{"id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-5)\nPrzeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny\ni gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl literę A, B albo C.\nMEIN BRUDER\nBenjamin ist vor drei Wochen acht geworden. Ich mag ihn total gern, aber er kann mich auch\nwahnsinnig nerven.\n„Sara, spielst du mit mir, Sara, 8.1. mir, Sara, mir ist langweilig …!“ So geht das ständig.\nIch gehe dann in mein Zimmer, mache die Tür zu und höre meine Lieblings-CD.\nBenjamin hat mir schon viel kaputt gemacht, 8.2. ich keine Zeit für ihn hatte oder nicht\nmit ihm spielen wollte.\nFrüher 8.3. Benni und ich oft auf den Spielplatz gegangen, haben viel gebastelt und Lego\ngespielt. Aber ich habe immer weniger 8.4. auf so etwas. Ich will mehr Zeit für meine\neigenen Sachen haben. Benni kapiert das nicht. Ich finde, er ist jetzt alt genug, um mehr Zeit\nmit seinen Freunden zu verbringen. Er liest nicht. Er denkt nur ans Spielen. Was soll ich\n8.5. einem achtjährigen „Baby“ anfangen? Ich bin kein kleines Kind mehr, das auf\ndem Spielplatz im Sand spielt!\nnach: www.labbe.de\n8.1.\nA. hilf\nB. half\nC. helfe\n8.2.\nA. ob\nB. weil\nC. dass\n8.3.\nA. sind\nB. haben\nC. werden\n8.4.\nA. Glück\nB. Streit\nC. Lust\n8.5.\nA. nach\nB. von\nC. mit\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"8. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy co najmniej trzech słów/wyrażeń\nodnoszących się do różnych aspektów, jest uznawana za podpunkt rozwinięty, np.\n poinformuj, co zalecił Ci lekarz\nDer Arzt hat mir empfohlen, dass ich inhaliere, trinke und schlafe.\n napisz, jak opiekuje się Tobą rodzina\nMeine Oma gibt mir Medikamente, misst Fieber und macht Essen.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *hilf* (= pomóż! - tryb rozkazujący 2. os. l. poj.).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.1\n\nKontekst luki:\n\n> „Sara, **spielst du mit mir**, Sara, **8.1. mir**, Sara, **mir ist langweilig** …!\"\n\n**Mapowanie:**\n1. Benjamin (młodszy brat, 8 lat) ZWRACA SIĘ do siostry - wielokrotne wołanie.\n2. Lista próśb: *spielst du* (pytanie), * mir* (rozkaz), *mir ist langweilig* (skarga).\n3. *mir* (Dat.) - komu? Sara (osoba zwracana).\n4. Czasownik *helfen* + Dativ = pomagać komuś.\n5. Tryb: ROZKAZUJĄCY (Benjamin PROSI/ROZKAZUJE).\n\n**Wniosek:** w lukę pasuje tryb rozkazujący *helfen* w 2. os. l. poj. (du) = ***hilf*** = **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna trybu rozkazującego\n\nFormy trybu rozkazującego (Imperativ) dla czasownika *helfen*:\n- du-Form: ***hilf*** (czasownik nieregularny, e→i: helfen → hilfst → hilf)\n- ihr-Form: helft\n- Sie-Form: Helfen Sie!\n\nKonstrukcja: *hilf + mir* = pomóż mi (Dativ).\n\n## Eliminacja\n\n- **A** *hilf* - tryb rozkazujący 2. os. l. poj. od *helfen* (nieregularne, e→i). DOKŁADNIE PASUJE.\n- **B** *half* - Präteritum 1./3. os. l. poj. od *helfen* (= pomógł/-am). NIE PASUJE - brakuje czasu przeszłego w kontekście.\n- **C** *helfe* - Präsens 1. os. l. poj. (ich helfe - JA pomagam). NIE PASUJE - Benjamin nie mówi o sobie.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna\n\nKluczowe słownictwo:\n- *helfen + Dat.* = pomagać komuś\n- *Imperativ* = tryb rozkazujący\n- *langweilig* = nudny / *mir ist langweilig* = nudzi mi się\n\nIdiom: *Hilf mir!* = pomóż mi! (popularna prośba/rozkaz).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (*hilf*)\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Tryb rozkazujący czasowników nieregularnych (e → i / ie):**\n> Czasowniki z przemianą *e → i* w 2./3. os. l. poj. tracą końcówkę -e w Imperativ du:\n> - helfen → du **hilfst** → Imperativ: **hilf**!\n> - geben → du gibst → gib!\n> - nehmen → du nimmst → nimm!\n> - lesen → du liest → lies!\n> - sehen → du siehst → sieh!\n> Czasowniki regularne zachowują tę -e: machen → mach(e)!, lernen → lern(e)!\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **hilf (Imperativ du)** | **POPRAWNA** | Tryb rozkazujący - pomóż! |\n| B | half (Präteritum) | BŁĘDNA | Czas przeszły, nie pasuje |\n| C | helfe (1.os. Präsens) | BŁĘDNA | Benjamin nie mówi o sobie |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Częsty błąd: uczeń pisze *helfe* (z -e) zamiast *hilf*. Czasowniki nieregularne z e→i tracą -e w Imperativ. *Hilf!* jest jedyną formą poprawną.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konstrukcja *jdm. helfen* (komuś pomóc) zawsze z Dativem: *mir, dir, ihm, ihr*.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *weil* (= ponieważ).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.2\n\nKontekst luki:\n\n> Benjamin hat mir schon viel kaputt gemacht, **8.2. ich keine Zeit für ihn hatte oder nicht mit ihm spielen wollte**.\n\n**Mapowanie:**\n1. Zdanie główne: *Benjamin hat mir viel kaputt gemacht* (Benjamin zniszczył mi wiele rzeczy).\n2. Zdanie podrzędne: *ich keine Zeit hatte oder nicht spielen wollte* (NIE miałam czasu / NIE chciałam się bawić).\n3. Związek logiczny: PRZYCZYNA (dlaczego niszczył? - bo siostra nie miała czasu/nie chciała się bawić).\n4. Czasownik na końcu zdania podrzędnego (*hatte, wollte*) - sygnał spójnika PODRZĘDNEGO.\n\n**Wniosek:** w lukę pasuje spójnik PRZYCZYNY = ***weil*** = **B**.\n\n## Sposób 2 - analiza spójników podrzędnych\n\n- **A** *ob* (czy) - wprowadza pytanie zależne, nie pasuje semantycznie (Benjamin nie pytał).\n- **B** *weil* (ponieważ) - PRZYCZYNA, idealnie pasuje.\n- **C** *dass* (że) - wprowadza zdanie dopełnieniowe, ale tu brakuje czasownika nadrzędnego oczekującego dopełnienia.\n\nSygnał: szyk podrzędny (Verb na końcu) = pasuje wszystko, ale semantycznie tylko *weil*.\n\n## Sposób 3 - leksyka: spójniki przyczyny\n\nKluczowe synonimy PRZYCZYNY:\n- *weil* = ponieważ (zawsze szyk podrzędny - Verb na końcu)\n- *da* = ponieważ (formalne; szyk podrzędny)\n- *denn* = bo (szyk WSPÓŁRZĘDNY - Verb na 2. pozycji)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **B** (*weil*)\n> - **0 pkt** - A, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Spójnik *weil* (ponieważ):**\n> *weil* wprowadza zdanie podrzędne przyczynowe z czasownikiem na KOŃCU:\n> *Ich gehe nicht, **weil** ich keine Zeit **habe**.* = Nie idę, bo nie mam czasu.\n> Vs. *denn* (= bo, szyk normalny): *Ich gehe nicht, **denn** ich **habe** keine Zeit.*\n> Pytanie do *weil*: *Warum?* (dlaczego?)\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | ob (czy) | BŁĘDNA | Pytanie zależne, nie pasuje sensu |\n| **B** | **weil (ponieważ)** | **POPRAWNA** | Przyczyna, szyk podrzędny |\n| C | dass (że) | BŁĘDNA | Brak czasownika nadrzędnego oczekującego *dass* |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczna pułapka - uczeń często myli *weil* (szyk końcowy) z *denn* (szyk normalny). Pamiętaj: *weil* + zdanie podrzędne z czasownikiem na KOŃCU.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *dass* potrzebuje zdania głównego z czasownikiem oczekującym dopełnienia (np. *ich denke, dass *, *er sagt, dass *). Tu brak takiego czasownika.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *sind* (= czasownik posiłkowy *sein* dla Perfekt z *gehen*).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.3\n\nKontekst luki:\n\n> Früher **8.3. Benni und ich oft auf den Spielplatz gegangen**, haben viel gebastelt und Lego gespielt.\n\n**Mapowanie:**\n1. *Früher* - DAWNIEJ (sygnał czasu przeszłego).\n2. *gegangen* - Partizip II od *gehen* (PERFEKT).\n3. Subiekt: *Benni und ich* (l. mn.) → forma w 1. os. l. mn. lub 3. os. l. mn.\n4. Brakuje: AUXILIAR (czasownik posiłkowy).\n5. *gehen* (iść) = czasownik RUCHU → Perfekt z *sein*.\n\n**Wniosek:** w lukę pasuje forma *sein* w l. mn. = ***sind*** = **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna Perfekt\n\nKonstrukcja Perfekt: **haben / sein** (Präsens) + **Partizip II** (na końcu).\n\nReguła wyboru *haben* vs *sein*:\n- *sein*: czasowniki RUCHU (gehen, fahren, kommen, fliegen, laufen) i ZMIANY STANU (werden, einschlafen, aufwachen, sterben).\n- *haben*: wszystkie inne (machen, lesen, essen, spielen, gebastelt).\n\nTu:\n- *gegangen* (od *gehen* - iść) = RUCH → *sein* → *sind* (l.mn.).\n- *haben viel gebastelt und Lego gespielt* - w tym samym zdaniu *haben gebastelt/gespielt* (*basteln* i *spielen* z *haben*).\n\n## Eliminacja\n\n- **A** *sind* - POPRAWNA (*gegangen* + *sein*).\n- **B** *haben* - BŁĘDNA (*haben gegangen* to znany błąd; *gehen* zawsze z *sein*).\n- **C** *werden* - BŁĘDNA (*werden + Inf./Partizip II* = Futur lub Passiv, nie Perfekt).\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna\n\nKluczowe czasowniki RUCHU z *sein*:\n- *gehen → ist gegangen* - iść\n- *fahren → ist gefahren* - jechać\n- *kommen → ist gekommen* - przychodzić\n- *fliegen → ist geflogen* - lecieć\n- *laufen → ist gelaufen* - biegać\n\nWyjątek: *spazieren gehen* też z *sein* (ruch).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (*sind*)\n> - **0 pkt** - B, C lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - Perfekt z *sein* dla czasowników ruchu:**\n> Wszystkie czasowniki RUCHU (zmiana miejsca) tworzą Perfekt z *sein*:\n> *Ich bin gegangen / gefahren / gekommen.*\n> Odmiana *sein* w Präsens: ich bin, du bist, er/sie/es ist, **wir sind**, ihr seid, **sie/Sie sind**.\n> Konstrukcja: *sein + Partizip II* (na końcu zdania).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| **A** | **sind** | **POPRAWNA** | *gehen* z *sein* (ruch) |\n| B | haben | BŁĘDNA | KLASYCZNY BŁĄD: *gehen* nie z *haben* |\n| C | werden | BŁĘDNA | *werden* tworzy Futur/Passiv, nie Perfekt |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Najczęstszy błąd polskich uczniów - *haben gegangen* zamiast *sind gegangen*. W polskim mówimy *poszedłem*, gdzie nie ma dwóch czasowników, więc trudno pamiętać o *sein*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W tym samym zdaniu mamy mix: *sind gegangen* (ruch) + *haben gebastelt + gespielt* (inne czynności). Każdy czasownik wybiera SWÓJ auxiliar.\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Lust* (= ochota; kolokacja: *Lust auf etwas haben* = mieć ochotę na coś).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.4\n\nKontekst luki:\n\n> Aber ich habe immer weniger **8.4. ** auf so etwas.\n\n**Mapowanie:**\n1. *immer weniger* = coraz mniej (wzrastające zmniejszanie).\n2. *auf so etwas* = na takie coś (przyimek *auf* + Akkusativ - wskazówka kolokacji).\n3. Subiekt *ich* (Sara) - wyraża brak chęci do dawnych zabaw.\n4. Kolokacja: rzeczownik + *auf + Akk.* - pasuje wyłącznie *Lust*.\n\n**Wniosek:** kolokacja *Lust auf etw. haben* = mieć ochotę na coś. W lukę pasuje ***Lust*** = **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *Glück* = szczęście / szczęśliwy traf.\n- *Glück auf etw. haben* - taka kolokacja nie istnieje. *Glück haben* = mieć szczęście (bez *auf*).\n- Nie pasuje semantycznie: Sara nie mówi, że ma coraz mniej *szczęścia*, lecz *ochoty*.\n- **B** *Streit* = kłótnia, sprzeczka.\n- *Streit auf etw. haben* - nie istnieje. *Streit haben (mit jdm.)* = kłócić się z kimś (bez *auf*).\n- Semantycznie: Sara mogłaby kłócić się z bratem, ale zdanie mówi o BRAKU OCHOTY na zabawy, nie o kłótni.\n- **C** *Lust* = ochota, chęć.\n- *Lust auf etw. (Akk.) haben* - STAŁA KOLOKACJA w języku niemieckim.\n- *Ich habe keine Lust auf Sport.* = Nie mam ochoty na sport.\n- Tu: *immer weniger Lust auf so etwas* = coraz mniejsza ochota na takie rzeczy.\n- PASUJE semantycznie i gramatycznie.\n\n## Sposób 3 - analiza leksykalna kolokacji z *Lust*\n\nKluczowe wyrażenia z *Lust*:\n- *Lust auf etw. haben* = mieć ochotę na coś (*auf + Akk.*)\n- *Lust haben zu + Inf.* = mieć ochotę coś zrobić\n- *keine Lust haben* = nie mieć ochoty\n- *immer weniger Lust haben* = mieć coraz mniejszą ochotę\n- Antonym: *Unlust* = niechęć\n\nSynonimy *Lust*:\n- *Lust* = ochota, chęć (neutralne/colloquial)\n- *Begeisterung* (f.) = entuzjazm (silniejsze)\n- *Motivation* (f.) = motywacja (neutralne)\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*Lust*)\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - kolokacja *Lust auf + Akk.*:**\n> *Lust* (f., die Lust) = ochota, chęć.\n> Odmiana: Nominativ *die Lust*, Akkusativ *die Lust*, Dativ *der Lust*.\n> Stałe wyrażenia:\n> *Lust auf etw. haben* - mieć ochotę na coś (przyimek *auf* + Akkusativ)\n> *Lust zu + Inf.* - mieć ochotę coś zrobić (bezokolicznik)\n> *Ich habe Lust auf ein Eis.* = Mam ochotę na lody.\n> *Ich habe Lust, ins Kino zu gehen.* = Mam ochotę iść do kina.\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | Glück | BŁĘDNA | *Glück haben* = mieć szczęście, ale bez *auf*; inne znaczenie |\n| B | Streit | BŁĘDNA | *Streit haben* = kłócić się, ale bez *auf*; inny kontekst |\n| **C** | **Lust** | **POPRAWNA** | *Lust auf etw. haben* - klasyczna kolokacja |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Kluczem jest przyimek *auf* po luce. W języku niemieckim *na coś mieć ochotę* to zawsze *Lust auf + Akk.*, nigdy z *Glück* ani *Streit*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Lust* to rzeczownik ŻEŃSKI (*die Lust*), mimo że nie ma typowej końcówki żeńskiej (-ung, -heit, -keit). W tej luce fleksja nie jest testowana, ale warto zapamiętać rodzaj.\n\n**8.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *mit* (kolokacja: *mit jdm./etw. (etwas) anfangen* = poradzić sobie z kimś/czymś, zacząć coś z kimś).\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.5\n\nKontekst luki:\n\n> Was soll ich **8.5. ** einem achtjährigen „Baby\" anfangen?\n\n**Mapowanie:**\n1. *Was soll ich anfangen?* - idiom: *mit etw./jdm. (et)was anfangen* = co mam zrobić z kimś/czymś; jak sobie poradzić.\n2. *einem achtjährigen Baby* = Dativ l. poj. (rodzajnik nieokreślony *einem* + przymiotnik *achtjährig-en* + rzeczownik *Baby*).\n3. Przyimki do testu: *nach, von, mit*.\n4. Idiom wymaga przyimka ***mit + Dativ***.\n\n**Wniosek:** w lukę pasuje ***mit*** = **C**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja\n\n- **A** *nach* + Dativ - znaczenia: po czymś czasowym (*nach dem Essen*), do jakiegoś miejsca (*nach Berlin*), według (*nach meiner Meinung*). Wyrażenie *nach jdm. anfangen* nie istnieje.\n- **B** *von* + Dativ - znaczenia: od kogoś/czegoś, o czymś (*von dir erzählen*). *von jdm. anfangen* w sensie idiomatycznym nie istnieje.\n- **C** *mit* + Dativ - STAŁA KOLOKACJA *mit jdm./etw. (et)was anfangen*:\n- *Was soll ich damit anfangen?* = Co mam z tym zrobić?\n- *Ich weiß nicht, was ich mit ihm anfangen soll.* = Nie wiem, co z nim począć.\n- *mit einem Baby* → *mit + Dat.* = z dzieckiem.\n\n## Sposób 3 - analiza idiomatyczna\n\nKluczowa kolokacja *anfangen*:\n- *anfangen* (trennbares Verb) = zaczynać + konteksty idiomatyczne.\n- **Idiom**: *mit jdm./etw. (et)was/nichts anfangen (können)* = wiedzieć/nie wiedzieć, co zrobić z kimś/czymś; umieć/nie umieć sobie poradzić.\n- *Ich kann mit dieser Aufgabe nichts anfangen.* = Nie wiem, co z tym zadaniem zrobić.\n- *Was soll ich mit einem Baby anfangen?* = Co mam zrobić z niemowlęciem?\n- Przyimek ZAWSZE: *mit + Dativ*.\n\nZwróć uwagę: *mit einem achtjährigen Baby* - Dativ po *mit*:\n- *ein Baby* → *einem Baby* (Dat. nieokr. neutrum)\n- przymiotnik *achtjährig* → *achtjährigen* (Dat., końcówka mieszana -en).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (*mit*)\n> - **0 pkt** - A, B lub brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - przyimek *mit* + Dativ:**\n> *mit* należy do grupy przyimków ZAWSZE z Dativem: aus, bei, mit, nach, seit, von, zu, gegenüber.\n> *mit + jdm.* = z kimś: *mit einem Freund, mit meiner Mutter, mit dem Baby*.\n> Odmiana *ein* w Dativie: maskulin *einem*, feminin *einer*, neutrum *einem*, l. mn. *-*.\n> Przymiotnik po *mit einem/einer* przyjmuje końcówkę *-en* (odmiana mieszana).\n\n## Dlaczego inne opcje są błędne\n\n| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |\n| A | nach | BŁĘDNA | *nach* = po/do/według - *nach jdm. anfangen* nie istnieje |\n| B | von | BŁĘDNA | *von* = od/o - *von jdm. anfangen* nie istnieje |\n| **C** | **mit** | **POPRAWNA** | *mit jdm. etw. anfangen* - stały idiom |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Idiom *mit jdm. anfangen* to jeden z najpopularniejszych kolokacji z *anfangen* na maturze. Zapamiętaj: zawsze *mit + Dativ*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *nach* jest bardzo częstym przyimkiem, ale z *anfangen* nie tworzy żadnego idiomatycznego połączenia - to typowa pułapka dla uczniów mylących *nach* i *mit*.","image":"img/jezyk-niemiecki-2017-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 8. (0-5)
Przeczytaj tekst. Z podanych odpowiedzi wybierz właściwą, tak aby otrzymać logiczny
i gramatycznie poprawny tekst. Zakreśl literę A, B albo C.
MEIN BRUDER
Benjamin ist vor drei Wochen acht geworden. Ich mag ihn total gern, aber er kann mich auch
wahnsinnig nerven.
„Sara, spielst du mit mir, Sara, 8.1. mir, Sara, mir ist langweilig …!“ So geht das ständig.
Ich gehe dann in mein Zimmer, mache die Tür zu und höre meine Lieblings-CD.
Benjamin hat mir schon viel kaputt gemacht, 8.2. ich keine Zeit für ihn hatte oder nicht
mit ihm spielen wollte.
Früher 8.3. Benni und ich oft auf den Spielplatz gegangen, haben viel gebastelt und Lego
gespielt. Aber ich habe immer weniger 8.4. auf so etwas. Ich will mehr Zeit für meine
eigenen Sachen haben. Benni kapiert das nicht. Ich finde, er ist jetzt alt genug, um mehr Zeit
mit seinen Freunden zu verbringen. Er liest nicht. Er denkt nur ans Spielen. Was soll ich
8.5. einem achtjährigen „Baby“ anfangen? Ich bin kein kleines Kind mehr, das auf
dem Spielplatz im Sand spielt!
nach: www.labbe.de
8.1.
A. hilf
B. half
C. helfe
8.2.
A. ob
B. weil
C. dass
8.3.
A. sind
B. haben
C. werden
8.4.
A. Glück
B. Streit
C. Lust
8.5.
A. nach
B. von
C. mit
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJN-1P

","answer_text_html":"
  1. Realizacja podpunktu polecenia przy pomocy co najmniej trzech słów/wyrażeń
\n

odnoszących się do różnych aspektów, jest uznawana za podpunkt rozwinięty, np.
 poinformuj, co zalecił Ci lekarz
Der Arzt hat mir empfohlen, dass ich inhaliere, trinke und schlafe.
 napisz, jak opiekuje się Tobą rodzina
Meine Oma gibt mir Medikamente, misst Fieber und macht Essen.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

8.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - hilf (= pomóż! - tryb rozkazujący 2. os. l. poj.).

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.1

\n

Kontekst luki:

\n
„Sara, spielst du mit mir, Sara, 8.1. mir, Sara, mir ist langweilig …!"
\n

Mapowanie:

\n
  1. Benjamin (młodszy brat, 8 lat) ZWRACA SIĘ do siostry - wielokrotne wołanie.
  2. Lista próśb: spielst du (pytanie), * mir* (rozkaz), mir ist langweilig (skarga).
  3. mir (Dat.) - komu? Sara (osoba zwracana).
  4. Czasownik helfen + Dativ = pomagać komuś.
  5. Tryb: ROZKAZUJĄCY (Benjamin PROSI/ROZKAZUJE).
\n

Wniosek: w lukę pasuje tryb rozkazujący helfen w 2. os. l. poj. (du) = hilf = A.

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna trybu rozkazującego

\n

Formy trybu rozkazującego (Imperativ) dla czasownika helfen:

\n\n

Konstrukcja: hilf + mir = pomóż mi (Dativ).

\n

Eliminacja

\n\n

Sposób 3 - analiza leksykalna

\n

Kluczowe słownictwo:

\n\n

Idiom: Hilf mir! = pomóż mi! (popularna prośba/rozkaz).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: A (hilf)
- 0 pkt - B, C lub brak odpowiedzi
- Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - Tryb rozkazujący czasowników nieregularnych (e → i / ie):
Czasowniki z przemianą e → i w 2./3. os. l. poj. tracą końcówkę -e w Imperativ du:
- helfen → du hilfst → Imperativ: hilf!
- geben → du gibst → gib!
- nehmen → du nimmst → nimm!
- lesen → du liest → lies!
- sehen → du siehst → sieh!
Czasowniki regularne zachowują tę -e: machen → mach(e)!, lernen → lern(e)!
\n

Dlaczego inne opcje są błędne

\n

| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |
| A | hilf (Imperativ du) | POPRAWNA | Tryb rozkazujący - pomóż! |
| B | half (Präteritum) | BŁĘDNA | Czas przeszły, nie pasuje |
| C | helfe (1.os. Präsens) | BŁĘDNA | Benjamin nie mówi o sobie |

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Częsty błąd: uczeń pisze helfe (z -e) zamiast hilf. Czasowniki nieregularne z e→i tracą -e w Imperativ. Hilf! jest jedyną formą poprawną.
\n
⚠️ Uwaga: Konstrukcja jdm. helfen (komuś pomóc) zawsze z Dativem: mir, dir, ihm, ihr.
\n

8.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - weil (= ponieważ).

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.2

\n

Kontekst luki:

\n
Benjamin hat mir schon viel kaputt gemacht, 8.2. ich keine Zeit für ihn hatte oder nicht mit ihm spielen wollte.
\n

Mapowanie:

\n
  1. Zdanie główne: Benjamin hat mir viel kaputt gemacht (Benjamin zniszczył mi wiele rzeczy).
  2. Zdanie podrzędne: ich keine Zeit hatte oder nicht spielen wollte (NIE miałam czasu / NIE chciałam się bawić).
  3. Związek logiczny: PRZYCZYNA (dlaczego niszczył? - bo siostra nie miała czasu/nie chciała się bawić).
  4. Czasownik na końcu zdania podrzędnego (hatte, wollte) - sygnał spójnika PODRZĘDNEGO.
\n

Wniosek: w lukę pasuje spójnik PRZYCZYNY = weil = B.

\n

Sposób 2 - analiza spójników podrzędnych

\n\n

Sygnał: szyk podrzędny (Verb na końcu) = pasuje wszystko, ale semantycznie tylko weil.

\n

Sposób 3 - leksyka: spójniki przyczyny

\n

Kluczowe synonimy PRZYCZYNY:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: B (weil)
- 0 pkt - A, C lub brak odpowiedzi
- Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - Spójnik weil (ponieważ):
weil wprowadza zdanie podrzędne przyczynowe z czasownikiem na KOŃCU:
Ich gehe nicht, weil ich keine Zeit habe. = Nie idę, bo nie mam czasu.
Vs. denn (= bo, szyk normalny): Ich gehe nicht, denn ich habe keine Zeit.
Pytanie do weil: Warum? (dlaczego?)
\n

Dlaczego inne opcje są błędne

\n

| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |
| A | ob (czy) | BŁĘDNA | Pytanie zależne, nie pasuje sensu |
| B | weil (ponieważ) | POPRAWNA | Przyczyna, szyk podrzędny |
| C | dass (że) | BŁĘDNA | Brak czasownika nadrzędnego oczekującego dass |

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Klasyczna pułapka - uczeń często myli weil (szyk końcowy) z denn (szyk normalny). Pamiętaj: weil + zdanie podrzędne z czasownikiem na KOŃCU.
\n
⚠️ Uwaga: dass potrzebuje zdania głównego z czasownikiem oczekującym dopełnienia (np. *ich denke, dass *, *er sagt, dass *). Tu brak takiego czasownika.
\n

8.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - sind (= czasownik posiłkowy sein dla Perfekt z gehen).

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.3

\n

Kontekst luki:

\n
Früher 8.3. Benni und ich oft auf den Spielplatz gegangen, haben viel gebastelt und Lego gespielt.
\n

Mapowanie:

\n
  1. Früher - DAWNIEJ (sygnał czasu przeszłego).
  2. gegangen - Partizip II od gehen (PERFEKT).
  3. Subiekt: Benni und ich (l. mn.) → forma w 1. os. l. mn. lub 3. os. l. mn.
  4. Brakuje: AUXILIAR (czasownik posiłkowy).
  5. gehen (iść) = czasownik RUCHU → Perfekt z sein.
\n

Wniosek: w lukę pasuje forma sein w l. mn. = sind = A.

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna Perfekt

\n

Konstrukcja Perfekt: haben / sein (Präsens) + Partizip II (na końcu).

\n

Reguła wyboru haben vs sein:

\n\n

Tu:

\n\n

Eliminacja

\n\n

Sposób 3 - analiza leksykalna

\n

Kluczowe czasowniki RUCHU z sein:

\n\n

Wyjątek: spazieren gehen też z sein (ruch).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: A (sind)
- 0 pkt - B, C lub brak odpowiedzi
- Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - Perfekt z sein dla czasowników ruchu:
Wszystkie czasowniki RUCHU (zmiana miejsca) tworzą Perfekt z sein:
Ich bin gegangen / gefahren / gekommen.
Odmiana sein w Präsens: ich bin, du bist, er/sie/es ist, wir sind, ihr seid, sie/Sie sind.
Konstrukcja: sein + Partizip II (na końcu zdania).
\n

Dlaczego inne opcje są błędne

\n

| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |
| A | sind | POPRAWNA | gehen z sein (ruch) |
| B | haben | BŁĘDNA | KLASYCZNY BŁĄD: gehen nie z haben |
| C | werden | BŁĘDNA | werden tworzy Futur/Passiv, nie Perfekt |

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Najczęstszy błąd polskich uczniów - haben gegangen zamiast sind gegangen. W polskim mówimy poszedłem, gdzie nie ma dwóch czasowników, więc trudno pamiętać o sein.
\n
⚠️ Uwaga: W tym samym zdaniu mamy mix: sind gegangen (ruch) + haben gebastelt + gespielt (inne czynności). Każdy czasownik wybiera SWÓJ auxiliar.
\n

8.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - Lust (= ochota; kolokacja: Lust auf etwas haben = mieć ochotę na coś).

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.4

\n

Kontekst luki:

\n
Aber ich habe immer weniger 8.4. auf so etwas.
\n

Mapowanie:

\n
  1. immer weniger = coraz mniej (wzrastające zmniejszanie).
  2. auf so etwas = na takie coś (przyimek auf + Akkusativ - wskazówka kolokacji).
  3. Subiekt ich (Sara) - wyraża brak chęci do dawnych zabaw.
  4. Kolokacja: rzeczownik + auf + Akk. - pasuje wyłącznie Lust.
\n

Wniosek: kolokacja Lust auf etw. haben = mieć ochotę na coś. W lukę pasuje Lust = C.

\n

Sposób 2 - eliminacja

\n\n

Sposób 3 - analiza leksykalna kolokacji z Lust

\n

Kluczowe wyrażenia z Lust:

\n\n

Synonimy Lust:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.4, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C (Lust)
- 0 pkt - A, B lub brak odpowiedzi
- Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - kolokacja Lust auf + Akk.:
Lust (f., die Lust) = ochota, chęć.
Odmiana: Nominativ die Lust, Akkusativ die Lust, Dativ der Lust.
Stałe wyrażenia:
Lust auf etw. haben - mieć ochotę na coś (przyimek auf + Akkusativ)
Lust zu + Inf. - mieć ochotę coś zrobić (bezokolicznik)
Ich habe Lust auf ein Eis. = Mam ochotę na lody.
Ich habe Lust, ins Kino zu gehen. = Mam ochotę iść do kina.
\n

Dlaczego inne opcje są błędne

\n

| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |
| A | Glück | BŁĘDNA | Glück haben = mieć szczęście, ale bez auf; inne znaczenie |
| B | Streit | BŁĘDNA | Streit haben = kłócić się, ale bez auf; inny kontekst |
| C | Lust | POPRAWNA | Lust auf etw. haben - klasyczna kolokacja |

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Kluczem jest przyimek auf po luce. W języku niemieckim na coś mieć ochotę to zawsze Lust auf + Akk., nigdy z Glück ani Streit.
\n
⚠️ Uwaga: Lust to rzeczownik ŻEŃSKI (die Lust), mimo że nie ma typowej końcówki żeńskiej (-ung, -heit, -keit). W tej luce fleksja nie jest testowana, ale warto zapamiętać rodzaj.
\n

8.5. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - mit (kolokacja: mit jdm./etw. (etwas) anfangen = poradzić sobie z kimś/czymś, zacząć coś z kimś).

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu luki 8.5

\n

Kontekst luki:

\n
Was soll ich 8.5. einem achtjährigen „Baby" anfangen?
\n

Mapowanie:

\n
  1. Was soll ich anfangen? - idiom: mit etw./jdm. (et)was anfangen = co mam zrobić z kimś/czymś; jak sobie poradzić.
  2. einem achtjährigen Baby = Dativ l. poj. (rodzajnik nieokreślony einem + przymiotnik achtjährig-en + rzeczownik Baby).
  3. Przyimki do testu: nach, von, mit.
  4. Idiom wymaga przyimka mit + Dativ.
\n

Wniosek: w lukę pasuje mit = C.

\n

Sposób 2 - eliminacja

\n\n

Sposób 3 - analiza idiomatyczna

\n

Kluczowa kolokacja anfangen:

\n\n

Zwróć uwagę: mit einem achtjährigen Baby - Dativ po mit:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.5, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C (mit)
- 0 pkt - A, B lub brak odpowiedzi
- Wymaganie szczegółowe: 1. Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - przyimek mit + Dativ:
mit należy do grupy przyimków ZAWSZE z Dativem: aus, bei, mit, nach, seit, von, zu, gegenüber.
mit + jdm. = z kimś: mit einem Freund, mit meiner Mutter, mit dem Baby.
Odmiana ein w Dativie: maskulin einem, feminin einer, neutrum einem, l. mn. -.
Przymiotnik po mit einem/einer przyjmuje końcówkę -en (odmiana mieszana).
\n

Dlaczego inne opcje są błędne

\n

| Opcja | Treść | Status | Typowa pułapka |
| A | nach | BŁĘDNA | nach = po/do/według - nach jdm. anfangen nie istnieje |
| B | von | BŁĘDNA | von = od/o - von jdm. anfangen nie istnieje |
| C | mit | POPRAWNA | mit jdm. etw. anfangen - stały idiom |

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Idiom mit jdm. anfangen to jeden z najpopularniejszych kolokacji z anfangen na maturze. Zapamiętaj: zawsze mit + Dativ.
\n
⚠️ Uwaga: nach jest bardzo częstym przyimkiem, ale z anfangen nie tworzy żadnego idiomatycznego połączenia - to typowa pułapka dla uczniów mylących nach i mit.
"}]}