{"id":"jezyk-hiszpanski-2025-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-hiszpanski-2025-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-hiszpanski","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-3)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (10.1.-10.3.) jednym wyrazem, tak aby powstał\nspójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\nMILLONARIOS ANTES DE ACABAR LA ESCUELA\nSer adolescente no es obstáculo para crear un negocio de éxito. Y si no, que se lo digan\na Nick D'Aloisio. Este programador británico es el creador de una aplicación que selecciona\ny resume las noticias más importantes que circulan por la red. Con 17 ańos vendió\nel proyecto a una multinacional estadounidense 10.1. 30 millones\nde dólares. Tras la venta, mientras todavía cursaba la escuela secundaria, D'Aloisio\nse quedó trabajando para la empresa.\nOtro joven emprendedor es Fraser Doherty. El escocés se convirtió en empresario\n10.2. tenía 14 ańos. Comenzó vendiendo mermelada de fruta,\ncien por ciento natural, basada en una receta de su abuela. Doherty creó él mismo\nla etiqueta del producto. 10.3. hizo en el ordenador de su casa.\nAl principio, vendía los tarros puerta por puerta en las tiendas locales. Actualmente,\nsus productos se venden en más de 2 000 supermercados.\nNa podstawie: www.expansion.com\nMJHP-P0-100","answer":null,"answer_text":"10. Realizację poszczególnych podpunktów polecenia ocenia się w całej wypowiedzi;\nodniesienia do tego samego podpunktu polecenia mogą wystąpić w różnych częściach\npracy.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**por** (akceptowane: *en* lub *ganando*)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu\n\nZdanie z luką (tekst o Nicku D'Aloisio):\n\n> *Con 17 ańos vendió el proyecto a una multinacional estadounidense **10.1.** 30 millones de dólares.*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **Kontekst:** sprzedaż projektu (*vendió el proyecto*) za określoną cenę (*30 millones de dólares*)\n2. **W języku polskim:** sprzedał projekt ZA 30 milionów dolarów → szukamy przyimka odpowiadającego \"za\" w kontekście ceny\n3. **W języku hiszpańskim:**\n- *vender algo **por** X euros* = sprzedać coś ZA X euro → **typowa konstrukcja z ceną**\n- *vender algo en X euros* = sprzedać za X euro (mniej typowe, ale akceptowane)\n- *ganando 30 millones de dólares* = zarabiając 30 milionów dolarów (gerundium - opis okoliczności)\n\n→ **Wniosek:** Podstawowa odpowiedź: **por**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Rekcja przyimkowa *vender por*:**\n\n| Przyimek | Konstrukcja | Znaczenie | Poprawność |\n| *por* | *vender X **por** Y euros* | sprzedać X za Y euro | ✓ Poprawna (główna odpowiedź) |\n| *en* | *vender X **en** Y euros* | sprzedać X za Y euro | ✓ Akceptowana |\n| *ganando* | *(gerundio) vendió **ganando** Y euros* | sprzedał zarabiając Y euro | ✓ Akceptowana (inna konstrukcja) |\n| *con* | *vender **con** Y euros* | NIE - *con* = z, nie wyraża ceny | ✗ Błędna |\n| *a* | *vender **a** Y euros* | NIE - *a* + cena = jednostkowa cena, nie suma | ✗ Błędna |\n| *para* | *vender **para** Y euros* | NIE - *para* = cel/przeznaczenie | ✗ Błędna |\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **por** / **en** / **ganando**\n> - **0 pkt** - con / sobre / a / para / recibió / ganó\n> - Podstawa programowa: **I.** - zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - Przyimek *por* z ceną:**\n> *Vender algo por X euros* = sprzedać coś za X euro (cena transakcji)\n> *Comprar algo por X euros* = kupić coś za X euro\n> *Pagar X euros por algo* = zapłacić X euro za coś\n> Schemat: *verbo de intercambio (comprar/vender/pagar/cobrar) + por + kwota*\n> **Klucz:** *por* = wymiana, cena, powód - tu wyrażenie ceny transakcji\n\n> 📖 **Reference - Gerundio jako okolicznik:**\n> *Vendió el proyecto, ganando 30 millones* = Sprzedał projekt, zarabiając 30 milionów\n> Gerundio (*ganando* ← *ganar*) = okolicznik towarzyszący (opis jak/w jaki sposób)\n> Forma: *ar* → *-ando*; *er/ir* → *-iendo*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opacja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| *con* | *Con 30 millones* = z 30 milionami (narzędnik) - nie wyraża ceny transakcji | *Con* kojarzy się ze \"with\" (angielski) - uczniowie tłumaczą dosłownie |\n| *sobre* | *Sobre* = na/o/około - nie wyraża ceny sprzedaży | *Sobre* może sugerować \"mniej więcej\" (około) |\n| *a* | *A 30 millones* = po 30 milionów (cena jednostkowa) - tylko przy sprzedaży wielu jednostek | *A* jest naturalnym przyimkiem po *vender* w innych kontekstach |\n| *para* | *Para* = dla/żeby - cel, przeznaczenie, nie cena | Uczniowie mylą przyimki celu i ceny |\n| **por** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W zadaniach *uzupełnij jednym wyrazem* sprawdź najpierw co poprzedza i co następuje po luce. Tu: *a una multinacional 30 millones* - kontekst ceny wymaga *por*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Por* ma wiele znaczeń: cena (*por 30 millones*), przyczyna (*por su edad*), czas (*por la mańana*), miejsce (*por Madrid*), wymiana (*te lo cambio por esto*). W kontekście transakcji finansowych = zawsze cena.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Akceptowane są też *en* i gerundio *ganando* - ale na maturze najbezpieczniej napisać **por**, bo to jest forma najbardziej standardowa i oczekiwana.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**cuando**\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu\n\nZdanie z luką (tekst o Fraserze Dohertym):\n\n> *El escocés se convirtió en empresario **10.2.** tenía 14 ańos.*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **Kontekst:** stał się przedsiębiorcą (*se convirtió en empresario*) + czas (*tenía 14 ańos* = miał 14 lat)\n2. **Szukamy spójnika:** który łączy zdanie główne z okolicznikiem czasu\n3. **W języku polskim:** *stał się przedsiębiorcą, KIEDY/GDY miał 14 lat*\n4. **W języku hiszpańskim:** *cuando* = kiedy/gdy (spójnik czasu)\n\n→ **Wniosek:** Poprawna odpowiedź: **cuando** (bez akcentu - spójnik, nie pytajnik).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Kontrast *cuando* vs *cuándo*:**\n\n| Forma | Typ | Użycie | Przykład |\n| *cuando* | Spójnik | Zdania okolicznikowe czasu | *Se fue cuando tenía 20 ańos* |\n| *cuándo* | Pytajnik/wykrzyknik | Pytania bezpośrednie i pośrednie | *żCuándo llegaste?* / *No sé cuándo llegó* |\n\n**W tym zdaniu:**\n- Nie ma pytania (*ż ?*) → nie pytajnik → **bez akcentu: *cuando***\n- Zdanie oznajmujące → spójnik czasu → *cuando*\n\n**Dlaczego nie *durante*?**\n- *Durante* = podczas, w czasie (+ rzeczownik, nie zdanie)\n- *durante 14 ańos* = przez 14 lat (czas trwania)\n- *durante tenía 14 ańos* = BŁĄD - *durante* nie łączy zdań\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **cuando**\n> - **Akceptowane (dla dysleksji):** *quando* / *cuándo*\n> - **0 pkt** - *cuándo* (z błędnym akcentem - w pytaniu pośrednim akcent niepotrzebny) / *durante* / *cuando solo*\n> - Podstawa programowa: **I.** - zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - Spójniki czasu w j. hiszpańskim:**\n> *cuando* = kiedy/gdy (stan lub czynność jednoczesna)\n> *mientras* = podczas gdy, dopóki (czynność trwająca)\n> *después de que* = po tym jak\n> *antes de que* + subjuntivo = zanim\n> *hasta que* = dopóki nie, aż\n> *desde que* = od kiedy\n> **Klucz:** *cuando* + imperfecto = gdy (trwający stan w przeszłości)\n\n> 📖 **Reference - Akcenty diakrytyczne w pytajnikach:**\n> Z akcentem (*cuándo, dónde, cómo, qué, quién, cuánto*): pytania bezpośrednie i pośrednie\n> Bez akcentu (*cuando, donde, como, que, quien, cuanto*): spójniki w zdaniach oznajmujących\n> **Test:** Czy jest znak *?* lub słowo *preguntó*/*quiero saber*? → akcent. Czy to zdanie oznajmujące? → bez akcentu.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| *cuándo* (z akcentem) | Akcent graficzny wymagany tylko w pytaniach bezpośrednich i pośrednich - tu zdanie oznajmujące | Uczniowie zawsze piszą *cuándo* bez sprawdzenia kontekstu |\n| *durante* | *Durante* + rzeczownik (nie zdanie): *durante 14 ańos* ✓, *durante tenía 14 ańos* ✗ | \"Podczas\" kojarzy się z *durante* |\n| *cuando solo* | *Solo* jest zbędny i zmienia znaczenie - nie ma go w zdaniu | Uczniowie dodają *solo cuando* (tylko kiedy) niepotrzebnie |\n| **cuando** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka ortograficzna: *cuando* (spójnik) vs *cuándo* (pytajnik). W zdaniu *se convirtió en empresario tenía 14 ańos* nie ma pytania → **cuando bez akcentu**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Cuando* + imperfecto de indicativo = jednoczesność czynności w przeszłości. *Se convirtió* (indefinido = czynność punktowa) *cuando tenía* (imperfecto = trwający stan/wiek) - to klasyczna kombinacja indefinido + cuando + imperfecto.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE AKCEPTUJE *quando* (błąd ortograficzny) dla uczniów z dysleksją. Jednak na maturze standardowej poprawna pisownia to *cuando* (jedno *n*, bez akcentu).\n\n**10.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Lo** (akceptowane: *La*)\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu\n\nZdanie z luką (tekst o Fraserze Dohertym):\n\n> *Doherty creó él mismo la etiqueta del producto. **10.3.** hizo en el ordenador de su casa.*\n\n**Analiza krok po kroku:**\n\n1. **Zdanie poprzednie:** *Doherty creó él mismo **la etiqueta** del producto* = Doherty sam stworzył etykietę produktu\n2. **Luka:** *hizo en el ordenador de su casa* = ZROBIŁ JĄ w komputerze w domu\n3. **Zastąpienie:** *la etiqueta* → zaimek dopełnienia bliższego (*la/lo*) na początku zdania\n4. **Analiza rodzaju:**\n- *la etiqueta* = rodzaj żeński → zaimek *la*\n- *el producto* = rodzaj męski → zaimek *lo*\n- Oba mogą odsyłać do poprzedniego zdania → klucz akceptuje **Lo** i **La**\n\n→ **Wniosek:** Poprawna odpowiedź: **Lo** lub **La** (zaimek dopełnienia bliższego).\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna zaimków\n\n**Zaimki dopełnienia bliższego (acusativo):**\n\n| Osoba | Rodzaj | Zaimek | Przykład |\n| 3. os. l. poj. | Męski | *lo* | *El libro → lo leí* |\n| 3. os. l. poj. | Żeński | *la* | *La etiqueta → la hizo* |\n| 3. os. l. mn. | Męski | *los* | *Los libros → los leí* |\n| 3. os. l. mn. | Żeński | *las* | *Las etiquetas → las hizo* |\n\n**Dlaczego NIE *Le*?**\n- *Le* = dativo (dopełnienie dalsze: komu?) → *Le di el libro* = Dałem mu książkę\n- Tu mamy *hacer algo* (coś = acusativo) → *lo/la* (nie *le*)\n\n**Dlaczego NIE *Se*?**\n- *Se* = reflexivo lub pasywne → *Se hizo* = Zostało zrobione (pasiva refleja) LUB *Se hizo a sí mismo*\n- Tu podmiotem jest Doherty (nie zmieniony) → nie reflexivo\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **Lo** lub **La**\n> - **0 pkt** - *Le* / *Se* / inne\n> - Podstawa programowa: **I.** - zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych\n\n## Reference gramatyczny - czego użyto w analizie\n\n> 📖 **Reference - Zaimki osobowe dopełnienia bliższego (acusativo):**\n> *me, te, lo/la, nos, os, los/las*\n> Pozycja: **przed** czasownikiem koniugowanym (*Lo hizo*)\n> Przy infinitivie lub gerundio: może być po (*hacerlo*, *haciéndolo*) lub przed (*lo puede hacer*)\n> **Klucz:** zaimek acusativo zastępuje rzeczownik - sprawdź rodzaj i liczbę rzeczownika\n\n> 📖 **Reference - *Lo* vs *La* vs *Le* - kiedy co?**\n> *Lo* = go (rzeczownik lub zdanie) - dopełnienie bliższe, rodzaj męski lub neutralny\n> *La* = ją - dopełnienie bliższe, rodzaj żeński\n> *Le* = mu/jej - dopełnienie dalsze (TYLKO dla osób w języku standardowym)\n> *Se* = reflexivo / interakcja le+lo = se lo (nie tu)\n> **Test:** Zastąp luką pytaniem: *żQué hizo en el ordenador?* = *la etiqueta* → *la*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| *Le* | *Le* = dativo - odnosi się do osoby (komu?); *hizo* + osoba = niepoprawne w tym kontekście | W niektórych dialektach *leísmo* (le zamiast lo dla osób) - ale nie dla rzeczy |\n| *Se* | *Se hizo* = zostało zrobione (pasiva) lub forma reflexiva - zmienia znaczenie zdania | Uczniowie mylą *se* z zastępnikiem *le+lo* = *se lo* (przy podwójnych zaimkach) |\n| **Lo/La** | **POPRAWNA** | - |\n\n## Typowe pułapki i uwagi\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Gdy zaimek zastępuje rzeczownik z poprzedniego zdania, zawsze sprawdź **rodzaj i liczbę** tego rzeczownika: *la etiqueta* (żeński) → *la*, *el producto* (męski) → *lo*. Klucz CKE akceptuje oba.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Le* jest najczęstszym błędem w tym zadaniu. Uczniowie stosują *le* jako \"ogólny\" zaimek 3. osoby. Pamiętaj: *le* = komu? (dativo); *lo/la* = co/kogo? (acusativo).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kolejność zaimków w zdaniu: podmiot *Doherty* - zaimek *Lo* - czasownik *hizo*. NIE *Doherty lo él hizo* - podmiot i zaimek tworzą ścisłą grupę.","image":"img/jezyk-hiszpanski-2025-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język hiszpański · Matura · maj 2025 (podstawowa)","subject_label":"Język hiszpański","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 10. (0-3)
Przeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (10.1.-10.3.) jednym wyrazem, tak aby powstał
spójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna
wpisywanych wyrazów.
MILLONARIOS ANTES DE ACABAR LA ESCUELA
Ser adolescente no es obstáculo para crear un negocio de éxito. Y si no, que se lo digan
a Nick D'Aloisio. Este programador británico es el creador de una aplicación que selecciona
y resume las noticias más importantes que circulan por la red. Con 17 ańos vendió
el proyecto a una multinacional estadounidense 10.1. 30 millones
de dólares. Tras la venta, mientras todavía cursaba la escuela secundaria, D'Aloisio
se quedó trabajando para la empresa.
Otro joven emprendedor es Fraser Doherty. El escocés se convirtió en empresario
10.2. tenía 14 ańos. Comenzó vendiendo mermelada de fruta,
cien por ciento natural, basada en una receta de su abuela. Doherty creó él mismo
la etiqueta del producto. 10.3. hizo en el ordenador de su casa.
Al principio, vendía los tarros puerta por puerta en las tiendas locales. Actualmente,
sus productos se venden en más de 2 000 supermercados.
Na podstawie: www.expansion.com
MJHP-P0-100

","answer_text_html":"
  1. Realizację poszczególnych podpunktów polecenia ocenia się w całej wypowiedzi;
\n

odniesienia do tego samego podpunktu polecenia mogą wystąpić w różnych częściach
pracy.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

10.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

por (akceptowane: en lub ganando)

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu

\n

Zdanie z luką (tekst o Nicku D'Aloisio):

\n
Con 17 ańos vendió el proyecto a una multinacional estadounidense 10.1. 30 millones de dólares.
\n

Analiza krok po kroku:

\n
  1. Kontekst: sprzedaż projektu (vendió el proyecto) za określoną cenę (30 millones de dólares)
  2. W języku polskim: sprzedał projekt ZA 30 milionów dolarów → szukamy przyimka odpowiadającego "za" w kontekście ceny
  3. W języku hiszpańskim:
\n\n

→ Wniosek: Podstawowa odpowiedź: por.

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna

\n

Rekcja przyimkowa vender por:

\n

| Przyimek | Konstrukcja | Znaczenie | Poprawność |
| por | vender X por Y euros | sprzedać X za Y euro | ✓ Poprawna (główna odpowiedź) |
| en | vender X en Y euros | sprzedać X za Y euro | ✓ Akceptowana |
| ganando | (gerundio) vendió ganando Y euros | sprzedał zarabiając Y euro | ✓ Akceptowana (inna konstrukcja) |
| con | vender con Y euros | NIE - con = z, nie wyraża ceny | ✗ Błędna |
| a | vender a Y euros | NIE - a + cena = jednostkowa cena, nie suma | ✗ Błędna |
| para | vender para Y euros | NIE - para = cel/przeznaczenie | ✗ Błędna |

\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: por / en / ganando
- 0 pkt - con / sobre / a / para / recibió / ganó
- Podstawa programowa: I. - zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych
\n

Reference gramatyczny - czego użyto w analizie

\n
📖 Reference - Przyimek por z ceną:
Vender algo por X euros = sprzedać coś za X euro (cena transakcji)
Comprar algo por X euros = kupić coś za X euro
Pagar X euros por algo = zapłacić X euro za coś
Schemat: verbo de intercambio (comprar/vender/pagar/cobrar) + por + kwota
Klucz: por = wymiana, cena, powód - tu wyrażenie ceny transakcji
\n
📖 Reference - Gerundio jako okolicznik:
Vendió el proyecto, ganando 30 millones = Sprzedał projekt, zarabiając 30 milionów
Gerundio (ganando ← ganar) = okolicznik towarzyszący (opis jak/w jaki sposób)
Forma: ar → -ando; er/ir → -iendo
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opacja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| con | Con 30 millones = z 30 milionami (narzędnik) - nie wyraża ceny transakcji | Con kojarzy się ze "with" (angielski) - uczniowie tłumaczą dosłownie |
| sobre | Sobre = na/o/około - nie wyraża ceny sprzedaży | Sobre może sugerować "mniej więcej" (około) |
| a | A 30 millones = po 30 milionów (cena jednostkowa) - tylko przy sprzedaży wielu jednostek | A jest naturalnym przyimkiem po vender w innych kontekstach |
| para | Para = dla/żeby - cel, przeznaczenie, nie cena | Uczniowie mylą przyimki celu i ceny |
| por | POPRAWNA | - |

\n

Typowe pułapki i uwagi

\n
⚠️ Uwaga: W zadaniach uzupełnij jednym wyrazem sprawdź najpierw co poprzedza i co następuje po luce. Tu: a una multinacional 30 millones - kontekst ceny wymaga por.
\n
⚠️ Uwaga: Por ma wiele znaczeń: cena (por 30 millones), przyczyna (por su edad), czas (por la mańana), miejsce (por Madrid), wymiana (te lo cambio por esto). W kontekście transakcji finansowych = zawsze cena.
\n
⚠️ Uwaga: Akceptowane są też en i gerundio ganando - ale na maturze najbezpieczniej napisać por, bo to jest forma najbardziej standardowa i oczekiwana.
\n

10.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

cuando

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu

\n

Zdanie z luką (tekst o Fraserze Dohertym):

\n
El escocés se convirtió en empresario 10.2. tenía 14 ańos.
\n

Analiza krok po kroku:

\n
  1. Kontekst: stał się przedsiębiorcą (se convirtió en empresario) + czas (tenía 14 ańos = miał 14 lat)
  2. Szukamy spójnika: który łączy zdanie główne z okolicznikiem czasu
  3. W języku polskim: stał się przedsiębiorcą, KIEDY/GDY miał 14 lat
  4. W języku hiszpańskim: cuando = kiedy/gdy (spójnik czasu)
\n

→ Wniosek: Poprawna odpowiedź: cuando (bez akcentu - spójnik, nie pytajnik).

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna

\n

Kontrast cuando vs cuándo:

\n

| Forma | Typ | Użycie | Przykład |
| cuando | Spójnik | Zdania okolicznikowe czasu | Se fue cuando tenía 20 ańos |
| cuándo | Pytajnik/wykrzyknik | Pytania bezpośrednie i pośrednie | żCuándo llegaste? / No sé cuándo llegó |

\n

W tym zdaniu:

\n\n

Dlaczego nie durante?

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: cuando
- Akceptowane (dla dysleksji): quando / cuándo
- 0 pkt - cuándo (z błędnym akcentem - w pytaniu pośrednim akcent niepotrzebny) / durante / cuando solo
- Podstawa programowa: I. - zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych
\n

Reference gramatyczny - czego użyto w analizie

\n
📖 Reference - Spójniki czasu w j. hiszpańskim:
cuando = kiedy/gdy (stan lub czynność jednoczesna)
mientras = podczas gdy, dopóki (czynność trwająca)
después de que = po tym jak
antes de que + subjuntivo = zanim
hasta que = dopóki nie, aż
desde que = od kiedy
Klucz: cuando + imperfecto = gdy (trwający stan w przeszłości)
\n
📖 Reference - Akcenty diakrytyczne w pytajnikach:
Z akcentem (cuándo, dónde, cómo, qué, quién, cuánto): pytania bezpośrednie i pośrednie
Bez akcentu (cuando, donde, como, que, quien, cuanto): spójniki w zdaniach oznajmujących
Test: Czy jest znak ? lub słowo preguntó/quiero saber? → akcent. Czy to zdanie oznajmujące? → bez akcentu.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| cuándo (z akcentem) | Akcent graficzny wymagany tylko w pytaniach bezpośrednich i pośrednich - tu zdanie oznajmujące | Uczniowie zawsze piszą cuándo bez sprawdzenia kontekstu |
| durante | Durante + rzeczownik (nie zdanie): durante 14 ańos ✓, durante tenía 14 ańos ✗ | "Podczas" kojarzy się z durante |
| cuando solo | Solo jest zbędny i zmienia znaczenie - nie ma go w zdaniu | Uczniowie dodają solo cuando (tylko kiedy) niepotrzebnie |
| cuando | POPRAWNA | - |

\n

Typowe pułapki i uwagi

\n
⚠️ Uwaga: Klasyczna pułapka ortograficzna: cuando (spójnik) vs cuándo (pytajnik). W zdaniu se convirtió en empresario tenía 14 ańos nie ma pytania → cuando bez akcentu.
\n
⚠️ Uwaga: Cuando + imperfecto de indicativo = jednoczesność czynności w przeszłości. Se convirtió (indefinido = czynność punktowa) cuando tenía (imperfecto = trwający stan/wiek) - to klasyczna kombinacja indefinido + cuando + imperfecto.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz CKE AKCEPTUJE quando (błąd ortograficzny) dla uczniów z dysleksją. Jednak na maturze standardowej poprawna pisownia to cuando (jedno n, bez akcentu).
\n

10.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

Lo (akceptowane: La)

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu

\n

Zdanie z luką (tekst o Fraserze Dohertym):

\n
Doherty creó él mismo la etiqueta del producto. 10.3. hizo en el ordenador de su casa.
\n

Analiza krok po kroku:

\n
  1. Zdanie poprzednie: Doherty creó él mismo la etiqueta del producto = Doherty sam stworzył etykietę produktu
  2. Luka: hizo en el ordenador de su casa = ZROBIŁ JĄ w komputerze w domu
  3. Zastąpienie: la etiqueta → zaimek dopełnienia bliższego (la/lo) na początku zdania
  4. Analiza rodzaju:
\n\n

→ Wniosek: Poprawna odpowiedź: Lo lub La (zaimek dopełnienia bliższego).

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna zaimków

\n

Zaimki dopełnienia bliższego (acusativo):

\n

| Osoba | Rodzaj | Zaimek | Przykład |
| 3. os. l. poj. | Męski | lo | El libro → lo leí |
| 3. os. l. poj. | Żeński | la | La etiqueta → la hizo |
| 3. os. l. mn. | Męski | los | Los libros → los leí |
| 3. os. l. mn. | Żeński | las | Las etiquetas → las hizo |

\n

Dlaczego NIE Le?

\n\n

Dlaczego NIE Se?

\n\n

Schemat oceniania CKE - ile punktów za co

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: Lo lub La
- 0 pkt - Le / Se / inne
- Podstawa programowa: I. - zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych
\n

Reference gramatyczny - czego użyto w analizie

\n
📖 Reference - Zaimki osobowe dopełnienia bliższego (acusativo):
me, te, lo/la, nos, os, los/las
Pozycja: przed czasownikiem koniugowanym (Lo hizo)
Przy infinitivie lub gerundio: może być po (hacerlo, haciéndolo) lub przed (lo puede hacer)
Klucz: zaimek acusativo zastępuje rzeczownik - sprawdź rodzaj i liczbę rzeczownika
\n
📖 Reference - Lo vs La vs Le - kiedy co?
Lo = go (rzeczownik lub zdanie) - dopełnienie bliższe, rodzaj męski lub neutralny
La = ją - dopełnienie bliższe, rodzaj żeński
Le = mu/jej - dopełnienie dalsze (TYLKO dla osób w języku standardowym)
Se = reflexivo / interakcja le+lo = se lo (nie tu)
Test: Zastąp luką pytaniem: żQué hizo en el ordenador? = la etiqueta → la
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| Le | Le = dativo - odnosi się do osoby (komu?); hizo + osoba = niepoprawne w tym kontekście | W niektórych dialektach leísmo (le zamiast lo dla osób) - ale nie dla rzeczy |
| Se | Se hizo = zostało zrobione (pasiva) lub forma reflexiva - zmienia znaczenie zdania | Uczniowie mylą se z zastępnikiem le+lo = se lo (przy podwójnych zaimkach) |
| Lo/La | POPRAWNA | - |

\n

Typowe pułapki i uwagi

\n
⚠️ Uwaga: Gdy zaimek zastępuje rzeczownik z poprzedniego zdania, zawsze sprawdź rodzaj i liczbę tego rzeczownika: la etiqueta (żeński) → la, el producto (męski) → lo. Klucz CKE akceptuje oba.
\n
⚠️ Uwaga: Le jest najczęstszym błędem w tym zadaniu. Uczniowie stosują le jako "ogólny" zaimek 3. osoby. Pamiętaj: le = komu? (dativo); lo/la = co/kogo? (acusativo).
\n
⚠️ Uwaga: Kolejność zaimków w zdaniu: podmiot Doherty - zaimek Lo - czasownik hizo. NIE Doherty lo él hizo - podmiot i zaimek tworzą ścisłą grupę.
"}]}