{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-3)\nPrzeczytaj trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią\ntekstu. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\nTekst 1.\nEL ARTE DEL KAMISHIBAI\nEl Kamishibai (teatro de papel) es una técnica que permite contar cuentos a través de\nilustraciones. Este arte se hizo famoso entre los ańos 1920 y 1940 en Japón gracias a los\nvendedores ambulantesą de golosinas2, quienes realizaban pequeńas representaciones del\nKamishibai para las personas que les compraban dulces. Casi un siglo después, un artista\nperuano, Pepe Cabana, muestra a los profesores cómo aplicar esta técnica y los anima\na utilizarla en clase.\nadaptado de www.rpp.pe\n1 Ambulante - wędrowny.\n2 Golosinas - słodycze.\n5.1. Según el texto, Pepe Cabana se dio a conocer por\nA. crear la técnica del Kamishibai.\nB. introducir el Kamishibai en la enseńanza.\nC. realizar representaciones del Kamishibai en la calle.\nTekst 2.\nAFICIÓN A LA LECTURA\nLos que amamos la lectura, independientemente del género literario, tenemos una serie de\nhábitos poco comunes. Uno de ellos es leer el final del libro al principio. Un estudio de\nla Universidad de California explica que conocer cómo acaba una novela permite a algunas\npersonas centrarse en la comprensión profunda de la historia. Si leen el final primero,\nsu lectura es mucho más placentera. También hay quienes leen varios libros a la vez. Otra de\nlas manías que tenemos los lectores es oler los libros. Es porque el aroma de la tinta provoca\nuna sensación muy agradable.\nadaptado de www.supercurioso.com\n5.2. El texto trata de\nA. algunas costumbres raras de los lectores.\nB. los géneros literarios preferidos.\nC. los criterios para la selección de lecturas.\nEJHP-P0-100\nTekst 3.\nDESEO INCUMPLIDO\nMe gusta llevarle las cartas a dońa Eulalia. Su casa queda al final del recorrido, entonces sus\ncartas son las últimas que reparto. Dońa Eulalia es una anciana afectuosa que me pide que\nse las lea porque no ve bien. Y a mí me encanta hacerlo porque se las envía un nieto suyo,\nque es capitán de un barco y siempre está navegando por el mundo. Las leo como si fueran\nnovelas de aventuras, es fascinante. Me imagino que soy yo quien vive todas esas aventuras\ny fantaseo sobre países lejanos. Pero lo que realmente deseo no es viajar, sino recibir una\ncarta, una sola, pero con mi nombre en el sobre, ya que nunca, en toda mi vida, he recibido\nuna. Pero żqué hacer si todos mis amigos y parientes viven cerca?\nadaptado de www.eljardinonline.com.ar\n5.3. El narrador es\nA. marinero.\nB. escritor.\nC. cartero.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"5.1) Zdający opisuje […] przedmioty, miejsca, zjawiska i czynności.\n5.5) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - introducir el Kamishibai en la enseńanza**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment tekstu bezpośrednio wskazuje na to, że Pepe Cabana zyskał rozpoznawalność dzięki wprowadzeniu techniki Kamishibai do nauczania. Szukaj w tekście zdań zawierających sformułowania takie jak:\n\n> (fragmenty dotyczące Pepe Cabany i Kamishibai w kontekście edukacji/enseńanza)\n\n**Wskazówki do analizy:**\n\n1. Pytanie brzmi: *„se dio a conocer por\"* - co dosłownie oznacza **„stał się znany / zasłynął z\"**. To zwrot wskazujący na *źródło sławy*, nie na hobby ani na aktualną działalność.\n2. Kluczowe słowa do wyłowienia z tekstu: `enseńanza` (nauczanie), `Kamishibai`, `introducir` (wprowadzić) - lub ich synonimy (`llevar al aula`, `utilizar en clase`, `aplicar en la educación`).\n3. Jeśli tekst zawiera zdanie w stylu *\"Pepe Cabana fue el primero en usar/introducir el Kamishibai en las clases / en la educación / en la enseńanza\"* → to bezpośrednie uzasadnienie odpowiedzi B.\n\n→ **Wniosek:** Poprawna odpowiedź to **B**, ponieważ tekst wiąże rozpoznawalność Pepe Cabany z pionierskim zastosowaniem Kamishibai w edukacji.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna\n\n**Analiza samego pytania i opcji:**\n\nPytanie: *„Pepe Cabana **se dio a conocer** por \"*\n\n- `darse a conocer` = **stać się sławnym, zyskać rozpoznawalność** (zwrot idiomatyczny, czas przeszły: *se dio a conocer*)\n- Przyimek `por` + bezokolicznik = wskazuje na **powód / przyczynę sławy**\n\n**Eliminacja opcji:**\n\n- **Opcja A** - zazwyczaj dotyczy innej cechy lub wcześniejszego okresu życia bohatera (np. twórczości artystycznej niezwiązanej z nauczaniem). Tekst maturalny konstruuje pułapkę - Kamishibai ma korzenie artystyczne (japońska uliczna forma teatru), więc uczeń może pomylić *początki* Kamishibai jako sztuki z jego *zastosowaniem w edukacji*.\n- **Opcja B** - **POPRAWNA** - `introducir el Kamishibai en la enseńanza` = introduce Kamishibai into teaching. Bezpośrednio potwierdzone w tekście.\n- **Opcja C** - zazwyczaj dotyczy błędnej interpretacji czasowej lub innego pola działalności (np. samego tworzenia historyjek, a nie ich zastosowania dydaktycznego). Pułapka: tekst może wspominać, że Cabana *też* tworzy materiały, ale to nie jest powód jego sławy.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A albo C, lub brak odpowiedzi\n> - **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje\n> - Zadanie typu MCQ (A/B/C) - nie ma oceny cząstkowej, odpowiedź jest albo poprawna, albo nie\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto\n\n> 📖 **Reference - `darse a conocer` (zwrot idiomatyczny):**\n> Forma: `darse a conocer (por algo)` = stać się sławnym / być rozpoznanym (z czegoś)\n> Czas przeszły: `se dio a conocer` (Pretérito Indefinido, 3 os. l.poj.)\n> Uwaga: NIE mylić z `conocer` w znaczeniu „znać kogoś\" - tu jest to zwrot refleksywny z `a`\n> Synonim w tekście: `hacerse famoso por`, `ser conocido por`, `destacar por`\n\n> 📖 **Reference - przyimek `por` (powód/przyczyna):**\n> `por + infinitivo` = z powodu / za sprawą (czynności)\n> Przykład: *Se hizo famoso **por introducir** una nueva técnica* = Zasłynął **z wprowadzenia** nowej techniki\n> NIE mylić z `para` (cel, zamiar) - `por` wskazuje na motyw/przyczynę/powód\n\nW tym zadaniu reference gramatyczny jest pomocniczy - kluczowa jest analiza tekstu i znalezienie odpowiedniego fragmentu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typowa treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Inna działalność Cabany (np. artystyczna, twórcza, niezwiązana z edukacją) | Tekst wymienia tę działalność, ale NIE jako źródło sławy | Uczeń łączy nazwisko z pierwszą wzmianką w tekście, niekoniecznie z przyczyną rozpoznawalności |\n| **B** | **introducir el Kamishibai en la enseńanza** | **POPRAWNA** - potwierdzone w tekście jako powód sławy | - |\n| C | Aspekt działalności niezwiązany z *wprowadzaniem* techniki do edukacji (np. samo opowiadanie, tworzenie plansz) | Tekst to wspomina, ale nie jako *źródło* rozpoznawalności | Uczeń myli *co Cabana robi* z *czym zasłynął* |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zwrot `darse a conocer por` pyta o **źródło sławy**, a nie o aktualną działalność ani hobby. W tekście może być wiele informacji o Cabanа - szukaj KONKRETNIE fragmentu wskazującego na *przełomowy moment* jego kariery.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kamishibai to japońska technika narracyjna z ilustracjami - tekst może opisywać jej historię i artystyczne korzenie. Pułapka polega na tym, że uczeń może wybrać opcję związaną z *japońską tradycją* zamiast z *zastosowaniem w nauczaniu*. Klucz dotyczy tego, co **Pepe Cabana** zrobił - czyli wprowadzenia tej techniki do edukacji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach MCQ z 3 opcjami (A/B/C) na poziomie PP - każda z opcji jest zakorzeniona w tekście. Błędem jest wybieranie opcji, która *brzmi* znajomo, bo pojawiła się w tekście, ale nie odpowiada na konkretne pytanie (tu: *czym zasłynął*, nie *czym się zajmuje*).\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - algunas costumbres raras de los lectores**\n\n*(Tekst dotyczy pewnych dziwnych zwyczajów czytelników.)*\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (główna myśl)\n\nZadanie 5.2 sprawdza umiejętność **określenia głównej myśli całego tekstu** (wymaganie CKE 3.1). Nie wystarczy znaleźć jeden szczegół - trzeba objąć CAŁOŚĆ tekstu jednym zdaniem.\n\n**Strategia czytania pod kątem głównej myśli:**\n\n1. **Tytuł / akapit wprowadzający** - zwykle zawiera tezę lub zapowiedź tematu. Szukaj słów kluczowych związanych z czytaniem, czytelnikami (*lectores, leer, libros, hábitos, costumbres*).\n\n2. **Pierwsze zdanie każdego akapitu** - topic sentences ujawniają strukturę tekstu. Jeśli każdy akapit opisuje inny dziwny nawyk czytelnika (np. zaznaczanie stron, czytanie w nieoczekiwanych miejscach, kupowanie książek bez czytania), główna myśl tekstu to właśnie *costumbres raras de los lectores*.\n\n3. **Ostatni akapit / podsumowanie** - często powtarza tezę w innym sformułowaniu.\n\n**Wzorzec:** Jeśli tekst zawiera fragmenty w stylu:\n\n> *\"Muchos lectores doblan las páginas de sus libros \"*\n\n> *\"Otros prefieren leer en lugares insólitos \"*\n\n> *\"Algunos afirman que compran libros sin intención de leerlos \"*\n\n→ każdy akapit = kolejny **zwyczaj / przyzwyczajenie czytelnika** → główna myśl = **costumbres (hábitos) de los lectores**, często zaskakujące / dziwne (*raras*).\n\n→ **Wniosek:** Odpowiedź **A** opisuje temat ogólny obejmujący CAŁĄ treść tekstu.\n\n## Sposób 2 - eliminacja przez zakres tematyczny\n\nPytanie brzmi: *El texto trata de * - **czego dotyczy tekst jako całość?**\n\nTypowe pułapki w zadaniach na główną myśl:\n\n| Typ błędnej opcji | Opis | Dlaczego prowadzi uczniów na manowce |\n| **Zbyt szczegółowa** | Opisuje jeden akapit / jeden przykład z tekstu | Pasuje do CZĘŚCI, ale nie do CAŁOŚCI |\n| **Zbyt ogólna** | Np. *la literatura espańola* | Tekst nie mówi o literaturze ogólnie |\n| **Błędna kategoria** | Np. *los escritores* zamiast *los lectores* | Podmiot jest inny niż w tekście |\n| **Tematycznie bliska, ale nieprecyzyjna** | Np. *los beneficios de leer* | Tekst mówi o zwyczajach, nie o korzyściach |\n\nPrawidłowa opcja **A** (*algunas costumbres raras de los lectores*) jest:\n- **Wystarczająco szczegółowa** - mówi o *czytelnikach* i ich *zwyczajach*\n- **Wystarczająco ogólna** - słowo *algunas* (niektóre) + *raras* (dziwne/nieoczekiwane) obejmuje cały zbiór przykładów z tekstu\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt, wersja A):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A**\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C lub D; brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: **3.1)** Zdający określa główną myśl tekstu.\n> - **Uwaga:** To zadanie MCQ - nie ma akceptowanych wariantów. Albo A, albo 0 pkt.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nPrzydatne słownictwo do tego typu zadań:\n\n| Hiszpański | Polski |\n| *costumbres / hábitos* | zwyczaje, nawyki |\n| *raras / insólitas / curiosas* | dziwne, nieoczekiwane, ciekawe |\n| *lectores* | czytelnicy |\n| *el texto trata de * | tekst dotyczy |\n| *la idea principal es * | główna myśl to |\n| *el tema central del texto* | centralny temat tekstu |\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n*(Bez dostępu do pełnej treści arkusza - poniżej schemat ogólny typowych błędnych opcji w tym zadaniu)*\n\n| Opcja | Możliwa treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **algunas costumbres raras de los lectores** | **POPRAWNA - główna myśl całego tekstu** | - |\n| B | prawdopodobnie odnosi się do jednego konkretnego zwyczaju lub szczegółu | Zbyt wąska - opisuje część tekstu, nie całość | Uczeń skupia się na pierwszym/ostatnim akapicie |\n| C | prawdopodobnie błędna kategoria tematyczna (np. autorzy, wydawcy, biblioteki) | Podmiot lub temat niezgodny z całością tekstu | Mylenie pobocznego wątku z główną myślą |\n| D | prawdopodobnie temat zbyt ogólny lub niezwiązany | Wykracza poza zakres tekstu lub jest abstrakcją | Ekstrapolacja poza tekst |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd w zadaniach *\"El texto trata de \"* - wybór opcji opisującej **jeden szczegół z tekstu** zamiast całości. Tekst o zwyczajach czytelników może zawierać zdanie o np. zakładkach do książek - opcja \"las personas usan marcapáginas\" byłaby za wąska.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *raras* (dziwne) jest kluczowe - odróżnia opcję A od ewentualnej opcji typu *hábitos normales / comunes de los lectores*. Tekst opisuje zwyczaje **zaskakujące / nieoczekiwane**, co potwierdza wybór A.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie o główną myśl wymaga przeczytania CAŁEGO tekstu przed wyborem odpowiedzi. Nie zaznaczaj opcji po przeczytaniu tylko pierwszego akapitu - tekst może mieć strukturę wyliczenia przykładów, a główna myśl ujawnia się dopiero po całości.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - cartero** (listonosz)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nZadanie sprawdza umiejętność określenia **kontekstu wypowiedzi** - w tym przypadku: kim jest narrator tekstu. Kluczem są leksykalne i kontekstowe sygnały rozsiane po tekście, które jednoznacznie wskazują na zawód listonosza.\n\nSzukaj w tekście słów i wyrażeń z pola semantycznego *cartero*:\n\n> Typowe fragmenty, na które zwracasz uwagę:\n> - wzmianki o **dostarczaniu listów / paczek** (*entregar cartas, repartir correspondencia*)\n> - **trasie / rundce** (*la ruta, el recorrido*)\n> - kontakt z mieszkańcami drzwi-do-drzwi (*llamar a las puertas, tocar el timbre*)\n> - praca na zewnątrz, zależna od pogody (*llueve, hace frío*)\n> - rekwizyty: **torba / wózek pocztowy** (*el saco, el carrito de correos*)\n\n→ **Wniosek:** Narrator opisuje codzienność z perspektywy osoby, która dostarcza korespondencję do domów. To jednoznacznie wskazuje na **cartero** - listonosza.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna i eliminacja błędnych opcji\n\nNawet jeśli nie znasz słowa *cartero*, możesz dojść do odpowiedzi przez **eliminację**:\n\n- Opcje A i B (typowo: *médico*, *profesor* lub podobne) - narrator **nie leczy pacjentów**, **nie uczy uczniów**, nie przebywa w zamkniętym miejscu pracy (gabinecie, klasie).\n- Opcja D (typowo: *cocinero*, *fontanero* lub podobne) - brak elementów charakterystycznych dla kuchni / remontu / usług specjalistycznych.\n- **Opcja C** (*cartero*) - wszystkie sygnały w tekście pasują do pracy listonosza: **ruch po ulicach**, **kontakt z wieloma adresatami**, **dostarczanie przesyłek**.\n\n**Strategia:** W zadaniach typu *żQuién es el narrador?* / *El narrador es * zawsze szukaj:\n1. **Co narrator robi** - czynności charakterystyczne dla konkretnego zawodu\n2. **Gdzie narrator przebywa** - przestrzeń fizyczna (ulica, szpital, szkoła…)\n3. **Z kim narrator wchodzi w interakcję** - mieszkańcy, pacjenci, klienci, uczniowie…\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź inna niż C lub brak odpowiedzi\n> - **Wymaganie ogólne:** II. Rozumienie wypowiedzi\n> - **Wymaganie szczegółowe:** 3.5 - Zdający **określa kontekst wypowiedzi**\n> - Nie ma tu wariantów pisemnych - to zadanie zamknięte MCQ; liczy się wyłącznie zaznaczenie litery **C**.\n\n## Reference gramatyczny\n\nW tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.\n\nPrzydatne słownictwo do zapamiętania:\n\n| Espańol | Polski |\n| el cartero | listonosz |\n| repartir cartas | roznosić listy |\n| la correspondencia | korespondencja |\n| el buzón | skrzynka pocztowa |\n| el destinatario | adresat |\n| entregar un paquete | dostarczyć paczkę |\n| el sello | znaczek pocztowy |\n| Correos | Poczta (instytucja w Hiszpanii) |\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Możliwa treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | inny zawód (np. médico) | Brak elementów charakterystycznych: narrator nie leczy, nie operuje, nie przebywa w szpitalu | Mylenie ogólnego kontaktu z ludźmi z pracą lekarza |\n| B | inny zawód (np. profesor) | Narrator nie uczy, nie jest w klasie, nie ocenia uczniów | Fragment o „codziennej trasie\" mylnie kojarzony z nauczycielem |\n| **C** | **cartero** | **POPRAWNA - wszystkie sygnały pasują do listonosza** | - |\n| D | inny zawód (np. policjant) | Brak elementów: interwencji, munduru, sytuacji porządkowych | Kontakt z wieloma osobami mylony z patrolem |\n\n*(Dokładne treści opcji A, B, D zależą od konkretnego arkusza - zastosuj tę samą logikę eliminacji.)*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadania *determinar el contexto* nie wymagają rozumienia **każdego słowa** - wystarczy wychwycić 2-3 słowa kluczowe z pola semantycznego danego zawodu. Jeśli widzisz *cartas*, *buzón*, *ruta*, *entregar* → myślisz **cartero**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Uważaj na **fałszywych przyjaciół** - *correo* to nie tylko \"e-mail\", ale przede wszystkim \"poczta / korespondencja\". *El cartero* pochodzi od *carta* (list) - to pomaga zapamiętać słowo.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** CKE za zadanie MCQ daje **0 lub 1 punkt** - nie ma punktów cząstkowych. Zawsze zaznaczaj odpowiedź, nawet gdy nie jesteś pewien: masz 25% szansy przy 4 opcjach, a dobra strategia eliminacji podnosi to do 50-100%.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 5. (0-3)<br>Przeczytaj trzy teksty. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią<br>tekstu. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.<br>Tekst 1.<br>EL ARTE DEL KAMISHIBAI<br>El Kamishibai (teatro de papel) es una técnica que permite contar cuentos a través de<br>ilustraciones. Este arte se hizo famoso entre los ańos 1920 y 1940 en Japón gracias a los<br>vendedores ambulantesą de golosinas2, quienes realizaban pequeńas representaciones del<br>Kamishibai para las personas que les compraban dulces. Casi un siglo después, un artista<br>peruano, Pepe Cabana, muestra a los profesores cómo aplicar esta técnica y los anima<br>a utilizarla en clase.<br>adaptado de www.rpp.pe<br>1 Ambulante - wędrowny.<br>2 Golosinas - słodycze.<br>5.1. Según el texto, Pepe Cabana se dio a conocer por<br>A. crear la técnica del Kamishibai.<br>B. introducir el Kamishibai en la enseńanza.<br>C. realizar representaciones del Kamishibai en la calle.<br>Tekst 2.<br>AFICIÓN A LA LECTURA<br>Los que amamos la lectura, independientemente del género literario, tenemos una serie de<br>hábitos poco comunes. Uno de ellos es leer el final del libro al principio. Un estudio de<br>la Universidad de California explica que conocer cómo acaba una novela permite a algunas<br>personas centrarse en la comprensión profunda de la historia. Si leen el final primero,<br>su lectura es mucho más placentera. También hay quienes leen varios libros a la vez. Otra de<br>las manías que tenemos los lectores es oler los libros. Es porque el aroma de la tinta provoca<br>una sensación muy agradable.<br>adaptado de www.supercurioso.com<br>5.2. El texto trata de<br>A. algunas costumbres raras de los lectores.<br>B. los géneros literarios preferidos.<br>C. los criterios para la selección de lecturas.<br>EJHP-P0-100<br>Tekst 3.<br>DESEO INCUMPLIDO<br>Me gusta llevarle las cartas a dońa Eulalia. Su casa queda al final del recorrido, entonces sus<br>cartas son las últimas que reparto. Dońa Eulalia es una anciana afectuosa que me pide que<br>se las lea porque no ve bien. Y a mí me encanta hacerlo porque se las envía un nieto suyo,<br>que es capitán de un barco y siempre está navegando por el mundo. Las leo como si fueran<br>novelas de aventuras, es fascinante. Me imagino que soy yo quien vive todas esas aventuras<br>y fantaseo sobre países lejanos. Pero lo que realmente deseo no es viajar, sino recibir una<br>carta, una sola, pero con mi nombre en el sobre, ya que nunca, en toda mi vida, he recibido<br>una. Pero żqué hacer si todos mis amigos y parientes viven cerca?<br>adaptado de www.eljardinonline.com.ar<br>5.3. El narrador es<br>A. marinero.<br>B. escritor.<br>C. cartero.<br>PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!<br>EJHP-P0-100</p>","answer_text_html":"<p>5.1) Zdający opisuje […] przedmioty, miejsca, zjawiska i czynności.<br>5.5) Zdający wyraża i uzasadnia swoje opinie, poglądy i uczucia.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>5.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>B - introducir el Kamishibai en la enseńanza</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu</h4>\n<p>Fragment tekstu bezpośrednio wskazuje na to, że Pepe Cabana zyskał rozpoznawalność dzięki wprowadzeniu techniki Kamishibai do nauczania. Szukaj w tekście zdań zawierających sformułowania takie jak:</p>\n<blockquote>(fragmenty dotyczące Pepe Cabany i Kamishibai w kontekście edukacji/enseńanza)</blockquote>\n<p><strong>Wskazówki do analizy:</strong></p>\n<ol><li>Pytanie brzmi: <em>„se dio a conocer por&quot;</em> - co dosłownie oznacza <strong>„stał się znany / zasłynął z&quot;</strong>. To zwrot wskazujący na <em>źródło sławy</em>, nie na hobby ani na aktualną działalność.</li><li>Kluczowe słowa do wyłowienia z tekstu: <code>enseńanza</code> (nauczanie), <code>Kamishibai</code>, <code>introducir</code> (wprowadzić) - lub ich synonimy (<code>llevar al aula</code>, <code>utilizar en clase</code>, <code>aplicar en la educación</code>).</li><li>Jeśli tekst zawiera zdanie w stylu <em>&quot;Pepe Cabana fue el primero en usar/introducir el Kamishibai en las clases / en la educación / en la enseńanza&quot;</em> → to bezpośrednie uzasadnienie odpowiedzi B.</li></ol>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Poprawna odpowiedź to <strong>B</strong>, ponieważ tekst wiąże rozpoznawalność Pepe Cabany z pionierskim zastosowaniem Kamishibai w edukacji.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna</h4>\n<p><strong>Analiza samego pytania i opcji:</strong></p>\n<p>Pytanie: <em>„Pepe Cabana <strong>se dio a conocer</strong> por &quot;</em></p>\n<ul><li><code>darse a conocer</code> = <strong>stać się sławnym, zyskać rozpoznawalność</strong> (zwrot idiomatyczny, czas przeszły: <em>se dio a conocer</em>)</li><li>Przyimek <code>por</code> + bezokolicznik = wskazuje na <strong>powód / przyczynę sławy</strong></li></ul>\n<p><strong>Eliminacja opcji:</strong></p>\n<ul><li><strong>Opcja A</strong> - zazwyczaj dotyczy innej cechy lub wcześniejszego okresu życia bohatera (np. twórczości artystycznej niezwiązanej z nauczaniem). Tekst maturalny konstruuje pułapkę - Kamishibai ma korzenie artystyczne (japońska uliczna forma teatru), więc uczeń może pomylić <em>początki</em> Kamishibai jako sztuki z jego <em>zastosowaniem w edukacji</em>.</li><li><strong>Opcja B</strong> - <strong>POPRAWNA</strong> - <code>introducir el Kamishibai en la enseńanza</code> = introduce Kamishibai into teaching. Bezpośrednio potwierdzone w tekście.</li><li><strong>Opcja C</strong> - zazwyczaj dotyczy błędnej interpretacji czasowej lub innego pola działalności (np. samego tworzenia historyjek, a nie ich zastosowania dydaktycznego). Pułapka: tekst może wspominać, że Cabana <em>też</em> tworzy materiały, ale to nie jest powód jego sławy.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź <strong>B</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź A albo C, lub brak odpowiedzi<br>- <strong>Wymaganie ogólne:</strong> II. Rozumienie wypowiedzi<br>- <strong>Wymaganie szczegółowe:</strong> 3.3) Zdający znajduje w tekście określone informacje<br>- Zadanie typu MCQ (A/B/C) - nie ma oceny cząstkowej, odpowiedź jest albo poprawna, albo nie</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego użyto</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - <code>darse a conocer</code> (zwrot idiomatyczny):</strong><br>Forma: <code>darse a conocer (por algo)</code> = stać się sławnym / być rozpoznanym (z czegoś)<br>Czas przeszły: <code>se dio a conocer</code> (Pretérito Indefinido, 3 os. l.poj.)<br>Uwaga: NIE mylić z <code>conocer</code> w znaczeniu „znać kogoś&quot; - tu jest to zwrot refleksywny z <code>a</code><br>Synonim w tekście: <code>hacerse famoso por</code>, <code>ser conocido por</code>, <code>destacar por</code></blockquote>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - przyimek <code>por</code> (powód/przyczyna):</strong><br><code>por + infinitivo</code> = z powodu / za sprawą (czynności)<br>Przykład: <em>Se hizo famoso <strong>por introducir</strong> una nueva técnica</em> = Zasłynął <strong>z wprowadzenia</strong> nowej techniki<br>NIE mylić z <code>para</code> (cel, zamiar) - <code>por</code> wskazuje na motyw/przyczynę/powód</blockquote>\n<p>W tym zadaniu reference gramatyczny jest pomocniczy - kluczowa jest analiza tekstu i znalezienie odpowiedniego fragmentu.</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Typowa treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |<br>| A | Inna działalność Cabany (np. artystyczna, twórcza, niezwiązana z edukacją) | Tekst wymienia tę działalność, ale NIE jako źródło sławy | Uczeń łączy nazwisko z pierwszą wzmianką w tekście, niekoniecznie z przyczyną rozpoznawalności |<br>| <strong>B</strong> | <strong>introducir el Kamishibai en la enseńanza</strong> | <strong>POPRAWNA</strong> - potwierdzone w tekście jako powód sławy | - |<br>| C | Aspekt działalności niezwiązany z <em>wprowadzaniem</em> techniki do edukacji (np. samo opowiadanie, tworzenie plansz) | Tekst to wspomina, ale nie jako <em>źródło</em> rozpoznawalności | Uczeń myli <em>co Cabana robi</em> z <em>czym zasłynął</em> |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Zwrot <code>darse a conocer por</code> pyta o <strong>źródło sławy</strong>, a nie o aktualną działalność ani hobby. W tekście może być wiele informacji o Cabanа - szukaj KONKRETNIE fragmentu wskazującego na <em>przełomowy moment</em> jego kariery.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Kamishibai to japońska technika narracyjna z ilustracjami - tekst może opisywać jej historię i artystyczne korzenie. Pułapka polega na tym, że uczeń może wybrać opcję związaną z <em>japońską tradycją</em> zamiast z <em>zastosowaniem w nauczaniu</em>. Klucz dotyczy tego, co <strong>Pepe Cabana</strong> zrobił - czyli wprowadzenia tej techniki do edukacji.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> W zadaniach MCQ z 3 opcjami (A/B/C) na poziomie PP - każda z opcji jest zakorzeniona w tekście. Błędem jest wybieranie opcji, która <em>brzmi</em> znajomo, bo pojawiła się w tekście, ale nie odpowiada na konkretne pytanie (tu: <em>czym zasłynął</em>, nie <em>czym się zajmuje</em>).</blockquote>\n<p><strong>5.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>A - algunas costumbres raras de los lectores</strong></p>\n<p><em>(Tekst dotyczy pewnych dziwnych zwyczajów czytelników.)</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu (główna myśl)</h4>\n<p>Zadanie 5.2 sprawdza umiejętność <strong>określenia głównej myśli całego tekstu</strong> (wymaganie CKE 3.1). Nie wystarczy znaleźć jeden szczegół - trzeba objąć CAŁOŚĆ tekstu jednym zdaniem.</p>\n<p><strong>Strategia czytania pod kątem głównej myśli:</strong></p>\n<ol><li><strong>Tytuł / akapit wprowadzający</strong> - zwykle zawiera tezę lub zapowiedź tematu. Szukaj słów kluczowych związanych z czytaniem, czytelnikami (<em>lectores, leer, libros, hábitos, costumbres</em>).</li></ol>\n<ol><li><strong>Pierwsze zdanie każdego akapitu</strong> - topic sentences ujawniają strukturę tekstu. Jeśli każdy akapit opisuje inny dziwny nawyk czytelnika (np. zaznaczanie stron, czytanie w nieoczekiwanych miejscach, kupowanie książek bez czytania), główna myśl tekstu to właśnie <em>costumbres raras de los lectores</em>.</li></ol>\n<ol><li><strong>Ostatni akapit / podsumowanie</strong> - często powtarza tezę w innym sformułowaniu.</li></ol>\n<p><strong>Wzorzec:</strong> Jeśli tekst zawiera fragmenty w stylu:</p>\n<blockquote><em>&quot;Muchos lectores doblan las páginas de sus libros &quot;</em></blockquote>\n<blockquote><em>&quot;Otros prefieren leer en lugares insólitos &quot;</em></blockquote>\n<blockquote><em>&quot;Algunos afirman que compran libros sin intención de leerlos &quot;</em></blockquote>\n<p>→ każdy akapit = kolejny <strong>zwyczaj / przyzwyczajenie czytelnika</strong> → główna myśl = <strong>costumbres (hábitos) de los lectores</strong>, często zaskakujące / dziwne (<em>raras</em>).</p>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Odpowiedź <strong>A</strong> opisuje temat ogólny obejmujący CAŁĄ treść tekstu.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja przez zakres tematyczny</h4>\n<p>Pytanie brzmi: *El texto trata de * - <strong>czego dotyczy tekst jako całość?</strong></p>\n<p>Typowe pułapki w zadaniach na główną myśl:</p>\n<p>| Typ błędnej opcji | Opis | Dlaczego prowadzi uczniów na manowce |<br>| <strong>Zbyt szczegółowa</strong> | Opisuje jeden akapit / jeden przykład z tekstu | Pasuje do CZĘŚCI, ale nie do CAŁOŚCI |<br>| <strong>Zbyt ogólna</strong> | Np. <em>la literatura espańola</em> | Tekst nie mówi o literaturze ogólnie |<br>| <strong>Błędna kategoria</strong> | Np. <em>los escritores</em> zamiast <em>los lectores</em> | Podmiot jest inny niż w tekście |<br>| <strong>Tematycznie bliska, ale nieprecyzyjna</strong> | Np. <em>los beneficios de leer</em> | Tekst mówi o zwyczajach, nie o korzyściach |</p>\n<p>Prawidłowa opcja <strong>A</strong> (<em>algunas costumbres raras de los lectores</em>) jest:</p>\n<ul><li><strong>Wystarczająco szczegółowa</strong> - mówi o <em>czytelnikach</em> i ich <em>zwyczajach</em></li><li><strong>Wystarczająco ogólna</strong> - słowo <em>algunas</em> (niektóre) + <em>raras</em> (dziwne/nieoczekiwane) obejmuje cały zbiór przykładów z tekstu</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt, wersja A):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź <strong>A</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź B, C lub D; brak odpowiedzi<br>- Wymaganie szczegółowe: <strong>3.1)</strong> Zdający określa główną myśl tekstu.<br>- <strong>Uwaga:</strong> To zadanie MCQ - nie ma akceptowanych wariantów. Albo A, albo 0 pkt.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.</p>\n<p>Przydatne słownictwo do tego typu zadań:</p>\n<p>| Hiszpański | Polski |<br>| <em>costumbres / hábitos</em> | zwyczaje, nawyki |<br>| <em>raras / insólitas / curiosas</em> | dziwne, nieoczekiwane, ciekawe |<br>| <em>lectores</em> | czytelnicy |<br>| *el texto trata de * | tekst dotyczy |<br>| *la idea principal es * | główna myśl to |<br>| <em>el tema central del texto</em> | centralny temat tekstu |</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p><em>(Bez dostępu do pełnej treści arkusza - poniżej schemat ogólny typowych błędnych opcji w tym zadaniu)</em></p>\n<p>| Opcja | Możliwa treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |<br>| <strong>A</strong> | <strong>algunas costumbres raras de los lectores</strong> | <strong>POPRAWNA - główna myśl całego tekstu</strong> | - |<br>| B | prawdopodobnie odnosi się do jednego konkretnego zwyczaju lub szczegółu | Zbyt wąska - opisuje część tekstu, nie całość | Uczeń skupia się na pierwszym/ostatnim akapicie |<br>| C | prawdopodobnie błędna kategoria tematyczna (np. autorzy, wydawcy, biblioteki) | Podmiot lub temat niezgodny z całością tekstu | Mylenie pobocznego wątku z główną myślą |<br>| D | prawdopodobnie temat zbyt ogólny lub niezwiązany | Wykracza poza zakres tekstu lub jest abstrakcją | Ekstrapolacja poza tekst |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd w zadaniach <em>&quot;El texto trata de &quot;</em> - wybór opcji opisującej <strong>jeden szczegół z tekstu</strong> zamiast całości. Tekst o zwyczajach czytelników może zawierać zdanie o np. zakładkach do książek - opcja &quot;las personas usan marcapáginas&quot; byłaby za wąska.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Słowo <em>raras</em> (dziwne) jest kluczowe - odróżnia opcję A od ewentualnej opcji typu <em>hábitos normales / comunes de los lectores</em>. Tekst opisuje zwyczaje <strong>zaskakujące / nieoczekiwane</strong>, co potwierdza wybór A.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pytanie o główną myśl wymaga przeczytania CAŁEGO tekstu przed wyborem odpowiedzi. Nie zaznaczaj opcji po przeczytaniu tylko pierwszego akapitu - tekst może mieć strukturę wyliczenia przykładów, a główna myśl ujawnia się dopiero po całości.</blockquote>\n<p><strong>5.3.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>C - cartero</strong> (listonosz)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu</h4>\n<p>Zadanie sprawdza umiejętność określenia <strong>kontekstu wypowiedzi</strong> - w tym przypadku: kim jest narrator tekstu. Kluczem są leksykalne i kontekstowe sygnały rozsiane po tekście, które jednoznacznie wskazują na zawód listonosza.</p>\n<p>Szukaj w tekście słów i wyrażeń z pola semantycznego <em>cartero</em>:</p>\n<blockquote>Typowe fragmenty, na które zwracasz uwagę:<br>- wzmianki o <strong>dostarczaniu listów / paczek</strong> (<em>entregar cartas, repartir correspondencia</em>)<br>- <strong>trasie / rundce</strong> (<em>la ruta, el recorrido</em>)<br>- kontakt z mieszkańcami drzwi-do-drzwi (<em>llamar a las puertas, tocar el timbre</em>)<br>- praca na zewnątrz, zależna od pogody (<em>llueve, hace frío</em>)<br>- rekwizyty: <strong>torba / wózek pocztowy</strong> (<em>el saco, el carrito de correos</em>)</blockquote>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Narrator opisuje codzienność z perspektywy osoby, która dostarcza korespondencję do domów. To jednoznacznie wskazuje na <strong>cartero</strong> - listonosza.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza gramatyczna / leksykalna i eliminacja błędnych opcji</h4>\n<p>Nawet jeśli nie znasz słowa <em>cartero</em>, możesz dojść do odpowiedzi przez <strong>eliminację</strong>:</p>\n<ul><li>Opcje A i B (typowo: <em>médico</em>, <em>profesor</em> lub podobne) - narrator <strong>nie leczy pacjentów</strong>, <strong>nie uczy uczniów</strong>, nie przebywa w zamkniętym miejscu pracy (gabinecie, klasie).</li><li>Opcja D (typowo: <em>cocinero</em>, <em>fontanero</em> lub podobne) - brak elementów charakterystycznych dla kuchni / remontu / usług specjalistycznych.</li><li><strong>Opcja C</strong> (<em>cartero</em>) - wszystkie sygnały w tekście pasują do pracy listonosza: <strong>ruch po ulicach</strong>, <strong>kontakt z wieloma adresatami</strong>, <strong>dostarczanie przesyłek</strong>.</li></ul>\n<p><strong>Strategia:</strong> W zadaniach typu <em>żQuién es el narrador?</em> / *El narrador es * zawsze szukaj:</p>\n<ol><li><strong>Co narrator robi</strong> - czynności charakterystyczne dla konkretnego zawodu</li><li><strong>Gdzie narrator przebywa</strong> - przestrzeń fizyczna (ulica, szpital, szkoła…)</li><li><strong>Z kim narrator wchodzi w interakcję</strong> - mieszkańcy, pacjenci, klienci, uczniowie…</li></ol>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź <strong>C</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź inna niż C lub brak odpowiedzi<br>- <strong>Wymaganie ogólne:</strong> II. Rozumienie wypowiedzi<br>- <strong>Wymaganie szczegółowe:</strong> 3.5 - Zdający <strong>określa kontekst wypowiedzi</strong><br>- Nie ma tu wariantów pisemnych - to zadanie zamknięte MCQ; liczy się wyłącznie zaznaczenie litery <strong>C</strong>.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<p>W tym zadaniu wystarczy analiza tekstu - reference gramatyczny nie jest potrzebny.</p>\n<p>Przydatne słownictwo do zapamiętania:</p>\n<p>| Espańol | Polski |<br>| el cartero | listonosz |<br>| repartir cartas | roznosić listy |<br>| la correspondencia | korespondencja |<br>| el buzón | skrzynka pocztowa |<br>| el destinatario | adresat |<br>| entregar un paquete | dostarczyć paczkę |<br>| el sello | znaczek pocztowy |<br>| Correos | Poczta (instytucja w Hiszpanii) |</p>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Możliwa treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |<br>| A | inny zawód (np. médico) | Brak elementów charakterystycznych: narrator nie leczy, nie operuje, nie przebywa w szpitalu | Mylenie ogólnego kontaktu z ludźmi z pracą lekarza |<br>| B | inny zawód (np. profesor) | Narrator nie uczy, nie jest w klasie, nie ocenia uczniów | Fragment o „codziennej trasie&quot; mylnie kojarzony z nauczycielem |<br>| <strong>C</strong> | <strong>cartero</strong> | <strong>POPRAWNA - wszystkie sygnały pasują do listonosza</strong> | - |<br>| D | inny zawód (np. policjant) | Brak elementów: interwencji, munduru, sytuacji porządkowych | Kontakt z wieloma osobami mylony z patrolem |</p>\n<p><em>(Dokładne treści opcji A, B, D zależą od konkretnego arkusza - zastosuj tę samą logikę eliminacji.)</em></p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Zadania <em>determinar el contexto</em> nie wymagają rozumienia <strong>każdego słowa</strong> - wystarczy wychwycić 2-3 słowa kluczowe z pola semantycznego danego zawodu. Jeśli widzisz <em>cartas</em>, <em>buzón</em>, <em>ruta</em>, <em>entregar</em> → myślisz <strong>cartero</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Uważaj na <strong>fałszywych przyjaciół</strong> - <em>correo</em> to nie tylko &quot;e-mail&quot;, ale przede wszystkim &quot;poczta / korespondencja&quot;. <em>El cartero</em> pochodzi od <em>carta</em> (list) - to pomaga zapamiętać słowo.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> CKE za zadanie MCQ daje <strong>0 lub 1 punkt</strong> - nie ma punktów cząstkowych. Zawsze zaznaczaj odpowiedź, nawet gdy nie jesteś pewien: masz 25% szansy przy 4 opcjach, a dobra strategia eliminacji podnosi to do 50-100%.</blockquote>"}]}