <em>escondida debajo de la ropa</em> = ukryta pod ubraniem | - |<br>| B | <em>delante</em> | <em>escondida delante de la ropa</em> = ukryta przed ubraniem → bez sensu fizycznie | Uczeń myli <em>delante</em> (przed) z <em>dentro</em> (wewnątrz) lub po prostu nie czyta kontekstu |<br>| C | <em>encima</em> | <em>escondida encima de la ropa</em> = ukryta na ubraniu → widoczna, nie ukryta (sprzeczność) | Uczeń kojarzy <em>esconder algo encima</em> bez analizy logicznej; <em>encima</em> to antonim |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <em>Encima de</em> i <em>debajo de</em> to antonimiczna para przyimkowa (jak <em>arriba/abajo</em>). Ubranie na ciele = <em>encima</em> to na wierzchu - widoczne. Pod ubraniem = <em>debajo</em> = ukryte. W zadaniach leksykalnych zawsze sprawdzaj <strong>logikę sytuacji</strong>, nie tylko znaczenie słowa.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Słowo <em>escondida</em> (ukryta) to imiesłów od <em>esconder</em> (ukrywać). Jest kluczem do odpowiedzi - wymaga przyimka oznaczającego &quot;niewidoczność/ukrycie&quot;. <em>Debajo de</em> spełnia ten warunek; <em>encima de</em> i <em>delante de</em> - nie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Na maturze przyimki miejsca (Zadanie 8 i 9) są sprawdzane zarówno w kontekście leksykalnym (gdzie jest przedmiot?), jak i gramatycznym (collocations). Tu decyduje <strong>kontekst fizyczny</strong> ukrycia płótna.</blockquote>\n<p><strong>8.3.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>C - <em>venderla</strong></em></p>\n<p>Zdanie: <em>&quot; cuando el ladrón intentaba <strong>venderla</strong> al director de la Galería Uffizi en Florencia.&quot;</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu</h4>\n<p>Fragment tekstu dotyczący luki 8.3.:</p>\n<blockquote><em>&quot;Finalmente la Mona Lisa apareció, dos ańos después, en Italia, cuando el ladrón intentaba <strong>8.3.</strong> al director de la Galería Uffizi en Florencia.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ Kontekst: Złodziej chciał <strong>sprzedać</strong> Mona Lisę dyrektorowi galerii. Kogo lub co chciał sprzedać?</p>\n<ul><li><em>la Mona Lisa</em> = dzieło żeńskie (f. sg.) → zaimek dopełnieniowy: <strong>la</strong> (accusativo)</li><li>Sprzedać → <em>vender</em> + komu? (<em>a alguien</em> = <em>le</em>) + co? (<em>algo</em> = <em>la</em>)</li></ul>\n<p>→ Trzy opcje to formy bezokolicznikowe <em>vender</em> z różnymi zaimkami enklitycznymi:</p>\n<ul><li><strong>venderla</strong> = sprzedać <strong>ją</strong> (Mona Lisę - bezpośredni obiekt <em>la</em>)</li><li><em>venderle</em> = sprzedać <strong>mu</strong> (dyrektorowi - pośredni obiekt <em>le</em>)</li><li><em>venderse</em> = sprzedać <strong>się</strong> (zwrotne - bez sensu w kontekście złodzieja)</li></ul>\n<p>→ <strong>Odpowiedź C: <em>venderla</strong></em> = sprzedać ją (Mona Lisę) [dyrektorowi]</p>\n<p>Zdanie po wstawieniu: <em>&quot;intentaba <strong>venderla</strong> al director&quot;</em> = próbował sprzedać ją dyrektorowi ✓</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza gramatyczna zaimków enklitycznych</h4>\n<p><strong>Kluczowa reguła - zaimki przy bezokoliczniku:</strong></p>\n<p>| Zaimek | Funkcja | Antecedent w tekście |<br>| <em>la</em> (biernik, f. sg.) | dopełnienie bliższe = co? | <em>la Mona Lisa</em> / <em>la tela</em> (f. sg.) |<br>| <em>le</em> (celownik) | dopełnienie dalsze = komu? | <em>al director</em> (m. sg.) |<br>| <em>se</em> (zwrotny) | podmiot = siebie | brak sensu w kontekście |</p>\n<p>→ Pytanie: <em>intentaba vender <strong>qué</strong>?</em> (próbował sprzedać <strong>co</strong>?)<br>→ Odpowiedź z tekstu: <em>la Mona Lisa</em> → <em>la</em> → <strong>venderla</strong> ✓</p>\n<p>→ <em>&quot;intentaba vender<strong>la</strong> al director&quot;</em> = próbował sprzedać JĄ (Mona Lisę) dyrektorowi</p>\n<p><strong>Dlaczego nie <em>venderle</em>?</strong><br><em>venderle al director</em> = sprzedać mu dyrektorowi → zdanie bez obiektu bezpośredniego, niekompletne semantycznie. Nie wiadomo, co chciał sprzedać.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>C</strong> (<em>venderla</em>)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedzi A (<em>venderse</em>) lub B (<em>venderle</em>)<br>- <strong>Wymaganie ogólne:</strong> I. Znajomość środków językowych<br>- <strong>Wymaganie szczegółowe:</strong> 1 - gramatyka (zaimki enklityczne przy bezokoliczniku)</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - zaimki enklityczne przy bezokoliczniku (<em>pronombres clíticos</em>):</strong><br>Forma: bezokolicznik + zaimek (bez spacji, jedno słowo)<br>- <em>vender + la</em> → <em>venderla</em> (sprzedać ją - dopełnienie bliższe, f. sg.)<br>- <em>vender + le</em> → <em>venderle</em> (sprzedać mu - dopełnienie dalsze)<br>- <em>vender + se</em> → <em>venderse</em> (sprzedać się - zwrotne)<br><br><strong>Zasada wyboru zaimka:</strong><br>- Dopełnienie bliższe (co?) → <em>lo, la, los, las</em> (rodzaj/liczba zgodne z rzeczownikiem)<br>- Dopełnienie dalsze (komu?) → <em>le, les</em><br>- Zwrotne (siebie) → <em>se</em><br><br>Przykład: <em>Quiero <strong>comprarlo</strong>.</em> = Chcę to kupić. (lo = el libro → m. sg.)<br>Przykład: <em>Intentó <strong>vendérselo</strong>.</em> = Próbował mu/jej to sprzedać. (podwójne zaimki)</blockquote>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - antecedenty (poprzednik zaimka):</strong><br>Szukaj w tekście rzeczownika, do którego nawiązuje zaimek:<br>- <em>la Mona Lisa</em> → f. sg. → <em>la</em> → <em>venderla</em><br>- <em>el director</em> → m. sg. → <em>le</em> (ale to cel. dalszy: komu?, nie co?)</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Forma | Znaczenie | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |<br>| A | <em>venderse</em> | sprzedać siebie (zwrotne) | Zaimek zwrotny <em>se</em> nie ma antecedenta w kontekście - złodziej nie sprzedaje siebie | Uczeń nie zna funkcji <em>se</em> jako zaimka zwrotnego |<br>| B | <em>venderle</em> | sprzedać mu (cel. dalszy) | <em>Le</em> = komu? = dyrektorowi, ale wtedy brakuje dopełnienia bliższego (co?) → zdanie niepełne | Uczeń widzi <em>al director</em> i myśli, że zaimek nawiązuje do dyrektora (<em>le</em>) - ale pytanie jest co, nie komu |<br>| <strong>C</strong> | <strong><em>venderla</strong></em> | <strong>sprzedać ją (Mona Lisę)</strong> | <strong>POPRAWNA</strong> - <em>la</em> nawiązuje do <em>la Mona Lisa</em> (f. sg.) | - |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd to wybór <em>venderle</em> - uczeń widzi <em>al director</em> (dyrektorowi) i myśli, że zaimek nawiązuje do niego. Ale <em>le</em> to celownik (komu?), a pytanie jest: <em>sprzedać co?</em> - odpowiedź: <em>la Mona Lisa</em> = <em>la</em> = <em>venderla</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Zaimek zwrotny <em>se</em> tworzy formy pasywne lub refleksywne (<em>venderse</em> = być sprzedawanym / sprzedać się). W tym kontekście Perugia nie &quot;sprzedaje się&quot; - próbuje sprzedać dzieło. Wyklucz <em>se</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> W zdaniu z dwoma dopełnieniami (sprzedać komu? co?) zaimki w kolejności: <em>le + la → se la</em> (jeśli oba). Tu jednak luka wymaga tylko jednego zaimka - tego ważniejszego informacyjnie (co sprzedaje = <em>la</em> = Mona Lisa).</blockquote>\n<p><strong>8.4.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>C - <em>devolvieron</strong></em></p>\n<p>Zdanie: <em>&quot;En 1914 los italianos <strong>devolvieron</strong> el famoso cuadro a la capital francesa.&quot;</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu</h4>\n<p>Fragment tekstu dotyczący luki 8.4.:</p>\n<blockquote><em>&quot;Este denunció el caso a la policía. En 1914 los italianos <strong>8.4.</strong> el famoso cuadro a la capital francesa.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ Kontekst:</p>\n<ol><li>Złodziej próbował sprzedać Mona Lisę w Florencji</li><li>Dyrektor galerii doniósł policji (<em>denunció el caso a la policía</em>)</li><li>W 1914 roku Włosi <strong>zrobili coś</strong> ze słynnym obrazem na rzecz Paryża</li></ol>\n<p>→ Logika narracji: obraz był w Italii (skradziony w 1911, znaleziony w 1913/14 w Florencji). Po aresztowaniu złodzieja Włosi <strong>zwrócili</strong> obraz do Luwru (Paryż = <em>la capital francesa</em>).</p>\n<p>→ Opcje:</p>\n<ul><li><strong>devolvieron</strong> = zwrócili, oddali z powrotem (<em>devolver</em> = oddać, zwrócić)</li><li><em>ordenaron</em> = nakazali, zarządzili (<em>ordenar</em> = nakazać)</li><li><em>recogieron</em> = zebrali, odebrali (<em>recoger</em> = zbierać, odbierać)</li></ul>\n<p>→ <strong>Odpowiedź C: <em>devolvieron</strong></em> - Włosi <strong>zwrócili</strong> obraz do Francji. Logiczne zakończenie historii kradzieży.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji</h4>\n<p>| Opcja | Czasownik | Znaczenie | Pasuje do kontekstu? |<br>| A | <em>ordenaron</em> | nakazali | Włosi nakazali obraz do stolicy? → nie ma sensu semantycznie |<br>| B | <em>recogieron</em> | zebrali, odebrali | <em>recoger el cuadro</em> = odebrali obraz → możliwe, ale nieprecyzyjne; <em>recoger</em> nie sugeruje zwrotu do właściciela |<br>| <strong>C</strong> | <strong><em>devolvieron</strong></em> | <strong>zwrócili, oddali z powrotem</strong> | TAK - <em>devolver algo a alguien</em> = zwrócić coś komuś → obraz wrócił do Francji/Luwru ✓ |</p>\n<p><strong>Kluczowe collocations:</strong></p>\n<ul><li><em>devolver</em> wymaga <strong>osoby lub miejsca</strong>, do którego coś wraca: <em>devolver el libro a la biblioteca</em> = zwrócić książkę do biblioteki</li><li><em>devolvieron el cuadro a la capital francesa</em> = zwrócili obraz do stolicy Francji ✓</li><li><em>recoger</em> oznacza &quot;zbierać/podnosić&quot; lub &quot;odbierać (kogoś/coś)&quot; bez implikacji &quot;zwrotu do właściciela&quot;</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>C</strong> (<em>devolvieron</em>)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedzi A (<em>ordenaron</em>) lub B (<em>recogieron</em>)<br>- <strong>Wymaganie ogólne:</strong> I. Znajomość środków językowych<br>- <strong>Wymaganie szczegółowe:</strong> 1 - Zdający posługuje się zasobem środków leksykalnych</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - <em>devolver</em> (zwrócić):</strong><br>Forma: <em>devolver</em> (czasownik nieregularny: <em>o → ue</em>: <em>devuelvo, devuelves, devuelve</em> )<br>Pretérito indefinido: <em>devolví, devolviste, devolvió, devolvimos, devolvisteis, <strong>devolvieron</strong></em><br>Znaczenie: zwrócić coś z powrotem (do właściciela/miejsca)<br>Collocations: <em>devolver el dinero</em> (zwrócić pieniądze), <em>devolver el libro</em> (zwrócić książkę), <em>devolver la llamada</em> (oddzwonić)<br>Przykład: <em>Los nińos devolvieron los juguetes a sus dueńos.</em> = Dzieci zwróciły zabawki właścicielom.</blockquote>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Pretérito Indefinido (czas przeszły dokonany):</strong><br>Użycie: czynność zakończona w przeszłości (tu: rok 1914 → konkretna data → Indefinido)<br><em>devolvieron</em> = zwrócili (3. os. l. mn., pretérito indefinido)<br>Sygnały Indefinido: <em>en 1914, ayer, el ańo pasado, en ese momento</em></blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Słowo | Dlaczego błędne | Typowa pułapka |<br>| A | <em>ordenaron</em> | <em>Ordenar</em> = nakazać/zarządzić - nie ma sensu <em>&quot;nakazali obraz do Francji&quot;</em>; <em>ordenar el cuadro</em> = ułożyć obraz (inny kontekst) | Uczeń mylnie rozumie <em>ordenar</em> jako &quot;wysłać&quot; lub &quot;przekazać&quot; |<br>| B | <em>recogieron</em> | <em>Recoger</em> = zebrać/odebrać - oznacza zabranie czegoś, ale nie implikuje zwrotu do właściciela; <em>recogieron el cuadro</em> = odebrali obraz (dla siebie, nie zwrot) | Uczeń zna <em>recoger</em> jako &quot;wziąć/zabrać&quot; i uważa to za równoważne ze zwrotem |<br>| <strong>C</strong> | <strong><em>devolvieron</strong></em> | <strong>POPRAWNA</strong> - zwrócili obraz do Francji po kradzieży | - |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <em>Devolver</em> vs <em>recoger</em> - oba mogą oznaczać &quot;wziąć obraz&quot;, ale <em>devolver</em> zawiera znaczenie <strong>zwrotu do poprzedniego właściciela/miejsca</strong>. To kluczowe w tej historii: obraz był skradziony → Włosi go <strong>zwrócili</strong> (<em>devolvieron</em>), nie po prostu &quot;zebrali&quot;.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Forma <em>devolvieron</em> (pretérito indefinido) jest poprawna dla roku 1914 - konkretna, zakończona czynność w przeszłości. Nie należy mylić z <em>han devuelto</em> (pretérito perfecto) - to drugie stosowane przy &quot;dzisiaj/niedawno&quot;.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Collocations z <em>devolver</em>: zawsze z przysłówkiem <em>a</em> + osoba lub miejsce: <em>devolver algo <strong>a</strong> alguien/algún lugar</em>. Brak przyimka <em>a</em> przy <em>devolver</em> = błąd.</blockquote>\n<p><strong>8.5.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>B - <em>ocasiones</strong></em></p>\n<p>Zdanie: <em>&quot;Luego la Mona Lisa viajó en dos <strong>ocasiones</strong> más, aunque solo para ser presentada en público.&quot;</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu i kontekstu</h4>\n<p>Fragment tekstu dotyczący luki 8.5.:</p>\n<blockquote><em>&quot;Luego la Mona Lisa viajó en dos <strong>8.5.</strong> más, aunque solo para ser presentada en público.&quot;</em></blockquote>\n<p>→ Kontekst: Mona Lisa wyjechała z Luwru trzy razy - po pierwszym (kradzież 1911) mamy informację o dwóch kolejnych wyjazdach <em>&quot;en dos más&quot;</em> = &quot;w dwóch dodatkowych &quot;.</p>\n<p>→ Trzy opcje:</p>\n<ul><li><strong>ocasiones</strong> = okazje, przypadki, razy (<em>en dos ocasiones</em> = dwa razy, przy dwóch okazjach)</li><li><em>pruebas</em> = próby, dowody, egzaminy</li><li><em>posibilidades</em> = możliwości</li></ul>\n<p>→ <strong>Opcja B: <em>ocasiones</strong></em> - <em>en dos ocasiones</em> = przy dwóch okazjach / dwa razy</p>\n<p><strong>Wyrażenie <em>en dos ocasiones</em>:</strong><br>To stały idiom oznaczający &quot;dwa razy&quot; / &quot;przy dwóch okazjach&quot; - typowe w języku dziennikarskim i informacyjnym. Jest synonimem <em>dos veces</em>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji</h4>\n<p>| Opcja | Słowo | Znaczenie | Pasuje do kontekstu? |<br>| A | <em>pruebas</em> | próby, dowody | <em>viajó en dos pruebas</em> = podróżowała przy dwóch próbach/dowodach → nie ma sensu jako liczenie podróży |<br>| <strong>B</strong> | <strong><em>ocasiones</strong></em> | <strong>okazje, razy</strong> | <em>viajó en dos ocasiones</em> = podróżowała dwa razy / przy dwóch okazjach ✓ |<br>| C | <em>posibilidades</em> | możliwości | <em>viajó en dos posibilidades</em> = podróżowała przy dwóch możliwościach → gramatycznie i semantycznie niepoprawne |</p>\n<p><strong>Collocations z <em>en + liczba</em>:</strong></p>\n<ul><li><em>en dos <strong>ocasiones</strong></em> ✓ (stały idiom = dwa razy)</li><li><em>en dos <strong>veces</strong></em> ✓ (synonim - dwa razy)</li><li><em>en dos <strong>oportunidades</strong></em> ✓ (synonim - przy dwóch okazjach)</li><li><em>en dos pruebas</em> ✗ / <em>en dos posibilidades</em> ✗ (nie są collocationami z <em>en + liczba</em> w znaczeniu &quot;tyle razy&quot;)</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.5, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>B</strong> (<em>ocasiones</em>)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedzi A (<em>pruebas</em>) lub C (<em>posibilidades</em>)<br>- <strong>Wymaganie ogólne:</strong> I. Znajomość środków językowych<br>- <strong>Wymaganie szczegółowe:</strong> 1 - Zdający posługuje się zasobem środków leksykalnych</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - <em>en + número + ocasiones</em> (idiom częstotliwości):</strong><br><em>en una ocasión</em> = raz, przy jednej okazji<br><em>en dos ocasiones</em> = dwa razy, przy dwóch okazjach<br><em>en tres ocasiones</em> = trzy razy<br>Synonimy: <em>una vez, dos veces, tres veces</em> / <em>en una oportunidad, en dos oportunidades</em><br>Przykład: <em>El Presidente ha visitado la ciudad <strong>en tres ocasiones</strong>.</em> = Prezydent odwiedził miasto trzy razy.</blockquote>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - <em>ocasión</em> vs <em>oportunidad</em> vs <em>vez</em>:</strong><br>- <em>ocasión</em> = okazja, chwila, okoliczność (styl formalny/dziennikarski)<br>- <em>oportunidad</em> = szansa, okazja (nacisk na możliwość/szansę)<br>- <em>vez</em> = raz (kolokwialne, codzienne: <em>dos veces</em> = dwa razy)<br>W tekście informacyjnym (artykuł) preferowane: <em>en dos ocasiones</em> (formalniejsze).</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Słowo | Dlaczego błędne | Typowa pułapka |<br>| A | <em>pruebas</em> | <em>Prueba</em> = próba/dowód - <em>viajó en dos pruebas</em> to błędna collocation; <em>prueba</em> nie służy do liczenia wyjazdów | Uczeń kojarzy <em>prueba</em> z &quot;próbą, testem&quot; i myśli o testowaniu transportu obrazu |<br>| <strong>B</strong> | <strong><em>ocasiones</strong></em> | <strong>POPRAWNA</strong> - stały idiom <em>en dos ocasiones</em> = dwa razy | - |<br>| C | <em>posibilidades</em> | <em>Posibilidad</em> = możliwość - <em>viajó en dos posibilidades</em> = podróżowała przy dwóch możliwościach → niespójna collocation | Uczeń myli <em>posibilidad</em> z <em>oportunidad</em> lub <em>ocasión</em> - wszystkie po angielsku to &quot;opportunity/chance&quot; |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <em>En dos ocasiones</em> to <strong>stały idiom</strong> - trzeba go znać jako całość, nie analizować słowo po słowie. Podobnie jak w języku polskim mówimy &quot;dwa razy&quot; a nie &quot;dwie okazje&quot;, tu <em>en dos ocasiones</em> jest wymagane przez styl formalny tekstu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <em>Prueba</em> ma wiele znaczeń: próba (teatralna), dowód (sądowy), egzamin (szkolny), próbka (produktu). Żadne z tych znaczeń nie pasuje do <em>&quot;viajó en dos pruebas&quot;</em> - brak collocations.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Nie mylić <em>posibilidad</em> (możliwość - abstrakcyjna) z <em>ocasión</em> (okazja, konkretne zdarzenie). <em>Viajó en dos ocasiones</em> = podróżowała przy dwóch konkretnych okazjach. <em>Posibilidades</em> to liczba mnoga &quot;możliwości&quot; - nie liczy się wyjazdów.</blockquote>"}]}