{"id":"jezyk-niemiecki-2020-czerwiec-matura-podstawowa/zad/9","paper_id":"jezyk-niemiecki-2020-czerwiec-matura-podstawowa","number":"9","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2020,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 9. (0-5)\nW zadaniach 9.1.-9.5. wybierz wyraz, który poprawnie uzupełnia luki w obydwu\nzdaniach. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.\n9.1.\nIch bin glücklich, dass wir endlich einen neuen haben.\nGut, dass der heiß ist, weil ich das Fleisch anbraten muss.\nA. Kühlschrank\nB. Fernseher\nC. Herd\n9.2.\nDu wirst gleich sehen, es funktioniert.\nIhr müsst es machen, ihr wollt oder nicht.\nA. ob\nB. wie\nC. dass\n9.3.\nSchau mal, du stehst mir auf der Liste.\nIch nahm eine Tablette und es ging mir einer Stunde wieder besser.\nA. in\nB. mit\nC. nach\n9.4.\nGestern habe ich meinen neuen Regenschirm\nUnsere Fußballmannschaft hat wieder ein Spiel\nA. verloren\nB. gefunden\nC. abgeschlossen\n9.5.\nSag mal, stört dich eigentlich so sehr an einer Busreise?\nEntschuldigung, ist Ihr Hobby? Ich habe es nicht richtig verstanden.\nA. wie\nB. wer\nC. was\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJN-1P","answer":null,"answer_text":"9. Pospolite modyfikatory występujące przed przymiotnikiem lub przysłówkiem (np. bardzo,\ndość, trochę) oraz zaimki nie są traktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu\npolecenia.","solution":"**9.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Herd* (kuchenka) pasuje do obu zdań.\n\n## Sposób 1 - analiza obydwu zdań\n\nZdanie 1:\n\n> \"Ich bin glücklich, dass wir endlich einen neuen **Herd** haben.\"\n\n> \"Cieszę się, że mamy w końcu nową kuchenkę.\"\n\n**Wskazówki (zdanie 1):**\n- *endlich* (w końcu) - po długim oczekiwaniu kupiono nowy sprzęt AGD.\n- *einen neuen* - Akkusativ maskulin (*der Herd* = maskulin, Akk = *einen*).\n- Sens: zakup nowej kuchenki w domu.\n\nZdanie 2:\n\n> \"Gut, dass der **Herd** heiß ist, weil ich das Fleisch anbraten muss.\"\n\n> \"Dobrze, że kuchenka jest gorąca, bo muszę podsmażyć mięso.\"\n\n**Wskazówki (zdanie 2):**\n- *heiß* (gorący) - urządzenie, które się nagrzewa do gotowania.\n- *anbraten* (podsmażyć, obsmażyć) - czynność wymagająca CIEPŁA.\n- *das Fleisch* (mięso) - typowy kontekst gotowania na kuchence.\n\n**Wniosek:** *Herd* (kuchenka gazowa/elektryczna) jest urządzeniem GORĄCYM służącym do smażenia - pasuje do obu zdań. Odpowiedź: **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza eliminacyjna\n\n| Opcja | Wyraz | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Ocena |\n| A | Kühlschrank (lodówka) | *nową lodówkę* - możliwe | *gorąca lodówka, bo smażę mięso* - NIEMOŻLIWE (lodówka chłodzi) | **BŁĘDNA** |\n| B | Fernseher (telewizor) | *nowy telewizor* - możliwe | *gorący telewizor, bo smażę mięso* - NIEMOŻLIWE (telewizor nie smażyć) | **BŁĘDNA** |\n| **C** | **Herd (kuchenka)** | *nową kuchenkę* ✓ | *gorąca kuchenka, bo smażę mięso* ✓ | **POPRAWNA** |\n\n**Gramatyka:**\n- *der Herd* = maskulin → Akk: *einen neuen Herd* (zdanie 1 - Akk).\n- *der Herd* = Nom: *der Herd heiß ist* (zdanie 2 - Nom w zdaniu podrzędnym *dass*).\n- *anbraten* - czasownik rozdzielny (prefix *an-*): *Ich brate das Fleisch an*.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (Herd)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A/B lub brak\n> - Wymaganie szczegółowe: 1) Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Sprzęty domowe (AGD/RTV):**\n> *der Herd* = kuchenka (maskulin) - do gotowania, smażenia\n> *der Kühlschrank* = lodówka (maskulin) - chłodzi\n> *der Fernseher* = telewizor (maskulin) - do oglądania\n> *die Waschmaschine* = pralka (feminin)\n> *der Backofen* = piekarnik (maskulin)\n\n> **Reference - Czasownik rozdzielny *anbraten*:**\n> Prefix *an-* odłącza się: *Ich brate das Fleisch an* (Präsens).\n> Infinitiv z *zu*: *Ich muss das Fleisch anbraten* (czasownik modalny: Infinitiv na końcu, NIE rozdzielny).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Wyraz | Dlaczego nie pasuje do zdania 2 |\n| A | Kühlschrank | Lodówka jest ZIMNA - nie może być *heiß* podczas smażenia |\n| B | Fernseher | Telewizor nie ma związku ze smażeniem mięsa |\n| **C** | **Herd** | **POPRAWNA** - kuchenka nagrzewa się do smażenia |\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga:** Częsty błąd - uczeń wybiera A (*Kühlschrank*) bo zdanie 1 o zakupie AGD pasuje do lodówki. Klucz: ZAWSZE sprawdź OBA zdania - tylko *Herd* pasuje do *heiß* + *anbraten*.\n\n> **Uwaga:** Zadanie polega na znalezieniu słowa pasującego do OBYDWU zdań. Jeśli jedno zdanie pasuje, a drugie nie - to nie jest poprawna odpowiedź.\n\n**9.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *ob* (czy) pasuje do obu zdań.\n\n## Sposób 1 - analiza obydwu zdań\n\nZdanie 1:\n\n> \"Du wirst gleich sehen, **ob** es funktioniert.\"\n\n> \"Za chwilę zobaczysz, **czy** to działa.\"\n\n**Wskazówki (zdanie 1):**\n- *sehen, ob* = zobaczyć, czy (wyrażenie wątpliwości/niepewności co do wyniku).\n- *funktioniert* - Präsens, czasownik na końcu zdania podrzędnego.\n- Sens: mamy niepewność - czy zadziała? Pytanie pośrednie z *ob*.\n\nZdanie 2:\n\n> \"Ihr müsst es machen, **ob** ihr wollt oder nicht.\"\n\n> \"Musicie to zrobić, **czy** chcecie, czy nie.\"\n\n**Wskazówki (zdanie 2):**\n- *ob oder nicht* = czy czy nie - stała konstrukcja wyrażająca brak wyboru.\n- *müsst* = musicie (obowiązek), niezależnie od woli.\n- Sens: nie ma wyboru - obowiązek niezależny od chęci.\n\n**Wniosek:** *ob* = \"czy\" - w zdaniach pośrednich pytających (wątpliwość) oraz w stałej konstrukcji *ob oder nicht* (bez wyboru). Odpowiedź: **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza eliminacyjna (spójniki podrzędne)\n\n| Opcja | Spójnik | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Ocena |\n| **A** | **ob** (czy) | *zobaczyć, czy działa* ✓ | *czy chcesz, czy nie* ✓ | **POPRAWNA** |\n| B | wie (jak/kiedy) | *zobaczyć, jak to działa* - możliwe, ale pytanie jest o TAK/NIE | *jak chcesz, czy nie* - NIEMOŻLIWE gramatycznie | **BŁĘDNA** |\n| C | dass (że) | *zobaczyć, że to działa* - sugeruje pewność, nie wątpliwość | *że chcesz, czy nie* - NIEMOŻLIWE gramatycznie | **BŁĘDNA** |\n\n**Gramatyka (Nebensatz z ob):**\n- *ob* wprowadza **pytanie pośrednie (indirekter Fragesatz)** - odpowiednik TAK/NIE.\n- Schemat: *Ich weiß/sehe/frage mich, ob + + Verb (końcu)*.\n- Stała konstrukcja: *ob oder nicht* = czy czy nie.\n- Odróżnij: *ob* (czy - TAK/NIE) vs *wie* (jak - sposób) vs *dass* (że - fakt pewny).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (ob)\n> - **0 pkt** - odpowiedź B/C lub brak\n> - Wymaganie szczegółowe: 1) Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Spójniki podrzędne wprowadzające Nebensatz:**\n> *dass* (ze) - wyraża pewność lub fakt: *Ich weiß, dass er kommt.*\n> *ob* (czy) - wyraża wątpliwość, pytanie pośrednie TAK/NIE: *Ich weiß nicht, ob er kommt.*\n> *wie* (jak) - pyta o SPOSÓB lub STOPIEŃ: *Ich sehe, wie er das macht.*\n> *weil* (bo, ponieważ) - powód: *Ich bin froh, weil er kommt.*\n> We wszystkich przypadkach: **czasownik na końcu zdania podrzędnego**.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Spójnik | Dlaczego nie pasuje do obu zdań |\n| **A** | **ob** | **POPRAWNA** - pasuje do obu: pytanie pośrednie + *ob oder nicht* |\n| B | wie | W zdaniu 2 *wie ihr wollt oder nicht* jest gramatycznie niemożliwe |\n| C | dass | W zdaniu 2 *dass ihr wollt oder nicht* jest gramatycznie niemożliwe |\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga:** Częsty błąd - uczeń wybiera B (*wie*) bo zdanie 1 (*wie es funktioniert* = jak działa) wydaje się poprawne. Klucz: pytanie 1 to wątpliwość TAK/NIE (*czy zadziała*), nie pytanie o SPOSÓB (*jak działa*).\n\n> **Uwaga:** Stała konstrukcja *ob oder nicht* (czy czy nie) jest testem znajomości frazeologii. Wyucz ją jako całość: *du musst es machen, ob du willst oder nicht* = musisz to zrobić, niezależnie od swojej woli.\n\n**9.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *nach* (po, za) pasuje do obu zdań.\n\n## Sposób 1 - analiza obydwu zdań\n\nZdanie 1:\n\n> \"Schau mal, du stehst **nach** mir auf der Liste.\"\n\n> \"Patrz, stoisz **za mną** na liście (= jesteś po mnie na liście).\"\n\n**Wskazówki (zdanie 1):**\n- *nach mir* = po mnie, za mną (kolejność na liście).\n- *auf der Liste stehen* = figurować na liście.\n- *nach + Dativ* wyraża KOLEJNOŚĆ (po kimś/czymś).\n\nZdanie 2:\n\n> \"Ich nahm eine Tablette und es ging mir **nach** einer Stunde wieder besser.\"\n\n> \"Wziąłem tabletkę i **po godzinie** znowu poczułem się lepiej.\"\n\n**Wskazówki (zdanie 2):**\n- *nach einer Stunde* = po godzinie (czas, który upłynął).\n- *es geht jemandem (Dat) besser* = komuś jest lepiej.\n- *nach + Dativ* wyraża CZAS NASTĘPUJĄCY PO CZYMŚ.\n\n**Wniosek:** *nach + Dativ* ma dwa kluczowe znaczenia: (1) kolejność - *nach mir* = po mnie; (2) czas - *nach einer Stunde* = po godzinie. Odpowiedź: **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza eliminacyjna przyimków\n\n| Opcja | Przyimek | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Ocena |\n| A | in | *in mir auf der Liste* - BRAK SENSU | *in einer Stunde* = w ciągu godziny / za godzinę - możliwe, ale zdanie 1 wyklucza | **BŁĘDNA** |\n| B | mit | *mit mir auf der Liste* = razem ze mną na liście - zmienia sens | *mit einer Stunde* - BRAK SENSU | **BŁĘDNA** |\n| **C** | **nach** | *nach mir* = po mnie (kolejność) ✓ | *nach einer Stunde* = po godzinie ✓ | **POPRAWNA** |\n\n**Gramatyka:**\n- *nach* rządzi zawsze **Dativem**: *nach mir* (Dat zaimka), *nach einer Stunde* (Dat fem: *eine Stunde* → *einer Stunde*).\n- *nach* wieloznaczne: (1) kierunek do miast/krajów: *nach Berlin*; (2) czas: *nach dem Essen*; (3) kolejność: *nach mir*; (4) wg: *nach meiner Meinung*.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (nach)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A/B lub brak\n> - Wymaganie szczegółowe: 1) Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Przyimek *nach* + Dativ (cztery znaczenia):**\n> 1. Kierunek: *nach Berlin, nach Deutschland, nach Hause* (miasta, kraje bez rodzajnika)\n> 2. Czas (po): *nach dem Essen* (po jedzeniu), *nach einer Stunde* (po godzinie)\n> 3. Kolejność: *nach ihm* (po nim), *nach mir* (po mnie)\n> 4. Wedlug: *nach meiner Meinung* (moim zdaniem), *nach dem Rezept* (wg przepisu)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi sa bledne\n\n| Opcja | Przyimek | Dlaczego nie pasuje do obu zdań |\n| A | in | *in mir* nie istnieje w tym kontekście; *in einer Stunde* znaczy *za godzinę* (przyszłość), a nie *po godzinie* |\n| B | mit | *mit mir* = ze mną (razem), ale sens zdania 1 wymaga KOLEJNOŚCI, nie towarzyszenia; *mit einer Stunde* jest błędne |\n| **C** | **nach** | **POPRAWNA** - kolejność (zdanie 1) + czas po (zdanie 2) |\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga:** Częsty błąd - uczeń myli A (*in einer Stunde* = za godzinę) z C (*nach einer Stunde* = po godzinie). *In einer Stunde* to przyszłość (\"za godzinę coś się stanie\"), a *nach einer Stunde* to czas, który upłynął (\"godzinę po wzięciu tabletki\").\n\n> **Uwaga:** *nach mir* = po mnie (w kolejności na liście, w kolejce). Odróżnij: *vor mir* = przede mną, *nach mir* = za mną/po mnie, *neben mir* = obok mnie.\n\n**9.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *verloren* (Partizip II od *verlieren*: zgubić / przegrać) pasuje do obu zdań.\n\n## Sposób 1 - analiza obydwu zdań\n\nZdanie 1:\n\n> \"Gestern habe ich meinen neuen Regenschirm **verloren**.\"\n\n> \"Wczoraj **zgubiłem** mój nowy parasol.\"\n\n**Wskazówki (zdanie 1):**\n- *Regenschirm* (parasol) - przedmiot, który można ZGUBIC.\n- *meinen neuen* - Akkusativ maskulin (den Regenschirm).\n- *verlieren* w znaczeniu *zgubic* (stracic coś z nieuwagi).\n\nZdanie 2:\n\n> \"Unsere Fußballmannschaft hat wieder ein Spiel **verloren**.\"\n\n> \"Nasza drużyna piłkarska znowu **przegrała** mecz.\"\n\n**Wskazówki (zdanie 2):**\n- *Fußballmannschaft* (drużyna piłkarska) - kontekst sportowy.\n- *ein Spiel* (mecz) - przedmiot w Akkusativie.\n- *verlieren* w znaczeniu *przegrać* (mecz, rozgrywkę).\n- *wieder* (znowu) - sygnał powtarzającej się porażki.\n\n**Wniosek:** *verlieren* ma dwa znaczenia: (1) zgubić przedmiot, (2) przegrać w sporcie. Partizip II = *verloren*. Odpowiedź: **A**.\n\n## Sposób 2 - analiza eliminacyjna (Partizip II)\n\n| Opcja | Partizip II | Od | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Ocena |\n| **A** | **verloren** | verlieren (zgubic/przegrac) | *parasol zgubiony* ✓ | *mecz przegrany* ✓ | **POPRAWNA** |\n| B | gefunden | finden (znalezc) | *parasol znaleziony* - logicznie odwrotnie | *mecz znaleziony* - BRAK SENSU | **BŁĘDNA** |\n| C | abgeschlossen | abschliessen (zamknac/zawrzec) | *parasol zamkniety* - BRAK SENSU | *mecz zawarty/zamkniety* - BRAK SENSU | **BŁĘDNA** |\n\n**Gramatyka Partizip II:**\n- *verlieren* (nieregularny, silny): verlier- → **verlor** (Präteritum) → **verloren** (Partizip II).\n- Perfekt z *haben*: *ich habe verloren*, *hat verloren*.\n- *verlieren* pasuje zarówno do kontekstu RZECZY jak i SPORTU.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **A** (verloren)\n> - **0 pkt** - odpowiedź B/C lub brak\n> - Wymaganie szczegółowe: 1) Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Czasownik *verlieren* (nieregularny):**\n> Infinitiv: *verlieren*\n> Präteritum: *verlor*\n> Partizip II: *verloren*\n> Perfekt: *haben + verloren* (nie sein, bo brak ruchu/zmiany stanu)\n> Znaczenia: (1) *etwas verlieren* = zgubic coś; (2) *ein Spiel/Match verlieren* = przegrac mecz.\n\n> **Reference - Odróżnienie czasowników zgubic/znalezc:**\n> *verlieren* = zgubic, przegrac (Gegenteil von *gewinnen* i *finden*)\n> *finden* = znalezc: *ich habe es gefunden*\n> *gewinnen* = wygrać: Gegenteil von *verlieren* w sporcie\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Partizip II | Dlaczego nie pasuje |\n| **A** | **verloren** | **POPRAWNA** - zgubic (parasol) + przegrac (mecz) |\n| B | gefunden | Przeciwieństwo: znalezc ≠ zgubic; *ein Spiel finden* BRAK SENSU |\n| C | abgeschlossen | *den Regenschirm abschliessen* - parasol nie da się zamknac; *ein Spiel abschliessen* BRAK SENSU |\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga:** Częsty blad - uczeń wybiera B (*gefunden*) bo zdanie 1 mówi o *nowym* parasolu (zamiast logicznego ciągu *zgubił nowy*). Klucz: CAŁE zdanie - *zagubiłem swój nowy parasol* = naturalne nieszczęście, a nie paradoks.\n\n> **Uwaga:** *verlieren* jako czasownik dwuznaczny to klasyczna pułapka maturalna: w sporcie = przegrac, w życiu codziennym = zgubic. Pamiętaj OBA znaczenia.\n\n**9.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *was* (co) pasuje do obu zdań.\n\n## Sposób 1 - analiza obydwu zdań\n\nZdanie 1:\n\n> \"Sag mal, **was** stört dich eigentlich so sehr an einer Busreise?\"\n\n> \"Powiedz mi, **co** właściwie tak bardzo przeszkadza ci w podróży autobusowej?\"\n\n**Wskazówki (zdanie 1):**\n- *stören* (przeszkadzać) - czasownik rządzący Akkusativem osoby: *stört dich* (cię w Akk).\n- Pytanie o PRZYCZYNĘ IRYTACJI - pytamy: co konkretnie przeszkadza?\n- Podmiot zdania = *was* (RZECZ / CZYNNOŚĆ - Nominativ).\n\nZdanie 2:\n\n> \"Entschuldigung, **was** ist Ihr Hobby? Ich habe es nicht richtig verstanden.\"\n\n> \"Przepraszam, **co** jest pana/pani hobby? Nie zrozumiałem/am dobrze.\"\n\n**Wskazówki (zdanie 2):**\n- Pytanie o PRZEDMIOT/CZYNNOŚĆ będącą hobby.\n- *Ihr* (duże I) = forma grzecznościowa (Sie).\n- *nicht richtig verstanden* - prośba o powtórzenie.\n- Podmiot = *was* (co - pytanie o RZECZ, nie OSOBĘ).\n\n**Wniosek:** *was* = co - pyta o RZECZY, CZYNNOŚCI lub POJĘCIA (nie o osoby). Odpowiedź: **C**.\n\n## Sposób 2 - analiza eliminacyjna zaimków pytajnych\n\n| Opcja | Zaimek | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Ocena |\n| A | wie (jak) | *jak cię to irytuje* - pyta o SPOSÓB, nie PRZEDMIOT irytacji | *jak jest pana hobby* - BRAK SENSU | **BŁEDNA** |\n| B | wer (kto) | *kto cię irytuje w podróży* - zmienia sens na OSOBĘ | *kto jest pana hobby* - BRAK SENSU | **BŁEDNA** |\n| **C** | **was (co)** | *co cię irytuje* ✓ | *co jest twoim hobby* ✓ | **POPRAWNA** |\n\n**Gramatyka zaimków pytajnych:**\n- *was* - o RZECZACH i POJĘCIACH (podmiot lub dopełnienie): *Was ist das? Was machst du?*\n- *wer* - o OSOBACH (kto): odmieniany przez przypadki: *wer (Nom), wen (Akk), wem (Dat), wessen (Gen)*.\n- *wie* - o SPOSOBIE lub JAKOŚCI (jak, jaki).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.5, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź: **C** (was)\n> - **0 pkt** - odpowiedź A/B lub brak\n> - Wymaganie szczegółowe: 1) Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.\n\n## Reference gramatyczny\n\n> **Reference - Zaimki pytajne (Fragewörter):**\n> *was* (co) - pytanie o RZECZY i POJECIA: *Was ist dein Hobby? Was liest du?*\n> *wer* (kto) - pytanie o OSOBY (Nom): *Wer kommt?*; odmiany: *wen* (Akk), *wem* (Dat)\n> *wie* (jak) - pytanie o SPOSÓB, STAN: *Wie geht es dir? Wie alt bist du?*\n> *wo* (gdzie) - pytanie o MIEJSCE: *Wo bist du?*\n> *wohin* (dokąd) vs *woher* (skąd) - ruch.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Zaimek | Dlaczego nie pasuje do obu zdań |\n| A | wie | *wie stört dich* = w jaki sposób irytuje - nie pyta o PRZEDMIOT; *wie ist Ihr Hobby* = BRAK SENSU |\n| B | wer | *wer stört dich* = KTO irytuje (OSOBA) - nie pyta o RZECZ; *wer ist Ihr Hobby* = BRAK SENSU |\n| **C** | **was** | **POPRAWNA** - pyta o PRZEDMIOT irytacji + PRZEDMIOT hobby |\n\n## Typowe pułapki\n\n> **Uwaga:** Częsty blad - uczeń wybiera B (*wer*) bo pierwsze zdanie mówi o podróży autobusowej i myśli, że pyta o współpasażerów. Klucz: *stören* = przeszkadzać - pyta o CZYNNOŚĆ lub RZECZ, nie osobę.\n\n> **Uwaga:** Odróżnij *was* od *wie*: *Was ist Ihr Hobby?* = co jest twoim hobby (pytanie o DEFINICJĘ); *Wie ist Ihr Hobby?* = jaki jest twój talent (jakość) - to INNE pytanie.","image":"img/jezyk-niemiecki-2020-czerwiec-matura-podstawowa/zad-9.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · czerwiec 2020 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 9. (0-5)
W zadaniach 9.1.-9.5. wybierz wyraz, który poprawnie uzupełnia luki w obydwu
zdaniach. Zakreśl jedną z liter: A, B albo C.
9.1.
Ich bin glücklich, dass wir endlich einen neuen haben.
Gut, dass der heiß ist, weil ich das Fleisch anbraten muss.
A. Kühlschrank
B. Fernseher
C. Herd
9.2.
Du wirst gleich sehen, es funktioniert.
Ihr müsst es machen, ihr wollt oder nicht.
A. ob
B. wie
C. dass
9.3.
Schau mal, du stehst mir auf der Liste.
Ich nahm eine Tablette und es ging mir einer Stunde wieder besser.
A. in
B. mit
C. nach
9.4.
Gestern habe ich meinen neuen Regenschirm
Unsere Fußballmannschaft hat wieder ein Spiel
A. verloren
B. gefunden
C. abgeschlossen
9.5.
Sag mal, stört dich eigentlich so sehr an einer Busreise?
Entschuldigung, ist Ihr Hobby? Ich habe es nicht richtig verstanden.
A. wie
B. wer
C. was
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJN-1P

","answer_text_html":"
  1. Pospolite modyfikatory występujące przed przymiotnikiem lub przysłówkiem (np. bardzo,
\n

dość, trochę) oraz zaimki nie są traktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu
polecenia.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

9.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - Herd (kuchenka) pasuje do obu zdań.

\n

Sposób 1 - analiza obydwu zdań

\n

Zdanie 1:

\n
"Ich bin glücklich, dass wir endlich einen neuen Herd haben."
\n
"Cieszę się, że mamy w końcu nową kuchenkę."
\n

Wskazówki (zdanie 1):

\n\n

Zdanie 2:

\n
"Gut, dass der Herd heiß ist, weil ich das Fleisch anbraten muss."
\n
"Dobrze, że kuchenka jest gorąca, bo muszę podsmażyć mięso."
\n

Wskazówki (zdanie 2):

\n\n

Wniosek: Herd (kuchenka gazowa/elektryczna) jest urządzeniem GORĄCYM służącym do smażenia - pasuje do obu zdań. Odpowiedź: C.

\n

Sposób 2 - analiza eliminacyjna

\n

| Opcja | Wyraz | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Ocena |
| A | Kühlschrank (lodówka) | nową lodówkę - możliwe | gorąca lodówka, bo smażę mięso - NIEMOŻLIWE (lodówka chłodzi) | BŁĘDNA |
| B | Fernseher (telewizor) | nowy telewizor - możliwe | gorący telewizor, bo smażę mięso - NIEMOŻLIWE (telewizor nie smażyć) | BŁĘDNA |
| C | Herd (kuchenka) | nową kuchenkę ✓ | gorąca kuchenka, bo smażę mięso ✓ | POPRAWNA |

\n

Gramatyka:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C (Herd)
- 0 pkt - odpowiedź A/B lub brak
- Wymaganie szczegółowe: 1) Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Sprzęty domowe (AGD/RTV):
der Herd = kuchenka (maskulin) - do gotowania, smażenia
der Kühlschrank = lodówka (maskulin) - chłodzi
der Fernseher = telewizor (maskulin) - do oglądania
die Waschmaschine = pralka (feminin)
der Backofen = piekarnik (maskulin)
\n
Reference - Czasownik rozdzielny anbraten:
Prefix an- odłącza się: Ich brate das Fleisch an (Präsens).
Infinitiv z zu: Ich muss das Fleisch anbraten (czasownik modalny: Infinitiv na końcu, NIE rozdzielny).
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Wyraz | Dlaczego nie pasuje do zdania 2 |
| A | Kühlschrank | Lodówka jest ZIMNA - nie może być heiß podczas smażenia |
| B | Fernseher | Telewizor nie ma związku ze smażeniem mięsa |
| C | Herd | POPRAWNA - kuchenka nagrzewa się do smażenia |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Częsty błąd - uczeń wybiera A (Kühlschrank) bo zdanie 1 o zakupie AGD pasuje do lodówki. Klucz: ZAWSZE sprawdź OBA zdania - tylko Herd pasuje do heiß + anbraten.
\n
Uwaga: Zadanie polega na znalezieniu słowa pasującego do OBYDWU zdań. Jeśli jedno zdanie pasuje, a drugie nie - to nie jest poprawna odpowiedź.
\n

9.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - ob (czy) pasuje do obu zdań.

\n

Sposób 1 - analiza obydwu zdań

\n

Zdanie 1:

\n
"Du wirst gleich sehen, ob es funktioniert."
\n
"Za chwilę zobaczysz, czy to działa."
\n

Wskazówki (zdanie 1):

\n\n

Zdanie 2:

\n
"Ihr müsst es machen, ob ihr wollt oder nicht."
\n
"Musicie to zrobić, czy chcecie, czy nie."
\n

Wskazówki (zdanie 2):

\n\n

Wniosek: ob = "czy" - w zdaniach pośrednich pytających (wątpliwość) oraz w stałej konstrukcji ob oder nicht (bez wyboru). Odpowiedź: A.

\n

Sposób 2 - analiza eliminacyjna (spójniki podrzędne)

\n

| Opcja | Spójnik | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Ocena |
| A | ob (czy) | zobaczyć, czy działa ✓ | czy chcesz, czy nie ✓ | POPRAWNA |
| B | wie (jak/kiedy) | zobaczyć, jak to działa - możliwe, ale pytanie jest o TAK/NIE | jak chcesz, czy nie - NIEMOŻLIWE gramatycznie | BŁĘDNA |
| C | dass (że) | zobaczyć, że to działa - sugeruje pewność, nie wątpliwość | że chcesz, czy nie - NIEMOŻLIWE gramatycznie | BŁĘDNA |

\n

Gramatyka (Nebensatz z ob):

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: A (ob)
- 0 pkt - odpowiedź B/C lub brak
- Wymaganie szczegółowe: 1) Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Spójniki podrzędne wprowadzające Nebensatz:
dass (ze) - wyraża pewność lub fakt: Ich weiß, dass er kommt.
ob (czy) - wyraża wątpliwość, pytanie pośrednie TAK/NIE: Ich weiß nicht, ob er kommt.
wie (jak) - pyta o SPOSÓB lub STOPIEŃ: Ich sehe, wie er das macht.
weil (bo, ponieważ) - powód: Ich bin froh, weil er kommt.
We wszystkich przypadkach: czasownik na końcu zdania podrzędnego.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Spójnik | Dlaczego nie pasuje do obu zdań |
| A | ob | POPRAWNA - pasuje do obu: pytanie pośrednie + ob oder nicht |
| B | wie | W zdaniu 2 wie ihr wollt oder nicht jest gramatycznie niemożliwe |
| C | dass | W zdaniu 2 dass ihr wollt oder nicht jest gramatycznie niemożliwe |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Częsty błąd - uczeń wybiera B (wie) bo zdanie 1 (wie es funktioniert = jak działa) wydaje się poprawne. Klucz: pytanie 1 to wątpliwość TAK/NIE (czy zadziała), nie pytanie o SPOSÓB (jak działa).
\n
Uwaga: Stała konstrukcja ob oder nicht (czy czy nie) jest testem znajomości frazeologii. Wyucz ją jako całość: du musst es machen, ob du willst oder nicht = musisz to zrobić, niezależnie od swojej woli.
\n

9.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - nach (po, za) pasuje do obu zdań.

\n

Sposób 1 - analiza obydwu zdań

\n

Zdanie 1:

\n
"Schau mal, du stehst nach mir auf der Liste."
\n
"Patrz, stoisz za mną na liście (= jesteś po mnie na liście)."
\n

Wskazówki (zdanie 1):

\n\n

Zdanie 2:

\n
"Ich nahm eine Tablette und es ging mir nach einer Stunde wieder besser."
\n
"Wziąłem tabletkę i po godzinie znowu poczułem się lepiej."
\n

Wskazówki (zdanie 2):

\n\n

Wniosek: nach + Dativ ma dwa kluczowe znaczenia: (1) kolejność - nach mir = po mnie; (2) czas - nach einer Stunde = po godzinie. Odpowiedź: C.

\n

Sposób 2 - analiza eliminacyjna przyimków

\n

| Opcja | Przyimek | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Ocena |
| A | in | in mir auf der Liste - BRAK SENSU | in einer Stunde = w ciągu godziny / za godzinę - możliwe, ale zdanie 1 wyklucza | BŁĘDNA |
| B | mit | mit mir auf der Liste = razem ze mną na liście - zmienia sens | mit einer Stunde - BRAK SENSU | BŁĘDNA |
| C | nach | nach mir = po mnie (kolejność) ✓ | nach einer Stunde = po godzinie ✓ | POPRAWNA |

\n

Gramatyka:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C (nach)
- 0 pkt - odpowiedź A/B lub brak
- Wymaganie szczegółowe: 1) Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Przyimek nach + Dativ (cztery znaczenia):
1. Kierunek: nach Berlin, nach Deutschland, nach Hause (miasta, kraje bez rodzajnika)
2. Czas (po): nach dem Essen (po jedzeniu), nach einer Stunde (po godzinie)
3. Kolejność: nach ihm (po nim), nach mir (po mnie)
4. Wedlug: nach meiner Meinung (moim zdaniem), nach dem Rezept (wg przepisu)
\n

Dlaczego inne odpowiedzi sa bledne

\n

| Opcja | Przyimek | Dlaczego nie pasuje do obu zdań |
| A | in | in mir nie istnieje w tym kontekście; in einer Stunde znaczy za godzinę (przyszłość), a nie po godzinie |
| B | mit | mit mir = ze mną (razem), ale sens zdania 1 wymaga KOLEJNOŚCI, nie towarzyszenia; mit einer Stunde jest błędne |
| C | nach | POPRAWNA - kolejność (zdanie 1) + czas po (zdanie 2) |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Częsty błąd - uczeń myli A (in einer Stunde = za godzinę) z C (nach einer Stunde = po godzinie). In einer Stunde to przyszłość ("za godzinę coś się stanie"), a nach einer Stunde to czas, który upłynął ("godzinę po wzięciu tabletki").
\n
Uwaga: nach mir = po mnie (w kolejności na liście, w kolejce). Odróżnij: vor mir = przede mną, nach mir = za mną/po mnie, neben mir = obok mnie.
\n

9.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - verloren (Partizip II od verlieren: zgubić / przegrać) pasuje do obu zdań.

\n

Sposób 1 - analiza obydwu zdań

\n

Zdanie 1:

\n
"Gestern habe ich meinen neuen Regenschirm verloren."
\n
"Wczoraj zgubiłem mój nowy parasol."
\n

Wskazówki (zdanie 1):

\n\n

Zdanie 2:

\n
"Unsere Fußballmannschaft hat wieder ein Spiel verloren."
\n
"Nasza drużyna piłkarska znowu przegrała mecz."
\n

Wskazówki (zdanie 2):

\n\n

Wniosek: verlieren ma dwa znaczenia: (1) zgubić przedmiot, (2) przegrać w sporcie. Partizip II = verloren. Odpowiedź: A.

\n

Sposób 2 - analiza eliminacyjna (Partizip II)

\n

| Opcja | Partizip II | Od | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Ocena |
| A | verloren | verlieren (zgubic/przegrac) | parasol zgubiony ✓ | mecz przegrany ✓ | POPRAWNA |
| B | gefunden | finden (znalezc) | parasol znaleziony - logicznie odwrotnie | mecz znaleziony - BRAK SENSU | BŁĘDNA |
| C | abgeschlossen | abschliessen (zamknac/zawrzec) | parasol zamkniety - BRAK SENSU | mecz zawarty/zamkniety - BRAK SENSU | BŁĘDNA |

\n

Gramatyka Partizip II:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.4, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: A (verloren)
- 0 pkt - odpowiedź B/C lub brak
- Wymaganie szczegółowe: 1) Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Czasownik verlieren (nieregularny):
Infinitiv: verlieren
Präteritum: verlor
Partizip II: verloren
Perfekt: haben + verloren (nie sein, bo brak ruchu/zmiany stanu)
Znaczenia: (1) etwas verlieren = zgubic coś; (2) ein Spiel/Match verlieren = przegrac mecz.
\n
Reference - Odróżnienie czasowników zgubic/znalezc:
verlieren = zgubic, przegrac (Gegenteil von gewinnen i finden)
finden = znalezc: ich habe es gefunden
gewinnen = wygrać: Gegenteil von verlieren w sporcie
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Partizip II | Dlaczego nie pasuje |
| A | verloren | POPRAWNA - zgubic (parasol) + przegrac (mecz) |
| B | gefunden | Przeciwieństwo: znalezc ≠ zgubic; ein Spiel finden BRAK SENSU |
| C | abgeschlossen | den Regenschirm abschliessen - parasol nie da się zamknac; ein Spiel abschliessen BRAK SENSU |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Częsty blad - uczeń wybiera B (gefunden) bo zdanie 1 mówi o nowym parasolu (zamiast logicznego ciągu zgubił nowy). Klucz: CAŁE zdanie - zagubiłem swój nowy parasol = naturalne nieszczęście, a nie paradoks.
\n
Uwaga: verlieren jako czasownik dwuznaczny to klasyczna pułapka maturalna: w sporcie = przegrac, w życiu codziennym = zgubic. Pamiętaj OBA znaczenia.
\n

9.5. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - was (co) pasuje do obu zdań.

\n

Sposób 1 - analiza obydwu zdań

\n

Zdanie 1:

\n
"Sag mal, was stört dich eigentlich so sehr an einer Busreise?"
\n
"Powiedz mi, co właściwie tak bardzo przeszkadza ci w podróży autobusowej?"
\n

Wskazówki (zdanie 1):

\n\n

Zdanie 2:

\n
"Entschuldigung, was ist Ihr Hobby? Ich habe es nicht richtig verstanden."
\n
"Przepraszam, co jest pana/pani hobby? Nie zrozumiałem/am dobrze."
\n

Wskazówki (zdanie 2):

\n\n

Wniosek: was = co - pyta o RZECZY, CZYNNOŚCI lub POJĘCIA (nie o osoby). Odpowiedź: C.

\n

Sposób 2 - analiza eliminacyjna zaimków pytajnych

\n

| Opcja | Zaimek | Zdanie 1 | Zdanie 2 | Ocena |
| A | wie (jak) | jak cię to irytuje - pyta o SPOSÓB, nie PRZEDMIOT irytacji | jak jest pana hobby - BRAK SENSU | BŁEDNA |
| B | wer (kto) | kto cię irytuje w podróży - zmienia sens na OSOBĘ | kto jest pana hobby - BRAK SENSU | BŁEDNA |
| C | was (co) | co cię irytuje ✓ | co jest twoim hobby ✓ | POPRAWNA |

\n

Gramatyka zaimków pytajnych:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 9.5, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź: C (was)
- 0 pkt - odpowiedź A/B lub brak
- Wymaganie szczegółowe: 1) Zdający posługuje się w miarę rozwiniętym zasobem środków językowych.
\n

Reference gramatyczny

\n
Reference - Zaimki pytajne (Fragewörter):
was (co) - pytanie o RZECZY i POJECIA: Was ist dein Hobby? Was liest du?
wer (kto) - pytanie o OSOBY (Nom): Wer kommt?; odmiany: wen (Akk), wem (Dat)
wie (jak) - pytanie o SPOSÓB, STAN: Wie geht es dir? Wie alt bist du?
wo (gdzie) - pytanie o MIEJSCE: Wo bist du?
wohin (dokąd) vs woher (skąd) - ruch.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Zaimek | Dlaczego nie pasuje do obu zdań |
| A | wie | wie stört dich = w jaki sposób irytuje - nie pyta o PRZEDMIOT; wie ist Ihr Hobby = BRAK SENSU |
| B | wer | wer stört dich = KTO irytuje (OSOBA) - nie pyta o RZECZ; wer ist Ihr Hobby = BRAK SENSU |
| C | was | POPRAWNA - pyta o PRZEDMIOT irytacji + PRZEDMIOT hobby |

\n

Typowe pułapki

\n
Uwaga: Częsty blad - uczeń wybiera B (wer) bo pierwsze zdanie mówi o podróży autobusowej i myśli, że pyta o współpasażerów. Klucz: stören = przeszkadzać - pyta o CZYNNOŚĆ lub RZECZ, nie osobę.
\n
Uwaga: Odróżnij was od wie: Was ist Ihr Hobby? = co jest twoim hobby (pytanie o DEFINICJĘ); Wie ist Ihr Hobby? = jaki jest twój talent (jakość) - to INNE pytanie.
"}]}