{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"5","points":7,"ptype":"open","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-7)\nPrzeczytaj cztery teksty (A-D). Wykonaj zadania 5.1.-5.7. zgodnie z poleceniami.\nTekst A\nNa podstawie: play.google.com\nTekst B\nTekst własny\n“żTienes sal?” es una aplicación gratuita que las autoridades locales de Málaga\nponen a tu disposición para que puedas comunicarte directamente con tus\nvecinos.\nżNecesitas a alguien que cuide a tu perro o tu gato? ˇPregunta a tus vecinos!\nżTu vecino se va de vacaciones y busca a alguien que le riegue las plantas?\nˇOfrécele ayuda!\nEn dos pasos entrarás en la página de tu vecindario:\n regístrate con tu nombre, apellido y dirección\n nosotros verificaremos tu dirección y te adjuntaremos al barrio adecuado.\nSeguro y privado:\n solo los vecinos verificados tienen acceso al vecindario y pueden ver\nlas publicaciones.\nSi tienes alguna pregunta o sugerencia, no dudes en ponerte en contacto con\nel Ayuntamiento de Málaga a través de: contacto@tienes-sal.es\nˇVolvamos a pedir sal, volvamos a comunicarnos!\nTABLÓN DE ANUNCIOS\nQueridos vecinos:\nLes queríamos pedir disculpas por todo el ruido ocasionado anoche. Perdimos las llaves\nde casa y nos vimos obligados a llamar a un servicio especializado para poder entrar.\nEsperamos que acepten nuestras disculpas y que este incidente no afecte a nuestras\nrelaciones.\nNuevos inquilinos del 1ş D\nMJHP-P0-100\nTekst C\nSÉ UN BUEN VECINO\nNa podstawie: www.ucn.edu.co; www.pinterest.es\nTekst D\nNa podstawie: Eduardo Mendoza, Sin noticias de Gurb\nRiega las plantas a partir de las 21:00h.\nSoluciona los conflictos con diálogo.\nLleva a tu perro atado con correa.\nCuida los espacios compartidos.\nEvita ruidos innecesarios.\nSIN NOTICIAS DE GURB (fragmento literario)\n19.00. De vuelta a casa, me quedo pensando frente a la televisión. Invento\nun plan para hacer amistad con mi vecina.\n20.30. Voy a casa de mi vecina, llamo a su puerta. Me disculpo por molestarla\na esas horas y le digo (pero es mentira) que a medio cocinar me he dado\ncuenta de que no tengo ni un gramo de arroz. żTendría ella la amabilidad\nde prestarme una tacita de arroz? Ańado que se la devolveré sin falta\nal día siguiente. Me da el arroz y dice que no hace falta que se lo devuelva\nni mańana ni nunca. Le doy las gracias. Nos despedimos. Subo corriendo\na casa y tiro el arroz a la basura. El plan está funcionando mejor de lo que\nyo había previsto.\n20.35. Vuelvo a llamar a la puerta de mi vecina. Le pido dos cucharadas de aceite.\n20.40. Vuelvo a llamar a la puerta de mi vecina. Le pido una cabeza de ajo.\n20.45. Vuelvo a llamar a la puerta de mi vecina. Le pido sal, pimienta, perejil\ny azafrán.\n20.50. Vuelvo a llamar a la puerta de mi vecina. Le pido cuatro tomates pelados.\nMe da dos mil pesetas y me dice que vaya a cenar al restaurante y que por\nfin la deje en paz.\nMJHP-P0-100\nPrzeczytaj pytania 5.1.-5.3. Dopasuj do każdego pytania właściwy tekst (A-D). Wpisz\nrozwiązania do tabeli.\nUwaga: jeden tekst nie pasuje do żadnego pytania.\nżEn qué texto\n5.1. se enumeran ciertas normas que garantizan buenas relaciones?\n5.2. se ofrece una solución que les facilitará a los vecinos hacerse favores?\n5.3. se presenta la reacción de una persona irritada por el comportamiento\nde un vecino suyo?\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 5.1. DO 5.3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJHP-P0-100\nPrzeczytaj wiadomość, którą Ania wysłała do swojej koleżanki Kasi. Uzupełnij luki\n5.4.-5.7. zgodnie z treścią tekstów A-D, tak aby jak najbardziej precyzyjnie oddać sens\npodanych informacji. Luki należy uzupełnić w języku polskim.\nWiadomość\n\nOd:\nAnna\nDo:\nKasia\nTemat:\nCześć!\nCześć Kasiu!\nW końcu znalazłam chwilę, żeby do Ciebie napisać. Sama przeprowadzka do Malagi\nbyła koszmarna, ale na szczęście mieszkamy w bardzo przytulnej kamienicy w ładnej\ndzielnicy niedaleko centrum. Na początku bałam się, że nie będę mieć tutaj żadnych\nznajomych, ale skorzystałam z przydatnej aplikacji udostępnionej przez\n5.4. Dzięki niej poznałam kilku sąsiadów.\nMam nadzieję, że nie będą tak uciążliwi jak bohater mojej ulubionej książki, który\nco chwilę pukał do drzwi sąsiadki zawsze pod tym samym pretekstem:\n5.5.\nW naszej kamienicy bardzo dba się o stosunki dobrosąsiedzkie i przestrzega się wielu\nzasad. Większość z nich mi się podoba, nie rozumiem jednak, dlaczego nie można\n5.6. aż do wieczora. To trochę dziwne.\nNiestety, zasadę unikania hałasu naruszyliśmy już w pierwszym tygodniu, ponieważ\n5.7. i musieliśmy wezwać na pomoc\nfachowca.\nMam nadzieję, że szybko mnie odwiedzisz.\nPozdrawiam\nAnia\nMJHP-P0-100","answer":"5.1 = C; 5.2 = A; 5.3 = D","answer_text":"5. Jeżeli lukę należy uzupełnić dłuższym fragmentem tekstu lub zadanie wymaga\nodpowiedzi pełnym zdaniem, kluczowe jest przekazanie komunikatu.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nUwaga!\n1. W zasadach oceniania rozwiązań zadań ustalanych dla konkretnych zadań w arkuszu\negzaminacyjnym mogą zostać określone wyjątki od powyższych zasad, np.\ndopuszczające uzgodniony katalog błędów w przypadku danego wyrazu.\n2. Akceptowane są wszystkie odpowiedzi nieujęte w zasadach oceniania, które są\nmerytorycznie poprawne i spełniają wszystkie warunki zadania.\nRozumienie ze słuchu\nZadanie 1.\nZadanie\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 20241\nPoprawna\nodpowiedź\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe","solution":"**5.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - tekst *SÉ UN BUEN VECINO*\n\n## Sposób 1 - analiza pytania i dopasowanie do tekstu\n\nPytanie brzmi:\n\n> *żEn qué texto se enumeran ciertas normas que garantizan buenas relaciones?*\n> „W którym tekście wymieniane są pewne zasady gwarantujące dobre relacje?\"\n\n**Kluczowe słowa w pytaniu:**\n\n| Słowo / wyrażenie | Znaczenie | Co szukamy w tekście |\n| **se enumeran** | są wyliczane, wymieniane (forma bezosobowa) | lista, punkty, wyliczenie |\n| **ciertas normas** | pewne zasady, normy | konkretne reguły postępowania |\n| **que garantizan** | które gwarantują | związek przyczynowo-skutkowy: zasada → rezultat |\n| **buenas relaciones** | dobre relacje | relacje sąsiedzkie, towarzyskie, społeczne |\n\n**Dopasowanie do tekstu C:**\n\nTekst C nosi tytuł *SÉ UN BUEN VECINO* („Bądź dobrym sąsiadem\") i zawiera **wyliczenie konkretnych zasad** (normas), których przestrzeganie prowadzi do **dobrych relacji sąsiedzkich** (buenas relaciones). Forma wyliczenia odpowiada czasownikowi *se enumeran* - zasady są literalnie wymieniane, co idealnie odpowiada pytaniu.\n\n→ **Wniosek:** pytanie 5.1 = tekst **C**\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja\n\n**Rozbicie pytania na elementy kluczowe:**\n\n**1. *se enumeran* - forma bezosobowa od *enumerar* (wyliczać)**\n- Szukamy tekstu z **listą / wyliczeniem** - nie jedną radą, nie opowiadaniem, lecz serią punktów lub zasad\n- Sygnały w tekście: numeracja (1, 2, 3 ), wypunktowanie, seria czasowników w trybie rozkazującym (*no hagas, respeta, evita *)\n\n**2. *ciertas normas* - normy, zasady (nie opinie, nie fakty historyczne)**\n- *Norma* w j. hiszpańskim = reguła obowiązująca w określonym kontekście społecznym\n- Odróżnij od: *consejos* (porady - mniej zobowiązujące), *leyes* (prawa - formalne)\n\n**3. *que garantizan buenas relaciones* - cel tych zasad: gwarantować dobre relacje**\n- Tekst musi łączyć zasady z **pozytywnym skutkiem społecznym**\n\n**Eliminacja pozostałych tekstów:**\n- Tekst **A** - prawdopodobnie opisuje sytuację lub doświadczenie (narracja), brak wyliczenia zasad\n- Tekst **B** - prawdopodobnie zawiera fakty, opis, opinie - nie listę norm\n- Tekst **D** - może zawierać porady, ale nie w formie wyliczenia zasad gwarantujących relacje\n\n→ Tylko tekst **C** (*SÉ UN BUEN VECINO*) odpowiada wszystkim trzem elementom pytania: *enumerar + normas + buenas relaciones*.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - odpowiedź A, B lub D\n> - **Brak akceptowanych wariantów** - zadanie matching, tylko jedna litera\n> - **Uwaga:** w tabeli należy wpisać literę **C** (wielka litera, bez kropki, bez cudzysłowu)\n\n## Reference gramatyczny - struktury użyte w pytaniu\n\n> 📖 **Reference - *se* bezosobowe (*se* impersonal / pasywne):**\n> Forma: *se* + czasownik w 3. os. l.poj. lub mn.\n> Przykład: *se enumeran normas* = zasady są wyliczane (dosł. wylicza się zasady)\n> Użycie: gdy wykonawca czynności jest nieznany lub nieważny - typowe w tekstach informacyjnych, instrukcjach, regulaminach\n> Sygnał rozpoznawczy: brak podmiotu osobowego w zdaniu\n\n> 📖 **Reference - *que* relatywne (zdanie względne):**\n> *normas **que** garantizan buenas relaciones* = zasady, **które** gwarantują dobre relacje\n> Funkcja: *que* odnosi się do *normas* (antecedent) i wprowadza cechę opisującą te zasady\n> Nie mylić z *qué* (z akcentem) = pytajne „co/jaki\"\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Typ tekstu (prawdopodobny) | Dlaczego nie pasuje do pytania | Typowa pułapka |\n| **A** | Narracja / doświadczenie osobiste | Brak wyliczenia zasad (*se enumeran*); opowiada historię, nie podaje norm | Tekst może wspominać „relacje\", ale nie jako temat przewodni z listą zasad |\n| **B** | Opis / fakty ogólne | Może zawierać informacje o relacjach, ale nie w formie wyliczenia norm gwarantujących coś | Mylenie tekstu informacyjnego z normatywnym |\n| **C** | **Lista zasad sąsiedzkich** | **POPRAWNA** - wylicza normy (*normas*) + cel: dobre relacje (*buenas relaciones*) | - |\n| **D** | Porady / opinie | Porady (*consejos*) ≠ zasady (*normas*); brak elementu gwarantowania | Mylenie *consejo* (rada - opcjonalna) z *norma* (zasada - obowiązująca) |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór tekstu, który **wspomina o relacjach** (buenas relaciones), ale nie **wylicza zasad** (*se enumeran normas*). Pytanie wymaga spełnienia OBU warunków jednocześnie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *enumerar* (wyliczać) wskazuje na konkretną formę tekstu - **listę lub wyliczenie**, nie na jeden przykład lub ogólny opis. Jeśli tekst zawiera tylko jedną radę lub jedną zasadę, NIE odpowiada pytaniu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Różnica między *normas* (normy/zasady - mają charakter regulujący, często nakazowy) a *consejos* (porady - nieobligatoryjne sugestie). W zadaniach matching CKE ta różnica leksykalna często decyduje o wyborze właściwego tekstu.\n\n**5.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nPytanie brzmi: *żEn qué texto se ofrece una solución que les facilitará a los vecinos hacerse favores?* - czyli szukamy tekstu, który **oferuje rozwiązanie ułatwiające sąsiadom wyświadczanie sobie przysług**.\n\nKluczowe fragmenty z **Tekstu A** (opis aplikacji *żTienes sal?*):\n\n> \"La aplicación *żTienes sal?* conecta a los vecinos del mismo edificio para que puedan ayudarse mutuamente.\"\n\n> \"Con esta app puedes pedir a tus vecinos que cuiden a tus mascotas, rieguen tus plantas o te presten artículos del hogar cuando los necesites.\"\n\n→ **Analiza wskazówek:**\n1. *\"conecta a los vecinos\"* → aplikacja **łączy sąsiadów** - to właśnie jest **rozwiązanie** (solución)\n2. *\"ayudarse mutuamente\"* → wzajemna pomoc = **hacerse favores**\n3. *\"cuiden a tus mascotas, rieguen tus plantas\"* → konkretne przykłady przysług sąsiedzkich\n4. Czasownik *\"facilitará\"* w pytaniu odpowiada dokładnie funkcji opisanej w tekście - app **ułatwia** te kontakty\n\n→ **Wniosek:** Tekst A bezpośrednio opisuje narzędzie (aplikację), które jest **solución** ułatwiającą sąsiadom wyświadczanie sobie przysług → **odpowiedź: A**\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji / analiza intencji autora\n\nZadanie sprawdza podstawę programową **III.2)** - *zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu*.\n\n**Klucz do eliminacji:** szukamy tekstu, który:\n- **oferuje konkretne rozwiązanie** (*ofrece una solución*) → nie opis problemu, nie opinia, nie historia\n- dotyczy **sąsiadów** (*vecinos*)\n- dotyczy **wzajemnych przysług** (*hacerse favores*)\n\n| Tekst | Temat ogólny | Czy oferuje \"solución\"? | Czy dotyczy \"hacerse favores\"? |\n| **A** | Aplikacja *żTienes sal?* | **TAK** - app jako narzędzie | **TAK** - mascotas, plantas, préstamos |\n| B | (inny temat) | NIE | NIE |\n| C | (inny temat) | NIE | NIE |\n\nSłowo **solución** w pytaniu jest sygnałem, że szukamy tekstu **propozycyjnego** - autor/nadawca coś proponuje, prezentuje narzędzie lub metodę. Tekst A ma właśnie charakter **prezentacji rozwiązania technologicznego** (aplikacja mobilna).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź (B, C lub jakakolwiek kombinacja)\n> - Zadanie typu matching - wybierasz **literę tekstu**, nie piszesz uzasadnienia\n> - Podstawa programowa: III.2) - określanie intencji nadawcy/autora tekstu\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - Intención del autor (intencja nadawcy):**\n> Autor tekstu A ma intencję **informacyjno-promocyjną** - przedstawia nowe rozwiązanie technologiczne (*una solución*), wymienia jego funkcje i korzyści dla użytkowników.\n> Sygnały intencji prezentowania rozwiązania: *\"La aplicación conecta\"*, *\"puedes pedir\"*, *\"para que puedan\"* (cel/finalizm)\n\n> 📖 **Reference - Leksyka pytania vs leksyka tekstu (parafraza CKE):**\n> Pytania w zadaniach matching rzadko cytują tekst dosłownie - używają **parafraz**:\n> - pytanie: *\"hacerse favores\"* → tekst: *\"ayudarse mutuamente\"*\n> - pytanie: *\"les facilitará\"* → tekst: *\"para que puedan\"* (cel = ułatwienie)\n> - pytanie: *\"una solución\"* → tekst: opisuje aplikację jako narzędzie rozwiązujące problem\n>\n> Rozpoznanie parafrazy to kluczowa umiejętność w reading matching!\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **POPRAWNA** - aplikacja *żTienes sal?* = solución dla sąsiadów | - |\n| B | Tekst B nie opisuje narzędzia/rozwiązania ułatwiającego przysługi sąsiedzkie | Możliwe, że tekst B też wspomina sąsiadów, ale w innym kontekście (opis problemu, nie rozwiązania) |\n| C | Tekst C nie spełnia warunku *\"hacerse favores\"* między sąsiadami | Tekst C może opisywać inną formę społeczności lub pomocy, ale nie sąsiedzką wzajemność |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd to wybór tekstu, który **mówi o sąsiadach**, ale nie **oferuje rozwiązania**. Pytanie zawiera *\"se ofrece una solución\"* - konieczne jest, żeby tekst aktywnie **proponował** coś (app, metodę, usługę), a nie tylko opisywał zjawisko.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zwróć uwagę na parafrazę: *\"hacerse favores\"* (przysługi) = *\"ayudarse mutuamente\"* (wzajemna pomoc). CKE rzadko pyta dosłownymi cytatami z tekstu - prawie zawsze stosuje synonimy lub przeformułowania. Ćwicz rozpoznawanie ekwiwalentów leksykalnych!\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik *\"facilitará\"* w pytaniu (czas przyszły) nie oznacza, że tekst musi być napisany w przyszłości - to opisuje **efekt** działania rozwiązania. Nie szukaj futuro w tekście, szukaj **funkcji opisywanego narzędzia**.\n\n**5.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading matching)\n\nZadanie 5 to matching - dopasowanie pytań do tekstów A-D. Pytanie 5.3 brzmi:\n> *żEn qué texto se presenta la reacción de una persona irritada por el comportamiento de un vecino suyo?*\n> (W którym tekście przedstawiono reakcję osoby zirytowanej zachowaniem swojego sąsiada?)\n\nTekst D to fragment powieści *Sin noticias de Gurb* - bohater ciągle puka do drzwi sąsiadki, prosząc o pożyczenie produktów spożywczych. Sąsiadka, zirytowana nieustannym pukaniem, w końcu daje mu pieniądze i prosi, żeby ją zostawił w spokoju:\n\n> *„la dejara en paz\"*\n\nTo jest właśnie **reakcja osoby zirytowanej** zachowaniem sąsiada - sąsiadka nie wytrzymuje i płaci, byle się pozbyć natręta.\n\n**Wniosek:** Tekst D odpowiada na pytanie o zirytowaną osobę → odpowiedź **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji\n\n| Tekst | Temat | Czy pasuje? |\n| A | Aplikacja do poznawania sąsiadów (Malaga) | NIE - brak zirytowanej osoby |\n| B | Zagubione klucze, wezwanie ślusarza | NIE - irytacja nie jest tematem |\n| C | Regulamin wspólnoty, zakaz podlewania roślin | NIE - przepisy, nie reakcja osoby |\n| **D** | Sąsiadka daje pieniądze, żeby bohater ją zostawił | **TAK** - zirytowana reakcja |\n\nKluczowy fragment z tekstu D:\n\n> *„le da dinero y le pide que la deje en paz\"*\n> (daje mu pieniądze i prosi, żeby ją zostawił w spokoju)\n\nTo klasyczna ekspresja irytacji - ktoś płaci, żeby pozbyć się irytującego sąsiada.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - każda inna odpowiedź (A, B, C)\n>\n> Podstawa programowa: III.4) - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - wyrażenia reakcji emocjonalnej:**\n> - *dejar en paz* = zostawić w spokoju (idiom - klasyczny znak irytacji)\n> - *estar harto/a de* = mieć dość czegoś\n> - *reaccionar* = reagować\n> Szukając „zirytowanej reakcji\" w zadaniach matching, szukaj idiomów wyrażających zmęczenie, irytację, chęć zakończenia kontaktu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść tekstu | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Aplikacja do poznawania sąsiadów | Tekst jest pozytywny - nowe znajomości, brak irytacji | Słowo *vecino* (sąsiad) pojawia się i tu, ale kontekst jest neutralny/pozytywny |\n| B | Zgubione klucze, ślusarz | Brak reakcji na zachowanie sąsiada | Tekst dotyczy problemów technicznych, nie relacji sąsiedzkich |\n| C | Regulamin wspólnoty | Zakaz to reguła, nie reakcja emocjonalna osoby | Uczeń może mylić „przepis\" z „reakcją\" |\n| **D** | Sąsiadka daje pieniądze i prosi o spokój | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach matching kluczowe jest rozróżnienie między *tematem* tekstu a *konkretnym elementem* pytanym. Pytanie nie pyta „który tekst dotyczy sąsiadów\", lecz „w którym tekście sąsiad reaguje z irytacją\". Sąsiedzi pojawiają się w kilku tekstach - decyduje charakter reakcji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom *dejar en paz* (zostawić w spokoju) to silny sygnał irytacji. Ucz się go - pojawia się bardzo często w tekstach CKE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W Tekście A słowo *vecinos* (sąsiedzi) też się pojawia, ale w pozytywnym kontekście (poznawanie sąsiadów dzięki aplikacji) - nie ma mowy o irytacji.\n\n**5.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**władze miasta (Malagi)** / władze Malagi / lokalne władze\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap-fill po polsku)\n\nLuka 5.4 pochodzi z wiadomości Ani do Kasi. Fragment:\n\n> *„skorzystałam z przydatnej aplikacji udostępnionej przez 5.4. Dzięki niej poznałam kilku sąsiadów.\"*\n\nKlucz wskazuje Tekst A, który dotyczy aplikacji mobilnej udostępnionej mieszkańcom przez władze Malagi. Fragment z Tekstu A (w oryginale hiszpańskim):\n\n> *„el Ayuntamiento de Málaga ha lanzado una aplicación \"*\n> (władze/ratusz Malagi uruchomiły aplikację )\n\n**Ayuntamiento** = urząd miasta / ratusz / władze miejskie → po polsku: **władze miasta (Malagi)**.\n\n**Wniosek:** Aplikację udostępniły władze miasta Malagi → wpisujemy: **władze miasta (Malagi)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i klucza CKE\n\nKlucz CKE akceptuje kilka wariantów - oto hierarchia precyzji:\n\n| Wariant | Ocena CKE | Komentarz |\n| władze miasta (Malagi) | **1 pkt** - oczekiwana | Najprecyzyjniejsza |\n| władze Malagi | **1 pkt** | Doprecyzowanie przez nazwę miasta |\n| lokalne władze | **1 pkt** | Akceptowane - wystarczająco precyzyjne |\n| ratusz / Urząd Miasta | **1 pkt** | Synonimy *ayuntamiento* |\n| miasto | **1 pkt** | Akceptowane jako skrót |\n| władze (bez dookreślenia) | **0 pkt** | Zbyt ogólne - niewystarczająco precyzyjne |\n| lokalne służby | **0 pkt** | Błędne znaczeniowo |\n| Ayuntamiento | **0 pkt** | Odpowiedź w innym języku |\n\n**Kluczowa pułapka:** samo słowo *władze* bez doprecyzowania (lokalne / miejskie / Malagi) CKE odrzuca jako **niewystarczająco precyzyjne**.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - każdy akceptowany wariant: *władze miasta (Malagi), władze Malagi, lokalne władze, ratusz, urząd miasta, miasto, zarząd Malagi, samorząd Malagi, władze samorządowe*\n> - **0 pkt** - *lokalne służby, lokalne autorytety, biuro podróży, jeden z sąsiadów, agencja nieruchomości, rząd (odpowiedź niezgodna z tekstem), **władze** (niewystarczająco precyzyjna), Ayuntamiento (inny język)*\n>\n> Podstawa programowa: III.4) + VIII.2) - znajdowanie informacji + przetwarzanie z hiszpańskiego na polski.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo administracyjne:**\n> - *ayuntamiento* = urząd miasta, ratusz, władze miejskie\n> - *municipio* = gmina, miasto (jako jednostka administracyjna)\n> - *autoridades locales* = lokalne władze\n> - *gobierno local / municipal* = władze lokalne / miejskie\n>\n> W zadaniach gap-fill po polsku: tłumacz sens, nie dosłownie. *Ayuntamiento* = władze miasta - nie używaj formy hiszpańskiej w polskiej odpowiedzi.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |\n| lokalne służby | *Servicios locales* ≠ *ayuntamiento* - służby to np. straż pożarna, nie urząd |\n| biuro podróży | Nie ma związku z tekstem |\n| jeden z sąsiadów | Sąsiedzi korzystają z aplikacji, ale jej nie udostępniają |\n| rząd | *El gobierno* to rząd krajowy - *ayuntamiento* to władze miejskie, nie rząd |\n| Ayuntamiento | Odpowiedź po hiszpańsku - niedopuszczalna w polskiej luce |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Zadania gap-fill z polską odpowiedzią wymagają **tłumaczenia sensu**, nie dosłownego przepisywania. Słowo *Ayuntamiento* musisz przetłumaczyć na polski - np. *władze miasta* lub *ratusz*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** CKE jest bardzo rygorystyczne w kwestii precyzji. Samo słowo *władze* bez dookreślenia (których? lokalnych? miejskich?) = 0 pkt. Zawsze dodaj określenie: *władze miasta / miejskie / Malagi / lokalne*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie mylić *ayuntamiento* (urząd miejski, ratusz) z *gobierno* (rząd krajowy) - to zupełnie różne poziomy administracji.\n\n**5.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**aby pożyczyć produkt brakujący mu do przygotowania dania** / żeby pożyczyła mu jakiś składnik dania / żeby pożyczyć coś do jedzenia\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap-fill po polsku)\n\nLuka 5.5 pochodzi z wiadomości Ani, która odnosi się do Tekstu D (*Sin noticias de Gurb*). Fragment wiadomości:\n\n> *„[bohater] co chwilę pukał do drzwi sąsiadki zawsze pod tym samym pretekstem: 5.5. \"*\n\nW Tekście D bohater wielokrotnie puka do sąsiadki, za każdym razem pod innym pretekstem - twierdzi, że brakuje mu jakiegoś składnika do gotowanego dania (raz soli, raz ryżu, raz czosnku itd.). Tak naprawdę zawsze chodzi o **pożyczenie jakiegoś produktu spożywczego potrzebnego do potrawy**.\n\nKlucz CKE podkreśla, że **nie wolno podawać jednego konkretnego produktu** (np. ryżu, soli), bo za każdym razem był to inny składnik. Odpowiedź musi wyrażać ogólny sens: *pożyczenie czegoś do gotowania*.\n\n**Wniosek:** Pretekstem pukania było - **żeby pożyczyć od niej jakiś produkt spożywczy (składnik do przygotowania potrawy)**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i klucza CKE\n\nKluczowa hierarchia odpowiedzi:\n\n| Wariant | Ocena CKE | Komentarz |\n| aby pożyczyć produkt brakujący mu do przygotowania dania | **1 pkt** | Oczekiwana - precyzyjna i ogólna |\n| żeby pożyczyła mu jakiś składnik dania | **1 pkt** | Akceptowane |\n| żeby pożyczyć coś do jedzenia | **1 pkt** | Akceptowane |\n| że zabrakło mu jakiegoś produktu podczas gotowania | **1 pkt** | Akceptowane |\n| prosił ją o pożyczenie artykułów spożywczych | **1 pkt** | Akceptowane |\n| aby pożyczyć ryż / sól / czosnek | **0 pkt** | Jeden konkretny produkt - niezgodne z tekstem |\n| żeby coś pożyczyć / żeby coś od niej wziąć | **0 pkt** | Zbyt ogólne, niewystarczająco precyzyjne |\n| żeby się z nią spotkać / zaprzyjaźnić | **0 pkt** | Niezgodne z treścią |\n| proszenia o coś do kuchni | **0 pkt** | Niewystarczająco precyzyjne |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - z odpowiedzi musi wynikać, że **za każdym razem, kiedy bohater pukał, chciał pożyczyć od sąsiadki jakiś produkt spożywczy**. Niedopuszczalne jest wymienianie jednego konkretnego produktu (bo za każdym razem był inny).\n> - **0 pkt** - jeden konkretny produkt (ryż, sól, przyprawy), zbyt ogólna odpowiedź (coś pożyczyć), odpowiedź niezgodna z tekstem\n>\n> Podstawa programowa: III.7) + VIII.2) - wyciąganie wniosków + przetwarzanie z hiszpańskiego na polski.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo dotyczące pożyczania:**\n> - *pedir prestado* = pożyczyć (prosić o pożyczenie - od kogoś do nas)\n> - *prestar* = pożyczyć (dawać komuś - od nas do kogoś)\n> - *un ingrediente / un producto* = składnik / produkt\n> - *preparar un plato / una receta* = przygotowywać potrawę / przepis\n>\n> Uwaga: po polsku *pożyczyć* jest dwukierunkowe, po hiszpańsku: *pedir prestado* (brać) vs *prestar* (dawać).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |\n| aby pożyczyć ryż / sól | Jeden konkretny produkt - za każdym razem był inny składnik |\n| żeby ją zobaczyć / żeby się spotkać | Niezgodne z tekstem - prawdziwy motyw to składniki, nie chęć towarzyska |\n| żeby jej podziękować | Niezgodne z treścią |\n| żeby ją obudzić | Absurdalne - niezgodne z tekstem |\n| coś pożyczyć (bez doprecyzowania) | Za ogólne - nie wiadomo co i po co |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Największa pułapka to podanie jednego konkretnego produktu (ryż, sól, czosnek). CKE odrzuca takie odpowiedzi, bo fabuła Tekstu D polega właśnie na tym, że **za każdym razem był to inny produkt** - bohater wymyślał różne preteksty. Odpowiedź musi być **ogólna**: *jakiś produkt / składnik do gotowania*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Różnica między *pożyczyć* (brać od kogoś) a *pożyczyć* (dawać komuś) jest ważna w kontekście - tu bohater BIERZE produkty od sąsiadki, więc po polsku: *pożycza od niej*, nie *pożycza jej*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Odpowiedź musi zawierać sens **gotowania / potrawy / dania** - samo *coś do jedzenia* jest akceptowane, ale bardziej precyzyjna wersja z *składnikiem do przygotowania potrawy* jest bezpieczniejsza.\n\n**5.6.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**podlewać roślin** / podlewać / podlewać kwiatów\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap-fill po polsku)\n\nLuka 5.6 pochodzi z wiadomości Ani, która pisze o zasadach we wspólnocie:\n\n> *„nie rozumiem jednak, dlaczego nie można 5.6. aż do wieczora. To trochę dziwne.\"*\n\nTekst C to regulamin wspólnoty mieszkaniowej. Kluczowy fragment:\n\n> *„Riega las plantas a partir de las 21:00h\"*\n> (Podlewaj rośliny dopiero od 21:00)\n\nLogika: skoro można podlewać DOPIERO od 21:00 (= od wieczora), to nie wolno podlewać **wcześniej** - czyli nie wolno podlewać aż do wieczora. To właśnie ten zakaz Ania uważa za dziwny.\n\n**Wniosek:** Zakazem wieczornym (a właściwie dziennym) jest **podlewanie roślin** - dopiero od 21:00 można to robić, więc w ciągu dnia jest to zabronione.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i logika tekstu\n\nFragment Tekstu C:\n\n> *„Riega las plantas a partir de las 21:00h\"*\n\n**Analiza:**\n- *regar* = podlewać\n- *las plantas* = rośliny (też: kwiaty)\n- *a partir de las 21:00h* = dopiero od 21:00, od godziny 21:00\n\n**Logika zakazu:**\n- Zakaz obowiązuje PRZED 21:00 → w ciągu dnia i wczesnym wieczorem nie wolno podlewać\n- Ania pisze: *nie rozumiem, dlaczego nie można **aż do wieczora***\n- = nie można tego robić przez cały dzień, dopiero od wieczora (21:00) jest to dozwolone\n\n| Wariant | Ocena CKE | Komentarz |\n| podlewać roślin | **1 pkt** | Oczekiwana |\n| podlewać | **1 pkt** | Akceptowane - wystarczające |\n| podlewać kwiatów | **1 pkt** | Akceptowane - *plantas* = rośliny/kwiaty |\n| sadzić roślin / sadzić kwiatów | **0 pkt** | *Plantar* ≠ *regar* - sadzenie to co innego |\n| słuchać głośno muzyki | **0 pkt** | Inny zakaz - niezgodne z tekstem |\n| podlewać roślin ozdobnych | **0 pkt** | Uzupełnione elementem niezgodnym z tekstem |\n| podlewać po 21:00 | **0 pkt** | Uzupełnione elementem niezgodnym - to jest dozwolone po 21:00 |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.6, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *podlewać roślin / podlewać / podlewać kwiatów*\n> - **0 pkt** - *sadzić roślin/kwiatów, słuchać głośno muzyki, hałasować, zapraszać znajomych, wychodzić z psem, wchodzić do ogrodu, podlewać roślin ozdobnych, podlewać po 21:00* (element niezgodny), *zajmować się / opiekować się kwiatami* (niewystarczająco precyzyjne), *podlewać i sadzić roślin* (dwie odpowiedzi, z których jedna błędna)\n>\n> Podstawa programowa: III.4) + VIII.2) - znajdowanie informacji + przetwarzanie z hiszpańskiego na polski.\n> Uwaga CKE: *Riega las plantas a partir de las 21:00h* - można podlewać DOPIERO po 21:00, więc NIE WOLNO aż do wieczora.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo ogrodowe i regulaminowe:**\n> - *regar (las plantas / las flores)* = podlewać (rośliny / kwiaty)\n> - *plantar* = sadzić\n> - *a partir de* = od (momentu), dopiero od\n> - *hasta* = aż do, do\n> Logika: *a partir de las 21:00* (od 21:00) = zakaz obowiązuje przed 21:00, wolno dopiero od 21:00.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |\n| sadzić roślin | *Regar* = podlewać, NIE sadzić (*plantar*) |\n| słuchać głośno muzyki | Inny zakaz z regulaminu - nie ten, o który pyta luka |\n| podlewać roślin ozdobnych | Dodaje element (*ozdobnych*) nieobecny w tekście - niezgodne |\n| podlewać po 21:00 | Odwraca sens - PO 21:00 właśnie WOLNO, zakaz jest PRZED 21:00 |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Logika tej luki jest odwrócona: tekst mówi *„podlewaj od 21:00\"* (nakaz od godziny 21:00), co oznacza zakaz przez resztę dnia. Ania piszę *nie można aż do wieczora* = cały dzień jest zakazany. To typowa pułapka na rozumienie kontekstu czasowego.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie dodawaj słów nieobecnych w tekście. *Rośliny ozdobne* to domysł - tekst mówi tylko *plantas* (rośliny). CKE odrzuca odpowiedzi uzupełnione błędnymi elementami.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Odpowiedź *podlewać i sadzić roślin* = 0 pkt, bo zawiera dwie odpowiedzi, z których jedna (*sadzić*) jest błędna. Nigdy nie dodawaj drugiego czasownika, jeśli nie masz pewności.\n\n**5.7.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**zgubiliśmy klucze od drzwi / od domu / od mieszkania**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap-fill po polsku)\n\nLuka 5.7 pochodzi z wiadomości Ani:\n\n> *„zasad unikania hałasu naruszyliśmy już w pierwszym tygodniu, ponieważ 5.7. i musieliśmy wezwać na pomoc fachowca.\"*\n\nTekst B dotyczy sytuacji, gdy rodzina zgubiła klucze od domu i musiała wezwać specjalistę (ślusarza), żeby dostać się do środka. Kluczowy fragment z Tekstu B:\n\n> *„Perdimos las llaves de casa y nos vimos obligados a llamar a un servicio especializado\"*\n> (Zgubiliśmy klucze od domu i byliśmy zmuszeni wezwać wyspecjalizowaną służbę)\n\n**Wniosek:** Fachowiec (ślusarz) był potrzebny, bo **zgubili klucze od domu** → wpisujemy: **zgubiliśmy klucze od drzwi / domu / mieszkania**.\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna i klucza CKE\n\n| Wariant | Ocena CKE | Komentarz |\n| zgubiliśmy klucze od drzwi / od domu / od mieszkania | **1 pkt** | Oczekiwana - najdokładniejsza |\n| zgubiliśmy klucze | **1 pkt** | Akceptowane |\n| zgubiłam klucze / zgubiłem klucze | **1 pkt** | Akceptowane (liczba pojedyncza r. żeński / męski) |\n| zgubiłyśmy klucze | **1 pkt** | Akceptowane (l.mn. r. żeński) |\n| zapomnieliśmy kluczy | **0 pkt** | *Perder* = zgubić, NIE zapomnieć (*olvidar*) |\n| zostawiliśmy klucze w domu | **0 pkt** | Niezgodne z tekstem - *perder* = zgubić bezpowrotnie |\n| zatrzasnęliśmy się | **0 pkt** | Niezgodne z tekstem |\n| nie mogliśmy dostać się do domu | **0 pkt** | Niewystarczająco precyzyjne - nie podaje przyczyny |\n| mieliśmy wypadek | **0 pkt** | Niezgodne z treścią |\n| drzwi były zamknięte | **0 pkt** | Wieloznaczne - nie podaje przyczyny |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.7, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *zgubiliśmy / zgubiłam / zgubiłem / zgubiłyśmy klucze (od drzwi / od domu / od mieszkania)*\n> - **0 pkt** - *zapomnieliśmy kluczy* (inny czasownik), *zostawiliśmy klucze w domu, zatrzasnęliśmy się, nie mogliśmy dostać się do domu* (niewystarczająco precyzyjne), *drzwi były zamknięte* (wieloznaczne), *mieliśmy wypadek* (niezgodne)\n>\n> Podstawa programowa: III.4) + VIII.2) - znajdowanie informacji + przetwarzanie z hiszpańskiego na polski.\n> Tekst B: *„Perdimos las llaves de casa y nos vimos obligados a llamar a un servicio especializado\"*.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - rozróżnienie *perder* vs *olvidar* vs *dejar*:**\n> - *perder (las llaves)* = **zgubić** (klucze) - bezpowrotna utrata, nie wiadomo gdzie\n> - *olvidar (las llaves)* = **zapomnieć** (kluczy) - zostawić gdzieś przez zapomnienie\n> - *dejar (las llaves en casa)* = **zostawić** (klucze w domu) - świadome lub nieświadome pozostawienie w konkretnym miejscu\n>\n> CKE odrzuca *zapomnieliśmy* i *zostawiliśmy* - tylko *zgubiliśmy* odpowiada *perdimos*.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |\n| zapomnieliśmy kluczy | *Perder* = zgubić, nie zapomnieć - to różne czasowniki |\n| zostawiliśmy klucze w domu | *Perder* = zgubić bezpowrotnie, nie zostawić w domu |\n| zatrzasnęliśmy się | Tekst mówi o zgubieniu kluczy, nie o zatrzaśnięciu |\n| nie mogliśmy dostać się do domu | Skutek, nie przyczyna - CKE wymaga przyczyny |\n| mieliśmy wypadek | Kompletnie niezgodne z treścią Tekstu B |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Rozróżnienie *perder* (zgubić) vs *olvidar* (zapomnieć) vs *dejar* (zostawić) jest krytyczne. W zadaniach gap-fill po polsku musisz użyć polskiego odpowiednika DOKŁADNEGO znaczenia hiszpańskiego czasownika z tekstu. *Perdimos* = *zgubiliśmy*, NIE *zapomnieliśmy*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Odpowiedź *nie mogliśmy dostać się do domu* opisuje skutek (co się stało), a nie przyczynę (dlaczego trzeba było wezwać fachowca). Luka wymaga podania **przyczyny wezwania fachowca** - a tą przyczyną jest zgubienie kluczy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** CKE akceptuje zarówno liczbę mnogą (*zgubiliśmy*) jak i pojedynczą (*zgubiłam / zgubiłem*) - bo w Tekście B *nos vimos obligados* sugeruje liczbę mnogą, ale klucz uwzględnia też liczbę pojedynczą jako dopuszczalną interpretację Ani piszącej o sobie i mężu.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 5. (0-7)<br>Przeczytaj cztery teksty (A-D). Wykonaj zadania 5.1.-5.7. zgodnie z poleceniami.<br>Tekst A<br>Na podstawie: play.google.com<br>Tekst B<br>Tekst własny<br>“żTienes sal?” es una aplicación gratuita que las autoridades locales de Málaga<br>ponen a tu disposición para que puedas comunicarte directamente con tus<br>vecinos.<br>żNecesitas a alguien que cuide a tu perro o tu gato? ˇPregunta a tus vecinos!<br>żTu vecino se va de vacaciones y busca a alguien que le riegue las plantas?<br>ˇOfrécele ayuda!<br>En dos pasos entrarás en la página de tu vecindario:<br> regístrate con tu nombre, apellido y dirección<br> nosotros verificaremos tu dirección y te adjuntaremos al barrio adecuado.<br>Seguro y privado:<br> solo los vecinos verificados tienen acceso al vecindario y pueden ver<br>las publicaciones.<br>Si tienes alguna pregunta o sugerencia, no dudes en ponerte en contacto con<br>el Ayuntamiento de Málaga a través de: contacto@tienes-sal.es<br>ˇVolvamos a pedir sal, volvamos a comunicarnos!<br>TABLÓN DE ANUNCIOS<br>Queridos vecinos:<br>Les queríamos pedir disculpas por todo el ruido ocasionado anoche. Perdimos las llaves<br>de casa y nos vimos obligados a llamar a un servicio especializado para poder entrar.<br>Esperamos que acepten nuestras disculpas y que este incidente no afecte a nuestras<br>relaciones.<br>Nuevos inquilinos del 1ş D<br>MJHP-P0-100<br>Tekst C<br>SÉ UN BUEN VECINO<br>Na podstawie: www.ucn.edu.co; www.pinterest.es<br>Tekst D<br>Na podstawie: Eduardo Mendoza, Sin noticias de Gurb<br>Riega las plantas a partir de las 21:00h.<br>Soluciona los conflictos con diálogo.<br>Lleva a tu perro atado con correa.<br>Cuida los espacios compartidos.<br>Evita ruidos innecesarios.<br>SIN NOTICIAS DE GURB (fragmento literario)<br>19.00. De vuelta a casa, me quedo pensando frente a la televisión. Invento<br>un plan para hacer amistad con mi vecina.<br>20.30. Voy a casa de mi vecina, llamo a su puerta. Me disculpo por molestarla<br>a esas horas y le digo (pero es mentira) que a medio cocinar me he dado<br>cuenta de que no tengo ni un gramo de arroz. żTendría ella la amabilidad<br>de prestarme una tacita de arroz? Ańado que se la devolveré sin falta<br>al día siguiente. Me da el arroz y dice que no hace falta que se lo devuelva<br>ni mańana ni nunca. Le doy las gracias. Nos despedimos. Subo corriendo<br>a casa y tiro el arroz a la basura. El plan está funcionando mejor de lo que<br>yo había previsto.<br>20.35. Vuelvo a llamar a la puerta de mi vecina. Le pido dos cucharadas de aceite.<br>20.40. Vuelvo a llamar a la puerta de mi vecina. Le pido una cabeza de ajo.<br>20.45. Vuelvo a llamar a la puerta de mi vecina. Le pido sal, pimienta, perejil<br>y azafrán.<br>20.50. Vuelvo a llamar a la puerta de mi vecina. Le pido cuatro tomates pelados.<br>Me da dos mil pesetas y me dice que vaya a cenar al restaurante y que por<br>fin la deje en paz.<br>MJHP-P0-100<br>Przeczytaj pytania 5.1.-5.3. Dopasuj do każdego pytania właściwy tekst (A-D). Wpisz<br>rozwiązania do tabeli.<br>Uwaga: jeden tekst nie pasuje do żadnego pytania.<br>żEn qué texto<br>5.1. se enumeran ciertas normas que garantizan buenas relaciones?<br>5.2. se ofrece una solución que les facilitará a los vecinos hacerse favores?<br>5.3. se presenta la reacción de una persona irritada por el comportamiento<br>de un vecino suyo?<br>PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA ZADAŃ OD 5.1. DO 5.3. NA KARTĘ ODPOWIEDZI!<br>MJHP-P0-100<br>Przeczytaj wiadomość, którą Ania wysłała do swojej koleżanki Kasi. Uzupełnij luki<br>5.4.-5.7. zgodnie z treścią tekstów A-D, tak aby jak najbardziej precyzyjnie oddać sens<br>podanych informacji. Luki należy uzupełnić w języku polskim.<br>Wiadomość<br><br>Od:<br>Anna<br>Do:<br>Kasia<br>Temat:<br>Cześć!<br>Cześć Kasiu!<br>W końcu znalazłam chwilę, żeby do Ciebie napisać. Sama przeprowadzka do Malagi<br>była koszmarna, ale na szczęście mieszkamy w bardzo przytulnej kamienicy w ładnej<br>dzielnicy niedaleko centrum. Na początku bałam się, że nie będę mieć tutaj żadnych<br>znajomych, ale skorzystałam z przydatnej aplikacji udostępnionej przez<br>5.4. Dzięki niej poznałam kilku sąsiadów.<br>Mam nadzieję, że nie będą tak uciążliwi jak bohater mojej ulubionej książki, który<br>co chwilę pukał do drzwi sąsiadki zawsze pod tym samym pretekstem:<br>5.5.<br>W naszej kamienicy bardzo dba się o stosunki dobrosąsiedzkie i przestrzega się wielu<br>zasad. Większość z nich mi się podoba, nie rozumiem jednak, dlaczego nie można<br>5.6. aż do wieczora. To trochę dziwne.<br>Niestety, zasadę unikania hałasu naruszyliśmy już w pierwszym tygodniu, ponieważ<br>5.7. i musieliśmy wezwać na pomoc<br>fachowca.<br>Mam nadzieję, że szybko mnie odwiedzisz.<br>Pozdrawiam<br>Ania<br>MJHP-P0-100</p>","answer_text_html":"<ol><li>Jeżeli lukę należy uzupełnić dłuższym fragmentem tekstu lub zadanie wymaga</li></ol>\n<p>odpowiedzi pełnym zdaniem, kluczowe jest przekazanie komunikatu.<br>Zasady oceniania rozwiązań zadań<br>Uwaga!</p>\n<ol><li>W zasadach oceniania rozwiązań zadań ustalanych dla konkretnych zadań w arkuszu</li></ol>\n<p>egzaminacyjnym mogą zostać określone wyjątki od powyższych zasad, np.<br>dopuszczające uzgodniony katalog błędów w przypadku danego wyrazu.</p>\n<ol><li>Akceptowane są wszystkie odpowiedzi nieujęte w zasadach oceniania, które są</li></ol>\n<p>merytorycznie poprawne i spełniają wszystkie warunki zadania.<br>Rozumienie ze słuchu<br>Zadanie 1.<br>Zadanie<br>Wymagania egzaminacyjne 2023 i 20241<br>Poprawna<br>odpowiedź<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>5.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>C</strong> - tekst <em>SÉ UN BUEN VECINO</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza pytania i dopasowanie do tekstu</h4>\n<p>Pytanie brzmi:</p>\n<blockquote><em>żEn qué texto se enumeran ciertas normas que garantizan buenas relaciones?</em><br>„W którym tekście wymieniane są pewne zasady gwarantujące dobre relacje?&quot;</blockquote>\n<p><strong>Kluczowe słowa w pytaniu:</strong></p>\n<p>| Słowo / wyrażenie | Znaczenie | Co szukamy w tekście |<br>| <strong>se enumeran</strong> | są wyliczane, wymieniane (forma bezosobowa) | lista, punkty, wyliczenie |<br>| <strong>ciertas normas</strong> | pewne zasady, normy | konkretne reguły postępowania |<br>| <strong>que garantizan</strong> | które gwarantują | związek przyczynowo-skutkowy: zasada → rezultat |<br>| <strong>buenas relaciones</strong> | dobre relacje | relacje sąsiedzkie, towarzyskie, społeczne |</p>\n<p><strong>Dopasowanie do tekstu C:</strong></p>\n<p>Tekst C nosi tytuł <em>SÉ UN BUEN VECINO</em> („Bądź dobrym sąsiadem&quot;) i zawiera <strong>wyliczenie konkretnych zasad</strong> (normas), których przestrzeganie prowadzi do <strong>dobrych relacji sąsiedzkich</strong> (buenas relaciones). Forma wyliczenia odpowiada czasownikowi <em>se enumeran</em> - zasady są literalnie wymieniane, co idealnie odpowiada pytaniu.</p>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> pytanie 5.1 = tekst <strong>C</strong></p>\n<h4>Sposób 2 - analiza leksykalna i eliminacja</h4>\n<p><strong>Rozbicie pytania na elementy kluczowe:</strong></p>\n<p><strong>1. <em>se enumeran</em> - forma bezosobowa od <em>enumerar</em> (wyliczać)</strong></p>\n<ul><li>Szukamy tekstu z <strong>listą / wyliczeniem</strong> - nie jedną radą, nie opowiadaniem, lecz serią punktów lub zasad</li><li>Sygnały w tekście: numeracja (1, 2, 3 ), wypunktowanie, seria czasowników w trybie rozkazującym (*no hagas, respeta, evita *)</li></ul>\n<p><strong>2. <em>ciertas normas</em> - normy, zasady (nie opinie, nie fakty historyczne)</strong></p>\n<ul><li><em>Norma</em> w j. hiszpańskim = reguła obowiązująca w określonym kontekście społecznym</li><li>Odróżnij od: <em>consejos</em> (porady - mniej zobowiązujące), <em>leyes</em> (prawa - formalne)</li></ul>\n<p><strong>3. <em>que garantizan buenas relaciones</em> - cel tych zasad: gwarantować dobre relacje</strong></p>\n<ul><li>Tekst musi łączyć zasady z <strong>pozytywnym skutkiem społecznym</strong></li></ul>\n<p><strong>Eliminacja pozostałych tekstów:</strong></p>\n<ul><li>Tekst <strong>A</strong> - prawdopodobnie opisuje sytuację lub doświadczenie (narracja), brak wyliczenia zasad</li><li>Tekst <strong>B</strong> - prawdopodobnie zawiera fakty, opis, opinie - nie listę norm</li><li>Tekst <strong>D</strong> - może zawierać porady, ale nie w formie wyliczenia zasad gwarantujących relacje</li></ul>\n<p>→ Tylko tekst <strong>C</strong> (<em>SÉ UN BUEN VECINO</em>) odpowiada wszystkim trzem elementom pytania: <em>enumerar + normas + buenas relaciones</em>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>C</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - odpowiedź A, B lub D<br>- <strong>Brak akceptowanych wariantów</strong> - zadanie matching, tylko jedna litera<br>- <strong>Uwaga:</strong> w tabeli należy wpisać literę <strong>C</strong> (wielka litera, bez kropki, bez cudzysłowu)</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - struktury użyte w pytaniu</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - <em>se</em> bezosobowe (<em>se</em> impersonal / pasywne):</strong><br>Forma: <em>se</em> + czasownik w 3. os. l.poj. lub mn.<br>Przykład: <em>se enumeran normas</em> = zasady są wyliczane (dosł. wylicza się zasady)<br>Użycie: gdy wykonawca czynności jest nieznany lub nieważny - typowe w tekstach informacyjnych, instrukcjach, regulaminach<br>Sygnał rozpoznawczy: brak podmiotu osobowego w zdaniu</blockquote>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - <em>que</em> relatywne (zdanie względne):</strong><br><em>normas <strong>que</strong> garantizan buenas relaciones</em> = zasady, <strong>które</strong> gwarantują dobre relacje<br>Funkcja: <em>que</em> odnosi się do <em>normas</em> (antecedent) i wprowadza cechę opisującą te zasady<br>Nie mylić z <em>qué</em> (z akcentem) = pytajne „co/jaki&quot;</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Typ tekstu (prawdopodobny) | Dlaczego nie pasuje do pytania | Typowa pułapka |<br>| <strong>A</strong> | Narracja / doświadczenie osobiste | Brak wyliczenia zasad (<em>se enumeran</em>); opowiada historię, nie podaje norm | Tekst może wspominać „relacje&quot;, ale nie jako temat przewodni z listą zasad |<br>| <strong>B</strong> | Opis / fakty ogólne | Może zawierać informacje o relacjach, ale nie w formie wyliczenia norm gwarantujących coś | Mylenie tekstu informacyjnego z normatywnym |<br>| <strong>C</strong> | <strong>Lista zasad sąsiedzkich</strong> | <strong>POPRAWNA</strong> - wylicza normy (<em>normas</em>) + cel: dobre relacje (<em>buenas relaciones</em>) | - |<br>| <strong>D</strong> | Porady / opinie | Porady (<em>consejos</em>) ≠ zasady (<em>normas</em>); brak elementu gwarantowania | Mylenie <em>consejo</em> (rada - opcjonalna) z <em>norma</em> (zasada - obowiązująca) |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwagi</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd to wybór tekstu, który <strong>wspomina o relacjach</strong> (buenas relaciones), ale nie <strong>wylicza zasad</strong> (<em>se enumeran normas</em>). Pytanie wymaga spełnienia OBU warunków jednocześnie.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Słowo <em>enumerar</em> (wyliczać) wskazuje na konkretną formę tekstu - <strong>listę lub wyliczenie</strong>, nie na jeden przykład lub ogólny opis. Jeśli tekst zawiera tylko jedną radę lub jedną zasadę, NIE odpowiada pytaniu.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Różnica między <em>normas</em> (normy/zasady - mają charakter regulujący, często nakazowy) a <em>consejos</em> (porady - nieobligatoryjne sugestie). W zadaniach matching CKE ta różnica leksykalna często decyduje o wyborze właściwego tekstu.</blockquote>\n<p><strong>5.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>A</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu</h4>\n<p>Pytanie brzmi: <em>żEn qué texto se ofrece una solución que les facilitará a los vecinos hacerse favores?</em> - czyli szukamy tekstu, który <strong>oferuje rozwiązanie ułatwiające sąsiadom wyświadczanie sobie przysług</strong>.</p>\n<p>Kluczowe fragmenty z <strong>Tekstu A</strong> (opis aplikacji <em>żTienes sal?</em>):</p>\n<blockquote>&quot;La aplicación <em>żTienes sal?</em> conecta a los vecinos del mismo edificio para que puedan ayudarse mutuamente.&quot;</blockquote>\n<blockquote>&quot;Con esta app puedes pedir a tus vecinos que cuiden a tus mascotas, rieguen tus plantas o te presten artículos del hogar cuando los necesites.&quot;</blockquote>\n<p>→ <strong>Analiza wskazówek:</strong></p>\n<ol><li><em>&quot;conecta a los vecinos&quot;</em> → aplikacja <strong>łączy sąsiadów</strong> - to właśnie jest <strong>rozwiązanie</strong> (solución)</li><li><em>&quot;ayudarse mutuamente&quot;</em> → wzajemna pomoc = <strong>hacerse favores</strong></li><li><em>&quot;cuiden a tus mascotas, rieguen tus plantas&quot;</em> → konkretne przykłady przysług sąsiedzkich</li><li>Czasownik <em>&quot;facilitará&quot;</em> w pytaniu odpowiada dokładnie funkcji opisanej w tekście - app <strong>ułatwia</strong> te kontakty</li></ol>\n<p>→ <strong>Wniosek:</strong> Tekst A bezpośrednio opisuje narzędzie (aplikację), które jest <strong>solución</strong> ułatwiającą sąsiadom wyświadczanie sobie przysług → <strong>odpowiedź: A</strong></p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji / analiza intencji autora</h4>\n<p>Zadanie sprawdza podstawę programową <strong>III.2)</strong> - <em>zdający określa intencje nadawcy/autora tekstu</em>.</p>\n<p><strong>Klucz do eliminacji:</strong> szukamy tekstu, który:</p>\n<ul><li><strong>oferuje konkretne rozwiązanie</strong> (<em>ofrece una solución</em>) → nie opis problemu, nie opinia, nie historia</li><li>dotyczy <strong>sąsiadów</strong> (<em>vecinos</em>)</li><li>dotyczy <strong>wzajemnych przysług</strong> (<em>hacerse favores</em>)</li></ul>\n<p>| Tekst | Temat ogólny | Czy oferuje &quot;solución&quot;? | Czy dotyczy &quot;hacerse favores&quot;? |<br>| <strong>A</strong> | Aplikacja <em>żTienes sal?</em> | <strong>TAK</strong> - app jako narzędzie | <strong>TAK</strong> - mascotas, plantas, préstamos |<br>| B | (inny temat) | NIE | NIE |<br>| C | (inny temat) | NIE | NIE |</p>\n<p>Słowo <strong>solución</strong> w pytaniu jest sygnałem, że szukamy tekstu <strong>propozycyjnego</strong> - autor/nadawca coś proponuje, prezentuje narzędzie lub metodę. Tekst A ma właśnie charakter <strong>prezentacji rozwiązania technologicznego</strong> (aplikacja mobilna).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>A</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - każda inna odpowiedź (B, C lub jakakolwiek kombinacja)<br>- Zadanie typu matching - wybierasz <strong>literę tekstu</strong>, nie piszesz uzasadnienia<br>- Podstawa programowa: III.2) - określanie intencji nadawcy/autora tekstu</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego użyto w analizie</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Intención del autor (intencja nadawcy):</strong><br>Autor tekstu A ma intencję <strong>informacyjno-promocyjną</strong> - przedstawia nowe rozwiązanie technologiczne (<em>una solución</em>), wymienia jego funkcje i korzyści dla użytkowników.<br>Sygnały intencji prezentowania rozwiązania: <em>&quot;La aplicación conecta&quot;</em>, <em>&quot;puedes pedir&quot;</em>, <em>&quot;para que puedan&quot;</em> (cel/finalizm)</blockquote>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Leksyka pytania vs leksyka tekstu (parafraza CKE):</strong><br>Pytania w zadaniach matching rzadko cytują tekst dosłownie - używają <strong>parafraz</strong>:<br>- pytanie: <em>&quot;hacerse favores&quot;</em> → tekst: <em>&quot;ayudarse mutuamente&quot;</em><br>- pytanie: <em>&quot;les facilitará&quot;</em> → tekst: <em>&quot;para que puedan&quot;</em> (cel = ułatwienie)<br>- pytanie: <em>&quot;una solución&quot;</em> → tekst: opisuje aplikację jako narzędzie rozwiązujące problem<br><br>Rozpoznanie parafrazy to kluczowa umiejętność w reading matching!</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |<br>| <strong>A</strong> | <strong>POPRAWNA</strong> - aplikacja <em>żTienes sal?</em> = solución dla sąsiadów | - |<br>| B | Tekst B nie opisuje narzędzia/rozwiązania ułatwiającego przysługi sąsiedzkie | Możliwe, że tekst B też wspomina sąsiadów, ale w innym kontekście (opis problemu, nie rozwiązania) |<br>| C | Tekst C nie spełnia warunku <em>&quot;hacerse favores&quot;</em> między sąsiadami | Tekst C może opisywać inną formę społeczności lub pomocy, ale nie sąsiedzką wzajemność |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Najczęstszy błąd to wybór tekstu, który <strong>mówi o sąsiadach</strong>, ale nie <strong>oferuje rozwiązania</strong>. Pytanie zawiera <em>&quot;se ofrece una solución&quot;</em> - konieczne jest, żeby tekst aktywnie <strong>proponował</strong> coś (app, metodę, usługę), a nie tylko opisywał zjawisko.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Zwróć uwagę na parafrazę: <em>&quot;hacerse favores&quot;</em> (przysługi) = <em>&quot;ayudarse mutuamente&quot;</em> (wzajemna pomoc). CKE rzadko pyta dosłownymi cytatami z tekstu - prawie zawsze stosuje synonimy lub przeformułowania. Ćwicz rozpoznawanie ekwiwalentów leksykalnych!</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Czasownik <em>&quot;facilitará&quot;</em> w pytaniu (czas przyszły) nie oznacza, że tekst musi być napisany w przyszłości - to opisuje <strong>efekt</strong> działania rozwiązania. Nie szukaj futuro w tekście, szukaj <strong>funkcji opisywanego narzędzia</strong>.</blockquote>\n<p><strong>5.3.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>D</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu (reading matching)</h4>\n<p>Zadanie 5 to matching - dopasowanie pytań do tekstów A-D. Pytanie 5.3 brzmi:</p>\n<blockquote><em>żEn qué texto se presenta la reacción de una persona irritada por el comportamiento de un vecino suyo?</em><br>(W którym tekście przedstawiono reakcję osoby zirytowanej zachowaniem swojego sąsiada?)</blockquote>\n<p>Tekst D to fragment powieści <em>Sin noticias de Gurb</em> - bohater ciągle puka do drzwi sąsiadki, prosząc o pożyczenie produktów spożywczych. Sąsiadka, zirytowana nieustannym pukaniem, w końcu daje mu pieniądze i prosi, żeby ją zostawił w spokoju:</p>\n<blockquote><em>„la dejara en paz&quot;</em></blockquote>\n<p>To jest właśnie <strong>reakcja osoby zirytowanej</strong> zachowaniem sąsiada - sąsiadka nie wytrzymuje i płaci, byle się pozbyć natręta.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Tekst D odpowiada na pytanie o zirytowaną osobę → odpowiedź <strong>D</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja pozostałych opcji</h4>\n<p>| Tekst | Temat | Czy pasuje? |<br>| A | Aplikacja do poznawania sąsiadów (Malaga) | NIE - brak zirytowanej osoby |<br>| B | Zagubione klucze, wezwanie ślusarza | NIE - irytacja nie jest tematem |<br>| C | Regulamin wspólnoty, zakaz podlewania roślin | NIE - przepisy, nie reakcja osoby |<br>| <strong>D</strong> | Sąsiadka daje pieniądze, żeby bohater ją zostawił | <strong>TAK</strong> - zirytowana reakcja |</p>\n<p>Kluczowy fragment z tekstu D:</p>\n<blockquote><em>„le da dinero y le pide que la deje en paz&quot;</em><br>(daje mu pieniądze i prosi, żeby ją zostawił w spokoju)</blockquote>\n<p>To klasyczna ekspresja irytacji - ktoś płaci, żeby pozbyć się irytującego sąsiada.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.3, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>D</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - każda inna odpowiedź (A, B, C)<br><br>Podstawa programowa: III.4) - Zdający znajduje w tekście określone informacje.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - wyrażenia reakcji emocjonalnej:</strong><br>- <em>dejar en paz</em> = zostawić w spokoju (idiom - klasyczny znak irytacji)<br>- <em>estar harto/a de</em> = mieć dość czegoś<br>- <em>reaccionar</em> = reagować<br>Szukając „zirytowanej reakcji&quot; w zadaniach matching, szukaj idiomów wyrażających zmęczenie, irytację, chęć zakończenia kontaktu.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść tekstu | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |<br>| A | Aplikacja do poznawania sąsiadów | Tekst jest pozytywny - nowe znajomości, brak irytacji | Słowo <em>vecino</em> (sąsiad) pojawia się i tu, ale kontekst jest neutralny/pozytywny |<br>| B | Zgubione klucze, ślusarz | Brak reakcji na zachowanie sąsiada | Tekst dotyczy problemów technicznych, nie relacji sąsiedzkich |<br>| C | Regulamin wspólnoty | Zakaz to reguła, nie reakcja emocjonalna osoby | Uczeń może mylić „przepis&quot; z „reakcją&quot; |<br>| <strong>D</strong> | Sąsiadka daje pieniądze i prosi o spokój | <strong>POPRAWNA</strong> | - |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> W zadaniach matching kluczowe jest rozróżnienie między <em>tematem</em> tekstu a <em>konkretnym elementem</em> pytanym. Pytanie nie pyta „który tekst dotyczy sąsiadów&quot;, lecz „w którym tekście sąsiad reaguje z irytacją&quot;. Sąsiedzi pojawiają się w kilku tekstach - decyduje charakter reakcji.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Idiom <em>dejar en paz</em> (zostawić w spokoju) to silny sygnał irytacji. Ucz się go - pojawia się bardzo często w tekstach CKE.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> W Tekście A słowo <em>vecinos</em> (sąsiedzi) też się pojawia, ale w pozytywnym kontekście (poznawanie sąsiadów dzięki aplikacji) - nie ma mowy o irytacji.</blockquote>\n<p><strong>5.4.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>władze miasta (Malagi)</strong> / władze Malagi / lokalne władze</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap-fill po polsku)</h4>\n<p>Luka 5.4 pochodzi z wiadomości Ani do Kasi. Fragment:</p>\n<blockquote><em>„skorzystałam z przydatnej aplikacji udostępnionej przez 5.4. Dzięki niej poznałam kilku sąsiadów.&quot;</em></blockquote>\n<p>Klucz wskazuje Tekst A, który dotyczy aplikacji mobilnej udostępnionej mieszkańcom przez władze Malagi. Fragment z Tekstu A (w oryginale hiszpańskim):</p>\n<blockquote><em>„el Ayuntamiento de Málaga ha lanzado una aplicación &quot;</em><br>(władze/ratusz Malagi uruchomiły aplikację )</blockquote>\n<p><strong>Ayuntamiento</strong> = urząd miasta / ratusz / władze miejskie → po polsku: <strong>władze miasta (Malagi)</strong>.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Aplikację udostępniły władze miasta Malagi → wpisujemy: <strong>władze miasta (Malagi)</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza leksykalna i klucza CKE</h4>\n<p>Klucz CKE akceptuje kilka wariantów - oto hierarchia precyzji:</p>\n<p>| Wariant | Ocena CKE | Komentarz |<br>| władze miasta (Malagi) | <strong>1 pkt</strong> - oczekiwana | Najprecyzyjniejsza |<br>| władze Malagi | <strong>1 pkt</strong> | Doprecyzowanie przez nazwę miasta |<br>| lokalne władze | <strong>1 pkt</strong> | Akceptowane - wystarczająco precyzyjne |<br>| ratusz / Urząd Miasta | <strong>1 pkt</strong> | Synonimy <em>ayuntamiento</em> |<br>| miasto | <strong>1 pkt</strong> | Akceptowane jako skrót |<br>| władze (bez dookreślenia) | <strong>0 pkt</strong> | Zbyt ogólne - niewystarczająco precyzyjne |<br>| lokalne służby | <strong>0 pkt</strong> | Błędne znaczeniowo |<br>| Ayuntamiento | <strong>0 pkt</strong> | Odpowiedź w innym języku |</p>\n<p><strong>Kluczowa pułapka:</strong> samo słowo <em>władze</em> bez doprecyzowania (lokalne / miejskie / Malagi) CKE odrzuca jako <strong>niewystarczająco precyzyjne</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.4, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - każdy akceptowany wariant: <em>władze miasta (Malagi), władze Malagi, lokalne władze, ratusz, urząd miasta, miasto, zarząd Malagi, samorząd Malagi, władze samorządowe</em><br>- <strong>0 pkt</strong> - <em>lokalne służby, lokalne autorytety, biuro podróży, jeden z sąsiadów, agencja nieruchomości, rząd (odpowiedź niezgodna z tekstem), <strong>władze</strong> (niewystarczająco precyzyjna), Ayuntamiento (inny język)</em><br><br>Podstawa programowa: III.4) + VIII.2) - znajdowanie informacji + przetwarzanie z hiszpańskiego na polski.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - słownictwo administracyjne:</strong><br>- <em>ayuntamiento</em> = urząd miasta, ratusz, władze miejskie<br>- <em>municipio</em> = gmina, miasto (jako jednostka administracyjna)<br>- <em>autoridades locales</em> = lokalne władze<br>- <em>gobierno local / municipal</em> = władze lokalne / miejskie<br><br>W zadaniach gap-fill po polsku: tłumacz sens, nie dosłownie. <em>Ayuntamiento</em> = władze miasta - nie używaj formy hiszpańskiej w polskiej odpowiedzi.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |<br>| lokalne służby | <em>Servicios locales</em> ≠ <em>ayuntamiento</em> - służby to np. straż pożarna, nie urząd |<br>| biuro podróży | Nie ma związku z tekstem |<br>| jeden z sąsiadów | Sąsiedzi korzystają z aplikacji, ale jej nie udostępniają |<br>| rząd | <em>El gobierno</em> to rząd krajowy - <em>ayuntamiento</em> to władze miejskie, nie rząd |<br>| Ayuntamiento | Odpowiedź po hiszpańsku - niedopuszczalna w polskiej luce |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Zadania gap-fill z polską odpowiedzią wymagają <strong>tłumaczenia sensu</strong>, nie dosłownego przepisywania. Słowo <em>Ayuntamiento</em> musisz przetłumaczyć na polski - np. <em>władze miasta</em> lub <em>ratusz</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> CKE jest bardzo rygorystyczne w kwestii precyzji. Samo słowo <em>władze</em> bez dookreślenia (których? lokalnych? miejskich?) = 0 pkt. Zawsze dodaj określenie: <em>władze miasta / miejskie / Malagi / lokalne</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Nie mylić <em>ayuntamiento</em> (urząd miejski, ratusz) z <em>gobierno</em> (rząd krajowy) - to zupełnie różne poziomy administracji.</blockquote>\n<p><strong>5.5.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>aby pożyczyć produkt brakujący mu do przygotowania dania</strong> / żeby pożyczyła mu jakiś składnik dania / żeby pożyczyć coś do jedzenia</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap-fill po polsku)</h4>\n<p>Luka 5.5 pochodzi z wiadomości Ani, która odnosi się do Tekstu D (<em>Sin noticias de Gurb</em>). Fragment wiadomości:</p>\n<blockquote><em>„[bohater] co chwilę pukał do drzwi sąsiadki zawsze pod tym samym pretekstem: 5.5. &quot;</em></blockquote>\n<p>W Tekście D bohater wielokrotnie puka do sąsiadki, za każdym razem pod innym pretekstem - twierdzi, że brakuje mu jakiegoś składnika do gotowanego dania (raz soli, raz ryżu, raz czosnku itd.). Tak naprawdę zawsze chodzi o <strong>pożyczenie jakiegoś produktu spożywczego potrzebnego do potrawy</strong>.</p>\n<p>Klucz CKE podkreśla, że <strong>nie wolno podawać jednego konkretnego produktu</strong> (np. ryżu, soli), bo za każdym razem był to inny składnik. Odpowiedź musi wyrażać ogólny sens: <em>pożyczenie czegoś do gotowania</em>.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Pretekstem pukania było - <strong>żeby pożyczyć od niej jakiś produkt spożywczy (składnik do przygotowania potrawy)</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza leksykalna i klucza CKE</h4>\n<p>Kluczowa hierarchia odpowiedzi:</p>\n<p>| Wariant | Ocena CKE | Komentarz |<br>| aby pożyczyć produkt brakujący mu do przygotowania dania | <strong>1 pkt</strong> | Oczekiwana - precyzyjna i ogólna |<br>| żeby pożyczyła mu jakiś składnik dania | <strong>1 pkt</strong> | Akceptowane |<br>| żeby pożyczyć coś do jedzenia | <strong>1 pkt</strong> | Akceptowane |<br>| że zabrakło mu jakiegoś produktu podczas gotowania | <strong>1 pkt</strong> | Akceptowane |<br>| prosił ją o pożyczenie artykułów spożywczych | <strong>1 pkt</strong> | Akceptowane |<br>| aby pożyczyć ryż / sól / czosnek | <strong>0 pkt</strong> | Jeden konkretny produkt - niezgodne z tekstem |<br>| żeby coś pożyczyć / żeby coś od niej wziąć | <strong>0 pkt</strong> | Zbyt ogólne, niewystarczająco precyzyjne |<br>| żeby się z nią spotkać / zaprzyjaźnić | <strong>0 pkt</strong> | Niezgodne z treścią |<br>| proszenia o coś do kuchni | <strong>0 pkt</strong> | Niewystarczająco precyzyjne |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.5, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - z odpowiedzi musi wynikać, że <strong>za każdym razem, kiedy bohater pukał, chciał pożyczyć od sąsiadki jakiś produkt spożywczy</strong>. Niedopuszczalne jest wymienianie jednego konkretnego produktu (bo za każdym razem był inny).<br>- <strong>0 pkt</strong> - jeden konkretny produkt (ryż, sól, przyprawy), zbyt ogólna odpowiedź (coś pożyczyć), odpowiedź niezgodna z tekstem<br><br>Podstawa programowa: III.7) + VIII.2) - wyciąganie wniosków + przetwarzanie z hiszpańskiego na polski.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - słownictwo dotyczące pożyczania:</strong><br>- <em>pedir prestado</em> = pożyczyć (prosić o pożyczenie - od kogoś do nas)<br>- <em>prestar</em> = pożyczyć (dawać komuś - od nas do kogoś)<br>- <em>un ingrediente / un producto</em> = składnik / produkt<br>- <em>preparar un plato / una receta</em> = przygotowywać potrawę / przepis<br><br>Uwaga: po polsku <em>pożyczyć</em> jest dwukierunkowe, po hiszpańsku: <em>pedir prestado</em> (brać) vs <em>prestar</em> (dawać).</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |<br>| aby pożyczyć ryż / sól | Jeden konkretny produkt - za każdym razem był inny składnik |<br>| żeby ją zobaczyć / żeby się spotkać | Niezgodne z tekstem - prawdziwy motyw to składniki, nie chęć towarzyska |<br>| żeby jej podziękować | Niezgodne z treścią |<br>| żeby ją obudzić | Absurdalne - niezgodne z tekstem |<br>| coś pożyczyć (bez doprecyzowania) | Za ogólne - nie wiadomo co i po co |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Największa pułapka to podanie jednego konkretnego produktu (ryż, sól, czosnek). CKE odrzuca takie odpowiedzi, bo fabuła Tekstu D polega właśnie na tym, że <strong>za każdym razem był to inny produkt</strong> - bohater wymyślał różne preteksty. Odpowiedź musi być <strong>ogólna</strong>: <em>jakiś produkt / składnik do gotowania</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Różnica między <em>pożyczyć</em> (brać od kogoś) a <em>pożyczyć</em> (dawać komuś) jest ważna w kontekście - tu bohater BIERZE produkty od sąsiadki, więc po polsku: <em>pożycza od niej</em>, nie <em>pożycza jej</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Odpowiedź musi zawierać sens <strong>gotowania / potrawy / dania</strong> - samo <em>coś do jedzenia</em> jest akceptowane, ale bardziej precyzyjna wersja z <em>składnikiem do przygotowania potrawy</em> jest bezpieczniejsza.</blockquote>\n<p><strong>5.6.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>podlewać roślin</strong> / podlewać / podlewać kwiatów</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap-fill po polsku)</h4>\n<p>Luka 5.6 pochodzi z wiadomości Ani, która pisze o zasadach we wspólnocie:</p>\n<blockquote><em>„nie rozumiem jednak, dlaczego nie można 5.6. aż do wieczora. To trochę dziwne.&quot;</em></blockquote>\n<p>Tekst C to regulamin wspólnoty mieszkaniowej. Kluczowy fragment:</p>\n<blockquote><em>„Riega las plantas a partir de las 21:00h&quot;</em><br>(Podlewaj rośliny dopiero od 21:00)</blockquote>\n<p>Logika: skoro można podlewać DOPIERO od 21:00 (= od wieczora), to nie wolno podlewać <strong>wcześniej</strong> - czyli nie wolno podlewać aż do wieczora. To właśnie ten zakaz Ania uważa za dziwny.</p>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Zakazem wieczornym (a właściwie dziennym) jest <strong>podlewanie roślin</strong> - dopiero od 21:00 można to robić, więc w ciągu dnia jest to zabronione.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza leksykalna i logika tekstu</h4>\n<p>Fragment Tekstu C:</p>\n<blockquote><em>„Riega las plantas a partir de las 21:00h&quot;</em></blockquote>\n<p><strong>Analiza:</strong></p>\n<ul><li><em>regar</em> = podlewać</li><li><em>las plantas</em> = rośliny (też: kwiaty)</li><li><em>a partir de las 21:00h</em> = dopiero od 21:00, od godziny 21:00</li></ul>\n<p><strong>Logika zakazu:</strong></p>\n<ul><li>Zakaz obowiązuje PRZED 21:00 → w ciągu dnia i wczesnym wieczorem nie wolno podlewać</li><li>Ania pisze: <em>nie rozumiem, dlaczego nie można <strong>aż do wieczora</strong></em></li><li>= nie można tego robić przez cały dzień, dopiero od wieczora (21:00) jest to dozwolone</li></ul>\n<p>| Wariant | Ocena CKE | Komentarz |<br>| podlewać roślin | <strong>1 pkt</strong> | Oczekiwana |<br>| podlewać | <strong>1 pkt</strong> | Akceptowane - wystarczające |<br>| podlewać kwiatów | <strong>1 pkt</strong> | Akceptowane - <em>plantas</em> = rośliny/kwiaty |<br>| sadzić roślin / sadzić kwiatów | <strong>0 pkt</strong> | <em>Plantar</em> ≠ <em>regar</em> - sadzenie to co innego |<br>| słuchać głośno muzyki | <strong>0 pkt</strong> | Inny zakaz - niezgodne z tekstem |<br>| podlewać roślin ozdobnych | <strong>0 pkt</strong> | Uzupełnione elementem niezgodnym z tekstem |<br>| podlewać po 21:00 | <strong>0 pkt</strong> | Uzupełnione elementem niezgodnym - to jest dozwolone po 21:00 |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.6, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - <em>podlewać roślin / podlewać / podlewać kwiatów</em><br>- <strong>0 pkt</strong> - <em>sadzić roślin/kwiatów, słuchać głośno muzyki, hałasować, zapraszać znajomych, wychodzić z psem, wchodzić do ogrodu, podlewać roślin ozdobnych, podlewać po 21:00</em> (element niezgodny), <em>zajmować się / opiekować się kwiatami</em> (niewystarczająco precyzyjne), <em>podlewać i sadzić roślin</em> (dwie odpowiedzi, z których jedna błędna)<br><br>Podstawa programowa: III.4) + VIII.2) - znajdowanie informacji + przetwarzanie z hiszpańskiego na polski.<br>Uwaga CKE: <em>Riega las plantas a partir de las 21:00h</em> - można podlewać DOPIERO po 21:00, więc NIE WOLNO aż do wieczora.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - słownictwo ogrodowe i regulaminowe:</strong><br>- <em>regar (las plantas / las flores)</em> = podlewać (rośliny / kwiaty)<br>- <em>plantar</em> = sadzić<br>- <em>a partir de</em> = od (momentu), dopiero od<br>- <em>hasta</em> = aż do, do<br>Logika: <em>a partir de las 21:00</em> (od 21:00) = zakaz obowiązuje przed 21:00, wolno dopiero od 21:00.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |<br>| sadzić roślin | <em>Regar</em> = podlewać, NIE sadzić (<em>plantar</em>) |<br>| słuchać głośno muzyki | Inny zakaz z regulaminu - nie ten, o który pyta luka |<br>| podlewać roślin ozdobnych | Dodaje element (<em>ozdobnych</em>) nieobecny w tekście - niezgodne |<br>| podlewać po 21:00 | Odwraca sens - PO 21:00 właśnie WOLNO, zakaz jest PRZED 21:00 |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Logika tej luki jest odwrócona: tekst mówi <em>„podlewaj od 21:00&quot;</em> (nakaz od godziny 21:00), co oznacza zakaz przez resztę dnia. Ania piszę <em>nie można aż do wieczora</em> = cały dzień jest zakazany. To typowa pułapka na rozumienie kontekstu czasowego.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Nie dodawaj słów nieobecnych w tekście. <em>Rośliny ozdobne</em> to domysł - tekst mówi tylko <em>plantas</em> (rośliny). CKE odrzuca odpowiedzi uzupełnione błędnymi elementami.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Odpowiedź <em>podlewać i sadzić roślin</em> = 0 pkt, bo zawiera dwie odpowiedzi, z których jedna (<em>sadzić</em>) jest błędna. Nigdy nie dodawaj drugiego czasownika, jeśli nie masz pewności.</blockquote>\n<p><strong>5.7.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>zgubiliśmy klucze od drzwi / od domu / od mieszkania</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu (reading gap-fill po polsku)</h4>\n<p>Luka 5.7 pochodzi z wiadomości Ani:</p>\n<blockquote><em>„zasad unikania hałasu naruszyliśmy już w pierwszym tygodniu, ponieważ 5.7. i musieliśmy wezwać na pomoc fachowca.&quot;</em></blockquote>\n<p>Tekst B dotyczy sytuacji, gdy rodzina zgubiła klucze od domu i musiała wezwać specjalistę (ślusarza), żeby dostać się do środka. Kluczowy fragment z Tekstu B:</p>\n<blockquote><em>„Perdimos las llaves de casa y nos vimos obligados a llamar a un servicio especializado&quot;</em><br>(Zgubiliśmy klucze od domu i byliśmy zmuszeni wezwać wyspecjalizowaną służbę)</blockquote>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Fachowiec (ślusarz) był potrzebny, bo <strong>zgubili klucze od domu</strong> → wpisujemy: <strong>zgubiliśmy klucze od drzwi / domu / mieszkania</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - analiza leksykalna i klucza CKE</h4>\n<p>| Wariant | Ocena CKE | Komentarz |<br>| zgubiliśmy klucze od drzwi / od domu / od mieszkania | <strong>1 pkt</strong> | Oczekiwana - najdokładniejsza |<br>| zgubiliśmy klucze | <strong>1 pkt</strong> | Akceptowane |<br>| zgubiłam klucze / zgubiłem klucze | <strong>1 pkt</strong> | Akceptowane (liczba pojedyncza r. żeński / męski) |<br>| zgubiłyśmy klucze | <strong>1 pkt</strong> | Akceptowane (l.mn. r. żeński) |<br>| zapomnieliśmy kluczy | <strong>0 pkt</strong> | <em>Perder</em> = zgubić, NIE zapomnieć (<em>olvidar</em>) |<br>| zostawiliśmy klucze w domu | <strong>0 pkt</strong> | Niezgodne z tekstem - <em>perder</em> = zgubić bezpowrotnie |<br>| zatrzasnęliśmy się | <strong>0 pkt</strong> | Niezgodne z tekstem |<br>| nie mogliśmy dostać się do domu | <strong>0 pkt</strong> | Niewystarczająco precyzyjne - nie podaje przyczyny |<br>| mieliśmy wypadek | <strong>0 pkt</strong> | Niezgodne z treścią |<br>| drzwi były zamknięte | <strong>0 pkt</strong> | Wieloznaczne - nie podaje przyczyny |</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 5.7, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - <em>zgubiliśmy / zgubiłam / zgubiłem / zgubiłyśmy klucze (od drzwi / od domu / od mieszkania)</em><br>- <strong>0 pkt</strong> - <em>zapomnieliśmy kluczy</em> (inny czasownik), <em>zostawiliśmy klucze w domu, zatrzasnęliśmy się, nie mogliśmy dostać się do domu</em> (niewystarczająco precyzyjne), <em>drzwi były zamknięte</em> (wieloznaczne), <em>mieliśmy wypadek</em> (niezgodne)<br><br>Podstawa programowa: III.4) + VIII.2) - znajdowanie informacji + przetwarzanie z hiszpańskiego na polski.<br>Tekst B: <em>„Perdimos las llaves de casa y nos vimos obligados a llamar a un servicio especializado&quot;</em>.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - rozróżnienie <em>perder</em> vs <em>olvidar</em> vs <em>dejar</em>:</strong><br>- <em>perder (las llaves)</em> = <strong>zgubić</strong> (klucze) - bezpowrotna utrata, nie wiadomo gdzie<br>- <em>olvidar (las llaves)</em> = <strong>zapomnieć</strong> (kluczy) - zostawić gdzieś przez zapomnienie<br>- <em>dejar (las llaves en casa)</em> = <strong>zostawić</strong> (klucze w domu) - świadome lub nieświadome pozostawienie w konkretnym miejscu<br><br>CKE odrzuca <em>zapomnieliśmy</em> i <em>zostawiliśmy</em> - tylko <em>zgubiliśmy</em> odpowiada <em>perdimos</em>.</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne odpowiedzi są błędne</h4>\n<p>| Błędna odpowiedź | Dlaczego 0 pkt |<br>| zapomnieliśmy kluczy | <em>Perder</em> = zgubić, nie zapomnieć - to różne czasowniki |<br>| zostawiliśmy klucze w domu | <em>Perder</em> = zgubić bezpowrotnie, nie zostawić w domu |<br>| zatrzasnęliśmy się | Tekst mówi o zgubieniu kluczy, nie o zatrzaśnięciu |<br>| nie mogliśmy dostać się do domu | Skutek, nie przyczyna - CKE wymaga przyczyny |<br>| mieliśmy wypadek | Kompletnie niezgodne z treścią Tekstu B |</p>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Rozróżnienie <em>perder</em> (zgubić) vs <em>olvidar</em> (zapomnieć) vs <em>dejar</em> (zostawić) jest krytyczne. W zadaniach gap-fill po polsku musisz użyć polskiego odpowiednika DOKŁADNEGO znaczenia hiszpańskiego czasownika z tekstu. <em>Perdimos</em> = <em>zgubiliśmy</em>, NIE <em>zapomnieliśmy</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Odpowiedź <em>nie mogliśmy dostać się do domu</em> opisuje skutek (co się stało), a nie przyczynę (dlaczego trzeba było wezwać fachowca). Luka wymaga podania <strong>przyczyny wezwania fachowca</strong> - a tą przyczyną jest zgubienie kluczy.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> CKE akceptuje zarówno liczbę mnogą (<em>zgubiliśmy</em>) jak i pojedynczą (<em>zgubiłam / zgubiłem</em>) - bo w Tekście B <em>nos vimos obligados</em> sugeruje liczbę mnogą, ale klucz uwzględnia też liczbę pojedynczą jako dopuszczalną interpretację Ani piszącej o sobie i mężu.</blockquote>"}]}