{"id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad/7","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona","number":"7","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2022,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 7. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\nDE PROFESIÓN, ESPÍA\nJosé Laredogoitia, alias Bromo, nació en Bilbao en 1912. Su profesión, pastor de ovejas,\nno hacía prever su arriesgado destino durante la Segunda Guerra Mundial. José entró en\nel servicio secreto nazi en 1941, tras regresar de Estados Unidos, donde había vivido ańos\ncuidando 7.1. de ovejas en los pastos de Idaho. Para los alemanes reunía todo lo\nnecesario: hablaba inglés, conocía el terreno norteamericano y podía viajar allí sin despertar\nsospechas. Durante los meses siguientes los nazis 7.2. enseńaron el cifrado\ny descifrado de cartas. En 1943 llegó la misión para la que lo habían preparado: su tarea\nconsistiría en viajar a Estados Unidos e informar a los nazis sobre armamento, ejército y todo\nlo que en el futuro 7.3. ayudar a hundir los convoyes que viajaban hacia Europa.\nLo que no sabían los alemanes era que Bromo planeaba pasarse al bando aliado, lo que hizo\nnada más desembarcar en Filadelfia. Desde entonces fue agente doble para el servicio de\ninteligencia estadounidense, 7.4. información falsa a los nazis hasta el fin de la guerra.\nadaptado de Muy interesante, mayo 2015\n7.1.\nA. bandas\nB. rebańos\nC. pandillas\nD. enjambres\n7.2.\nA. le\nB. lo\nC. se\nD. les\n7.3.\nA. pudo\nB. pudiera\nC. haya podido\nD. había podido\n7.4.\nA. quitando\nB. exigiendo\nC. aportando\nD. comprando\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nEJHP-R0-100","answer":null,"answer_text":"7. Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki jest poważną usterką\nw zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury\nrozprawki ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0.\n(np. rozprawka „za i przeciw” z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją).","solution":"**7.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *rebańos*\n(stada [owiec])\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu leksykalnego\n\nZadanie 7.1 sprawdza **znajomość środków leksykalnych** - wybór odpowiedniego rzeczownika w kontekście.\n\n**Kontekst luki 7.1:**\n\n> *\"Su profesión, pastor de ovejas, no hacía prever su arriesgado destino durante la Segunda Guerra Mundial. José entró en el servicio secreto nazi en 1941, tras regresar de Estados Unidos, donde había vivido ańos cuidando 7.1. de ovejas en los pastos de Idaho.\"*\n\nKluczowe słowa otoczenia:\n- *cuidando* = opiekując się\n- *de ovejas* = owiec\n- *en los pastos de Idaho* = na pastwiskach w Idaho\n- Profesja: *pastor de ovejas* = pasterz owiec\n\nPytanie: jak nazywamy GRUPĘ owiec po hiszpańsku?\n\n**Analiza opcji:**\n\n- **A. bandas** = bandy, grupy (ludzi - złoczyńców, muzyków, gangsterów). *Banda* jest używane dla ludzi lub ryb (*banco de peces*), NIE dla owiec.\n- **B. rebańos** = stada (owiec, kóz, bydła). To JEDYNA poprawna forma dla zwierząt hodowlanych.\n- **C. pandillas** = bandy, szajki (grupy kryminalne lub grupy chuliganów). Wyłącznie dla ludzi, pejoratywne.\n- **D. enjambres** = roje (pszczół, os, mrówek). Wyłącznie dla owadów.\n\n> *\"cuidando rebańos de ovejas en los pastos de Idaho\"*\n\n→ **Wniosek:** Jedynym słowem poprawnym dla grupy owiec jest *rebańo* (stado owiec). Odpowiedź: **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna: kolokacje grup zwierząt\n\nW języku hiszpańskim różne zwierzęta mają różne słowa na \"grupę\":\n\n| Słowo | Zwierzęta | Przykład |\n| *rebańo* | owce, kozy, bydło | *un rebańo de ovejas* |\n| *manada* | wilki, lwy, słonie, konie | *una manada de lobos* |\n| *bandada* | ptaki w locie | *una bandada de pájaros* |\n| *banco* | ryby | *un banco de peces* |\n| *enjambre* | pszczoły, osy, mrówki | *un enjambre de abejas* |\n| *jauría* | psy myśliwskie | *una jauría de perros* |\n| *manada / hato* | bydło | *una manada de vacas* |\n\nKolokacja *rebańo + ovejas* = klasyczna para w j. hiszpańskim. Występuje w podręcznikach, encyklopediach, literaturze - to naturalne połączenie.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B** (rebańos)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C, D lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych)\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - Kolokacje: *rebańo* (stado owiec/bydła):**\n> Rodzaj: rzeczownik maskulinum (*el rebańo*, l.mn. *los rebańos*)\n> Kolokacje: *rebańo de ovejas*, *rebańo de cabras*, *rebańo de vacas*\n> Użycie: zwierzęta hodowlane, roślinożerne, \"pastwiskowe\"\n> Czasowniki: *pastorear un rebańo* (paść stado), *cuidar un rebańo* (opiekować się stadem), *guiar el rebańo* (prowadzić stado)\n> Metaforycznie: *rebańo* bywa używane o ludziach \"owczo\" podążających za kimś - ale w tekście maturalnym = dosłownie owce.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Słowo | Znaczenie | Dlaczego błędna |\n| A | bandas | bandy, grupy kryminalne/muzyczne | Używane dla ludzi, NIE dla zwierząt hodowlanych |\n| **B** | **rebańos** | **stada owiec/bydła** | **POPRAWNA - naturalna kolokacja z \"ovejas\"** |\n| C | pandillas | szajki, grupy chuliganów | Wyłącznie dla ludzi, konotacje negatywne |\n| D | enjambres | roje owadów | Wyłącznie dla owadów (pszczoły, osy, mrówki) |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Wszystkie cztery opcje oznaczają \"grupę\" - ale każda dotyczy innego rodzaju grupy. Klucz to kolokacja: *cuidar de ovejas*. Tylko *rebańos* pasuje do zwierząt hodowlanych na pastwisku.\n\n> **Uwaga:** Opcja D (*enjambres*) to szczególna pułapka dla uczniów, którzy kojarzą słowo z angielskim \"ensemble\" albo mylą z *enjambre* (który brzmi obco). *Enjambre* = rój owadów - zupełnie nie pasuje do owiec.\n\n> **Uwaga:** Kontekst zawodowy (*pastor de ovejas*, *pastos*, *cuidar*) jednoznacznie wskazuje na pastorską leksykę. Jeśli nie znasz słowa *rebańo*, możesz wnioskować przez eliminację: A, C = grupy ludzi (nie owiec), D = owady (nie owce) → zostaje B.\n\n**7.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *le*\n(mu - zaimek osobowy dopełnienia dalszego, dativo)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu gramatycznego\n\nZadanie 7.2 sprawdza **znajomość zaimków osobowych** w dopełnieniu - gramatyka na poziomie PR.\n\n**Kontekst luki 7.2:**\n\n> *\"Durante los meses siguientes los nazis 7.2. enseńaron el cifrado y el descifrado de cartas.\"*\n\nZdanie: \"Przez następne miesiące naziści nauczyli szyfrowania i deszyfrowania korespondencji.\"\n\n**Krok 1: Ustal podmiot i orzeczenie:**\n- Podmiot: *los nazis* (naziści)\n- Orzeczenie: *enseńaron* = nauczyli (Pretérito Indefinido, 3. os. l. mn.)\n- Dopełnienie bliższe (*complemento directo*): *el cifrado y el descifrado de cartas* (szyfrowanie i deszyfrowanie)\n\n**Krok 2: Czego brakuje?**\nBrakuje odpowiedzi na pytanie: \"nauczyli - KOGO?\" albo \"komu nauczyli?\"\n\nW hiszpańskim *enseńar a alguien + qué* = uczyć kogoś czegoś. \"Kogoś\" = dopełnienie dalsze (*complemento indirecto*, dativo).\n\nKontekst: chodzi o Josego Laredogoitię (alias Bromo) - mężczyznę. Naziści uczyli *jego* szyfrowania.\n\n**Krok 3: Wybór właściwego zaimka dativo:**\n\n| Zaimek | Forma | Osoba | Użycie |\n| *le* | dativo | 3. os. l. poj. (m/f) | \"mu/jej\" - to on (José) |\n| *lo* | acusativo | 3. os. l. poj. (m) | \"go\" - dopełnienie bliższe |\n| *se* | zwrotne / zamiennik le+lo | - | tylko przy podwójnym zaimku lub zwrotnie |\n| *les* | dativo | 3. os. l. mn. | \"im\" - liczba mnoga |\n\nPonieważ *el cifrado y el descifrado* = dopełnienie bliższe (co uczyli) już jest w zdaniu, brakuje dopełnienia dalszego (kogo uczyli = *a José*). Dopełnienie dalsze 3. os. l. poj. = *le*.\n\n→ *los nazis **le** enseńaron el cifrado y el descifrado de cartas* = naziści nauczyli go (Josego) szyfrowania.\n\n→ **Wniosek:** Odpowiedź **A** (*le*) - zaimek dativo 3. os. l. poj.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna (zaimki OI vs OD)\n\n**Kluczowa reguła: kiedy *le*, kiedy *lo*?**\n\n| Pytanie do dopełnienia | Dopełnienie | Zaimek |\n| żA quién? żPara quién? | Osoba (dativo, OI) | *le / les* |\n| żQué? żA qué? | Rzecz (acusativo, OD) | *lo / la / los / las* |\n\nSprawdź: *Los nazis enseńaron ża quién? → a José (Bromo)* → dativo → **le**\n\nSprawdź: *Los nazis enseńaron żqué? → el cifrado * → acusativo → dopełnienie jest już w zdaniu, więc zaimek dativo dotyczy *a José*.\n\n**Eliminacja błędnych opcji:**\n- *lo* (B) = \"go\" w acusativo - oznaczałoby, że uczyli Josego JAK RZECZ (*lo enseńaron* = pokazali go). Możliwe gramatycznie, ale nienaturalne tu.\n- *se* (C) = zwrotne lub zamiennik *le+lo* przy podwójnym zaimku. Nie ma tu podwójnego zaimka - brak uzasadnienia dla *se*.\n- *les* (D) = liczba mnoga dativo. Uczyli kogo? Josego - jednej osoby (l. poj.) → les = błędna liczba.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **A** (*le*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź B, C, D lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - Zaimki osobowe w funkcji OI (dativo):**\n>\n> | Osoba | Zaimek dativo |\n> |-------|---------------|\n> | 1. l. poj. | *me* |\n> | 2. l. poj. | *te* |\n> | 3. l. poj. (m/f) | **le** |\n> | 1. l. mn. | *nos* |\n> | 2. l. mn. | *os* |\n> | 3. l. mn. | **les** |\n>\n> Użycie: czasowniki wymagające OI: *dar, decir, enseńar, mandar, pedir, preguntar, regalar, contar, explicar*\n\n> **Reference - *enseńar a alguien algo* (uczyć kogoś czegoś):**\n> Struktura: *enseńar + OI (osoba) + OD (treść)*\n> Zaimek OI: *le enseńaron el cifrado* = nauczyli mu szyfrowania\n> Pułapka: NIE mylić z *enseńar algo* (bez osoby) = pokazywać/uczyć czegoś (bez adresata)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Zaimek | Funkcja | Dlaczego błędna |\n| **A** | **le** | **dativo 3. os. l. poj.** | **POPRAWNA - \"mu\" = Josemu** |\n| B | lo | acusativo 3. os. l. poj. (m.) | \"go jako rzecz\" - gramatycznie nielogiczne dla osoby w tej konstrukcji |\n| C | se | zwrotny / zamiennik le+lo | Brak uzasadnienia - nie ma tu podwójnego zaimka |\n| D | les | dativo 3. os. l. mn. | Błędna liczba - chodzi o jedną osobę (Josego), nie o wiele |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd: *lo* zamiast *le*. Uczniowie mylą OD (acusativo, \"go\") z OI (dativo, \"mu\"). Pytaj: *żEnseńaron qué?* = *el cifrado* (OD - jest w zdaniu). *żEnseńaron a quién?* = *a José* (OI - brakuje w zdaniu, zastępujemy zaimkiem *le*).\n\n> **Uwaga:** Pułapka z *les* (D): \"naziści\" to liczba mnoga - uczniowie mogą pomyśleć, że zaimek musi się z nimi zgadzać. Ale zaimek OI zgadza się z DOPEŁNIENIEM (José = l. poj.), nie z podmiotem (naziści = l. mn.).\n\n> **Uwaga:** Zasada *leísmo* (charakterystyczna dla środkowej Hiszpanii): niektórzy użytkownicy piszą *lo* zamiast *le* przy osobach. Ale klucz CKE zawsze wymaga formy normatywnej - RAE preferuje *le* dla OI.\n\n**7.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *pudiera*\n(mógłby - Imperfecto de Subjuntivo od *poder*)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu gramatycznego\n\nZadanie 7.3 sprawdza **znajomość trybów i czasów** - w tym przypadku zdanie podrzędne zależne od wyrażenia w czasie przeszłym.\n\n**Kontekst luki 7.3:**\n\n> *\"En 1943 llegó la misión para la que le habían preparado: su tarea consistiría en viajar a Estados Unidos e informar a los nazis sobre armamento, ejército y todo lo que en el futuro 7.3. ayudar a hundir los convoyes que viajaban hacia Europa.\"*\n\nTłumaczenie: \"W 1943 przyszła misja, do której go przygotowali: jego zadanie polegałoby na podróży do USA i informowaniu nazistów o uzbrojeniu, armii i wszystkim, co w przyszłości pomóc w zatopieniu konwojów.\"\n\n**Krok 1: Identyfikacja struktury zdania:**\n\n- Zdanie główne: *su tarea consistiría en * (Condicional Simple - mowa zależna w czasie przeszłym)\n- Zdanie podrzędne: *todo lo que en el futuro ayudar*\n- Antecedent: *todo lo que* = wszystko, co (zdanie względne z antecedent-em nieokreślonym)\n\n**Krok 2: Reguła - zdania względne z antecedent-em w przeszłości:**\n\nW zdaniu zależnym od czasownika lub wyrażenia w czasie przeszłym, gdy antecedent jest nieokreślony lub hipotetyczny, używamy **Imperfecto de Subjuntivo**.\n\nTutaj: kontekst całości to przeszłość (*llegó* = Indefinido, *habían preparado* = Pluscuamperfecto, *consistiría* = Condicional). Zdanie względne *todo lo que en el futuro ayudar* wyraża hipotetyczną przyszłość z perspektywy przeszłości → **Imperfecto de Subjuntivo**.\n\n**Krok 3: Forma Imperfecto de Subjuntivo od *poder*:**\n\n- *poder* → raíz del Indefinido: *pudo*\n- Zmiana: *pudo* → *pud-* + końcówka Imp. Subj.: *-iera*\n- Wynik: *pudiera* (lub *pudiese*)\n\n→ *todo lo que en el futuro **pudiera** ayudar a hundir los convoyes*\n= wszystko, co w przyszłości mogłoby pomóc w zatopieniu konwojów\n\n→ **Wniosek:** Odpowiedź **B** (*pudiera*).\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\n| Opcja | Forma | Czas/Tryb | Dlaczego błędna |\n| A | *pudo* | Pretérito Indefinido | Tiempo de indicativo - w zdaniu względnym z hipotetycznym antecedent-em wymagany jest Subjuntivo, nie Indicativo |\n| **B** | ***pudiera*** | **Imperfecto de Subjuntivo** | **POPRAWNA - hipoteza w przeszłości** |\n| C | *haya podido* | Pretérito Perfecto de Subjuntivo | Czas związany z teraźniejszością (Present Perfect Subj.) - nie pasuje do kontekstu przeszłego *llegó/habían* |\n| D | *había podido* | Pluscuamperfecto de Indicativo | Indicativo - wykluczone w zdaniu względnym wymagającym Subjuntivo; Pluscuamperfecto oznacza czynność wcześniejszą, nie hipotetyczną przyszłość |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **B** (*pudiera*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, C, D lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - Imperfecto de Subjuntivo (tworzenie):**\n>\n> Krok 1: Weź 3. os. l. mn. Pretérito Indefinido: *pudieron*\n> Krok 2: Odrzuć końcówkę *-ron*: *pudie-*\n> Krok 3: Dodaj końcówkę:\n>\n> | Osoba | Końcówka -ra | Końcówka -se |\n> |-------|-------------|-------------|\n> | yo | *pudiera* | *pudiese* |\n> | tú | *pudieras* | *pudieses* |\n> | él/ella | *pudiera* | *pudiese* |\n> | nosotros | *pudiéramos* | *pudiésemos* |\n> | vosotros | *pudierais* | *pudieseis* |\n> | ellos | *pudieran* | *pudiesen* |\n>\n> Obie formy (*-ra* i *-se*) są równoprawne w kluczu CKE!\n\n> **Reference - Concordancia de tiempos (zgodność czasów):**\n> Jeśli czasownik główny jest w czasie przeszłym lub Condicional:\n> → zdanie podrzędne (Subjuntivo) → Imperfecto de Subjuntivo (*-ra/-se*)\n>\n> | Główne (przeszłość) | Zależne (Subjuntivo) |\n> |---------------------|----------------------|\n> | *llegó, habían preparado, consistiría* | *pudiera / pudiese* |\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Forma | Problem | Typowa pułapka |\n| A | pudo | Indefinido (Indicativo) - wskazuje fakt, nie hipotezę | Znane słowo → automatycznie wybierane bez analizy trybu |\n| **B** | **pudiera** | **POPRAWNA** | - |\n| C | haya podido | Pretérito Perfecto de Subjuntivo - tryb się zgadza (Subjuntivo), ale czas źle (teraźniejszy, nie przeszły) | Uczniowie wiedzą, że \"trzeba Subjuntivo\" i wybierają pierwszy tryb Subj., który przychodzi do głowy |\n| D | había podido | Pluscuamperfecto Indicativo - dwa błędy: zły tryb (Indicativo) + zły aspekt | Mylenie \"czegoś co wcześniej się wydarzyło\" z \"hipotetyczną sytuacją w przyszłości z perspektywy przeszłości\" |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór *pudo* (A) lub *había podido* (D) - oba to Indicativo. W zdaniach względnych o treści hipotetycznej lub nieokreślonej (*todo lo que pudiera*) wymagany jest Subjuntivo - niezależnie od wiedzy ucznia, że \"to jest tylko tekst informacyjny\".\n\n> **Uwaga:** Różnica *pudiera* vs *haya podido*: oba to Subjuntivo, ale różne czasy. *Haya podido* = Pretérito Perfecto de Subj. = łączy się z teraźniejszością. *Pudiera* = Imperfecto de Subj. = łączy się z przeszłością. Ponieważ cały tekst jest w przeszłości (*llegó* 1943), wymagana jest forma przeszła.\n\n> **Uwaga:** Pamiętaj o zasadzie tworzenia Imperfecto de Subjuntivo: zawsze od 3. os. l.mn. Pretérito Indefinido. *Pudieron* → *pudie-* → *pudiera*. NIE od bezokolicznika.\n\n**7.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *aportando*\n(dostarczając - gerundio od *aportar*)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu leksykalnego i gramatycznego\n\nZadanie 7.4 sprawdza **znajomość leksyki** - wybór właściwego gerundio.\n\n**Kontekst luki 7.4:**\n\n> *\"Desde entonces fue agente doble para el servicio de inteligencia estadounidense, 7.4. información falsa a los nazis hasta el fin de la guerra.\"*\n\nTłumaczenie: \"Od tego momentu był podwójnym agentem dla amerykańskich służb wywiadowczych, fałszywe informacje nazistom aż do końca wojny.\"\n\n**Kontekst fabuły:** Bromo (José) pozornie pracował dla nazistów, ale w rzeczywistości podawał im FAŁSZYWE informacje, pomagając Aliantom.\n\n**Analiza opcji:**\n\n- **A. quitando** = zabierając, usuwając (od *quitar*). \"Zabierając informacje nazistom\" - semantycznie niepoprawne. Nie zabierasz informacji, gdy ktoś jest szpiegiem.\n- **B. exigiendo** = żądając, wymagając (od *exigir*). \"Żądając fałszywych informacji od nazistów\" - sens odwrócony. To nie naziści żądają, a Bromo im dostarcza.\n- **C. aportando** = dostarczając, wnosząc, przekazując (od *aportar*). \"Przekazując fałszywe informacje nazistom\" - idealnie pasuje do roli podwójnego agenta, który pozornie raportuje do nazistów.\n- **D. comprando** = kupując (od *comprar*). \"Kupując fałszywe informacje dla nazistów\" - semantycznie niepoprawne. Nie kupuje informacji.\n\n→ *fue agente doble **aportando** información falsa a los nazis*\n= był podwójnym agentem, dostarczając (przekazując) fałszywe informacje nazistom\n\n→ **Wniosek:** Jedynym słowem poprawnym semantycznie jest *aportando* (dostarczać, przekazywać informacje). Odpowiedź: **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna (gerundio jako okolicznik sposobu)\n\nLuka 7.4 to **gerundio** (imiesłów czynny) w funkcji okolicznika sposobu:\n\n**Struktura:** *fue agente doble + gerundio* = był podwójnym agentem [robiąc to przez pewien czas]\n\nGerundio po czasowniku głównym opisuje:\n1. **Czynność towarzyszącą** (*modo*): jak/w jaki sposób był agientem?\n2. **Czynność ciągłą**: *hasta el fin de la guerra* = przez cały czas trwania akcji\n\nWszystkie cztery opcje to gerundio - więc różnica leży wyłącznie w leksyce, nie gramatyce.\n\n**Kolokacje z *aportar*:**\n- *aportar información* = dostarczać/przekazywać informacje\n- *aportar datos* = dostarczać dane\n- *aportar pruebas* = dostarczać dowody\n- *aportar soluciones* = wnosić rozwiązania\n\nTo naturalny rzeczownik dla działania szpiega: *aportar información falsa* = dezinformować.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź **C** (*aportando*)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B, D lub brak odpowiedzi\n>\n> Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych\n> Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> **Reference - *aportar* (dostarczać, wnosić, przekazywać):**\n> Forma: *aportar + rzeczownik*\n> Znaczenie: dostarczać coś (informacji, danych, dowodów), wnosić wkład\n> Gerundio: *aportando*\n> Kolokacje: *aportar información, aportar datos, aportar pruebas, aportar valor*\n> Kontekst szpiegowski: *aportar información falsa* = dezinformować\n\n> **Reference - Gerundio jako okolicznik sposobu:**\n> Użycie: *verbo + gerundio* = główna czynność + czynność towarzysząca (sposób lub jednoczesność)\n> Przykład: *Salió corriendo.* = Wyszedł biegiem. / *Pasó la vida trabajando.* = Spędził życie pracując.\n> Pułapka: gerundio NIE zastępuje względnego (*que*) ani NIE opisuje rzeczownika (to błąd: *\"la carta llegando tarde\"*)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Słowo | Znaczenie | Dlaczego błędna |\n| A | quitando | zabierając, usuwając | Nie \"zabierasz\" informacji - przekazujesz je |\n| B | exigiendo | żądając, wymagając | Bromo nie żądał niczego od nazistów - im dostarczał |\n| **C** | **aportando** | **dostarczając, przekazując** | **POPRAWNA - Bromo przekazywał dezinformację nazistom** |\n| D | comprando | kupując | Nie kupuje informacji - jest ich dostawcą |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> **Uwaga:** Kluczowe słowo kontekstu: *agente doble* (podwójny agent) + *información falsa* (fałszywe informacje) + *a los nazis* (dla nazistów). Podwójny agent *dostarcza* (aporta) fałszywe informacje wrogowi, żeby go zmylić. To klasyczna technika dezinformacji.\n\n> **Uwaga:** Opcja B (*exigiendo* - żądając) jest kuszącą pułapką - bo szpiedzy często \"żądają\" informacji. Ale tu kierunek jest odwrotny: Bromo jako podwójny agent DAJE nazistom informacje (fałszywe), nie ŻĄDA od nich.\n\n> **Uwaga:** Gerundio w tej luce opisuje SPOSÓB bycia podwójnym agentem - nie czynność raz wykonaną. *Hasta el fin de la guerra* = przez cały czas. To podkreśla ciągłość działania (gerundio = czynność ciągła, trwająca).","image":"img/jezyk-hiszpanski-2022-maj-matura-rozszerzona/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2022 (rozszerzona)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 7. (0-4)<br>Przeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny<br>i gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.<br>DE PROFESIÓN, ESPÍA<br>José Laredogoitia, alias Bromo, nació en Bilbao en 1912. Su profesión, pastor de ovejas,<br>no hacía prever su arriesgado destino durante la Segunda Guerra Mundial. José entró en<br>el servicio secreto nazi en 1941, tras regresar de Estados Unidos, donde había vivido ańos<br>cuidando 7.1. de ovejas en los pastos de Idaho. Para los alemanes reunía todo lo<br>necesario: hablaba inglés, conocía el terreno norteamericano y podía viajar allí sin despertar<br>sospechas. Durante los meses siguientes los nazis 7.2. enseńaron el cifrado<br>y descifrado de cartas. En 1943 llegó la misión para la que lo habían preparado: su tarea<br>consistiría en viajar a Estados Unidos e informar a los nazis sobre armamento, ejército y todo<br>lo que en el futuro 7.3. ayudar a hundir los convoyes que viajaban hacia Europa.<br>Lo que no sabían los alemanes era que Bromo planeaba pasarse al bando aliado, lo que hizo<br>nada más desembarcar en Filadelfia. Desde entonces fue agente doble para el servicio de<br>inteligencia estadounidense, 7.4. información falsa a los nazis hasta el fin de la guerra.<br>adaptado de Muy interesante, mayo 2015<br>7.1.<br>A. bandas<br>B. rebańos<br>C. pandillas<br>D. enjambres<br>7.2.<br>A. le<br>B. lo<br>C. se<br>D. les<br>7.3.<br>A. pudo<br>B. pudiera<br>C. haya podido<br>D. había podido<br>7.4.<br>A. quitando<br>B. exigiendo<br>C. aportando<br>D. comprando<br>PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!<br>EJHP-R0-100</p>","answer_text_html":"<ol><li>Fakt, że teza nie zapowiada oczekiwanej struktury rozprawki jest poważną usterką</li></ol>\n<p>w zakresie zgodności z tematem. Jeśli teza nie zapowiada oczekiwanej struktury<br>rozprawki ORAZ jest niezgodna z treścią rozwinięcia, jest kwalifikowana na poziom 0.<br>(np. rozprawka „za i przeciw” z jednostronną tezą oraz dwustronną argumentacją).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>7.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>B</strong> - <em>rebańos</em><br>(stada [owiec])</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza kontekstu leksykalnego</h4>\n<p>Zadanie 7.1 sprawdza <strong>znajomość środków leksykalnych</strong> - wybór odpowiedniego rzeczownika w kontekście.</p>\n<p><strong>Kontekst luki 7.1:</strong></p>\n<blockquote><em>&quot;Su profesión, pastor de ovejas, no hacía prever su arriesgado destino durante la Segunda Guerra Mundial. José entró en el servicio secreto nazi en 1941, tras regresar de Estados Unidos, donde había vivido ańos cuidando 7.1. de ovejas en los pastos de Idaho.&quot;</em></blockquote>\n<p>Kluczowe słowa otoczenia:</p>\n<ul><li><em>cuidando</em> = opiekując się</li><li><em>de ovejas</em> = owiec</li><li><em>en los pastos de Idaho</em> = na pastwiskach w Idaho</li><li>Profesja: <em>pastor de ovejas</em> = pasterz owiec</li></ul>\n<p>Pytanie: jak nazywamy GRUPĘ owiec po hiszpańsku?</p>\n<p><strong>Analiza opcji:</strong></p>\n<ul><li><strong>A. bandas</strong> = bandy, grupy (ludzi - złoczyńców, muzyków, gangsterów). <em>Banda</em> jest używane dla ludzi lub ryb (<em>banco de peces</em>), NIE dla owiec.</li><li><strong>B. rebańos</strong> = stada (owiec, kóz, bydła). To JEDYNA poprawna forma dla zwierząt hodowlanych.</li><li><strong>C. pandillas</strong> = bandy, szajki (grupy kryminalne lub grupy chuliganów). Wyłącznie dla ludzi, pejoratywne.</li><li><strong>D. enjambres</strong> = roje (pszczół, os, mrówek). Wyłącznie dla owadów.</li></ul>\n<blockquote><em>&quot;cuidando rebańos de ovejas en los pastos de Idaho&quot;</em></blockquote>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Jedynym słowem poprawnym dla grupy owiec jest <em>rebańo</em> (stado owiec). Odpowiedź: <strong>B</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza leksykalna: kolokacje grup zwierząt</h4>\n<p>W języku hiszpańskim różne zwierzęta mają różne słowa na &quot;grupę&quot;:</p>\n<p>| Słowo | Zwierzęta | Przykład |<br>| <em>rebańo</em> | owce, kozy, bydło | <em>un rebańo de ovejas</em> |<br>| <em>manada</em> | wilki, lwy, słonie, konie | <em>una manada de lobos</em> |<br>| <em>bandada</em> | ptaki w locie | <em>una bandada de pájaros</em> |<br>| <em>banco</em> | ryby | <em>un banco de peces</em> |<br>| <em>enjambre</em> | pszczoły, osy, mrówki | <em>un enjambre de abejas</em> |<br>| <em>jauría</em> | psy myśliwskie | <em>una jauría de perros</em> |<br>| <em>manada / hato</em> | bydło | <em>una manada de vacas</em> |</p>\n<p>Kolokacja <em>rebańo + ovejas</em> = klasyczna para w j. hiszpańskim. Występuje w podręcznikach, encyklopediach, literaturze - to naturalne połączenie.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź <strong>B</strong> (rebańos)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź A, C, D lub brak odpowiedzi<br><br>Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych<br>Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych (leksykalnych, gramatycznych, ortograficznych)</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego MASZ użyć</h4>\n<blockquote><strong>Reference - Kolokacje: <em>rebańo</em> (stado owiec/bydła):</strong><br>Rodzaj: rzeczownik maskulinum (<em>el rebańo</em>, l.mn. <em>los rebańos</em>)<br>Kolokacje: <em>rebańo de ovejas</em>, <em>rebańo de cabras</em>, <em>rebańo de vacas</em><br>Użycie: zwierzęta hodowlane, roślinożerne, &quot;pastwiskowe&quot;<br>Czasowniki: <em>pastorear un rebańo</em> (paść stado), <em>cuidar un rebańo</em> (opiekować się stadem), <em>guiar el rebańo</em> (prowadzić stado)<br>Metaforycznie: <em>rebańo</em> bywa używane o ludziach &quot;owczo&quot; podążających za kimś - ale w tekście maturalnym = dosłownie owce.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Słowo | Znaczenie | Dlaczego błędna |<br>| A | bandas | bandy, grupy kryminalne/muzyczne | Używane dla ludzi, NIE dla zwierząt hodowlanych |<br>| <strong>B</strong> | <strong>rebańos</strong> | <strong>stada owiec/bydła</strong> | <strong>POPRAWNA - naturalna kolokacja z &quot;ovejas&quot;</strong> |<br>| C | pandillas | szajki, grupy chuliganów | Wyłącznie dla ludzi, konotacje negatywne |<br>| D | enjambres | roje owadów | Wyłącznie dla owadów (pszczoły, osy, mrówki) |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Wszystkie cztery opcje oznaczają &quot;grupę&quot; - ale każda dotyczy innego rodzaju grupy. Klucz to kolokacja: <em>cuidar de ovejas</em>. Tylko <em>rebańos</em> pasuje do zwierząt hodowlanych na pastwisku.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Opcja D (<em>enjambres</em>) to szczególna pułapka dla uczniów, którzy kojarzą słowo z angielskim &quot;ensemble&quot; albo mylą z <em>enjambre</em> (który brzmi obco). <em>Enjambre</em> = rój owadów - zupełnie nie pasuje do owiec.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Kontekst zawodowy (<em>pastor de ovejas</em>, <em>pastos</em>, <em>cuidar</em>) jednoznacznie wskazuje na pastorską leksykę. Jeśli nie znasz słowa <em>rebańo</em>, możesz wnioskować przez eliminację: A, C = grupy ludzi (nie owiec), D = owady (nie owce) → zostaje B.</blockquote>\n<p><strong>7.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>A</strong> - <em>le</em><br>(mu - zaimek osobowy dopełnienia dalszego, dativo)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza kontekstu gramatycznego</h4>\n<p>Zadanie 7.2 sprawdza <strong>znajomość zaimków osobowych</strong> w dopełnieniu - gramatyka na poziomie PR.</p>\n<p><strong>Kontekst luki 7.2:</strong></p>\n<blockquote><em>&quot;Durante los meses siguientes los nazis 7.2. enseńaron el cifrado y el descifrado de cartas.&quot;</em></blockquote>\n<p>Zdanie: &quot;Przez następne miesiące naziści nauczyli szyfrowania i deszyfrowania korespondencji.&quot;</p>\n<p><strong>Krok 1: Ustal podmiot i orzeczenie:</strong></p>\n<ul><li>Podmiot: <em>los nazis</em> (naziści)</li><li>Orzeczenie: <em>enseńaron</em> = nauczyli (Pretérito Indefinido, 3. os. l. mn.)</li><li>Dopełnienie bliższe (<em>complemento directo</em>): <em>el cifrado y el descifrado de cartas</em> (szyfrowanie i deszyfrowanie)</li></ul>\n<p><strong>Krok 2: Czego brakuje?</strong><br>Brakuje odpowiedzi na pytanie: &quot;nauczyli - KOGO?&quot; albo &quot;komu nauczyli?&quot;</p>\n<p>W hiszpańskim <em>enseńar a alguien + qué</em> = uczyć kogoś czegoś. &quot;Kogoś&quot; = dopełnienie dalsze (<em>complemento indirecto</em>, dativo).</p>\n<p>Kontekst: chodzi o Josego Laredogoitię (alias Bromo) - mężczyznę. Naziści uczyli <em>jego</em> szyfrowania.</p>\n<p><strong>Krok 3: Wybór właściwego zaimka dativo:</strong></p>\n<p>| Zaimek | Forma | Osoba | Użycie |<br>| <em>le</em> | dativo | 3. os. l. poj. (m/f) | &quot;mu/jej&quot; - to on (José) |<br>| <em>lo</em> | acusativo | 3. os. l. poj. (m) | &quot;go&quot; - dopełnienie bliższe |<br>| <em>se</em> | zwrotne / zamiennik le+lo | - | tylko przy podwójnym zaimku lub zwrotnie |<br>| <em>les</em> | dativo | 3. os. l. mn. | &quot;im&quot; - liczba mnoga |</p>\n<p>Ponieważ <em>el cifrado y el descifrado</em> = dopełnienie bliższe (co uczyli) już jest w zdaniu, brakuje dopełnienia dalszego (kogo uczyli = <em>a José</em>). Dopełnienie dalsze 3. os. l. poj. = <em>le</em>.</p>\n<p>→ <em>los nazis <strong>le</strong> enseńaron el cifrado y el descifrado de cartas</em> = naziści nauczyli go (Josego) szyfrowania.</p>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Odpowiedź <strong>A</strong> (<em>le</em>) - zaimek dativo 3. os. l. poj.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza gramatyczna (zaimki OI vs OD)</h4>\n<p><strong>Kluczowa reguła: kiedy <em>le</em>, kiedy <em>lo</em>?</strong></p>\n<p>| Pytanie do dopełnienia | Dopełnienie | Zaimek |<br>| żA quién? żPara quién? | Osoba (dativo, OI) | <em>le / les</em> |<br>| żQué? żA qué? | Rzecz (acusativo, OD) | <em>lo / la / los / las</em> |</p>\n<p>Sprawdź: <em>Los nazis enseńaron ża quién? → a José (Bromo)</em> → dativo → <strong>le</strong></p>\n<p>Sprawdź: <em>Los nazis enseńaron żqué? → el cifrado * → acusativo → dopełnienie jest już w zdaniu, więc zaimek dativo dotyczy *a José</em>.</p>\n<p><strong>Eliminacja błędnych opcji:</strong></p>\n<ul><li><em>lo</em> (B) = &quot;go&quot; w acusativo - oznaczałoby, że uczyli Josego JAK RZECZ (<em>lo enseńaron</em> = pokazali go). Możliwe gramatycznie, ale nienaturalne tu.</li><li><em>se</em> (C) = zwrotne lub zamiennik <em>le+lo</em> przy podwójnym zaimku. Nie ma tu podwójnego zaimka - brak uzasadnienia dla <em>se</em>.</li><li><em>les</em> (D) = liczba mnoga dativo. Uczyli kogo? Josego - jednej osoby (l. poj.) → les = błędna liczba.</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź <strong>A</strong> (<em>le</em>)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź B, C, D lub brak odpowiedzi<br><br>Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych<br>Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego MASZ użyć</h4>\n<blockquote><strong>Reference - Zaimki osobowe w funkcji OI (dativo):</strong><br><br>| Osoba | Zaimek dativo |<br>|-------|---------------|<br>| 1. l. poj. | <em>me</em> |<br>| 2. l. poj. | <em>te</em> |<br>| 3. l. poj. (m/f) | <strong>le</strong> |<br>| 1. l. mn. | <em>nos</em> |<br>| 2. l. mn. | <em>os</em> |<br>| 3. l. mn. | <strong>les</strong> |<br><br>Użycie: czasowniki wymagające OI: <em>dar, decir, enseńar, mandar, pedir, preguntar, regalar, contar, explicar</em></blockquote>\n<blockquote><strong>Reference - <em>enseńar a alguien algo</em> (uczyć kogoś czegoś):</strong><br>Struktura: <em>enseńar + OI (osoba) + OD (treść)</em><br>Zaimek OI: <em>le enseńaron el cifrado</em> = nauczyli mu szyfrowania<br>Pułapka: NIE mylić z <em>enseńar algo</em> (bez osoby) = pokazywać/uczyć czegoś (bez adresata)</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Zaimek | Funkcja | Dlaczego błędna |<br>| <strong>A</strong> | <strong>le</strong> | <strong>dativo 3. os. l. poj.</strong> | <strong>POPRAWNA - &quot;mu&quot; = Josemu</strong> |<br>| B | lo | acusativo 3. os. l. poj. (m.) | &quot;go jako rzecz&quot; - gramatycznie nielogiczne dla osoby w tej konstrukcji |<br>| C | se | zwrotny / zamiennik le+lo | Brak uzasadnienia - nie ma tu podwójnego zaimka |<br>| D | les | dativo 3. os. l. mn. | Błędna liczba - chodzi o jedną osobę (Josego), nie o wiele |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd: <em>lo</em> zamiast <em>le</em>. Uczniowie mylą OD (acusativo, &quot;go&quot;) z OI (dativo, &quot;mu&quot;). Pytaj: <em>żEnseńaron qué?</em> = <em>el cifrado</em> (OD - jest w zdaniu). <em>żEnseńaron a quién?</em> = <em>a José</em> (OI - brakuje w zdaniu, zastępujemy zaimkiem <em>le</em>).</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Pułapka z <em>les</em> (D): &quot;naziści&quot; to liczba mnoga - uczniowie mogą pomyśleć, że zaimek musi się z nimi zgadzać. Ale zaimek OI zgadza się z DOPEŁNIENIEM (José = l. poj.), nie z podmiotem (naziści = l. mn.).</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Zasada <em>leísmo</em> (charakterystyczna dla środkowej Hiszpanii): niektórzy użytkownicy piszą <em>lo</em> zamiast <em>le</em> przy osobach. Ale klucz CKE zawsze wymaga formy normatywnej - RAE preferuje <em>le</em> dla OI.</blockquote>\n<p><strong>7.3.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>B</strong> - <em>pudiera</em><br>(mógłby - Imperfecto de Subjuntivo od <em>poder</em>)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza kontekstu gramatycznego</h4>\n<p>Zadanie 7.3 sprawdza <strong>znajomość trybów i czasów</strong> - w tym przypadku zdanie podrzędne zależne od wyrażenia w czasie przeszłym.</p>\n<p><strong>Kontekst luki 7.3:</strong></p>\n<blockquote><em>&quot;En 1943 llegó la misión para la que le habían preparado: su tarea consistiría en viajar a Estados Unidos e informar a los nazis sobre armamento, ejército y todo lo que en el futuro 7.3. ayudar a hundir los convoyes que viajaban hacia Europa.&quot;</em></blockquote>\n<p>Tłumaczenie: &quot;W 1943 przyszła misja, do której go przygotowali: jego zadanie polegałoby na podróży do USA i informowaniu nazistów o uzbrojeniu, armii i wszystkim, co w przyszłości pomóc w zatopieniu konwojów.&quot;</p>\n<p><strong>Krok 1: Identyfikacja struktury zdania:</strong></p>\n<ul><li>Zdanie główne: *su tarea consistiría en * (Condicional Simple - mowa zależna w czasie przeszłym)</li><li>Zdanie podrzędne: <em>todo lo que en el futuro ayudar</em></li><li>Antecedent: <em>todo lo que</em> = wszystko, co (zdanie względne z antecedent-em nieokreślonym)</li></ul>\n<p><strong>Krok 2: Reguła - zdania względne z antecedent-em w przeszłości:</strong></p>\n<p>W zdaniu zależnym od czasownika lub wyrażenia w czasie przeszłym, gdy antecedent jest nieokreślony lub hipotetyczny, używamy <strong>Imperfecto de Subjuntivo</strong>.</p>\n<p>Tutaj: kontekst całości to przeszłość (<em>llegó</em> = Indefinido, <em>habían preparado</em> = Pluscuamperfecto, <em>consistiría</em> = Condicional). Zdanie względne <em>todo lo que en el futuro ayudar</em> wyraża hipotetyczną przyszłość z perspektywy przeszłości → <strong>Imperfecto de Subjuntivo</strong>.</p>\n<p><strong>Krok 3: Forma Imperfecto de Subjuntivo od <em>poder</em>:</strong></p>\n<ul><li><em>poder</em> → raíz del Indefinido: <em>pudo</em></li><li>Zmiana: <em>pudo</em> → <em>pud-</em> + końcówka Imp. Subj.: <em>-iera</em></li><li>Wynik: <em>pudiera</em> (lub <em>pudiese</em>)</li></ul>\n<p>→ <em>todo lo que en el futuro <strong>pudiera</strong> ayudar a hundir los convoyes</em><br>= wszystko, co w przyszłości mogłoby pomóc w zatopieniu konwojów</p>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Odpowiedź <strong>B</strong> (<em>pudiera</em>).</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji</h4>\n<p>| Opcja | Forma | Czas/Tryb | Dlaczego błędna |<br>| A | <em>pudo</em> | Pretérito Indefinido | Tiempo de indicativo - w zdaniu względnym z hipotetycznym antecedent-em wymagany jest Subjuntivo, nie Indicativo |<br>| <strong>B</strong> | <strong><em>pudiera</strong></em> | <strong>Imperfecto de Subjuntivo</strong> | <strong>POPRAWNA - hipoteza w przeszłości</strong> |<br>| C | <em>haya podido</em> | Pretérito Perfecto de Subjuntivo | Czas związany z teraźniejszością (Present Perfect Subj.) - nie pasuje do kontekstu przeszłego <em>llegó/habían</em> |<br>| D | <em>había podido</em> | Pluscuamperfecto de Indicativo | Indicativo - wykluczone w zdaniu względnym wymagającym Subjuntivo; Pluscuamperfecto oznacza czynność wcześniejszą, nie hipotetyczną przyszłość |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.3, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź <strong>B</strong> (<em>pudiera</em>)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź A, C, D lub brak odpowiedzi<br><br>Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych<br>Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego MASZ użyć</h4>\n<blockquote><strong>Reference - Imperfecto de Subjuntivo (tworzenie):</strong><br><br>Krok 1: Weź 3. os. l. mn. Pretérito Indefinido: <em>pudieron</em><br>Krok 2: Odrzuć końcówkę <em>-ron</em>: <em>pudie-</em><br>Krok 3: Dodaj końcówkę:<br><br>| Osoba | Końcówka -ra | Końcówka -se |<br>|-------|-------------|-------------|<br>| yo | <em>pudiera</em> | <em>pudiese</em> |<br>| tú | <em>pudieras</em> | <em>pudieses</em> |<br>| él/ella | <em>pudiera</em> | <em>pudiese</em> |<br>| nosotros | <em>pudiéramos</em> | <em>pudiésemos</em> |<br>| vosotros | <em>pudierais</em> | <em>pudieseis</em> |<br>| ellos | <em>pudieran</em> | <em>pudiesen</em> |<br><br>Obie formy (<em>-ra</em> i <em>-se</em>) są równoprawne w kluczu CKE!</blockquote>\n<blockquote><strong>Reference - Concordancia de tiempos (zgodność czasów):</strong><br>Jeśli czasownik główny jest w czasie przeszłym lub Condicional:<br>→ zdanie podrzędne (Subjuntivo) → Imperfecto de Subjuntivo (<em>-ra/-se</em>)<br><br>| Główne (przeszłość) | Zależne (Subjuntivo) |<br>|---------------------|----------------------|<br>| <em>llegó, habían preparado, consistiría</em> | <em>pudiera / pudiese</em> |</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Forma | Problem | Typowa pułapka |<br>| A | pudo | Indefinido (Indicativo) - wskazuje fakt, nie hipotezę | Znane słowo → automatycznie wybierane bez analizy trybu |<br>| <strong>B</strong> | <strong>pudiera</strong> | <strong>POPRAWNA</strong> | - |<br>| C | haya podido | Pretérito Perfecto de Subjuntivo - tryb się zgadza (Subjuntivo), ale czas źle (teraźniejszy, nie przeszły) | Uczniowie wiedzą, że &quot;trzeba Subjuntivo&quot; i wybierają pierwszy tryb Subj., który przychodzi do głowy |<br>| D | había podido | Pluscuamperfecto Indicativo - dwa błędy: zły tryb (Indicativo) + zły aspekt | Mylenie &quot;czegoś co wcześniej się wydarzyło&quot; z &quot;hipotetyczną sytuacją w przyszłości z perspektywy przeszłości&quot; |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd to wybór <em>pudo</em> (A) lub <em>había podido</em> (D) - oba to Indicativo. W zdaniach względnych o treści hipotetycznej lub nieokreślonej (<em>todo lo que pudiera</em>) wymagany jest Subjuntivo - niezależnie od wiedzy ucznia, że &quot;to jest tylko tekst informacyjny&quot;.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Różnica <em>pudiera</em> vs <em>haya podido</em>: oba to Subjuntivo, ale różne czasy. <em>Haya podido</em> = Pretérito Perfecto de Subj. = łączy się z teraźniejszością. <em>Pudiera</em> = Imperfecto de Subj. = łączy się z przeszłością. Ponieważ cały tekst jest w przeszłości (<em>llegó</em> 1943), wymagana jest forma przeszła.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Pamiętaj o zasadzie tworzenia Imperfecto de Subjuntivo: zawsze od 3. os. l.mn. Pretérito Indefinido. <em>Pudieron</em> → <em>pudie-</em> → <em>pudiera</em>. NIE od bezokolicznika.</blockquote>\n<p><strong>7.4.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>C</strong> - <em>aportando</em><br>(dostarczając - gerundio od <em>aportar</em>)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza kontekstu leksykalnego i gramatycznego</h4>\n<p>Zadanie 7.4 sprawdza <strong>znajomość leksyki</strong> - wybór właściwego gerundio.</p>\n<p><strong>Kontekst luki 7.4:</strong></p>\n<blockquote><em>&quot;Desde entonces fue agente doble para el servicio de inteligencia estadounidense, 7.4. información falsa a los nazis hasta el fin de la guerra.&quot;</em></blockquote>\n<p>Tłumaczenie: &quot;Od tego momentu był podwójnym agentem dla amerykańskich służb wywiadowczych, fałszywe informacje nazistom aż do końca wojny.&quot;</p>\n<p><strong>Kontekst fabuły:</strong> Bromo (José) pozornie pracował dla nazistów, ale w rzeczywistości podawał im FAŁSZYWE informacje, pomagając Aliantom.</p>\n<p><strong>Analiza opcji:</strong></p>\n<ul><li><strong>A. quitando</strong> = zabierając, usuwając (od <em>quitar</em>). &quot;Zabierając informacje nazistom&quot; - semantycznie niepoprawne. Nie zabierasz informacji, gdy ktoś jest szpiegiem.</li><li><strong>B. exigiendo</strong> = żądając, wymagając (od <em>exigir</em>). &quot;Żądając fałszywych informacji od nazistów&quot; - sens odwrócony. To nie naziści żądają, a Bromo im dostarcza.</li><li><strong>C. aportando</strong> = dostarczając, wnosząc, przekazując (od <em>aportar</em>). &quot;Przekazując fałszywe informacje nazistom&quot; - idealnie pasuje do roli podwójnego agenta, który pozornie raportuje do nazistów.</li><li><strong>D. comprando</strong> = kupując (od <em>comprar</em>). &quot;Kupując fałszywe informacje dla nazistów&quot; - semantycznie niepoprawne. Nie kupuje informacji.</li></ul>\n<p>→ <em>fue agente doble <strong>aportando</strong> información falsa a los nazis</em><br>= był podwójnym agentem, dostarczając (przekazując) fałszywe informacje nazistom</p>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Jedynym słowem poprawnym semantycznie jest <em>aportando</em> (dostarczać, przekazywać informacje). Odpowiedź: <strong>C</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza gramatyczna (gerundio jako okolicznik sposobu)</h4>\n<p>Luka 7.4 to <strong>gerundio</strong> (imiesłów czynny) w funkcji okolicznika sposobu:</p>\n<p><strong>Struktura:</strong> <em>fue agente doble + gerundio</em> = był podwójnym agentem [robiąc to przez pewien czas]</p>\n<p>Gerundio po czasowniku głównym opisuje:</p>\n<ol><li><strong>Czynność towarzyszącą</strong> (<em>modo</em>): jak/w jaki sposób był agientem?</li><li><strong>Czynność ciągłą</strong>: <em>hasta el fin de la guerra</em> = przez cały czas trwania akcji</li></ol>\n<p>Wszystkie cztery opcje to gerundio - więc różnica leży wyłącznie w leksyce, nie gramatyce.</p>\n<p><strong>Kolokacje z <em>aportar</em>:</strong></p>\n<ul><li><em>aportar información</em> = dostarczać/przekazywać informacje</li><li><em>aportar datos</em> = dostarczać dane</li><li><em>aportar pruebas</em> = dostarczać dowody</li><li><em>aportar soluciones</em> = wnosić rozwiązania</li></ul>\n<p>To naturalny rzeczownik dla działania szpiega: <em>aportar información falsa</em> = dezinformować.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote><strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 7.4, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź <strong>C</strong> (<em>aportando</em>)<br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź A, B, D lub brak odpowiedzi<br><br>Wymaganie ogólne: I. Znajomość środków językowych<br>Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się bogatym zasobem środków językowych</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego MASZ użyć</h4>\n<blockquote><strong>Reference - <em>aportar</em> (dostarczać, wnosić, przekazywać):</strong><br>Forma: <em>aportar + rzeczownik</em><br>Znaczenie: dostarczać coś (informacji, danych, dowodów), wnosić wkład<br>Gerundio: <em>aportando</em><br>Kolokacje: <em>aportar información, aportar datos, aportar pruebas, aportar valor</em><br>Kontekst szpiegowski: <em>aportar información falsa</em> = dezinformować</blockquote>\n<blockquote><strong>Reference - Gerundio jako okolicznik sposobu:</strong><br>Użycie: <em>verbo + gerundio</em> = główna czynność + czynność towarzysząca (sposób lub jednoczesność)<br>Przykład: <em>Salió corriendo.</em> = Wyszedł biegiem. / <em>Pasó la vida trabajando.</em> = Spędził życie pracując.<br>Pułapka: gerundio NIE zastępuje względnego (<em>que</em>) ani NIE opisuje rzeczownika (to błąd: <em>&quot;la carta llegando tarde&quot;</em>)</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Słowo | Znaczenie | Dlaczego błędna |<br>| A | quitando | zabierając, usuwając | Nie &quot;zabierasz&quot; informacji - przekazujesz je |<br>| B | exigiendo | żądając, wymagając | Bromo nie żądał niczego od nazistów - im dostarczał |<br>| <strong>C</strong> | <strong>aportando</strong> | <strong>dostarczając, przekazując</strong> | <strong>POPRAWNA - Bromo przekazywał dezinformację nazistom</strong> |<br>| D | comprando | kupując | Nie kupuje informacji - jest ich dostawcą |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Kluczowe słowo kontekstu: <em>agente doble</em> (podwójny agent) + <em>información falsa</em> (fałszywe informacje) + <em>a los nazis</em> (dla nazistów). Podwójny agent <em>dostarcza</em> (aporta) fałszywe informacje wrogowi, żeby go zmylić. To klasyczna technika dezinformacji.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Opcja B (<em>exigiendo</em> - żądając) jest kuszącą pułapką - bo szpiedzy często &quot;żądają&quot; informacji. Ale tu kierunek jest odwrotny: Bromo jako podwójny agent DAJE nazistom informacje (fałszywe), nie ŻĄDA od nich.</blockquote>\n<blockquote><strong>Uwaga:</strong> Gerundio w tej luce opisuje SPOSÓB bycia podwójnym agentem - nie czynność raz wykonaną. <em>Hasta el fin de la guerra</em> = przez cały czas. To podkreśla ciągłość działania (gerundio = czynność ciągła, trwająca).</blockquote>"}]}