{"id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu.\nZakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.\n1. Millones de personas en todo el mundo han convertido en parte fundamental de su dieta\nel bocadillo. Solo en Gran Bretańa se devoran cada ańo 11 250 millones de sándwiches.\nPero poca gente sabe de dónde procede este tipo de comida rápida tan bien conocida.\nSu historia se remonta al siglo XVIII, época en la que vivió John Montagu, el cuarto conde\nde Sandwich, gran conocedor de barcos.\n2. Lord Sandwich fue un político de la época que estudió en Cambridge y pasó parte de su\njuventud viajando por Europa. Su carrera comenzó en 1744 cuando fue nombrado Lord\ndel Almirantazgo de la Marina Real Británica, y de ahí continuó progresando hasta formar\nparte del Gobierno de Henry Pelham y posteriormente ocupar el cargo de secretario de\nEstado. También apoyó al famoso capitán Cook, quien, en honor a su patrón, llamó\nSandwich a un archipiélago descubierto en 1778. Además, fue amante de la música\n(sin su ayuda el gran músico Händel no sería hoy tan famoso) y protector de todos\nlos animales; no haría dańo a una mosca.\n3. Se cuenta que el sándwich nació en 1762 en un exclusivo club de juego al que solo\npodían entrar 25 hombres, uno de ellos el Príncipe de Gales. En este selecto club, Lord\nSandwich pasó en cierta ocasión 24 horas sin abandonar el juego y cuando finalmente\nsintió hambre, le pidió a uno de sus sirvientes algo para comer rápido porque\nlos jugadores no tenían tiempo de ir al comedor. “żQué le gustaría?”, preguntó\nel sirviente. “Tráiganos tocino, huevo y mantequilla colocados en capas dentro de\nun pan”, ordenó el conde. Este nuevo plato empezó a ponerse de moda durante esa\népoca y adoptó el nombre del político que lo había ideado.\n4. Parece que la idea tuvo éxito hasta tal punto que en las reuniones aristocráticas de todo\ntipo se empezó a servir lo que, desde entonces, se llamaría sándwich. Pero este\nemparedado no es un producto que entienda de clases sociales ni de edades, e igual\nforma parte del almuerzo de deportistas y escolares que de los menús de mediodía que\npromocionan algunos supermercados, que incluyen, además del sándwich, una bolsa de\npatatas fritas y un refresco.\n5. En cuanto a la lingüística, la palabra sándwich generó muchas dudas en Espańa.\nAl principio, fue considerada demasiado exótica y fea. Los lingüistas no podían entender\npor qué en vez de ella no se usaba el clásico emparedado. En 1917 los escritores de\nla revista Alrededor del mundo aconsejaban a los clientes de los bares “pedir\nemparedados como Dios manda”, pero sin éxito. Diez ańos después, el sándwich ingresó\nen el Diccionario de la Real Academia.\nNa podstawie: www.diariovasco.com; www.abc.es; www.muyinteresante.com\nMJHP-P0-100\n6.1. Montagu no se interesaba por\nA. el arte.\nB. la caza.\nC. los viajes.\nD. la política.\n6.2. Sandwich es también el nombre de\nA. un club.\nB. un barco.\nC. un juego.\nD. un conjunto de islas.\n6.3. El tercer párrafo trata de\nA. un menú para pobres.\nB. las reglas de un juego.\nC. un invento espontáneo.\nD. la vida del Príncipe de Gales.\n6.4. Según el último párrafo, la palabra sándwich\nA. despertó polémica entre los espańoles.\nB. no figura en el Diccionario de la Real Academia.\nC. les encantó a los espańoles porque sonaba bonito.\nD. finalmente en Espańa fue sustituida por la palabra emparedado.\n6.5. żCuál de los títulos es el mejor para este texto?\nA. Origen de un plato.\nB. Dieta que perjudica la salud.\nC. Comida cuidadosamente elaborada.\nD. Fracaso de un invento gastronómico.\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"6. Wyrażenia takie jak np. navegar por Internet, buscar en la red (en una página web,\nen las redes sociales), participar en un encuentro, ver un anuncio publicitario, director\ndel espectáculo, espectáculo teatral, obras clásicas (modernas etc.) są traktowane jako\njedno odniesienie do podpunktu polecenia.","solution":"**6.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B - la caza (łowiectwo/polowanie)**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading)\n\nPytanie brzmi: *„Montagu no se interesaba por\"* - Czym Montagu się NIE interesował?\n\nW tekście (paragraf 2) wymienione są zainteresowania Lorda Sandwich:\n\n> *„fue amante de la música (sin su ayuda el gran músico Händel no sería hoy tan famoso)\"*\n> (był miłośnikiem muzyki - bez jego pomocy wielki muzyk Händel nie byłby dziś tak sławny)\n\n> *„pasó parte de su juventud viajando por Europa\"*\n> (spędził część młodości podróżując po Europie)\n\n> *„Su carrera comenzó en 1744 cuando fue nombrado Lord del Almirantazgo de la Marina Real Británica [ ] y posteriormente ocupar el cargo de secretario de Estado\"*\n> (kariera polityczna - Lord Admiralicji, sekretarz stanu)\n\n> *„protector de todos los animales; no haría dańo a una mosca\"*\n> (opiekun wszystkich zwierząt; nie skrzywdziłby muchy)\n\n**Eliminacja:**\n- **A** (*el arte* - sztuka): wymieniany jako miłośnik muzyki → interesował się sztuką ✗\n- **C** (*los viajes* - podróże): podróżował po Europie → interesował się podróżami ✗\n- **D** (*la política* - polityka): kariera polityczna → interesował się polityką ✗\n- **B** (*la caza* - łowiectwo): NIE ma wzmianki o łowach, a dodatkowo „nie skrzywdziłby muchy\" wyklucza myślistwo → **B POPRAWNE**\n\n**Wniosek:** Tekst potwierdza zainteresowanie sztuką, podróżami i polityką. Łowiectwo nie jest wymienione, a wzmianka o ochronie zwierząt sugeruje brak zainteresowania polowaniami → **B**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść | Fragment tekstu | Ocena |\n| A | el arte (sztuka) | *„fue amante de la música\"* - miłośnik muzyki | W TEKŚCIE → nie może być odpowiedzią |\n| **B** | **la caza (łowiectwo)** | **Brak wzmianki; *„no haría dańo a una mosca\"* wyklucza** | **POPRAWNA** |\n| C | los viajes (podróże) | *„pasó parte de su juventud viajando por Europa\"* | W TEKŚCIE → nie może być odpowiedzią |\n| D | la política (polityka) | *„político de la época\"*, sekretarz stanu, Lord Admiralicji | W TEKŚCIE → nie może być odpowiedzią |\n\n**Kluczowy argument dla B:** *„protector de todos los animales; no haría dańo a una mosca\"* = opiekun wszystkich zwierząt, nie skrzywdziłby muchy. Osoba, która chroni wszystkie zwierzęta, nie mogłaby być myśliwym.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B**\n> - **0 pkt** - A, C lub D\n>\n> Podstawa programowa: III.4) - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> Uzasadnienie: tekst wymienia muzykę (A), podróże (C) i politykę (D) jako zainteresowania Montagu. Nie ma wzmianki o łowach (B), a ochrona zwierząt (*„no haría dańo a una mosca\"*) wyklucza myślistwo.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo zainteresowań:**\n> - *ser amante de* = być miłośnikiem czegoś\n> - *interesarse por* = interesować się czymś\n> - *la caza* = łowiectwo, polowanie\n> - *el arte* = sztuka\n> - *los viajes* = podróże\n> - *la política* = polityka\n>\n> W pytaniach o *„no se interesaba por\"* (czym się NIE interesował) - eliminuj to, co JEST w tekście. Poprawna odpowiedź to element, który w tekście NIE występuje lub jest wykluczony.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | el arte | Tekst: *„fue amante de la música\"* - muzyka to część sztuki | Uczeń może nie skojarzyć muzyki ze sztuką jako kategorią nadrzędną |\n| **B** | **la caza** | **POPRAWNA** - nie ma w tekście, *„no haría dańo a una mosca\"* wyklucza | - |\n| C | los viajes | Tekst: *„pasó parte de su juventud viajando por Europa\"* | Oczywista pułapka - podróże wyraźnie wymienione |\n| D | la política | Tekst: kariera polityczna - Lord Admiralicji, sekretarz stanu | Najłatwiejsza do wyeliminowania |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie jest przeczące - *„no se interesaba por\"* (czym się NIE interesował). Uczeń musi szukać czegoś, czego NIE ma w tekście lub co jest wykluczone. To odwrócony typ pytania - szukasz braku, nie obecności.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A (*el arte*) może się wydawać trafna, bo tekst nie używa słowa *arte* wprost. Jednak muzyka (*música*) jest częścią sztuki, więc zainteresowanie sztuką jest potwierdzone pośrednio. Nie wpadaj w tę pułapkę.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom *„no haría dańo a una mosca\"* (nie skrzywdziłby muchy) = osoba bardzo łagodna, chroniąca nawet najmniejsze stworzenia. To silna wskazówka, że Montagu nie mógł być myśliwym.\n\n**6.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**D - un conjunto de islas (archipelag / zespół wysp)**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading)\n\nPytanie: *„Sandwich es también el nombre de\"* - Sandwich to też nazwa ?\n\nKluczowy fragment z paragrafu 2 tekstu:\n\n> *„También apoyó al famoso capitán Cook, quien, en honor a su patrón, llamó Sandwich a un archipiélago descubierto en 1778.\"*\n> (Wspierał też słynnego kapitana Cooka, który na cześć swojego patrona nadał nazwę Sandwich archipelagowi odkrytemu w 1778 roku.)\n\n**Analiza:**\n- *archipiélago* = archipelag = zespół wysp / zbiór wysp\n- Kapitan Cook nazwał archipelag *Sandwich* na cześć Lorda Sandwich\n- **D** (*un conjunto de islas* = zespół wysp) = to właśnie *archipiélago*\n\n**Wniosek:** Sandwich to też nazwa archipelagu (zespołu wysp) odkrytego przez kapitana Cooka → **D**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść | Fragment tekstu | Ocena |\n| A | un club (klub) | Tekst wspomina *club de juego* (klub gry), ale nie nazwany Sandwich | BŁĘDNA - klub nie nosi nazwy Sandwich |\n| B | un barco (statek) | Tekst: Lord Sandwich był *Lord del Almirantazgo* (Lord Admiralicji) - dotyczy marynarki, ale żaden statek nie nosi nazwy Sandwich | BŁĘDNA - statek nie jest wymieniany |\n| C | un juego (gra) | Tekst wspomina klub gry, gdzie Lord Sandwich grał 24h, ale gra nie jest nazwana Sandwich | BŁĘDNA - gra nie nosi tej nazwy |\n| **D** | **un conjunto de islas** | **archipiélago descubierto en 1778 → nazwany Sandwich przez kapitana Cooka** | **POPRAWNA** |\n\n**Pułapka dla opcji B:** Lord Sandwich był Lordem Admiralicji (związanym z marynarką wojenną), więc uczeń może skojarzyć go z okrętami. Jednak tekst nie mówi, że żaden statek nosi jego imię.\n\n**Pułapka dla opcji A i C:** Klub gry i gra karciana pojawiają się w tekście (paragraf 3), ale żaden z nich nie nosi nazwy *Sandwich*.\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **D**\n> - **0 pkt** - A, B lub C\n>\n> Podstawa programowa: III.4) - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> Cytat z klucza: *„el famoso capitán Cook llamó Sandwich a un archipiélago descubierto en 1778\"* - archipelag = zespół wysp (D: *un conjunto de islas*).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo geograficzne:**\n> - *archipiélago* = archipelag, zespół wysp\n> - *un conjunto de islas* = zespół wysp (dosłowne tłumaczenie *archipiélago*)\n> - *isla* = wyspa\n> - *continente* = kontynent\n> Uwaga: *archipiélago Sándwich* = Sandwich Islands, znany dziś jako Hawaje - kapitan Cook nazwał je na cześć Lorda Sandwich.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | un club | Klub gry pojawia się w tekście, ale nie nosi nazwy Sandwich | Skojarzenie: Lord Sandwich → klub gry (paragraf 3) |\n| B | un barco | Lord był Lordem Admiralicji, ale żaden statek nie nosi tej nazwy | Skojarzenie: marynarka wojenna → statek |\n| C | un juego | Gra karciana pojawia się w tle, ale nie nosi nazwy Sandwich | Skojarzenie: klub gry → gra karciana |\n| **D** | **un conjunto de islas** | **POPRAWNA** - *archipiélago* nazwany przez kapitana Cooka | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *archipiélago* = archipelag = *un conjunto de islas* (zespół wysp). To kluczowe słownictwo geograficzne na maturze. Ucz się go: archipelag = wiele wysp razem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja B (statek) to typowa pułapka - Lord Sandwich był związany z marynarką (Lord Admiralicji), co sugeruje skojarzenie z okrętami. Jednak tekst mówi wyłącznie o archipelagu, nie o statku.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Dziś archipelag Sandwich to Wyspy Hawajskie. Ciekawostka historyczna, ale klucz wymaga tylko odpowiedzi D na podstawie tekstu - nie wiedzy encyklopedycznej.\n\n**6.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C - un invento espontáneo (spontaniczny wynalazek)**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading - główna myśl paragrafu)\n\nPytanie: *„El tercer párrafo trata de\"* - O czym traktuje trzeci paragraf?\n\nTrzeci paragraf opisuje, jak Lord Sandwich w 1762 roku spędził 24 godziny przy grze karcianej i gdy poczuł głód, poprosił sługę o szybkie jedzenie - kawałki boczku, jajko i masło ułożone w warstwach w chlebie. Spontanicznie powstało nowe danie:\n\n> *„Se cuenta que el sándwich nació en 1762 en un exclusivo club de juego [ ] cuando finalmente sintió hambre, le pidió a uno de sus sirvientes algo para comer rápido [ ] 'Tráiganos tocino, huevo y mantequilla colocados en capas dentro de un pan', ordenó el conde.\"*\n\n**Główna myśl paragrafu 3:** Lord Sandwich wymyślił kanapkę spontanicznie - nie planując, nie gotując - po prostu z głodu, przy stole do gry.\n\n**Ocena opcji:**\n- **A** (*un menú para pobres* - menu dla biednych): BŁĘDNA - klub był ekskluzywny, grali arystokraci\n- **B** (*las reglas de un juego* - zasady gry): BŁĘDNA - paragraf jest o wynalazku jedzenia, nie o zasadach gry\n- **C** (*un invento espontáneo* - spontaniczny wynalazek): POPRAWNA - kanapka powstała nagle, z głodu, bez planowania\n- **D** (*la vida del Príncipe de Gales* - życie Księcia Walii): BŁĘDNA - Książę Walii jest tylko wymieniony jako jeden z 25 graczy, to nie jest temat paragrafu\n\n**Wniosek:** Trzeci paragraf mówi o spontanicznym wynalazku (kanapki) → **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść | Ocena | Argumentacja |\n| A | un menú para pobres | BŁĘDNA | Klub był *exclusivo* (ekskluzywny), wstęp tylko dla 25 mężczyzn, wśród nich Książę Walii - nie ma mowy o biedzie |\n| B | las reglas de un juego | BŁĘDNA | Paragraf wspomina grę jako tło, ale główna treść to wynalazek jedzenia, nie zasady gry |\n| **C** | **un invento espontáneo** | **POPRAWNA** | Kanapka powstała z potrzeby chwili - *„sintió hambre\"* → nakazał podać jedzenie → nowe danie bez planowania |\n| D | la vida del Príncipe de Gales | BŁĘDNA | Książę Walii pojawia się tylko jako jeden z graczy w jednym zdaniu - nie jest podmiotem paragrafu |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - A, B lub D\n>\n> Podstawa programowa: III.1) - Zdający określa główną myśl fragmentu tekstu.\n> Uzasadnienie: trzeci paragraf opisuje, jak Lord Sandwich z głodu kazał słudze przygotować sobie szybki posiłek z chleba, boczku, jajka i masła - był to spontaniczny wynalazek (*un invento espontáneo*).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo \"wynalazku\" i spontaniczności:**\n> - *invento / invención* = wynalazek\n> - *espontáneo* = spontaniczny, nieplanowany\n> - *surgir de la nada* = powstać z niczego\n> - *por casualidad* = przypadkowo\n> - *de improviso* = nagle, bez uprzedzenia\n>\n> Pytania o *„trata de\"* (o czym traktuje) wymagają znalezienia GŁÓWNEJ MYŚLI paragrafu - nie szczegółu, lecz nadrzędnego tematu całego akapitu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | menu dla biednych | Klub ekskluzywny, grali arystokraci i Książę Walii | Pułapka leksykalna: *„algo para comer rápido\"* = coś szybkiego do jedzenia → brzmi prosto/biednie, ale kontekst jest arystokratyczny |\n| B | zasady gry | Gra karciana to tylko tło, nie temat paragrafu | Gra karciana pojawia się kilka razy → uczeń może uznać ją za temat |\n| **C** | spontaniczny wynalazek | POPRAWNA | - |\n| D | życie Księcia Walii | Książę tylko wymieniony w jednym zdaniu | *Príncipe de Gales* to prominentna postać → uczeń może uznać go za temat |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytania o *„trata de\"* wymagają myślenia o CAŁYM paragrafie, nie o pojedynczym zdaniu. Książę Walii pojawia się w jednym zdaniu jako tło - nie jest tematem paragrafu. Temat to: jak kanapka powstała.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Espontáneo* (spontaniczny) = nieplanowany, improwizowany. Kanapka nie była wynikiem badań ani receptury - powstała z głodu przy stole do gry. To jest spontaniczny wynalazek.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja A (*menu dla biednych*) to pułapka na uczniów, którzy słyszą *„coś szybkiego do jedzenia\"* i myślą o jedzeniu dla ubogich. Ale klub był ekskluzywny (*„solo podían entrar 25 hombres\"*, wśród nich Książę Walii) - brak elementu ubóstwa.\n\n**6.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - despertó polémica entre los espańoles (wzbudziła kontrowersje wśród Hiszpanów)**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading)\n\nPytanie: *„Según el último párrafo, la palabra sándwich\"* - Według ostatniego paragrafu słowo *sándwich* ?\n\nKluczowy fragment z paragrafu 5 (ostatniego):\n\n> *„la palabra sándwich generó muchas dudas en Espańa. Al principio, fue considerada demasiado exótica y fea. Los lingüistas no podían entender por qué en vez de ella no se usaba el clásico emparedado.\"*\n> (słowo *sándwich* wzbudziło wiele wątpliwości w Hiszpanii. Na początku było uważane za zbyt egzotyczne i brzydkie. Językoznawcy nie mogli zrozumieć, dlaczego zamiast niego nie używano klasycznego *emparedado*.)\n\n**Analiza opcji:**\n- **A** (*despertó polémica* = wzbudziła polemikę/kontrowersje): *„generó muchas dudas\"* + lingwiści protestowali → kontrowersje ✓\n- **B** (*no figura en el Diccionario de la Real Academia* = nie figuruje w słowniku): błędna - tekst mówi, że *„el sándwich ingresó en el Diccionario de la Real Academia\"* → figuruje ✗\n- **C** (*les encantó a los espańoles porque sonaba bonito* = spodobała się Hiszpanom, bo ładnie brzmiała): błędna - *„fue considerada demasiado exótica y fea\"* = uważana za zbyt egzotyczną i brzydką ✗\n- **D** (*finalmente en Espańa fue sustituida por la palabra emparedado* = ostatecznie zastąpiono ją przez *emparedado*): błędna - stało się odwrotnie, *sándwich* weszło do słownika, lingwiści protestowali bezskutecznie ✗\n\n**Wniosek:** Słowo *sándwich* wzbudziło kontrowersje (polemikę) → **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji\n\n| Opcja | Treść | Fragment tekstu | Ocena |\n| **A** | **despertó polémica** | *„generó muchas dudas\"*, lingwiści protestowali | **POPRAWNA** |\n| B | no figura en el Diccionario | *„el sándwich ingresó en el Diccionario de la Real Academia\"* - weszło do słownika | SPRZECZNA Z TEKSTEM |\n| C | les encantó porque sonaba bonito | *„fue considerada demasiado exótica y fea\"* - uważana za brzydką | SPRZECZNA Z TEKSTEM |\n| D | sustituida por emparedado | Lingwiści proponowali *emparedado*, ale bez skutku - *sándwich* trafiło do słownika | ODWRÓCONA LOGIKA |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C lub D\n>\n> Podstawa programowa: III.4) - Zdający znajduje w tekście określone informacje.\n> Cytat: *„la palabra sándwich generó muchas dudas en Espańa [ ] fue considerada demasiado exótica y fea. Los lingüistas no podían entender \"* → wywołała kontrowersje (A: *despertó polémica*).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo kontrowersji i debaty:**\n> - *generar dudas* = wzbudzać wątpliwości, budzić kontrowersje\n> - *despertar polémica* = wzbudzić polemikę, wywołać kontrowersje\n> - *ser considerado/a + adj.* = być uważanym za (coś)\n> - *ingresar en* = wejść do, zostać wpisanym do\n>\n> *Generar muchas dudas* i *despertar polémica* to synonimy w tym kontekście - oba wyrażają wzbudzanie kontrowersji.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | despertó polémica | **POPRAWNA** | - |\n| B | no figura en el Diccionario | Tekst mówi dokładnie odwrotnie: *„el sándwich ingresó en el Diccionario\"* | Uczeń może nie doczytać końca paragrafu |\n| C | les encantó porque sonaba bonito | *„exótica y fea\"* = egzotyczna i brzydka - to antonim do *bonito* | Pułapka słownikowa: *encantó* i *sonaba bonito* brzmią pozytywnie |\n| D | sustituida por emparedado | Lingwiści chcieli *emparedado*, ale *sándwich* wygrało i trafiło do słownika | Uczeń może pomylić propozycję lingwistów z faktycznym wynikiem |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja D to klasyczna pułapka na nieuważne czytanie - tekst opisuje PROPOZYCJĘ lingwistów (*emparedado*), ale finalny wynik jest odwrotny: *sándwich* wygrało i weszło do Diccionario de la Real Academia. Zawsze czytaj do końca paragrafu.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Synonimia w MCQ: *„generó muchas dudas\"* w tekście = *„despertó polémica\"* w opcji A. CKE celowo używa parafraz zamiast dosłownych cytatów - szukaj znaczenia, nie słów.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja B (*no figura en el diccionario*) jest wprost sprzeczna z tekstem: *„el sándwich ingresó en el Diccionario de la Real Academia\"*. To tzw. *distractor* - opcja odwrócona, która łapie uczniów, którzy nie przeczytali uważnie.\n\n**6.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A - Origen de un plato (Pochodzenie pewnej potrawy)**\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu (reading - główna myśl całego tekstu)\n\nPytanie: *„żCuál de los títulos es el mejor para este texto?\"* - Który tytuł najlepiej pasuje do całego tekstu?\n\nCały tekst (5 paragrafów) opowiada o:\n1. Miliony ludzi jedzą kanapki (sándwich) - mało kto wie, skąd pochodzi ta nazwa\n2. Lord Sandwich - jego kariera, zainteresowania\n3. Jak Lord Sandwich spontanicznie wynalazł kanapkę w 1762 roku\n4. Jak kanapka stała się popularna wśród arystokracji i wszystkich warstw społecznych\n5. Kontrowersje językowe wokół słowa *sándwich* w Hiszpanii\n\n**Wspólny mianownik wszystkich paragrafów:** historia i pochodzenie kanapki (sándwich) - od Lorda Sandwich do dziś.\n\n**Ocena tytułów:**\n- **A** (*Origen de un plato* - Pochodzenie pewnej potrawy): PASUJE - cały tekst opisuje, skąd pochodzi kanapka ✓\n- **B** (*Dieta que perjudica la salud* - Dieta szkodliwa dla zdrowia): NIE PASUJE - tekst nie mówi nic o szkodliwości kanapek ✗\n- **C** (*Comida cuidadosamente elaborada* - Starannie przyrządzone jedzenie): NIE PASUJE - kanapka powstała spontanicznie, nie starannie ✗\n- **D** (*Fracaso de un invento gastronómico* - Klęska wynalazku gastronomicznego): NIE PASUJE - kanapka odniosła sukces, jest jedzona przez miliony ✗\n\n**Wniosek:** Najlepszy tytuł to **A - Origen de un plato**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja błędnych tytułów\n\n| Opcja | Tytuł | Pasuje do tekstu? | Argumentacja |\n| **A** | Origen de un plato | **TAK** | Cały tekst opisuje historię kanapki od XVIII wieku do dziś |\n| B | Dieta que perjudica la salud | NIE | Tekst nie mówi nic o szkodliwości - zero słownictwa zdrowotnego |\n| C | Comida cuidadosamente elaborada | NIE | Kanapka powstała spontanicznie (*invento espontáneo*), nie starannie |\n| D | Fracaso de un invento gastronómico | NIE | Kanapka to globalny sukces - 11 250 milionów kanapek rocznie tylko w Wielkiej Brytanii |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - B, C lub D\n>\n> Podstawa programowa: III.1) - Zdający określa główną myśl tekstu.\n> Uzasadnienie: cały tekst opisuje pochodzenie kanapki (sándwich) - historię od Lorda Sandwich do dzisiejszego dnia (A: *Origen de un plato*).\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - słownictwo tytułów i głównej myśli:**\n> - *origen* = pochodzenie, źródło\n> - *historia* = historia, dzieje\n> - *invento* = wynalazek\n> - *fracaso* = klęska, porażka\n> - *éxito* = sukces\n>\n> Pytania o najlepszy tytuł wymagają myślenia o CAŁYM tekście, nie o jednym paragrafie. Dobry tytuł obejmuje wszystkie 5 paragrafów, nie tylko jeden element.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Tytuł | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | Origen de un plato | **POPRAWNA** | - |\n| B | Dieta perjudicial | Tekst nie mówi o szkodliwości - zero słownictwa zdrowotnego | Skojarzenie: kanapka z fast food → niezdrowe jedzenie (wiedza ogólna, nie tekst) |\n| C | Comida cuidadosamente elaborada | Kanapka powstała spontanicznie z głodu, nie starannie | *Elaborada* (starannie przyrządzona) = antyteza spontanicznego wynalazku z tekstu |\n| D | Fracaso de un invento | Kanapka odniosła globalny sukces - 11 250 milionów rocznie tylko w UK | Pułapka: lingwiści krytykowali słowo *sándwich*, ale to nie oznacza klęski wynalazku |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Dobry tytuł musi pasować do CAŁEGO tekstu, nie tylko do jednego paragrafu. Opcja C (*starannie przyrządzone*) nawiązuje do gotowania, ale kanapka powstała właśnie jako improwizacja - nie starannie, lecz spontanicznie.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Opcja D (*klęska wynalazku*) to pułapka na uczniów, którzy pamiętają krytykę lingwistów (paragraf 5). Ale krytyka języka ≠ klęska wynalazku. Kanapka jest globalnym sukcesem kulinarnym - paragraf 1 o tym mówi wprost.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Nie używaj wiedzy ogólnej zamiast tekstu. Możesz wiedzieć, że kanapki są niezdrowe - ale tekst o tym nie mówi. Opcja B to pułapka na uczniów, którzy używają wiedzy zewnętrznej zamiast czytać tekst.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2024-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":12,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 6. (0-5)
Przeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, zgodną z treścią tekstu.
Zakreśl jedną z liter: A, B, C albo D.

\n
  1. Millones de personas en todo el mundo han convertido en parte fundamental de su dieta
\n

el bocadillo. Solo en Gran Bretańa se devoran cada ańo 11 250 millones de sándwiches.
Pero poca gente sabe de dónde procede este tipo de comida rápida tan bien conocida.
Su historia se remonta al siglo XVIII, época en la que vivió John Montagu, el cuarto conde
de Sandwich, gran conocedor de barcos.

\n
  1. Lord Sandwich fue un político de la época que estudió en Cambridge y pasó parte de su
\n

juventud viajando por Europa. Su carrera comenzó en 1744 cuando fue nombrado Lord
del Almirantazgo de la Marina Real Británica, y de ahí continuó progresando hasta formar
parte del Gobierno de Henry Pelham y posteriormente ocupar el cargo de secretario de
Estado. También apoyó al famoso capitán Cook, quien, en honor a su patrón, llamó
Sandwich a un archipiélago descubierto en 1778. Además, fue amante de la música
(sin su ayuda el gran músico Händel no sería hoy tan famoso) y protector de todos
los animales; no haría dańo a una mosca.

\n
  1. Se cuenta que el sándwich nació en 1762 en un exclusivo club de juego al que solo
\n

podían entrar 25 hombres, uno de ellos el Príncipe de Gales. En este selecto club, Lord
Sandwich pasó en cierta ocasión 24 horas sin abandonar el juego y cuando finalmente
sintió hambre, le pidió a uno de sus sirvientes algo para comer rápido porque
los jugadores no tenían tiempo de ir al comedor. “żQué le gustaría?”, preguntó
el sirviente. “Tráiganos tocino, huevo y mantequilla colocados en capas dentro de
un pan”, ordenó el conde. Este nuevo plato empezó a ponerse de moda durante esa
época y adoptó el nombre del político que lo había ideado.

\n
  1. Parece que la idea tuvo éxito hasta tal punto que en las reuniones aristocráticas de todo
\n

tipo se empezó a servir lo que, desde entonces, se llamaría sándwich. Pero este
emparedado no es un producto que entienda de clases sociales ni de edades, e igual
forma parte del almuerzo de deportistas y escolares que de los menús de mediodía que
promocionan algunos supermercados, que incluyen, además del sándwich, una bolsa de
patatas fritas y un refresco.

\n
  1. En cuanto a la lingüística, la palabra sándwich generó muchas dudas en Espańa.
\n

Al principio, fue considerada demasiado exótica y fea. Los lingüistas no podían entender
por qué en vez de ella no se usaba el clásico emparedado. En 1917 los escritores de
la revista Alrededor del mundo aconsejaban a los clientes de los bares “pedir
emparedados como Dios manda”, pero sin éxito. Diez ańos después, el sándwich ingresó
en el Diccionario de la Real Academia.
Na podstawie: www.diariovasco.com; www.abc.es; www.muyinteresante.com
MJHP-P0-100
6.1. Montagu no se interesaba por
A. el arte.
B. la caza.
C. los viajes.
D. la política.
6.2. Sandwich es también el nombre de
A. un club.
B. un barco.
C. un juego.
D. un conjunto de islas.
6.3. El tercer párrafo trata de
A. un menú para pobres.
B. las reglas de un juego.
C. un invento espontáneo.
D. la vida del Príncipe de Gales.
6.4. Según el último párrafo, la palabra sándwich
A. despertó polémica entre los espańoles.
B. no figura en el Diccionario de la Real Academia.
C. les encantó a los espańoles porque sonaba bonito.
D. finalmente en Espańa fue sustituida por la palabra emparedado.
6.5. żCuál de los títulos es el mejor para este texto?
A. Origen de un plato.
B. Dieta que perjudica la salud.
C. Comida cuidadosamente elaborada.
D. Fracaso de un invento gastronómico.
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJHP-P0-100

","answer_text_html":"
  1. Wyrażenia takie jak np. navegar por Internet, buscar en la red (en una página web,
\n

en las redes sociales), participar en un encuentro, ver un anuncio publicitario, director
del espectáculo, espectáculo teatral, obras clásicas (modernas etc.) są traktowane jako
jedno odniesienie do podpunktu polecenia.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

6.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - la caza (łowiectwo/polowanie)

\n

Sposób 1 - analiza tekstu (reading)

\n

Pytanie brzmi: „Montagu no se interesaba por" - Czym Montagu się NIE interesował?

\n

W tekście (paragraf 2) wymienione są zainteresowania Lorda Sandwich:

\n
„fue amante de la música (sin su ayuda el gran músico Händel no sería hoy tan famoso)"
(był miłośnikiem muzyki - bez jego pomocy wielki muzyk Händel nie byłby dziś tak sławny)
\n
„pasó parte de su juventud viajando por Europa"
(spędził część młodości podróżując po Europie)
\n
„Su carrera comenzó en 1744 cuando fue nombrado Lord del Almirantazgo de la Marina Real Británica [ ] y posteriormente ocupar el cargo de secretario de Estado"
(kariera polityczna - Lord Admiralicji, sekretarz stanu)
\n
„protector de todos los animales; no haría dańo a una mosca"
(opiekun wszystkich zwierząt; nie skrzywdziłby muchy)
\n

Eliminacja:

\n\n

Wniosek: Tekst potwierdza zainteresowanie sztuką, podróżami i polityką. Łowiectwo nie jest wymienione, a wzmianka o ochronie zwierząt sugeruje brak zainteresowania polowaniami → B.

\n

Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji

\n

| Opcja | Treść | Fragment tekstu | Ocena |
| A | el arte (sztuka) | „fue amante de la música" - miłośnik muzyki | W TEKŚCIE → nie może być odpowiedzią |
| B | la caza (łowiectwo) | Brak wzmianki; „no haría dańo a una mosca" wyklucza | POPRAWNA |
| C | los viajes (podróże) | „pasó parte de su juventud viajando por Europa" | W TEKŚCIE → nie może być odpowiedzią |
| D | la política (polityka) | „político de la época", sekretarz stanu, Lord Admiralicji | W TEKŚCIE → nie może być odpowiedzią |

\n

Kluczowy argument dla B: „protector de todos los animales; no haría dańo a una mosca" = opiekun wszystkich zwierząt, nie skrzywdziłby muchy. Osoba, która chroni wszystkie zwierzęta, nie mogłaby być myśliwym.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: B
- 0 pkt - A, C lub D

Podstawa programowa: III.4) - Zdający znajduje w tekście określone informacje.
Uzasadnienie: tekst wymienia muzykę (A), podróże (C) i politykę (D) jako zainteresowania Montagu. Nie ma wzmianki o łowach (B), a ochrona zwierząt („no haría dańo a una mosca") wyklucza myślistwo.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - słownictwo zainteresowań:
- ser amante de = być miłośnikiem czegoś
- interesarse por = interesować się czymś
- la caza = łowiectwo, polowanie
- el arte = sztuka
- los viajes = podróże
- la política = polityka

W pytaniach o „no se interesaba por" (czym się NIE interesował) - eliminuj to, co JEST w tekście. Poprawna odpowiedź to element, który w tekście NIE występuje lub jest wykluczony.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | el arte | Tekst: „fue amante de la música" - muzyka to część sztuki | Uczeń może nie skojarzyć muzyki ze sztuką jako kategorią nadrzędną |
| B | la caza | POPRAWNA - nie ma w tekście, „no haría dańo a una mosca" wyklucza | - |
| C | los viajes | Tekst: „pasó parte de su juventud viajando por Europa" | Oczywista pułapka - podróże wyraźnie wymienione |
| D | la política | Tekst: kariera polityczna - Lord Admiralicji, sekretarz stanu | Najłatwiejsza do wyeliminowania |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pytanie jest przeczące - „no se interesaba por" (czym się NIE interesował). Uczeń musi szukać czegoś, czego NIE ma w tekście lub co jest wykluczone. To odwrócony typ pytania - szukasz braku, nie obecności.
\n
⚠️ Uwaga: Opcja A (el arte) może się wydawać trafna, bo tekst nie używa słowa arte wprost. Jednak muzyka (música) jest częścią sztuki, więc zainteresowanie sztuką jest potwierdzone pośrednio. Nie wpadaj w tę pułapkę.
\n
⚠️ Uwaga: Idiom „no haría dańo a una mosca" (nie skrzywdziłby muchy) = osoba bardzo łagodna, chroniąca nawet najmniejsze stworzenia. To silna wskazówka, że Montagu nie mógł być myśliwym.
\n

6.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

D - un conjunto de islas (archipelag / zespół wysp)

\n

Sposób 1 - analiza tekstu (reading)

\n

Pytanie: „Sandwich es también el nombre de" - Sandwich to też nazwa ?

\n

Kluczowy fragment z paragrafu 2 tekstu:

\n
„También apoyó al famoso capitán Cook, quien, en honor a su patrón, llamó Sandwich a un archipiélago descubierto en 1778."
(Wspierał też słynnego kapitana Cooka, który na cześć swojego patrona nadał nazwę Sandwich archipelagowi odkrytemu w 1778 roku.)
\n

Analiza:

\n\n

Wniosek: Sandwich to też nazwa archipelagu (zespołu wysp) odkrytego przez kapitana Cooka → D.

\n

Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji

\n

| Opcja | Treść | Fragment tekstu | Ocena |
| A | un club (klub) | Tekst wspomina club de juego (klub gry), ale nie nazwany Sandwich | BŁĘDNA - klub nie nosi nazwy Sandwich |
| B | un barco (statek) | Tekst: Lord Sandwich był Lord del Almirantazgo (Lord Admiralicji) - dotyczy marynarki, ale żaden statek nie nosi nazwy Sandwich | BŁĘDNA - statek nie jest wymieniany |
| C | un juego (gra) | Tekst wspomina klub gry, gdzie Lord Sandwich grał 24h, ale gra nie jest nazwana Sandwich | BŁĘDNA - gra nie nosi tej nazwy |
| D | un conjunto de islas | archipiélago descubierto en 1778 → nazwany Sandwich przez kapitana Cooka | POPRAWNA |

\n

Pułapka dla opcji B: Lord Sandwich był Lordem Admiralicji (związanym z marynarką wojenną), więc uczeń może skojarzyć go z okrętami. Jednak tekst nie mówi, że żaden statek nosi jego imię.

\n

Pułapka dla opcji A i C: Klub gry i gra karciana pojawiają się w tekście (paragraf 3), ale żaden z nich nie nosi nazwy Sandwich.

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: D
- 0 pkt - A, B lub C

Podstawa programowa: III.4) - Zdający znajduje w tekście określone informacje.
Cytat z klucza: „el famoso capitán Cook llamó Sandwich a un archipiélago descubierto en 1778" - archipelag = zespół wysp (D: un conjunto de islas).
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - słownictwo geograficzne:
- archipiélago = archipelag, zespół wysp
- un conjunto de islas = zespół wysp (dosłowne tłumaczenie archipiélago)
- isla = wyspa
- continente = kontynent
Uwaga: archipiélago Sándwich = Sandwich Islands, znany dziś jako Hawaje - kapitan Cook nazwał je na cześć Lorda Sandwich.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | un club | Klub gry pojawia się w tekście, ale nie nosi nazwy Sandwich | Skojarzenie: Lord Sandwich → klub gry (paragraf 3) |
| B | un barco | Lord był Lordem Admiralicji, ale żaden statek nie nosi tej nazwy | Skojarzenie: marynarka wojenna → statek |
| C | un juego | Gra karciana pojawia się w tle, ale nie nosi nazwy Sandwich | Skojarzenie: klub gry → gra karciana |
| D | un conjunto de islas | POPRAWNA - archipiélago nazwany przez kapitana Cooka | - |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Słowo archipiélago = archipelag = un conjunto de islas (zespół wysp). To kluczowe słownictwo geograficzne na maturze. Ucz się go: archipelag = wiele wysp razem.
\n
⚠️ Uwaga: Opcja B (statek) to typowa pułapka - Lord Sandwich był związany z marynarką (Lord Admiralicji), co sugeruje skojarzenie z okrętami. Jednak tekst mówi wyłącznie o archipelagu, nie o statku.
\n
⚠️ Uwaga: Dziś archipelag Sandwich to Wyspy Hawajskie. Ciekawostka historyczna, ale klucz wymaga tylko odpowiedzi D na podstawie tekstu - nie wiedzy encyklopedycznej.
\n

6.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - un invento espontáneo (spontaniczny wynalazek)

\n

Sposób 1 - analiza tekstu (reading - główna myśl paragrafu)

\n

Pytanie: „El tercer párrafo trata de" - O czym traktuje trzeci paragraf?

\n

Trzeci paragraf opisuje, jak Lord Sandwich w 1762 roku spędził 24 godziny przy grze karcianej i gdy poczuł głód, poprosił sługę o szybkie jedzenie - kawałki boczku, jajko i masło ułożone w warstwach w chlebie. Spontanicznie powstało nowe danie:

\n
„Se cuenta que el sándwich nació en 1762 en un exclusivo club de juego [ ] cuando finalmente sintió hambre, le pidió a uno de sus sirvientes algo para comer rápido [ ] 'Tráiganos tocino, huevo y mantequilla colocados en capas dentro de un pan', ordenó el conde."
\n

Główna myśl paragrafu 3: Lord Sandwich wymyślił kanapkę spontanicznie - nie planując, nie gotując - po prostu z głodu, przy stole do gry.

\n

Ocena opcji:

\n\n

Wniosek: Trzeci paragraf mówi o spontanicznym wynalazku (kanapki) → C.

\n

Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji

\n

| Opcja | Treść | Ocena | Argumentacja |
| A | un menú para pobres | BŁĘDNA | Klub był exclusivo (ekskluzywny), wstęp tylko dla 25 mężczyzn, wśród nich Książę Walii - nie ma mowy o biedzie |
| B | las reglas de un juego | BŁĘDNA | Paragraf wspomina grę jako tło, ale główna treść to wynalazek jedzenia, nie zasady gry |
| C | un invento espontáneo | POPRAWNA | Kanapka powstała z potrzeby chwili - „sintió hambre" → nakazał podać jedzenie → nowe danie bez planowania |
| D | la vida del Príncipe de Gales | BŁĘDNA | Książę Walii pojawia się tylko jako jeden z graczy w jednym zdaniu - nie jest podmiotem paragrafu |

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C
- 0 pkt - A, B lub D

Podstawa programowa: III.1) - Zdający określa główną myśl fragmentu tekstu.
Uzasadnienie: trzeci paragraf opisuje, jak Lord Sandwich z głodu kazał słudze przygotować sobie szybki posiłek z chleba, boczku, jajka i masła - był to spontaniczny wynalazek (un invento espontáneo).
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - słownictwo "wynalazku" i spontaniczności:
- invento / invención = wynalazek
- espontáneo = spontaniczny, nieplanowany
- surgir de la nada = powstać z niczego
- por casualidad = przypadkowo
- de improviso = nagle, bez uprzedzenia

Pytania o „trata de" (o czym traktuje) wymagają znalezienia GŁÓWNEJ MYŚLI paragrafu - nie szczegółu, lecz nadrzędnego tematu całego akapitu.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | menu dla biednych | Klub ekskluzywny, grali arystokraci i Książę Walii | Pułapka leksykalna: „algo para comer rápido" = coś szybkiego do jedzenia → brzmi prosto/biednie, ale kontekst jest arystokratyczny |
| B | zasady gry | Gra karciana to tylko tło, nie temat paragrafu | Gra karciana pojawia się kilka razy → uczeń może uznać ją za temat |
| C | spontaniczny wynalazek | POPRAWNA | - |
| D | życie Księcia Walii | Książę tylko wymieniony w jednym zdaniu | Príncipe de Gales to prominentna postać → uczeń może uznać go za temat |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pytania o „trata de" wymagają myślenia o CAŁYM paragrafie, nie o pojedynczym zdaniu. Książę Walii pojawia się w jednym zdaniu jako tło - nie jest tematem paragrafu. Temat to: jak kanapka powstała.
\n
⚠️ Uwaga: Espontáneo (spontaniczny) = nieplanowany, improwizowany. Kanapka nie była wynikiem badań ani receptury - powstała z głodu przy stole do gry. To jest spontaniczny wynalazek.
\n
⚠️ Uwaga: Opcja A (menu dla biednych) to pułapka na uczniów, którzy słyszą „coś szybkiego do jedzenia" i myślą o jedzeniu dla ubogich. Ale klub był ekskluzywny („solo podían entrar 25 hombres", wśród nich Książę Walii) - brak elementu ubóstwa.
\n

6.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - despertó polémica entre los espańoles (wzbudziła kontrowersje wśród Hiszpanów)

\n

Sposób 1 - analiza tekstu (reading)

\n

Pytanie: „Según el último párrafo, la palabra sándwich" - Według ostatniego paragrafu słowo sándwich ?

\n

Kluczowy fragment z paragrafu 5 (ostatniego):

\n
„la palabra sándwich generó muchas dudas en Espańa. Al principio, fue considerada demasiado exótica y fea. Los lingüistas no podían entender por qué en vez de ella no se usaba el clásico emparedado."
(słowo sándwich wzbudziło wiele wątpliwości w Hiszpanii. Na początku było uważane za zbyt egzotyczne i brzydkie. Językoznawcy nie mogli zrozumieć, dlaczego zamiast niego nie używano klasycznego emparedado.)
\n

Analiza opcji:

\n\n

Wniosek: Słowo sándwich wzbudziło kontrowersje (polemikę) → A.

\n

Sposób 2 - eliminacja błędnych opcji

\n

| Opcja | Treść | Fragment tekstu | Ocena |
| A | despertó polémica | „generó muchas dudas", lingwiści protestowali | POPRAWNA |
| B | no figura en el Diccionario | „el sándwich ingresó en el Diccionario de la Real Academia" - weszło do słownika | SPRZECZNA Z TEKSTEM |
| C | les encantó porque sonaba bonito | „fue considerada demasiado exótica y fea" - uważana za brzydką | SPRZECZNA Z TEKSTEM |
| D | sustituida por emparedado | Lingwiści proponowali emparedado, ale bez skutku - sándwich trafiło do słownika | ODWRÓCONA LOGIKA |

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.4, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: A
- 0 pkt - B, C lub D

Podstawa programowa: III.4) - Zdający znajduje w tekście określone informacje.
Cytat: „la palabra sándwich generó muchas dudas en Espańa [ ] fue considerada demasiado exótica y fea. Los lingüistas no podían entender " → wywołała kontrowersje (A: despertó polémica).
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - słownictwo kontrowersji i debaty:
- generar dudas = wzbudzać wątpliwości, budzić kontrowersje
- despertar polémica = wzbudzić polemikę, wywołać kontrowersje
- ser considerado/a + adj. = być uważanym za (coś)
- ingresar en = wejść do, zostać wpisanym do

Generar muchas dudas i despertar polémica to synonimy w tym kontekście - oba wyrażają wzbudzanie kontrowersji.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | despertó polémica | POPRAWNA | - |
| B | no figura en el Diccionario | Tekst mówi dokładnie odwrotnie: „el sándwich ingresó en el Diccionario" | Uczeń może nie doczytać końca paragrafu |
| C | les encantó porque sonaba bonito | „exótica y fea" = egzotyczna i brzydka - to antonim do bonito | Pułapka słownikowa: encantó i sonaba bonito brzmią pozytywnie |
| D | sustituida por emparedado | Lingwiści chcieli emparedado, ale sándwich wygrało i trafiło do słownika | Uczeń może pomylić propozycję lingwistów z faktycznym wynikiem |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Opcja D to klasyczna pułapka na nieuważne czytanie - tekst opisuje PROPOZYCJĘ lingwistów (emparedado), ale finalny wynik jest odwrotny: sándwich wygrało i weszło do Diccionario de la Real Academia. Zawsze czytaj do końca paragrafu.
\n
⚠️ Uwaga: Synonimia w MCQ: „generó muchas dudas" w tekście = „despertó polémica" w opcji A. CKE celowo używa parafraz zamiast dosłownych cytatów - szukaj znaczenia, nie słów.
\n
⚠️ Uwaga: Opcja B (no figura en el diccionario) jest wprost sprzeczna z tekstem: „el sándwich ingresó en el Diccionario de la Real Academia". To tzw. distractor - opcja odwrócona, która łapie uczniów, którzy nie przeczytali uważnie.
\n

6.5. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - Origen de un plato (Pochodzenie pewnej potrawy)

\n

Sposób 1 - analiza tekstu (reading - główna myśl całego tekstu)

\n

Pytanie: „żCuál de los títulos es el mejor para este texto?" - Który tytuł najlepiej pasuje do całego tekstu?

\n

Cały tekst (5 paragrafów) opowiada o:

\n
  1. Miliony ludzi jedzą kanapki (sándwich) - mało kto wie, skąd pochodzi ta nazwa
  2. Lord Sandwich - jego kariera, zainteresowania
  3. Jak Lord Sandwich spontanicznie wynalazł kanapkę w 1762 roku
  4. Jak kanapka stała się popularna wśród arystokracji i wszystkich warstw społecznych
  5. Kontrowersje językowe wokół słowa sándwich w Hiszpanii
\n

Wspólny mianownik wszystkich paragrafów: historia i pochodzenie kanapki (sándwich) - od Lorda Sandwich do dziś.

\n

Ocena tytułów:

\n\n

Wniosek: Najlepszy tytuł to A - Origen de un plato.

\n

Sposób 2 - eliminacja błędnych tytułów

\n

| Opcja | Tytuł | Pasuje do tekstu? | Argumentacja |
| A | Origen de un plato | TAK | Cały tekst opisuje historię kanapki od XVIII wieku do dziś |
| B | Dieta que perjudica la salud | NIE | Tekst nie mówi nic o szkodliwości - zero słownictwa zdrowotnego |
| C | Comida cuidadosamente elaborada | NIE | Kanapka powstała spontanicznie (invento espontáneo), nie starannie |
| D | Fracaso de un invento gastronómico | NIE | Kanapka to globalny sukces - 11 250 milionów kanapek rocznie tylko w Wielkiej Brytanii |

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 6.5, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: A
- 0 pkt - B, C lub D

Podstawa programowa: III.1) - Zdający określa główną myśl tekstu.
Uzasadnienie: cały tekst opisuje pochodzenie kanapki (sándwich) - historię od Lorda Sandwich do dzisiejszego dnia (A: Origen de un plato).
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - słownictwo tytułów i głównej myśli:
- origen = pochodzenie, źródło
- historia = historia, dzieje
- invento = wynalazek
- fracaso = klęska, porażka
- éxito = sukces

Pytania o najlepszy tytuł wymagają myślenia o CAŁYM tekście, nie o jednym paragrafie. Dobry tytuł obejmuje wszystkie 5 paragrafów, nie tylko jeden element.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Tytuł | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | Origen de un plato | POPRAWNA | - |
| B | Dieta perjudicial | Tekst nie mówi o szkodliwości - zero słownictwa zdrowotnego | Skojarzenie: kanapka z fast food → niezdrowe jedzenie (wiedza ogólna, nie tekst) |
| C | Comida cuidadosamente elaborada | Kanapka powstała spontanicznie z głodu, nie starannie | Elaborada (starannie przyrządzona) = antyteza spontanicznego wynalazku z tekstu |
| D | Fracaso de un invento | Kanapka odniosła globalny sukces - 11 250 milionów rocznie tylko w UK | Pułapka: lingwiści krytykowali słowo sándwich, ale to nie oznacza klęski wynalazku |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Dobry tytuł musi pasować do CAŁEGO tekstu, nie tylko do jednego paragrafu. Opcja C (starannie przyrządzone) nawiązuje do gotowania, ale kanapka powstała właśnie jako improwizacja - nie starannie, lecz spontanicznie.
\n
⚠️ Uwaga: Opcja D (klęska wynalazku) to pułapka na uczniów, którzy pamiętają krytykę lingwistów (paragraf 5). Ale krytyka języka ≠ klęska wynalazku. Kanapka jest globalnym sukcesem kulinarnym - paragraf 1 o tym mówi wprost.
\n
⚠️ Uwaga: Nie używaj wiedzy ogólnej zamiast tekstu. Możesz wiedzieć, że kanapki są niezdrowe - ale tekst o tym nie mówi. Opcja B to pułapka na uczniów, którzy używają wiedzy zewnętrznej zamiast czytać tekst.
"}]}