{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad/4","paper_id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","number":"4","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 4. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A-F) do każdej części tekstu (4.1.-4.4.).\nWpisz odpowiednią literę w każdą kratkę.\nUwaga: dwa nagłówki zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej części tekstu.\nA. Verschiedene Schlaftypen\nB. Fernsehen als Schlafmittel\nC. Konsequenzen der Schlafprobleme\nD. Medikamente gegen Schlafstörungen\nE. Tipps für einen besseren Schlaf\nF. Gründe für Schlafprobleme\nWARUM SCHLAF SO WICHTIG IST\n4.1.\nWas passiert, wenn man nicht schlafen kann? Wer schlecht schläft, bekommt schneller\nDepressionen. Schlechter Schlaf kann auch der Grund für Übergewicht sein. Denn oft geht\nder Weg bei nächtlichen Schlafstörungen direkt zum Kühlschrank. Außerdem kann man sich\nnicht richtig konzentrieren.\n4.2.\nJugendliche sollten neun Stunden schlafen. Aber: Schlaf ist eine individuelle Sache. Die einen\nsind nach sechs Stunden fit, andere fühlen sich nach acht Stunden unausgeschlafen. Auch\nder Schlafrhythmus ist bei jedem Menschen anders: Einige gehen spät ins Bett und kommen\nmorgens schlecht raus, andere sind abends sehr müde, springen aber morgens frisch aus\ndem Bett.\n4.3.\nManchmal will der Schlaf lange nicht kommen. Warum ist das so? Das Leben ist manchmal\nzu kompliziert: Schulstress, Liebesprobleme, nervende Eltern oder Zukunftspläne sind\nein Impuls dafür, nachzudenken. Auch das lange Sitzen vor dem Computer oder Fernseher\nund zu wenig Bewegung können die Ursache sein.\n4.4.\nWillst du gut schlafen? Iss zwei Stunden vor dem Schlafengehen ein leichtes Abendbrot.\nUnd hör auf, alle fünf Minuten zu gucken, ob dein Freund endlich online ist. Mach\ndas Handy, das Tablet, den iPod, den Computer und die Konsole aus. Das hilft!\nnach: www.lizzynet.de\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":"4.1 = C; 4.2 = A; 4.3 = F; 4.4 = E","answer_text":"4. Należy uznać, że zdający rozwinął dany podpunkt polecenia, jeśli odniósł się do niego\nw sposób bardziej szczegółowy, tzn. w realizacji podpunktu można wyodrębnić\na. przynajmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia, np.\n wyjaśnij, dlaczego taka forma zamieszkania Ci odpowiada\nIch bin nicht allein, es ist billiger und wir essen zusammen zu Abend.\nb. jedno lub dwa bardziej rozbudowane, komunikatywne odniesienia, np.\nWir helfen einander, z.B. bei den Hausaufgaben. Samstags kochen wir auch zusammen\nAbendessen. (informacja o pomocy, rozbudowana o jej rodzaj, oraz informacja\no gotowaniu, rozbudowana o nazwę posiłku)\nWir helfen uns regelmäßig, nach dem Unterricht machen wir zusammen Hausaufgaben.\n(informacja o pomocy, rozbudowana o jej rodzaj i określenie czasu).","solution":"**4.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Konsequenzen der Schlafprobleme.* (Konsekwencje problemów ze snem.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.1 zaczyna się pytaniem retorycznym i wymienia SKUTKI braku snu:\n\n> *Was passiert, wenn man nicht schlafen kann? **Wer schlecht schläft, bekommt schneller Depressionen. Schlechter Schlaf kann auch der Grund für Übergewicht sein.** Denn oft geht der Weg bei nächtlichen Schlafstörungen direkt zum Kühlschrank. **Außerdem kann man sich nicht richtig konzentrieren.***\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. Pytanie *Was passiert, wenn ?* = Co się dzieje, gdy ? (= jakie skutki?)\n2. *Depressionen bekommen* - dostać depresji (skutek 1).\n3. *Übergewicht* - nadwaga (skutek 2).\n4. *nicht richtig konzentrieren* - brak koncentracji (skutek 3).\n\nWszystkie informacje to WYNIKI/SKUTKI złego snu - to *Konsequenzen* (konsekwencje).\n\n## Sposób 2 - eliminacja nagłówków\n\n- **A** *Verschiedene Schlaftypen* - brak mowy o typach śpiących.\n- **B** *Fernsehen als Schlafmittel* - brak mowy o telewizji.\n- **C** *Konsequenzen der Schlafprobleme* - PASUJE: depresja, otyłość, brak koncentracji = skutki.\n- **D** *Medikamente gegen Schlafstörungen* - brak mowy o lekach.\n- **E** *Tipps für einen besseren Schlaf* - brak rad.\n- **F** *Gründe für Schlafprobleme* - brak przyczyn (pasuje do 4.3).\n\n## Sposób 3 - leksyka: Konsequenzen / Gründe\n\nKluczowe rozróżnienie:\n- **Konsequenzen** = skutki, konsekwencje (= co się dzieje PO)\n- **Gründe** = przyczyny, powody (= dlaczego coś się ZACZĘŁO)\n\nFragment odpowiada na *Was passiert?* (co się dzieje?) - to pytanie o SKUTKI, nie przyczyny.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *wenn*-Satz (zdanie warunkowe/czasowe):\n> *Was passiert, wenn man nicht schlafen kann?* = Co sie dzieje, gdy ktos nie moze spac?\n> *wenn* = gdy (zdanie podrzedne, czas na koncu).\n> Uzycie: warunki, powtarzajace sie sytuacje (w odroznieniu od *als* = jednorazowe zdarzenie w przeszlosci).\n\n> Reference - *kann* + *sich konzentrieren*:\n> *sich konzentrieren* = skupiac sie (czasownik zwrotny).\n> *man kann sich nicht konzentrieren* = nie mozna sie skupic (man = niosobowe).\n\n## Dlaczego inne nagłówki są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |\n| A | Typy spiących | BŁĘDNA | Pasuje do 4.2 |\n| B | TV jako środek nasenny | BŁĘDNA | Nie pojawia się w tym fragmencie |\n| **C** | **Skutki problemów ze snem** | **POPRAWNA** | Depresja + otylosc + brak koncentracji |\n| D | Leki na zaburzenia snu | BŁĘDNA | Brak wzmianki o lekach |\n| E | Porady dla lepszego snu | BŁĘDNA | Pasuje do 4.4 |\n| F | Przyczyny problemów ze snem | BŁĘDNA | Pasuje do 4.3 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Mylenie *Konsequenzen* (skutki) z *Gründe* (przyczyny) to klasyczny błąd. Pytanie *Was passiert?* (co się dzieje?) = skutki; *Warum?* (dlaczego?) = przyczyny.\n\n> Uwaga: *der Weg geht zum Kühlschrank* = isc do lodówki (nocne podjadanie) jest opisane jako SKUTEK, nie przyczyna otyłosci.\n\n**4.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Verschiedene Schlaftypen.* (Rozne typy spiących.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.2 prezentuje RÓŻNORODNOŚĆ wśród ludzi pod kątem snu:\n\n> *Jugendliche sollten neun Stunden schlafen. Aber: **Schlaf ist eine individuelle Sache. Die einen sind nach sechs Stunden fit, andere fühlen sich nach acht Stunden unausgeschlafen. Auch der Schlafrhythmus ist bei jedem Menschen anders**: Einige gehen spät ins Bett und kommen morgens schlecht raus, andere sind abends sehr müde, springen aber morgens frisch aus dem Bett.*\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *individuelle Sache* - rzecz indywidualna (każdy inny).\n2. *Die einen andere* - jedni drudzy (kontrast typów).\n3. *bei jedem Menschen anders* - u każdego człowieka inaczej.\n4. *Einige gehen spät ins Bett* (Sowy) vs *abends sehr müde* (Skowronki) - dwa typy rytmu.\n\n**Wniosek:** Fragment opisuje RÓŻNE TYPY SPIĄCYCH - odpowiedź **A**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja nagłówków\n\n- **A** *Verschiedene Schlaftypen* - PASUJE: opis różnic między ludźmi pod kątem długości snu i rytmu.\n- **F** *Gründe für Schlafprobleme* - mogłoby być, ale tekst nie podaje PRZYCZYN problemów, lecz opisuje normalne różnice.\n\n## Sposób 3 - leksyka: Sowa i Skowronek\n\nDwa typy rytmu dobowego:\n- *Eulen* (Sowy): *spät ins Bett gehen, morgens schlecht rauskommen* - późno chodzą spać, rano wstają z trudem.\n- *Lerchen* (Skowronki): *abends müde, morgens frisch* - wieczorem śpiące, rano świeże.\n\n*der Schlafrhythmus* = rytm snu; *individuell* = indywidualny.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *Die einen die anderen* / *Einige andere*:\n> Struktury kontrastu zbiorowego:\n> *Die einen schlafen viel, die anderen wenig.* = Jedni spiją dużo, drudzy mało.\n> *Einige andere* = Niektórzy inni.\n\n> Reference - *sich fühlen + Adjektiv*:\n> *sich unausgeschlafen fühlen* = czuć sie niewyspany.\n> *sich fit fühlen* = czuć sie w formie.\n> Odmiana: *ich fühle mich*, *du fühlst dich*, *er fühlt sich*\n\n## Dlaczego inne nagłówki są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |\n| **A** | **Różne typy śpiących** | **POPRAWNA** | Indywidualność + typy rytmu |\n| C | Skutki problemów | BŁĘDNA | Pasuje do 4.1 |\n| E | Porady | BŁĘDNA | Pasuje do 4.4 |\n| F | Przyczyny problemów | BŁĘDNA | Pasuje do 4.3 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Uczeń może mylić ten fragment z F (przyczyny). Kluczowa różnica: ten fragment opisuje NATURALNE RÓŻNICE między ludźmi (nie problemy, a różnorodność typów), nie podaje PRZYCZYN zaburzeń snu.\n\n> Uwaga: *unausgeschlafen* = niewyspany (przymiotnik). Budowa: un- (prefiks negacji) + aus (prefiks: do końca) + geschlafen (Partizip II od schlafen).\n\n**4.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F** - *Gründe für Schlafprobleme.* (Przyczyny problemów ze snem.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.3 bezpośrednio pyta o PRZYCZYNY bezsenności i wymienia je:\n\n> *Manchmal will der Schlaf lange nicht kommen. **Warum ist das so?** Das Leben ist manchmal zu kompliziert: **Schulstress, Liebesprobleme, nervende Eltern oder Zukunftspläne** sind ein Impuls dafür, nachzudenken. Auch das **lange Sitzen vor dem Computer oder Fernseher und zu wenig Bewegung** können die Ursache sein.*\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Warum ist das so?* - retoryczne pytanie o PRZYCZYNĘ.\n2. *Schulstress, Liebesprobleme, nervende Eltern, Zukunftspläne* - cztery przyczyny psychologiczne.\n3. *die Ursache sein* - byc przyczyną.\n4. Długie siedzenie + brak ruchu = przyczyny stylu życia.\n\n**Wniosek:** Fragment wymienia PRZYCZYNY bezsenności - odpowiedź **F**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja nagłówków\n\n- **C** *Konsequenzen* - pasuje do 4.1 (skutki).\n- **F** *Gründe für Schlafprobleme* - PASUJE: pytanie *Warum?* + słowo *Ursache*.\n\n## Sposób 3 - leksyka: Gründe / Ursache\n\nSynonimy PRZYCZYNY:\n- *der Grund (die Gründe)* = powód, przyczyna\n- *die Ursache (die Ursachen)* = przyczyna (bardziej formalne)\n- *ein Impuls für etwas* = bodziec do czegoś\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **F**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - *ein Impuls dafür, nachzudenken*:\n> Konstrukcja: rzeczownik + *dafür* + *zu + Infinitiv*.\n> *Impuls dafür, nachzudenken* = bodziec do rozmyslania.\n\n> Reference - *wollen* w znaczeniu niepersonalnym:\n> *Der Schlaf will nicht kommen* = sen nie chce przyjsc (= nie nadchodzi).\n\n## Dlaczego inne nagłówki są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |\n| A | Typy spiących | BŁĘDNA | Pasuje do 4.2 |\n| C | Skutki problemów | BŁĘDNA | Pasuje do 4.1 |\n| E | Porady | BŁĘDNA | Pasuje do 4.4 |\n| **F** | **Przyczyny problemów** | **POPRAWNA** | Pytanie *Warum?* + *Ursache* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Mylenie *Gründe* (przyczyny) z *Konsequenzen* (skutki). Fragment PYTA *Warum?* i wymienia *Schulstress, Liebesprobleme* - to POWODY bezsenności.\n\n> Uwaga: *nervende Eltern* = irytujacy rodzice (od *nerven* = denerwowac). Nie myl z *nervöse Eltern* (nerwowi rodzice).\n\n**4.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *Tipps für einen besseren Schlaf.* (Porady na lepszy sen.)\n\n## Sposób 1 - analiza tekstu\n\nFragment 4.4 to zbiór PORAD w trybie rozkazującym:\n\n> ***Willst du gut schlafen?** Iss zwei Stunden vor dem Schlafengehen ein leichtes Abendbrot. Und hör auf, alle fünf Minuten zu gucken, ob dein Freund endlich online ist. **Mach das Handy, das Tablet, den iPod, den Computer und die Konsole aus. Das hilft!***\n\n**Wskazówki w tekście:**\n1. *Willst du gut schlafen?* - pytanie retoryczne do czytelnika (= tu są rady).\n2. *Iss * - Imperativ od *essen* (jedz!).\n3. *hör auf * - Imperativ od *aufhören* (przestań!).\n4. *Mach aus* - Imperativ od *ausmachen* (wyłącz!).\n5. *Das hilft!* - podsumowanie: to pomaga.\n\n**Wniosek:** Tryb rozkazujący + *Tipps* (porady) dla lepszego snu - odpowiedź **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja nagłówków\n\n- **E** *Tipps für einen besseren Schlaf* - PASUJE: Imperativ = porady.\n- **F** *Gründe* - nie (pasuje do 4.3).\n- **D** *Medikamente* - brak leków.\n\n## Sposób 3 - leksyka: Imperativ jako sygnał porad\n\nW tekstach poradnikowych (*Ratgeber*) Imperativ = porada:\n- *Iss!* = Jedz!\n- *Hör auf!* = Przestań!\n- *Mach aus!* = Wyłącz!\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **E**\n> - **0 pkt** - inna litera lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Imperativ du-Form:\n> Regularny: rdzeń czasownika (bez końcówki): *machen* → *mach!*\n> Mocne czasowniki z e → i: *essen* → *iss!* (NIE *esse!*)\n> *aufhören* (rozdzielnie złożony): *hör auf!* (prefiks na końcu).\n> *ausmachen* (rozdzielnie złożony): *mach aus!*\n\n## Dlaczego inne nagłówki są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |\n| C | Skutki | BŁĘDNA | Pasuje do 4.1 |\n| D | Leki | BŁĘDNA | Brak leków w tekście |\n| **E** | **Porady** | **POPRAWNA** | Imperativ + *Tipps* |\n| F | Przyczyny | BŁĘDNA | Pasuje do 4.3 |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Uczeń może pomylić z D (*Medikamente*), bo fragment zawiera słowa o elektronice. Kluczem jest forma IMPERATYWU = porady, nie leki.\n\n> Uwaga: *ausmachen* (rozdzielnie) = wyłączyć (np. urządzenie). Nie myl z *ausschalten* (= też wyłączyć, elektr.) ani *ausmachen* (= oznaczać/umówić - inne znaczenie).","image":"img/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad-4.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 4. (0-4)<br>Przeczytaj tekst. Dobierz właściwy nagłówek (A-F) do każdej części tekstu (4.1.-4.4.).<br>Wpisz odpowiednią literę w każdą kratkę.<br>Uwaga: dwa nagłówki zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej części tekstu.<br>A. Verschiedene Schlaftypen<br>B. Fernsehen als Schlafmittel<br>C. Konsequenzen der Schlafprobleme<br>D. Medikamente gegen Schlafstörungen<br>E. Tipps für einen besseren Schlaf<br>F. Gründe für Schlafprobleme<br>WARUM SCHLAF SO WICHTIG IST<br>4.1.<br>Was passiert, wenn man nicht schlafen kann? Wer schlecht schläft, bekommt schneller<br>Depressionen. Schlechter Schlaf kann auch der Grund für Übergewicht sein. Denn oft geht<br>der Weg bei nächtlichen Schlafstörungen direkt zum Kühlschrank. Außerdem kann man sich<br>nicht richtig konzentrieren.<br>4.2.<br>Jugendliche sollten neun Stunden schlafen. Aber: Schlaf ist eine individuelle Sache. Die einen<br>sind nach sechs Stunden fit, andere fühlen sich nach acht Stunden unausgeschlafen. Auch<br>der Schlafrhythmus ist bei jedem Menschen anders: Einige gehen spät ins Bett und kommen<br>morgens schlecht raus, andere sind abends sehr müde, springen aber morgens frisch aus<br>dem Bett.<br>4.3.<br>Manchmal will der Schlaf lange nicht kommen. Warum ist das so? Das Leben ist manchmal<br>zu kompliziert: Schulstress, Liebesprobleme, nervende Eltern oder Zukunftspläne sind<br>ein Impuls dafür, nachzudenken. Auch das lange Sitzen vor dem Computer oder Fernseher<br>und zu wenig Bewegung können die Ursache sein.<br>4.4.<br>Willst du gut schlafen? Iss zwei Stunden vor dem Schlafengehen ein leichtes Abendbrot.<br>Und hör auf, alle fünf Minuten zu gucken, ob dein Freund endlich online ist. Mach<br>das Handy, das Tablet, den iPod, den Computer und die Konsole aus. Das hilft!<br>nach: www.lizzynet.de<br>PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!<br>MJN-1P</p>","answer_text_html":"<ol><li>Należy uznać, że zdający rozwinął dany podpunkt polecenia, jeśli odniósł się do niego</li></ol>\n<p>w sposób bardziej szczegółowy, tzn. w realizacji podpunktu można wyodrębnić<br>a. przynajmniej trzy komunikatywne, minimalne odniesienia, np.<br> wyjaśnij, dlaczego taka forma zamieszkania Ci odpowiada<br>Ich bin nicht allein, es ist billiger und wir essen zusammen zu Abend.<br>b. jedno lub dwa bardziej rozbudowane, komunikatywne odniesienia, np.<br>Wir helfen einander, z.B. bei den Hausaufgaben. Samstags kochen wir auch zusammen<br>Abendessen. (informacja o pomocy, rozbudowana o jej rodzaj, oraz informacja<br>o gotowaniu, rozbudowana o nazwę posiłku)<br>Wir helfen uns regelmäßig, nach dem Unterricht machen wir zusammen Hausaufgaben.<br>(informacja o pomocy, rozbudowana o jej rodzaj i określenie czasu).</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>4.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>C</strong> - <em>Konsequenzen der Schlafprobleme.</em> (Konsekwencje problemów ze snem.)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu</h4>\n<p>Fragment 4.1 zaczyna się pytaniem retorycznym i wymienia SKUTKI braku snu:</p>\n<blockquote><em>Was passiert, wenn man nicht schlafen kann? <strong>Wer schlecht schläft, bekommt schneller Depressionen. Schlechter Schlaf kann auch der Grund für Übergewicht sein.</strong> Denn oft geht der Weg bei nächtlichen Schlafstörungen direkt zum Kühlschrank. <strong>Außerdem kann man sich nicht richtig konzentrieren.</strong></em></blockquote>\n<p><strong>Wskazówki w tekście:</strong></p>\n<ol><li>Pytanie <em>Was passiert, wenn ?</em> = Co się dzieje, gdy ? (= jakie skutki?)</li><li><em>Depressionen bekommen</em> - dostać depresji (skutek 1).</li><li><em>Übergewicht</em> - nadwaga (skutek 2).</li><li><em>nicht richtig konzentrieren</em> - brak koncentracji (skutek 3).</li></ol>\n<p>Wszystkie informacje to WYNIKI/SKUTKI złego snu - to <em>Konsequenzen</em> (konsekwencje).</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja nagłówków</h4>\n<ul><li><strong>A</strong> <em>Verschiedene Schlaftypen</em> - brak mowy o typach śpiących.</li><li><strong>B</strong> <em>Fernsehen als Schlafmittel</em> - brak mowy o telewizji.</li><li><strong>C</strong> <em>Konsequenzen der Schlafprobleme</em> - PASUJE: depresja, otyłość, brak koncentracji = skutki.</li><li><strong>D</strong> <em>Medikamente gegen Schlafstörungen</em> - brak mowy o lekach.</li><li><strong>E</strong> <em>Tipps für einen besseren Schlaf</em> - brak rad.</li><li><strong>F</strong> <em>Gründe für Schlafprobleme</em> - brak przyczyn (pasuje do 4.3).</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - leksyka: Konsequenzen / Gründe</h4>\n<p>Kluczowe rozróżnienie:</p>\n<ul><li><strong>Konsequenzen</strong> = skutki, konsekwencje (= co się dzieje PO)</li><li><strong>Gründe</strong> = przyczyny, powody (= dlaczego coś się ZACZĘŁO)</li></ul>\n<p>Fragment odpowiada na <em>Was passiert?</em> (co się dzieje?) - to pytanie o SKUTKI, nie przyczyny.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.1, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>C</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - inna litera lub brak odpowiedzi<br>- Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>Reference - <em>wenn</em>-Satz (zdanie warunkowe/czasowe):<br><em>Was passiert, wenn man nicht schlafen kann?</em> = Co sie dzieje, gdy ktos nie moze spac?<br><em>wenn</em> = gdy (zdanie podrzedne, czas na koncu).<br>Uzycie: warunki, powtarzajace sie sytuacje (w odroznieniu od <em>als</em> = jednorazowe zdarzenie w przeszlosci).</blockquote>\n<blockquote>Reference - <em>kann</em> + <em>sich konzentrieren</em>:<br><em>sich konzentrieren</em> = skupiac sie (czasownik zwrotny).<br><em>man kann sich nicht konzentrieren</em> = nie mozna sie skupic (man = niosobowe).</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne nagłówki są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |<br>| A | Typy spiących | BŁĘDNA | Pasuje do 4.2 |<br>| B | TV jako środek nasenny | BŁĘDNA | Nie pojawia się w tym fragmencie |<br>| <strong>C</strong> | <strong>Skutki problemów ze snem</strong> | <strong>POPRAWNA</strong> | Depresja + otylosc + brak koncentracji |<br>| D | Leki na zaburzenia snu | BŁĘDNA | Brak wzmianki o lekach |<br>| E | Porady dla lepszego snu | BŁĘDNA | Pasuje do 4.4 |<br>| F | Przyczyny problemów ze snem | BŁĘDNA | Pasuje do 4.3 |</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>Uwaga: Mylenie <em>Konsequenzen</em> (skutki) z <em>Gründe</em> (przyczyny) to klasyczny błąd. Pytanie <em>Was passiert?</em> (co się dzieje?) = skutki; <em>Warum?</em> (dlaczego?) = przyczyny.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: <em>der Weg geht zum Kühlschrank</em> = isc do lodówki (nocne podjadanie) jest opisane jako SKUTEK, nie przyczyna otyłosci.</blockquote>\n<p><strong>4.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>A</strong> - <em>Verschiedene Schlaftypen.</em> (Rozne typy spiących.)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu</h4>\n<p>Fragment 4.2 prezentuje RÓŻNORODNOŚĆ wśród ludzi pod kątem snu:</p>\n<blockquote><em>Jugendliche sollten neun Stunden schlafen. Aber: <strong>Schlaf ist eine individuelle Sache. Die einen sind nach sechs Stunden fit, andere fühlen sich nach acht Stunden unausgeschlafen. Auch der Schlafrhythmus ist bei jedem Menschen anders</strong>: Einige gehen spät ins Bett und kommen morgens schlecht raus, andere sind abends sehr müde, springen aber morgens frisch aus dem Bett.</em></blockquote>\n<p><strong>Wskazówki w tekście:</strong></p>\n<ol><li><em>individuelle Sache</em> - rzecz indywidualna (każdy inny).</li><li><em>Die einen andere</em> - jedni drudzy (kontrast typów).</li><li><em>bei jedem Menschen anders</em> - u każdego człowieka inaczej.</li><li><em>Einige gehen spät ins Bett</em> (Sowy) vs <em>abends sehr müde</em> (Skowronki) - dwa typy rytmu.</li></ol>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Fragment opisuje RÓŻNE TYPY SPIĄCYCH - odpowiedź <strong>A</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja nagłówków</h4>\n<ul><li><strong>A</strong> <em>Verschiedene Schlaftypen</em> - PASUJE: opis różnic między ludźmi pod kątem długości snu i rytmu.</li><li><strong>F</strong> <em>Gründe für Schlafprobleme</em> - mogłoby być, ale tekst nie podaje PRZYCZYN problemów, lecz opisuje normalne różnice.</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - leksyka: Sowa i Skowronek</h4>\n<p>Dwa typy rytmu dobowego:</p>\n<ul><li><em>Eulen</em> (Sowy): <em>spät ins Bett gehen, morgens schlecht rauskommen</em> - późno chodzą spać, rano wstają z trudem.</li><li><em>Lerchen</em> (Skowronki): <em>abends müde, morgens frisch</em> - wieczorem śpiące, rano świeże.</li></ul>\n<p><em>der Schlafrhythmus</em> = rytm snu; <em>individuell</em> = indywidualny.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.2, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>A</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - inna litera lub brak odpowiedzi<br>- Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>Reference - <em>Die einen die anderen</em> / <em>Einige andere</em>:<br>Struktury kontrastu zbiorowego:<br><em>Die einen schlafen viel, die anderen wenig.</em> = Jedni spiją dużo, drudzy mało.<br><em>Einige andere</em> = Niektórzy inni.</blockquote>\n<blockquote>Reference - <em>sich fühlen + Adjektiv</em>:<br><em>sich unausgeschlafen fühlen</em> = czuć sie niewyspany.<br><em>sich fit fühlen</em> = czuć sie w formie.<br>Odmiana: <em>ich fühle mich</em>, <em>du fühlst dich</em>, <em>er fühlt sich</em></blockquote>\n<h4>Dlaczego inne nagłówki są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |<br>| <strong>A</strong> | <strong>Różne typy śpiących</strong> | <strong>POPRAWNA</strong> | Indywidualność + typy rytmu |<br>| C | Skutki problemów | BŁĘDNA | Pasuje do 4.1 |<br>| E | Porady | BŁĘDNA | Pasuje do 4.4 |<br>| F | Przyczyny problemów | BŁĘDNA | Pasuje do 4.3 |</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>Uwaga: Uczeń może mylić ten fragment z F (przyczyny). Kluczowa różnica: ten fragment opisuje NATURALNE RÓŻNICE między ludźmi (nie problemy, a różnorodność typów), nie podaje PRZYCZYN zaburzeń snu.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: <em>unausgeschlafen</em> = niewyspany (przymiotnik). Budowa: un- (prefiks negacji) + aus (prefiks: do końca) + geschlafen (Partizip II od schlafen).</blockquote>\n<p><strong>4.3.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>F</strong> - <em>Gründe für Schlafprobleme.</em> (Przyczyny problemów ze snem.)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu</h4>\n<p>Fragment 4.3 bezpośrednio pyta o PRZYCZYNY bezsenności i wymienia je:</p>\n<blockquote><em>Manchmal will der Schlaf lange nicht kommen. <strong>Warum ist das so?</strong> Das Leben ist manchmal zu kompliziert: <strong>Schulstress, Liebesprobleme, nervende Eltern oder Zukunftspläne</strong> sind ein Impuls dafür, nachzudenken. Auch das <strong>lange Sitzen vor dem Computer oder Fernseher und zu wenig Bewegung</strong> können die Ursache sein.</em></blockquote>\n<p><strong>Wskazówki w tekście:</strong></p>\n<ol><li><em>Warum ist das so?</em> - retoryczne pytanie o PRZYCZYNĘ.</li><li><em>Schulstress, Liebesprobleme, nervende Eltern, Zukunftspläne</em> - cztery przyczyny psychologiczne.</li><li><em>die Ursache sein</em> - byc przyczyną.</li><li>Długie siedzenie + brak ruchu = przyczyny stylu życia.</li></ol>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Fragment wymienia PRZYCZYNY bezsenności - odpowiedź <strong>F</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja nagłówków</h4>\n<ul><li><strong>C</strong> <em>Konsequenzen</em> - pasuje do 4.1 (skutki).</li><li><strong>F</strong> <em>Gründe für Schlafprobleme</em> - PASUJE: pytanie <em>Warum?</em> + słowo <em>Ursache</em>.</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - leksyka: Gründe / Ursache</h4>\n<p>Synonimy PRZYCZYNY:</p>\n<ul><li><em>der Grund (die Gründe)</em> = powód, przyczyna</li><li><em>die Ursache (die Ursachen)</em> = przyczyna (bardziej formalne)</li><li><em>ein Impuls für etwas</em> = bodziec do czegoś</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.3, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>F</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - inna litera lub brak odpowiedzi<br>- Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>Reference - <em>ein Impuls dafür, nachzudenken</em>:<br>Konstrukcja: rzeczownik + <em>dafür</em> + <em>zu + Infinitiv</em>.<br><em>Impuls dafür, nachzudenken</em> = bodziec do rozmyslania.</blockquote>\n<blockquote>Reference - <em>wollen</em> w znaczeniu niepersonalnym:<br><em>Der Schlaf will nicht kommen</em> = sen nie chce przyjsc (= nie nadchodzi).</blockquote>\n<h4>Dlaczego inne nagłówki są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |<br>| A | Typy spiących | BŁĘDNA | Pasuje do 4.2 |<br>| C | Skutki problemów | BŁĘDNA | Pasuje do 4.1 |<br>| E | Porady | BŁĘDNA | Pasuje do 4.4 |<br>| <strong>F</strong> | <strong>Przyczyny problemów</strong> | <strong>POPRAWNA</strong> | Pytanie <em>Warum?</em> + <em>Ursache</em> |</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>Uwaga: Mylenie <em>Gründe</em> (przyczyny) z <em>Konsequenzen</em> (skutki). Fragment PYTA <em>Warum?</em> i wymienia <em>Schulstress, Liebesprobleme</em> - to POWODY bezsenności.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: <em>nervende Eltern</em> = irytujacy rodzice (od <em>nerven</em> = denerwowac). Nie myl z <em>nervöse Eltern</em> (nerwowi rodzice).</blockquote>\n<p><strong>4.4.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>E</strong> - <em>Tipps für einen besseren Schlaf.</em> (Porady na lepszy sen.)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza tekstu</h4>\n<p>Fragment 4.4 to zbiór PORAD w trybie rozkazującym:</p>\n<blockquote><strong><em>Willst du gut schlafen?</strong> Iss zwei Stunden vor dem Schlafengehen ein leichtes Abendbrot. Und hör auf, alle fünf Minuten zu gucken, ob dein Freund endlich online ist. <strong>Mach das Handy, das Tablet, den iPod, den Computer und die Konsole aus. Das hilft!</strong></em></blockquote>\n<p><strong>Wskazówki w tekście:</strong></p>\n<ol><li><em>Willst du gut schlafen?</em> - pytanie retoryczne do czytelnika (= tu są rady).</li><li><em>Iss * - Imperativ od *essen</em> (jedz!).</li><li><em>hör auf * - Imperativ od *aufhören</em> (przestań!).</li><li><em>Mach aus</em> - Imperativ od <em>ausmachen</em> (wyłącz!).</li><li><em>Das hilft!</em> - podsumowanie: to pomaga.</li></ol>\n<p><strong>Wniosek:</strong> Tryb rozkazujący + <em>Tipps</em> (porady) dla lepszego snu - odpowiedź <strong>E</strong>.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja nagłówków</h4>\n<ul><li><strong>E</strong> <em>Tipps für einen besseren Schlaf</em> - PASUJE: Imperativ = porady.</li><li><strong>F</strong> <em>Gründe</em> - nie (pasuje do 4.3).</li><li><strong>D</strong> <em>Medikamente</em> - brak leków.</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - leksyka: Imperativ jako sygnał porad</h4>\n<p>W tekstach poradnikowych (<em>Ratgeber</em>) Imperativ = porada:</p>\n<ul><li><em>Iss!</em> = Jedz!</li><li><em>Hör auf!</em> = Przestań!</li><li><em>Mach aus!</em> = Wyłącz!</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 4.4, max 1 pkt):<br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź: <strong>E</strong><br>- <strong>0 pkt</strong> - inna litera lub brak odpowiedzi<br>- Wymaganie szczegółowe: 3.2) Zdający określa główną myśl poszczególnych części tekstu.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>Reference - Imperativ du-Form:<br>Regularny: rdzeń czasownika (bez końcówki): <em>machen</em> → <em>mach!</em><br>Mocne czasowniki z e → i: <em>essen</em> → <em>iss!</em> (NIE <em>esse!</em>)<br><em>aufhören</em> (rozdzielnie złożony): <em>hör auf!</em> (prefiks na końcu).<br><em>ausmachen</em> (rozdzielnie złożony): <em>mach aus!</em></blockquote>\n<h4>Dlaczego inne nagłówki są błędne</h4>\n<p>| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |<br>| C | Skutki | BŁĘDNA | Pasuje do 4.1 |<br>| D | Leki | BŁĘDNA | Brak leków w tekście |<br>| <strong>E</strong> | <strong>Porady</strong> | <strong>POPRAWNA</strong> | Imperativ + <em>Tipps</em> |<br>| F | Przyczyny | BŁĘDNA | Pasuje do 4.3 |</p>\n<h4>Typowe pułapki</h4>\n<blockquote>Uwaga: Uczeń może pomylić z D (<em>Medikamente</em>), bo fragment zawiera słowa o elektronice. Kluczem jest forma IMPERATYWU = porady, nie leki.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: <em>ausmachen</em> (rozdzielnie) = wyłączyć (np. urządzenie). Nie myl z <em>ausschalten</em> (= też wyłączyć, elektr.) ani <em>ausmachen</em> (= oznaczać/umówić - inne znaczenie).</blockquote>"}]}