{"id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl literę A, B albo C.\nORANG-UTANS STERBEN AUS\nAm Anfang lebten Menschenaffen nicht nur in Indonesien, sondern auch in Südchina und\nVietnam. Heutzutage leben nur noch etwa 15 000 Orang-Utans in 8.1. Natur und ihre\nZahl wird immer kleiner. Zum Vergleich: Vor 100 Jahren gab es noch etwa eine Million\nMenschenaffen. 8.2. den Menschen wurde ihr natürlicher Lebensraum immer kleiner.\nHeute leben Orang-Utans nur noch in den Regenwäldern auf Borneo und Sumatra. In diesen\nRegionen werden aber immer größere Teile der Regenwälder 8.3. , um Platz für\nPlantagen zu machen oder Holz zu gewinnen. Das Holz nutzt man für die Produktion von\nMöbeln oder Papier. Wegen der Zerstörung 8.4. Wälder und der Jagd auf die Tiere\nleben immer weniger Orang-Utans in Freiheit. Schon seit einiger 8.5. stehen die Affen\nauf der Roten Liste. Trotzdem sterben sie aus. Nur der Mensch ist dafür verantwortlich, dass\nes die intelligenten Menschenaffen bald nicht mehr geben wird.\nnach: www.helles-koepfchen.ch\n8.1.\nA. freie\nB. freier\nC. freien\n8.2.\nA. In\nB. Auf\nC. Durch\n8.3.\nA. zerstört\nB. eröffnet\nC. verboten\n8.4.\nA. die\nB. der\nC. den\n8.5.\nA. Uhr\nB. Zeit\nC. Stunde\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"8. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy co najmniej trzech słów/wyrażeń\nodnoszących się do różnych aspektów, jest uznawana za podpunkt rozwinięty, np.\n opisz swoich współlokatorów\nMeine Mitbewohner sind sympathisch, intelligent und humorvoll.\n zrelacjonuj imprezę, którą ostatnio razem zorganizowaliście\nAuf unserer letzten Party gab es Tanzen, Singen und gutes Essen.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *freier*\n\nPełna forma: *in freier Natur* (w dzikim/wolnym środowisku naturalnym)\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna\n\nZdanie z luką: *Heutzutage leben nur noch etwa 15 000 Orang-Utans in Natur.*\n\nAnaliza konstrukcji:\n1. Przyimek: *in* - zmienny (Wechselpräposition)\n2. Pytanie: *wo?* (gdzie żyją?) = **Dativ**\n3. Rzeczownik: *die Natur* - rodzaj żeński (*feminin*)\n4. Rodzajnik: **brak** (Nullartikel = rodzajnik zerowy)\n5. Odmiana przymiotnika bez rodzajnika = **deklinacja silna**\n\nTabela deklinacji silnej (bez rodzajnika):\n| Przypadek | F |\n| Nom | -e |\n| Akk | -e |\n| **Dat** | **-er** |\n| Gen | -er |\n\n*die Natur* w Dativ → silna odmiana → **-er** → *freier*.\n\n## Sposób 2 - analiza opcji\n\n- **A** *freie* - forma Nom./Akk. Fem. lub Nom./Akk. Pl. - błędna (Dativ Fem.).\n- **B** *freier* - Dativ Fem. silna odmiana - **POPRAWNA**.\n- **C** *freien* - Dat. ze słabą odmianą (po der/die/das) lub Akk. Mask. silna - błędna tutaj.\n\n## Sposób 3 - idiom *in freier Natur*\n\nStały zwrot: *in freier Natur leben* = żyć na wolności / w naturalnym środowisku.\nSynonimy: *in der Wildnis* (na dzikiej puszczy), *in Freiheit* (na wolności, o zwierzętach).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*freier*)\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - deklinacja silna przymiotnika (bez rodzajnika):\n> Fem. Dat.: **-er** (die Natur → freier Natur)\n> Mask. Dat.: **-em** (der Wald → freiem Wald)\n> Neutr. Dat.: **-em** (das Land → freiem Land)\n> Pl. Dat.: **-en** (die Länder → freien Ländern)\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Forma | Użycie | Status |\n| A | *freie* | Nom./Akk. Fem. silna | BŁĘDNA - Dativ, nie Nominativ |\n| **B** | ***freier*** | **Dat. Fem. silna** | **POPRAWNA** |\n| C | *freien* | Dat. słaba (po der) | BŁĘDNA - brak rodzajnika = silna |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Kluczowe rozróżnienie: z rodzajnikiem (*in der freien Natur* → *freien*) vs bez rodzajnika (*in freier Natur* → *freier*). W tekście BRAK rodzajnika = deklinacja silna.\n\n> Uwaga: *in* + Wo? = Dativ. Żeliwe w Dativie końcówka silna dla Fem. = -er.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Durch*\n\nPełna forma: *Durch den Menschen wurde ihr natürlicher Lebensraum immer kleiner.* (Z powodu człowieka ich naturalne środowisko stawało się coraz mniejsze.)\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna i leksykalna\n\nZdanie z luką: * den Menschen wurde ihr natürlicher Lebensraum immer kleiner.*\n\n1. Kontekst: zdanie opisuje PRZYCZYNĘ zmian = przez działalność człowieka.\n2. Opcje przyimkowe:\n- **A** *in* - przyimek miejsca/czasu lub zmienny. *In den Menschen* = w człowieku (nie ma sensu).\n- **B** *auf* - przyimek miejsca/ruchu. *Auf den Menschen* = na człowieku (nie ma sensu jako przyczyna).\n- **C** *durch* - przyimek przyczyny/środka + Akkusativ. *Durch den Menschen* = z powodu człowieka / przez człowieka.\n\n**Wniosek:** *durch + Akk.* = z powodu, poprzez (sprawca w Passiv) - **C**.\n\n## Sposób 2 - rząd przypadku\n\n*durch* zawsze rządzi **Akkusativem**:\n- *durch den Menschen* (Akk. Mask. = den)\n\nSprawdzenie: *durch den Menschen* → *den* = Akk. Mask. - poprawnie.\n\n## Sposób 3 - leksyka: *durch* jako sprawca w stronie biernej\n\n> Reference - przyimek *durch* w Passiv:\n> Strona bierna: *von + Dat.* (sprawca żywy, bezpośredni) vs *durch + Akk.* (przyczyna pośrednia / narzędzie).\n> *Die Wälder wurden durch den Menschen zerstört* = lasy zostały zniszczone przez człowieka/działalnością człowieka.\n> *durch* = z powodu (mechanizm/narzędzie), nie bezpośredni sprawca.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*Durch*)\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - przyimki z Akkusativem:\n> **durch, für, gegen, ohne, um, bis, entlang**\n> *durch + Akk.* = przez (miejsce), przez/z powodu (przyczyna)\n> *Durch die Ölkrise wurde Plastik teurer* = z powodu kryzysu\n> *durch den Park gehen* = przejsc przez park\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |\n| A | *in* | BŁĘDNA | *in den Menschen* = w człowieku - błąd semantyczny |\n| B | *auf* | BŁĘDNA | *auf den Menschen* = na człowieku - brak znaczenia przyczynowego |\n| **C** | ***durch*** | **POPRAWNA** | Przyczyna + Akk.: z powodu człowieka |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Polski uczeń myśli: *przez człowieka* = *von dem Menschen* (Passiv). Ale *durch* jest tu lepsze bo oznacza pośrednią przyczynę/mechanizm działania.\n\n> Uwaga: *wurde kleiner* - to NIE strona bierna! To *werden + Adjektiv* = stawac sie (kleiner werden = maleć).\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *zerstört*\n\nPełna forma: *werden Teile der Regenwälder zerstört, um Platz für Plantagen zu machen.* (Coraz większe części lasów deszczowych są niszczone, aby zrobić miejsce dla plantacji.)\n\n## Sposób 1 - analiza leksykalna i kontekstowa\n\nZdanie z luką: *In diesen Regionen werden aber immer größere Teile der Regenwälder , um Platz für Plantagen zu machen oder Holz zu gewinnen.*\n\nKontekst:\n- Rainforesty (Regenwälder) ustępują miejsca plantacjom i pozysku drewna.\n- Logika: aby zrobić plantacje, lasy muszą być NISZCZONE.\n\nOpcje:\n- **A** *zerstört* = zniszczone - PASUJE do kontekstu destrukcji lasów.\n- **B** *eröffnet* = otwarte - las nie jest *otwierany*.\n- **C** *verboten* = zakazane - las nie jest *zakazywany*.\n\n## Sposób 2 - strona bierna (Passiv)\n\n> Reference - Vorgangspassiv:\n> *werden + Partizip II* = strona bierna.\n> *Regenwälder werden zerstört* = lasy deszczowe są niszczone.\n> *zerstören* → Partizip II: *zerstört* (regularny, nierozdzielny prefiks *zer-*: brak *ge-*).\n\n## Sposób 3 - eliminacja\n\n- *eröffnet* od *eröffnen* = otworzyć (sklep, wystawę). Nie stosuje się do lasów.\n- *verboten* od *verbieten* = zakazać. Las nie jest zakazywany.\n- *zerstört* od *zerstören* = niszczyć. PASUJE do wycinki lasów pod plantacje.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (*zerstört*)\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n\n## Reference gramatyczny\n\n> Reference - Partizip II czasowników z prefiksem *zer-* (nierozdzielny):\n> *zerstören* → *zerstört* (brak ge-: prefiks nierozdzielny zer- zastępuje ge-).\n> Inne: *zerbrechen* → *zerbrochen*, *zerreißen* → *zerrissen*.\n> Zdanie celowe: *um zu + Infinitiv* (aby + bezokolicznik).\n> *um Platz zu machen* = aby zrobić miejsce.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Czasownik | Znaczenie | Status |\n| **A** | *zerstören* | **niszczyc** | **POPRAWNA** |\n| B | *eröffnen* | otwierac | BŁĘDNA |\n| C | *verbieten* | zakazywac | BŁĘDNA |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *zerstören* (niszczyc) vs *beschädigen* (uszkadzac) - różnica skali. Wycinanie lasu = *zerstören*.\n\n> Uwaga: *Holz gewinnen* = pozysk drewna (nie *Holz finden* ani *Holz bekommen*). Idiom branżowy.\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *der*\n\nPełna forma: *Wegen der Zerstörung der Wälder und der Jagd auf die Tiere leben immer weniger Orang-Utans in Freiheit.* (Z powodu niszczenia lasów i polowania na zwierzęta coraz mniej orangutanów zyje na wolnosci.)\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna: *wegen* + Genitiv\n\nZdanie z luką: *Wegen der Zerstörung Wälder und der Jagd auf die Tiere *\n\n1. Przyimek *wegen* (z powodu) → **Genitiv**.\n2. Rzeczownik: *die Wälder* (lasy, liczba mnoga).\n3. Genitiv liczby mnogiej: rodzajnik = **der**.\n4. Genitiv Pl.: zawsze *der* (niezależnie od rodzaju).\n\nOpcje:\n- **A** *die* = Nom./Akk. Pl. lub Nom./Akk. Fem. sg. - błędna.\n- **B** *der* = Gen. Pl. lub Dat. Fem. - POPRAWNA (Gen. Pl.).\n- **C** *den* = Dat. Pl. lub Akk. Mask. - błędna.\n\n## Sposób 2 - tabela Genitiv\n\n| Liczba/Rodzaj | Bestimmter Artikel (Gen.) |\n| Mask. sg. | **des** |\n| Fem. sg. | **der** |\n| Neutr. sg. | **des** |\n| **Pl. (wszystkie)** | **der** |\n\n*die Wälder* = Pl. → Gen. Pl. = **der Wälder**.\n\n## Sposób 3 - przyimki rządzące Genitivem\n\n> Reference - przyimki z Genitivem:\n> **während, wegen, trotz, statt, anstatt, innerhalb, außerhalb**\n> + mniej formalne: *aufgrund, infolge, anlässlich, dank*\n> *wegen* = z powodu; *wegen des Wetters* (M/N), *wegen der Kälte* (F), *wegen der Probleme* (Pl.)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*der*)\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Forma | Przypadek | Status |\n| A | *die* | Nom./Akk. | BŁĘDNA |\n| **B** | ***der*** | **Gen. Pl.** | **POPRAWNA** |\n| C | *den* | Dat. Pl. | BŁĘDNA |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: Genitiv liczby mnogiej = zawsze *der* (niezależnie od rodzaju gramatycznego rzeczownika). To stała reguła.\n\n> Uwaga: *die Wälder* (Nom./Akk. Pl.) vs *der Wälder* (Gen. Pl.) - różnica tylko w rodzajniku, nie w rzeczowniku.\n\n**8.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Zeit*\n\nPełna forma: *Schon seit einiger Zeit stehen die Affen auf der Roten Liste.* (Juz od jakiegos czasu małpy figurują na Czerwonej Liście.)\n\n## Sposób 1 - analiza leksykalna\n\nZdanie z luką: *Schon seit einiger stehen die Affen auf der Roten Liste.*\n\nAnaliza opcji:\n- **A** *Uhr* = godzina (zegar, pora dnia) - *seit einiger Uhr* = od pewnej godziny. Nie sens.\n- **B** *Zeit* = czas (ogólnie) - *seit einiger Zeit* = od pewnego czasu. STAŁY ZWROT.\n- **C** *Stunde* = godzina (jednostka 60 min) - *seit einiger Stunde* jest możliwe, ale niestandardowe; *seit einiger Zeit* to UTRWALONY IDIOM.\n\n## Sposób 2 - stały zwrot *seit einiger Zeit*\n\n> *seit einiger Zeit* = od pewnego/jakiegoś czasu\n> To utrwalona kolokacja w j. niemieckim.\n> *einiger* = Genitiv Fem. od *einige* (nieokreślony).\n> Synonimy: *seit Langem* (od dawna), *seit Kurzem* (od niedawna).\n\n## Sposób 3 - rząd *seit* + Dativ\n\n> Reference - *seit* + Dativ (od kiedy?, jak długo?):\n> Przyimek *seit* = od (czas); zawsze + Dativ.\n> *seit einiger Zeit* - *einer Zeit* byłoby Dat. Fem., ale tu *einiger* (niezgodne z kluczem).\n> Uwaga: *einiger* = Gen./Nom. Pl. lub Dat. Sing. Mask./Neutr.\n> W praktyce: *seit einiger Zeit* to zapis idiomatyczny.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.5, max 1 pkt):\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*Zeit*)\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Wyraz | Znaczenie | Status |\n| A | *Uhr* | godzina (zegar) | BŁĘDNA - nie pasuje znaczeniowo |\n| **B** | ***Zeit*** | **czas** | **POPRAWNA** - stały zwrot |\n| C | *Stunde* | godzina (60 min) | BŁĘDNA - *seit einiger Stunde* niestandardowe |\n\n## Typowe pułapki\n\n> Uwaga: *die Uhr* = zegar, godzina zegarowa (Es ist 5 Uhr). *die Stunde* = godzina jako jednostka (eine Stunde = 60 Minuten). *die Zeit* = czas (ogólnie, nieokreślony). Tylko *Zeit* pasuje do stałego zwrotu.\n\n> Uwaga: *die Rote Liste* = Czerwona Lista gatunków zagrożonych wyginięciem (IUCN). Związek frazeologiczny często pojawiający sie w tekstach ekologicznych.","image":"img/jezyk-niemiecki-2015-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 8. (0-5)
Przeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny
i gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl literę A, B albo C.
ORANG-UTANS STERBEN AUS
Am Anfang lebten Menschenaffen nicht nur in Indonesien, sondern auch in Südchina und
Vietnam. Heutzutage leben nur noch etwa 15 000 Orang-Utans in 8.1. Natur und ihre
Zahl wird immer kleiner. Zum Vergleich: Vor 100 Jahren gab es noch etwa eine Million
Menschenaffen. 8.2. den Menschen wurde ihr natürlicher Lebensraum immer kleiner.
Heute leben Orang-Utans nur noch in den Regenwäldern auf Borneo und Sumatra. In diesen
Regionen werden aber immer größere Teile der Regenwälder 8.3. , um Platz für
Plantagen zu machen oder Holz zu gewinnen. Das Holz nutzt man für die Produktion von
Möbeln oder Papier. Wegen der Zerstörung 8.4. Wälder und der Jagd auf die Tiere
leben immer weniger Orang-Utans in Freiheit. Schon seit einiger 8.5. stehen die Affen
auf der Roten Liste. Trotzdem sterben sie aus. Nur der Mensch ist dafür verantwortlich, dass
es die intelligenten Menschenaffen bald nicht mehr geben wird.
nach: www.helles-koepfchen.ch
8.1.
A. freie
B. freier
C. freien
8.2.
A. In
B. Auf
C. Durch
8.3.
A. zerstört
B. eröffnet
C. verboten
8.4.
A. die
B. der
C. den
8.5.
A. Uhr
B. Zeit
C. Stunde
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJN-1P

","answer_text_html":"
  1. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy co najmniej trzech słów/wyrażeń
\n

odnoszących się do różnych aspektów, jest uznawana za podpunkt rozwinięty, np.
 opisz swoich współlokatorów
Meine Mitbewohner sind sympathisch, intelligent und humorvoll.
 zrelacjonuj imprezę, którą ostatnio razem zorganizowaliście
Auf unserer letzten Party gab es Tanzen, Singen und gutes Essen.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

8.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - freier

\n

Pełna forma: in freier Natur (w dzikim/wolnym środowisku naturalnym)

\n

Sposób 1 - analiza gramatyczna

\n

Zdanie z luką: Heutzutage leben nur noch etwa 15 000 Orang-Utans in Natur.

\n

Analiza konstrukcji:

\n
  1. Przyimek: in - zmienny (Wechselpräposition)
  2. Pytanie: wo? (gdzie żyją?) = Dativ
  3. Rzeczownik: die Natur - rodzaj żeński (feminin)
  4. Rodzajnik: brak (Nullartikel = rodzajnik zerowy)
  5. Odmiana przymiotnika bez rodzajnika = deklinacja silna
\n

Tabela deklinacji silnej (bez rodzajnika):
| Przypadek | F |
| Nom | -e |
| Akk | -e |
| Dat | -er |
| Gen | -er |

\n

die Natur w Dativ → silna odmiana → -er → freier.

\n

Sposób 2 - analiza opcji

\n\n

Sposób 3 - idiom in freier Natur

\n

Stały zwrot: in freier Natur leben = żyć na wolności / w naturalnym środowisku.
Synonimy: in der Wildnis (na dzikiej puszczy), in Freiheit (na wolności, o zwierzętach).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: B (freier)
- 0 pkt - A, C lub brak odpowiedzi
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - deklinacja silna przymiotnika (bez rodzajnika):
Fem. Dat.: -er (die Natur → freier Natur)
Mask. Dat.: -em (der Wald → freiem Wald)
Neutr. Dat.: -em (das Land → freiem Land)
Pl. Dat.: -en (die Länder → freien Ländern)
\n

Dlaczego inne opcje są błędne

\n

| Opcja | Forma | Użycie | Status |
| A | freie | Nom./Akk. Fem. silna | BŁĘDNA - Dativ, nie Nominativ |
| B | freier | Dat. Fem. silna | POPRAWNA |
| C | freien | Dat. słaba (po der) | BŁĘDNA - brak rodzajnika = silna |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Kluczowe rozróżnienie: z rodzajnikiem (in der freien Natur → freien) vs bez rodzajnika (in freier Natur → freier). W tekście BRAK rodzajnika = deklinacja silna.
\n
Uwaga: in + Wo? = Dativ. Żeliwe w Dativie końcówka silna dla Fem. = -er.
\n

8.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - Durch

\n

Pełna forma: Durch den Menschen wurde ihr natürlicher Lebensraum immer kleiner. (Z powodu człowieka ich naturalne środowisko stawało się coraz mniejsze.)

\n

Sposób 1 - analiza gramatyczna i leksykalna

\n

Zdanie z luką: * den Menschen wurde ihr natürlicher Lebensraum immer kleiner.*

\n
  1. Kontekst: zdanie opisuje PRZYCZYNĘ zmian = przez działalność człowieka.
  2. Opcje przyimkowe:
\n\n

Wniosek: durch + Akk. = z powodu, poprzez (sprawca w Passiv) - C.

\n

Sposób 2 - rząd przypadku

\n

durch zawsze rządzi Akkusativem:

\n\n

Sprawdzenie: durch den Menschen → den = Akk. Mask. - poprawnie.

\n

Sposób 3 - leksyka: durch jako sprawca w stronie biernej

\n
Reference - przyimek durch w Passiv:
Strona bierna: von + Dat. (sprawca żywy, bezpośredni) vs durch + Akk. (przyczyna pośrednia / narzędzie).
Die Wälder wurden durch den Menschen zerstört = lasy zostały zniszczone przez człowieka/działalnością człowieka.
durch = z powodu (mechanizm/narzędzie), nie bezpośredni sprawca.
\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C (Durch)
- 0 pkt - A, B lub brak odpowiedzi
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - przyimki z Akkusativem:
durch, für, gegen, ohne, um, bis, entlang
durch + Akk. = przez (miejsce), przez/z powodu (przyczyna)
Durch die Ölkrise wurde Plastik teurer = z powodu kryzysu
durch den Park gehen = przejsc przez park
\n

Dlaczego inne opcje są błędne

\n

| Opcja | Treść | Status | Uzasadnienie |
| A | in | BŁĘDNA | in den Menschen = w człowieku - błąd semantyczny |
| B | auf | BŁĘDNA | auf den Menschen = na człowieku - brak znaczenia przyczynowego |
| C | durch | POPRAWNA | Przyczyna + Akk.: z powodu człowieka |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Polski uczeń myśli: przez człowieka = von dem Menschen (Passiv). Ale durch jest tu lepsze bo oznacza pośrednią przyczynę/mechanizm działania.
\n
Uwaga: wurde kleiner - to NIE strona bierna! To werden + Adjektiv = stawac sie (kleiner werden = maleć).
\n

8.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - zerstört

\n

Pełna forma: werden Teile der Regenwälder zerstört, um Platz für Plantagen zu machen. (Coraz większe części lasów deszczowych są niszczone, aby zrobić miejsce dla plantacji.)

\n

Sposób 1 - analiza leksykalna i kontekstowa

\n

Zdanie z luką: In diesen Regionen werden aber immer größere Teile der Regenwälder , um Platz für Plantagen zu machen oder Holz zu gewinnen.

\n

Kontekst:

\n\n

Opcje:

\n\n

Sposób 2 - strona bierna (Passiv)

\n
Reference - Vorgangspassiv:
werden + Partizip II = strona bierna.
Regenwälder werden zerstört = lasy deszczowe są niszczone.
zerstören → Partizip II: zerstört (regularny, nierozdzielny prefiks zer-: brak ge-).
\n

Sposób 3 - eliminacja

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: A (zerstört)
- 0 pkt - B, C lub brak odpowiedzi
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Partizip II czasowników z prefiksem zer- (nierozdzielny):
zerstören → zerstört (brak ge-: prefiks nierozdzielny zer- zastępuje ge-).
Inne: zerbrechen → zerbrochen, zerreißen → zerrissen.
Zdanie celowe: um zu + Infinitiv (aby + bezokolicznik).
um Platz zu machen = aby zrobić miejsce.
\n

Dlaczego inne opcje są błędne

\n

| Opcja | Czasownik | Znaczenie | Status |
| A | zerstören | niszczyc | POPRAWNA |
| B | eröffnen | otwierac | BŁĘDNA |
| C | verbieten | zakazywac | BŁĘDNA |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: zerstören (niszczyc) vs beschädigen (uszkadzac) - różnica skali. Wycinanie lasu = zerstören.
\n
Uwaga: Holz gewinnen = pozysk drewna (nie Holz finden ani Holz bekommen). Idiom branżowy.
\n

8.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - der

\n

Pełna forma: Wegen der Zerstörung der Wälder und der Jagd auf die Tiere leben immer weniger Orang-Utans in Freiheit. (Z powodu niszczenia lasów i polowania na zwierzęta coraz mniej orangutanów zyje na wolnosci.)

\n

Sposób 1 - analiza gramatyczna: wegen + Genitiv

\n

Zdanie z luką: *Wegen der Zerstörung Wälder und der Jagd auf die Tiere *

\n
  1. Przyimek wegen (z powodu) → Genitiv.
  2. Rzeczownik: die Wälder (lasy, liczba mnoga).
  3. Genitiv liczby mnogiej: rodzajnik = der.
  4. Genitiv Pl.: zawsze der (niezależnie od rodzaju).
\n

Opcje:

\n\n

Sposób 2 - tabela Genitiv

\n

| Liczba/Rodzaj | Bestimmter Artikel (Gen.) |
| Mask. sg. | des |
| Fem. sg. | der |
| Neutr. sg. | des |
| Pl. (wszystkie) | der |

\n

die Wälder = Pl. → Gen. Pl. = der Wälder.

\n

Sposób 3 - przyimki rządzące Genitivem

\n
Reference - przyimki z Genitivem:
während, wegen, trotz, statt, anstatt, innerhalb, außerhalb
+ mniej formalne: aufgrund, infolge, anlässlich, dank
wegen = z powodu; wegen des Wetters (M/N), wegen der Kälte (F), wegen der Probleme (Pl.)
\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: B (der)
- 0 pkt - A, C lub brak odpowiedzi
\n

Dlaczego inne opcje są błędne

\n

| Opcja | Forma | Przypadek | Status |
| A | die | Nom./Akk. | BŁĘDNA |
| B | der | Gen. Pl. | POPRAWNA |
| C | den | Dat. Pl. | BŁĘDNA |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Genitiv liczby mnogiej = zawsze der (niezależnie od rodzaju gramatycznego rzeczownika). To stała reguła.
\n
Uwaga: die Wälder (Nom./Akk. Pl.) vs der Wälder (Gen. Pl.) - różnica tylko w rodzajniku, nie w rzeczowniku.
\n

8.5. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - Zeit

\n

Pełna forma: Schon seit einiger Zeit stehen die Affen auf der Roten Liste. (Juz od jakiegos czasu małpy figurują na Czerwonej Liście.)

\n

Sposób 1 - analiza leksykalna

\n

Zdanie z luką: Schon seit einiger stehen die Affen auf der Roten Liste.

\n

Analiza opcji:

\n\n

Sposób 2 - stały zwrot seit einiger Zeit

\n
seit einiger Zeit = od pewnego/jakiegoś czasu
To utrwalona kolokacja w j. niemieckim.
einiger = Genitiv Fem. od einige (nieokreślony).
Synonimy: seit Langem (od dawna), seit Kurzem (od niedawna).
\n

Sposób 3 - rząd seit + Dativ

\n
Reference - seit + Dativ (od kiedy?, jak długo?):
Przyimek seit = od (czas); zawsze + Dativ.
seit einiger Zeit - einer Zeit byłoby Dat. Fem., ale tu einiger (niezgodne z kluczem).
Uwaga: einiger = Gen./Nom. Pl. lub Dat. Sing. Mask./Neutr.
W praktyce: seit einiger Zeit to zapis idiomatyczny.
\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.5, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: B (Zeit)
- 0 pkt - A, C lub brak odpowiedzi
\n

Dlaczego inne opcje są błędne

\n

| Opcja | Wyraz | Znaczenie | Status |
| A | Uhr | godzina (zegar) | BŁĘDNA - nie pasuje znaczeniowo |
| B | Zeit | czas | POPRAWNA - stały zwrot |
| C | Stunde | godzina (60 min) | BŁĘDNA - seit einiger Stunde niestandardowe |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: die Uhr = zegar, godzina zegarowa (Es ist 5 Uhr). die Stunde = godzina jako jednostka (eine Stunde = 60 Minuten). die Zeit = czas (ogólnie, nieokreślony). Tylko Zeit pasuje do stałego zwrotu.
\n
Uwaga: die Rote Liste = Czerwona Lista gatunków zagrożonych wyginięciem (IUCN). Związek frazeologiczny często pojawiający sie w tekstach ekologicznych.
"}]}