{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-3)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (10.1.-10.3.) właściwą formą wyrazu podanego\nw nawiasie. Przekształć wyraz podany w nawiasie w taki sposób, aby powstał spójny\ni logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\nSUEŃO AMERICANO\nCuando se habla de sueńos casi inalcanzables, a menudo se cita el caso de Lou Holtz.\nA los 28 ańos perdió su empleo, no tenía un céntimo y su mujer estaba embarazada\nde ocho meses. En lugar de lamentar su mala suerte, este estadounidense\n(decidir) 10.1. redactar una lista con sus deseos. Anotó 107 metas\ntan ambiciosas como cenar en la Casa Blanca, conocer al Papa o ser el entrenador\nde su equipo favorito de fútbol americano.\nDespués de completar su lista, Lou Holtz se dijo a sí mismo:\n“He (escribir) 10.2. todo lo que quiero conseguir en la vida.\nAhora cada día voy a hacer algo concreto para cumplir al menos uno de estos sueńos”.\nCon el tiempo llegó a cumplir la mayoría de ellos. Su ejemplo demuestra algo evidente:\nno conseguirás tu objetivo si no (intentar) 10.3. conseguirlo.\nNa podstawie: www.elpais.com\nMJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"10. Realizację poszczególnych podpunktów polecenia ocenia się w całej wypowiedzi;\nodniesienia do tego samego podpunktu polecenia mogą wystąpić w różnych częściach\npracy.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**decidió**\n\n(akceptowane przez CKE: *decidio* bez akcentu)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu tekstu\n\nFragment z tekstu *Sueńo americano*:\n\n> *A los 28 ańos perdió su empleo, no tenía un céntimo y su mujer estaba embarazada de ocho meses. En lugar de lamentar su mala suerte, este estadounidense (decidir) 10.1. redactar una lista con sus deseos.*\n\n**Analiza:**\n\n1. Kontekst: Lou Holtz ma 28 lat, stracił pracę (*perdió su empleo* - pretérito indefinido), jego żona jest w ciąży → czynności zakończone w przeszłości, narracja historyczna\n2. *„Este estadounidense redactar una lista\"* - podmiot w 3. os. l.poj. (*este estadounidense*)\n3. Czynność jednorazowa, zakończona w przeszłości → **pretérito indefinido**\n4. Czasownik *decidir* → nieregularny? Nie, *decidir* jest REGULARNY w pretérito indefinido\n\n**Wniosek:** *decidir* w pretérito indefinido, 3 os. l.poj. = **decidió**\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna (tworzenie formy)\n\n**Pretérito indefinido - koniugacja *decidir* (3 os. l.poj.):**\n\n| Bezokolicznik | Zakończenie | Forma |\n| *decidir* (-IR) | -ió | **decidió** |\n\nKoniugacja pełna (pretérito indefinido, *decidir*):\n- yo: decidí\n- tú: decidiste\n- él/ella: **decidió** ← to jest potrzebna forma\n- nosotros: decidimos\n- vosotros: decidisteis\n- ellos: decidieron\n\n**Akcent graficzny:**\n- *decidió* - akcent na ostatniej sylabie (ó) jest **obowiązkowy** w poprawnej pisowni\n- Bez akcentu (*decidio*) - CKE akceptuje w tym arkuszu, ale forma bez akcentu jest formalnie niepoprawna\n\n**Dlaczego nie inne czasy:**\n- *Había decidido* (pluscuamperfecto) - zbyt złożone, kontekst nie wymaga czasu zaprzeszłego\n- *Decidía* (imperfecto) - opis stanu w przeszłości, ale tutaj czynność jest jednorazowa, zakończona\n- *Decide* (presente) - tekst jest w czasie przeszłym, presente byłoby błędem\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *decidió*\n> - **1 pkt** - *decidio* (bez akcentu - akceptowane w tym arkuszu)\n> - **0 pkt** - *decide, decidía, decidir, decidiendo, ha decidido, había decidido* - wszystkie inne formy\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Pretérito indefinido (czas dokonany przeszły):**\n> Użycie: czynności zakończone w przeszłości, jednorazowe, z konkretnym czasem lub w narracji\n> Sygnały: *ayer, el ańo pasado, en 1990, de repente, un día, entonces*\n> Koniugacja -IR (regular): -í, -iste, -ió, -imos, -isteis, -ieron\n> *decidir* → decidí, decidiste, **decidió**, decidimos, decidisteis, decidieron\n>\n> Uwaga: akcent na -ó w 3 os. l.poj. jest OBOWIĄZKOWY - *él decidió* (akcent na ó). Bez akcentu zmieniłoby się wymowę, choć CKE tu akceptuje.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Forma | Czas | Dlaczego błędna |\n| *decide* | presente | Cały tekst jest w przeszłości; presente byłoby błędem stylistycznym |\n| *decidía* | imperfecto | Opisuje nawyk/stan ciągły; tutaj czynność jest jednorazowa (wziął kartkę i postanowił) |\n| *ha decidido* | pretérito perfecto | Właściwy dla zdarzeń bliskich teraźniejszości; w tekstach narracyjnych o przeszłości używa się indefinido |\n| *había decidido* | pluscuamperfecto | Opisuje czynność wcześniejszą od innej przeszłej; tu nie ma kontekstu czasowego wymagającego pluscuamperfecto |\n| **decidió** | pretérito indefinido | **POPRAWNA** - jednorazowa czynność w narracji historycznej |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Akcent graficzny w pretérito indefinido jest kluczowy: *el* (zaimek) vs *él* (on), *decidio* vs *decidió*. Zawsze pisz akcent na ó w 3 os. l.poj. i na í w 1 os. l.poj. (*decidí*). Brak akcentu to błąd ortograficzny - w tym arkuszu CKE wyjątkowo akceptuje *decidio*, ale nie zakładaj tego na innych egzaminach.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Decidir* jest czasownikiem regularnym w pretérito indefinido. Nie mylić z nieregularnymi (*ser, ir, tener, estar, poder*), które mają zupełnie inne formy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W tekście narracyjnym (opowiadanie o przeszłości, jak tu o Lou Holtzu) dominuje pretérito indefinido dla sekwencji wydarzeń (*perdió, decidió, anotó*) oraz imperfecto dla tła (*no tenía, estaba embarazada*). Zidentyfikuj, do której kategorii należy luka.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**escrito**\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu tekstu\n\nFragment z tekstu:\n\n> *Lou Holtz se dijo a sí mismo: „He (escribir) 10.2. todo lo que quiero conseguir en la vida.\"*\n\n**Analiza:**\n\n1. Przed luką stoi **„He\"** - to forma czasownika *haber* w 1 os. l.poj. presente → *he* = mam (auxiliar dla pretérito perfecto)\n2. *He + participio pasado* = **pretérito perfecto** (czas Present Perfect)\n3. Czasownik *escribir* → participio pasado\n4. *Escribir* ma NIEREGULARNE participio: NIE *escribido*, lecz **escrito**\n\n**Wniosek:** He + **escrito** = pretérito perfecto, 1 os. l.poj. Odpowiedź: **escrito**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Pretérito perfecto: have/has + participio pasado:**\n\n| Osoba | Auxiliar | + participio |\n| yo | **he** | escrito |\n| tú | has | escrito |\n| él/ella | ha | escrito |\n\n**Participio pasado (imiesłów bierny) - forma:**\n\n- Regularne: *-ar → -ado* (*hablar → hablado*), *-er/-ir → -ido* (*comer → comido, vivir → vivido*)\n- **Nieregularne** - najważniejsze:\n\n| Bezokolicznik | Participio |\n| *escribir* | **escrito** |\n| *abrir* | abierto |\n| *decir* | dicho |\n| *hacer* | hecho |\n| *poner* | puesto |\n| *ver* | visto |\n| *volver* | vuelto |\n| *morir* | muerto |\n| *romper* | roto |\n| *cubrir* | cubierto |\n\n**Dlaczego NIE *escribido*:**\n- *escribido* to regularny participio, ale *escribir* MA NIEREGULARNY participio\n- *He escribido* nie istnieje - poprawnie: *He escrito*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *escrito*\n> - **0 pkt** - *escribido* (błędna, nieistniejąca forma), *escribir, escribiendo, escribo, escribí* - wszystkie inne formy\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Pretérito perfecto (He/Has/Ha + participio):**\n> Forma: *haber* (presente) + participio pasado\n> Użycie: czynności z niedawnej przeszłości, z wpływem na teraźniejszość, lub w kontekście *hoy, esta semana, este ańo*\n> W tekście: Lou mówi *He escrito * = napisałem (= lista istnieje, jest skutek)\n\n> 📖 **Reference - Nieregularne participia (OBOWIĄZKOWE do nauki):**\n> *abrir → abierto, cubrir → cubierto, decir → dicho, escribir → **escrito**, hacer → hecho, morir → muerto, poner → puesto, resolver → resuelto, romper → roto, ver → visto, volver → vuelto*\n> PUŁAPKA: *escribir* → *escrito* NIE *escribido*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Forma | Dlaczego błędna |\n| *escribido* | Regularny participio od *escribir* - ale *escribir* jest nieregularne, poprawnie: *escrito* |\n| *escribo* | Presente (piszę teraz) - przed nim stoi *he*, które wymaga participio |\n| *escribí* | Pretérito indefinido (napisałem) - ale kontekst to pretérito perfecto (*He + *) |\n| *escribiendo* | Gerundio (pisząc) - używane z *estar*, nie z *haber* |\n| **escrito** | **POPRAWNA** - nieregularny participio od *escribir* |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Escrito* to jeden z klasycznych nieregularnych participiów, który ZAWSZE się pojawia na maturze. Zapamiętaj całą listę nieregularnych participiów - to jeden z najczęstszych tematów zadań word formation.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Obecność *He* przed luką to jednoznaczna wskazówka - szukasz **participio pasado** (nie gerundio, nie infinitivo, nie forma osobowa). Samo *He* jako auxiliar wymaga participio.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Błąd *escribido* to klasyczna pułapka - uczniowie stosują regułę regularną (*-ir → -ido*) do nieregularnego czasownika. Lista nieregularnych participiów jest krótka - naucz się jej na pamięć.\n\n**10.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**intentas**\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu tekstu\n\nFragment:\n\n> *Su ejemplo demuestra algo evidente: no conseguirás tu objetivo si no (intentar) 10.3. conseguirlo.*\n\n**Analiza:**\n\n1. Konstrukcja: *no conseguirás si no conseguirlo*\n- *no conseguirás* = nie osiągniesz (futuro simple, 2 os. l.poj. *tú*)\n- *si no conseguirlo* = jeśli nie będziesz próbować\n2. Jest to **zdanie warunkowe typu 1** (condición real/posible):\n- Schemat: *Si + presente futuro* (lub odwrotnie)\n- *si no intentas* (presente, 2 os. l.poj.) → *no conseguirás* (futuro)\n3. Podmiot domyślny: *tú* (2 os. l.poj.) - zdanie zwraca się bezpośrednio do czytelnika\n4. *intentar* → forma *tú* w presente de indicativo → *intentas*\n\n**Wniosek:** Poprawna forma: **intentas** (presente, 2 os. l.poj., tú)\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Zdanie warunkowe (Tipo 1 - real/posible):**\n\n| Zdanie główne | Zdanie warunkowe |\n| futuro simple | presente de indicativo |\n| *no conseguirás* | **si no intentas** |\n\n**Koniugacja *intentar* (presente de indicativo):**\n- yo: intento\n- **tú: intentas** ← poprawna forma\n- él/ella: intenta\n- nosotros: intentamos\n- vosotros: intentáis\n- ellos: intentan\n\n**Dlaczego inne czasy nie pasują:**\n- *si no intentará* - futuro w zdaniu z *si* jest niemożliwe w j. hiszpańskim (reguła gramatyczna: po *si* warunkowym NIE używa się futuro)\n- *si no intentaras* - subjuntivo imperfecto → zdanie hipotetyczne (Tipo 2), ale kontekst jest realny\n- *si no intentar* - bezokolicznik nie może być formą osobową po *si*\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *intentas*\n> - **0 pkt** - *intentar, intentando, intenta, intentará, intentarás, intentaras, intentabas* - wszystkie inne formy\n>\n> Podstawa programowa: **I.** - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - zdania warunkowe Tipo 1 (realny warunek):**\n> Schemat: **Si + presente de indicativo, futuro simple**\n> (lub odwrotnie: futuro + si + presente)\n> Znaczenie: realny, możliwy warunek - jeśli X, to Y\n> Przykłady: *Si estudias, aprobarás.* (Jeśli będziesz się uczyć, zdasz.)\n> *No conseguirás tu objetivo si no intentas conseguirlo.*\n>\n> REGUŁA: po *si* warunkowym NIGDY nie używamy futuro ani condicional\n\n> 📖 **Reference - *intentar + infinitivo* (próbować coś zrobić):**\n> *intentar* + bezokolicznik = próbować (czegoś)\n> Przykłady: *Intenta hablar más despacio.* (Spróbuj mówić wolniej.)\n> *Si no intentas conseguirlo * = jeśli nie spróbujesz tego osiągnąć\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Forma | Czas/Tryb | Dlaczego błędna |\n| *intentar* | bezokolicznik | Nie może być formą osobową po *si* w zdaniu warunkowym |\n| *intentando* | gerundio | Gerundio używamy z *estar*, nie jako forma osobowa w zdaniu *si* |\n| *intentará* | futuro (3 os.) | Futuro po *si* w zdaniu warunkowym = błąd gramatyczny + zła osoba |\n| *intentaras* | subjuntivo imperfecto | Typ 2 (hipoteza), ale kontekst jest Tipo 1 (realny) |\n| **intentas** | presente (2 os.) | **POPRAWNA** - presente po *si* w zdaniu warunkowym Tipo 1 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd: *si no intentará* - uczniowie wstawiają futuro po *si*, bo zdanie główne jest w futuro. To klasyczny błąd! Reguła: **po *si* warunkowym ZAWSZE presente** (nie futuro, nie condicional).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Forma *tú* (2 os. l.poj.) jest tu pominięta - zdanie zwraca się do czytelnika bezosobowo. Zidentyfikuj osobę z kontekstu: *no conseguirás tu objetivo* → *tu objetivo* (twój cel) → mówi do *tú* → *intentas*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Intentar* jest regularny w presente - końcówka *-as* dla *tú* (-ar verbs: -o, -as, -a, -amos, -áis, -an). Nie myl z nieregularnymi.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 10. (0-3)
Przeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (10.1.-10.3.) właściwą formą wyrazu podanego
w nawiasie. Przekształć wyraz podany w nawiasie w taki sposób, aby powstał spójny
i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna
wpisywanych wyrazów.
SUEŃO AMERICANO
Cuando se habla de sueńos casi inalcanzables, a menudo se cita el caso de Lou Holtz.
A los 28 ańos perdió su empleo, no tenía un céntimo y su mujer estaba embarazada
de ocho meses. En lugar de lamentar su mala suerte, este estadounidense
(decidir) 10.1. redactar una lista con sus deseos. Anotó 107 metas
tan ambiciosas como cenar en la Casa Blanca, conocer al Papa o ser el entrenador
de su equipo favorito de fútbol americano.
Después de completar su lista, Lou Holtz se dijo a sí mismo:
“He (escribir) 10.2. todo lo que quiero conseguir en la vida.
Ahora cada día voy a hacer algo concreto para cumplir al menos uno de estos sueńos”.
Con el tiempo llegó a cumplir la mayoría de ellos. Su ejemplo demuestra algo evidente:
no conseguirás tu objetivo si no (intentar) 10.3. conseguirlo.
Na podstawie: www.elpais.com
MJHP-P0-100

","answer_text_html":"
  1. Realizację poszczególnych podpunktów polecenia ocenia się w całej wypowiedzi;
\n

odniesienia do tego samego podpunktu polecenia mogą wystąpić w różnych częściach
pracy.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

10.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

decidió

\n

(akceptowane przez CKE: decidio bez akcentu)

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu tekstu

\n

Fragment z tekstu Sueńo americano:

\n
A los 28 ańos perdió su empleo, no tenía un céntimo y su mujer estaba embarazada de ocho meses. En lugar de lamentar su mala suerte, este estadounidense (decidir) 10.1. redactar una lista con sus deseos.
\n

Analiza:

\n
  1. Kontekst: Lou Holtz ma 28 lat, stracił pracę (perdió su empleo - pretérito indefinido), jego żona jest w ciąży → czynności zakończone w przeszłości, narracja historyczna
  2. „Este estadounidense redactar una lista" - podmiot w 3. os. l.poj. (este estadounidense)
  3. Czynność jednorazowa, zakończona w przeszłości → pretérito indefinido
  4. Czasownik decidir → nieregularny? Nie, decidir jest REGULARNY w pretérito indefinido
\n

Wniosek: decidir w pretérito indefinido, 3 os. l.poj. = decidió

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna (tworzenie formy)

\n

Pretérito indefinido - koniugacja decidir (3 os. l.poj.):

\n

| Bezokolicznik | Zakończenie | Forma |
| decidir (-IR) | -ió | decidió |

\n

Koniugacja pełna (pretérito indefinido, decidir):

\n\n

Akcent graficzny:

\n\n

Dlaczego nie inne czasy:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - decidió
- 1 pkt - decidio (bez akcentu - akceptowane w tym arkuszu)
- 0 pkt - decide, decidía, decidir, decidiendo, ha decidido, había decidido - wszystkie inne formy

Podstawa programowa: I. - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - Pretérito indefinido (czas dokonany przeszły):
Użycie: czynności zakończone w przeszłości, jednorazowe, z konkretnym czasem lub w narracji
Sygnały: ayer, el ańo pasado, en 1990, de repente, un día, entonces
Koniugacja -IR (regular): -í, -iste, -ió, -imos, -isteis, -ieron
decidir → decidí, decidiste, decidió, decidimos, decidisteis, decidieron

Uwaga: akcent na -ó w 3 os. l.poj. jest OBOWIĄZKOWY - él decidió (akcent na ó). Bez akcentu zmieniłoby się wymowę, choć CKE tu akceptuje.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Forma | Czas | Dlaczego błędna |
| decide | presente | Cały tekst jest w przeszłości; presente byłoby błędem stylistycznym |
| decidía | imperfecto | Opisuje nawyk/stan ciągły; tutaj czynność jest jednorazowa (wziął kartkę i postanowił) |
| ha decidido | pretérito perfecto | Właściwy dla zdarzeń bliskich teraźniejszości; w tekstach narracyjnych o przeszłości używa się indefinido |
| había decidido | pluscuamperfecto | Opisuje czynność wcześniejszą od innej przeszłej; tu nie ma kontekstu czasowego wymagającego pluscuamperfecto |
| decidió | pretérito indefinido | POPRAWNA - jednorazowa czynność w narracji historycznej |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Akcent graficzny w pretérito indefinido jest kluczowy: el (zaimek) vs él (on), decidio vs decidió. Zawsze pisz akcent na ó w 3 os. l.poj. i na í w 1 os. l.poj. (decidí). Brak akcentu to błąd ortograficzny - w tym arkuszu CKE wyjątkowo akceptuje decidio, ale nie zakładaj tego na innych egzaminach.
\n
⚠️ Uwaga: Decidir jest czasownikiem regularnym w pretérito indefinido. Nie mylić z nieregularnymi (ser, ir, tener, estar, poder), które mają zupełnie inne formy.
\n
⚠️ Uwaga: W tekście narracyjnym (opowiadanie o przeszłości, jak tu o Lou Holtzu) dominuje pretérito indefinido dla sekwencji wydarzeń (perdió, decidió, anotó) oraz imperfecto dla tła (no tenía, estaba embarazada). Zidentyfikuj, do której kategorii należy luka.
\n

10.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

escrito

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu tekstu

\n

Fragment z tekstu:

\n
Lou Holtz se dijo a sí mismo: „He (escribir) 10.2. todo lo que quiero conseguir en la vida."
\n

Analiza:

\n
  1. Przed luką stoi „He" - to forma czasownika haber w 1 os. l.poj. presente → he = mam (auxiliar dla pretérito perfecto)
  2. He + participio pasado = pretérito perfecto (czas Present Perfect)
  3. Czasownik escribir → participio pasado
  4. Escribir ma NIEREGULARNE participio: NIE escribido, lecz escrito
\n

Wniosek: He + escrito = pretérito perfecto, 1 os. l.poj. Odpowiedź: escrito.

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna

\n

Pretérito perfecto: have/has + participio pasado:

\n

| Osoba | Auxiliar | + participio |
| yo | he | escrito |
| tú | has | escrito |
| él/ella | ha | escrito |

\n

Participio pasado (imiesłów bierny) - forma:

\n\n

| Bezokolicznik | Participio |
| escribir | escrito |
| abrir | abierto |
| decir | dicho |
| hacer | hecho |
| poner | puesto |
| ver | visto |
| volver | vuelto |
| morir | muerto |
| romper | roto |
| cubrir | cubierto |

\n

Dlaczego NIE escribido:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - escrito
- 0 pkt - escribido (błędna, nieistniejąca forma), escribir, escribiendo, escribo, escribí - wszystkie inne formy

Podstawa programowa: I. - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - Pretérito perfecto (He/Has/Ha + participio):
Forma: haber (presente) + participio pasado
Użycie: czynności z niedawnej przeszłości, z wpływem na teraźniejszość, lub w kontekście hoy, esta semana, este ańo
W tekście: Lou mówi *He escrito * = napisałem (= lista istnieje, jest skutek)
\n
📖 Reference - Nieregularne participia (OBOWIĄZKOWE do nauki):
abrir → abierto, cubrir → cubierto, decir → dicho, escribir → escrito, hacer → hecho, morir → muerto, poner → puesto, resolver → resuelto, romper → roto, ver → visto, volver → vuelto
PUŁAPKA: escribir → escrito NIE escribido
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Forma | Dlaczego błędna |
| escribido | Regularny participio od escribir - ale escribir jest nieregularne, poprawnie: escrito |
| escribo | Presente (piszę teraz) - przed nim stoi he, które wymaga participio |
| escribí | Pretérito indefinido (napisałem) - ale kontekst to pretérito perfecto (*He + *) |
| escribiendo | Gerundio (pisząc) - używane z estar, nie z haber |
| escrito | POPRAWNA - nieregularny participio od escribir |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Escrito to jeden z klasycznych nieregularnych participiów, który ZAWSZE się pojawia na maturze. Zapamiętaj całą listę nieregularnych participiów - to jeden z najczęstszych tematów zadań word formation.
\n
⚠️ Uwaga: Obecność He przed luką to jednoznaczna wskazówka - szukasz participio pasado (nie gerundio, nie infinitivo, nie forma osobowa). Samo He jako auxiliar wymaga participio.
\n
⚠️ Uwaga: Błąd escribido to klasyczna pułapka - uczniowie stosują regułę regularną (-ir → -ido) do nieregularnego czasownika. Lista nieregularnych participiów jest krótka - naucz się jej na pamięć.
\n

10.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

intentas

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu tekstu

\n

Fragment:

\n
Su ejemplo demuestra algo evidente: no conseguirás tu objetivo si no (intentar) 10.3. conseguirlo.
\n

Analiza:

\n
  1. Konstrukcja: no conseguirás si no conseguirlo
\n\n
  1. Jest to zdanie warunkowe typu 1 (condición real/posible):
\n\n
  1. Podmiot domyślny: tú (2 os. l.poj.) - zdanie zwraca się bezpośrednio do czytelnika
  2. intentar → forma tú w presente de indicativo → intentas
\n

Wniosek: Poprawna forma: intentas (presente, 2 os. l.poj., tú)

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna

\n

Zdanie warunkowe (Tipo 1 - real/posible):

\n

| Zdanie główne | Zdanie warunkowe |
| futuro simple | presente de indicativo |
| no conseguirás | si no intentas |

\n

Koniugacja intentar (presente de indicativo):

\n\n

Dlaczego inne czasy nie pasują:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - intentas
- 0 pkt - intentar, intentando, intenta, intentará, intentarás, intentaras, intentabas - wszystkie inne formy

Podstawa programowa: I. - Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - zdania warunkowe Tipo 1 (realny warunek):
Schemat: Si + presente de indicativo, futuro simple
(lub odwrotnie: futuro + si + presente)
Znaczenie: realny, możliwy warunek - jeśli X, to Y
Przykłady: Si estudias, aprobarás. (Jeśli będziesz się uczyć, zdasz.)
No conseguirás tu objetivo si no intentas conseguirlo.

REGUŁA: po si warunkowym NIGDY nie używamy futuro ani condicional
\n
📖 Reference - intentar + infinitivo (próbować coś zrobić):
intentar + bezokolicznik = próbować (czegoś)
Przykłady: Intenta hablar más despacio. (Spróbuj mówić wolniej.)
*Si no intentas conseguirlo * = jeśli nie spróbujesz tego osiągnąć
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Forma | Czas/Tryb | Dlaczego błędna |
| intentar | bezokolicznik | Nie może być formą osobową po si w zdaniu warunkowym |
| intentando | gerundio | Gerundio używamy z estar, nie jako forma osobowa w zdaniu si |
| intentará | futuro (3 os.) | Futuro po si w zdaniu warunkowym = błąd gramatyczny + zła osoba |
| intentaras | subjuntivo imperfecto | Typ 2 (hipoteza), ale kontekst jest Tipo 1 (realny) |
| intentas | presente (2 os.) | POPRAWNA - presente po si w zdaniu warunkowym Tipo 1 |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd: si no intentará - uczniowie wstawiają futuro po si, bo zdanie główne jest w futuro. To klasyczny błąd! Reguła: po si warunkowym ZAWSZE presente (nie futuro, nie condicional).
\n
⚠️ Uwaga: Forma tú (2 os. l.poj.) jest tu pominięta - zdanie zwraca się do czytelnika bezosobowo. Zidentyfikuj osobę z kontekstu: no conseguirás tu objetivo → tu objetivo (twój cel) → mówi do tú → intentas.
\n
⚠️ Uwaga: Intentar jest regularny w presente - końcówka -as dla tú (-ar verbs: -o, -as, -a, -amos, -áis, -an). Nie myl z nieregularnymi.
"}]}