{"id":"jezyk-niemiecki-2023-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-niemiecki-2023-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-3)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij go, wpisując w każdą lukę (10.1.-10.3.) jeden wyraz z ramki\nw odpowiedniej formie, tak aby powstał spójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna\npoprawność gramatyczna i ortograficzna wpisywanych wyrazów.\nUwaga: dwa wyrazy zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej luki.\nmein\nUmzug\nneu\nkönnen\nmachen\nNEUE NACHBARN WILLKOMMEN HEISSEN\nWenn sich ein 10.1. Nachbar nicht von allein vorstellt, muss\nkeine böse Absicht dahinter stecken. Vielleicht hat er gerade großen Stress oder er hat\nvielleicht schon bei Ihnen geklingelt, als Sie gerade nicht zu Hause waren.\nNach 10.2. Erfahrung hat eine freundliche und lockere\nBeziehung zu den Nachbarn nur positive Seiten. Aus einem „Treppengespräch“\n10.3. sich sogar eine Freundschaft entwickeln. Wenn es\nIhnen also wichtig ist, Ihren Nachbarn willkommen zu heißen, dann klingeln Sie einfach zu\neiner günstigen Zeit und stellen Sie sich kurz vor. Und bitte: Das Lächeln nicht vergessen.\nNa podstawie: www.conflict-manager.com\nMJNP-P0-100","answer":null,"answer_text":"10. Realizację poszczególnych podpunktów polecenia ocenia się w całej wypowiedzi;\nodniesienia do tego samego podpunktu polecenia mogą wystąpić w różnych częściach\npracy.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**neuer**\n\nPełne zdanie: *\"Wenn sich ein **neuer** Nachbar nicht von allein vorstellt \"*\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna\nWyraz z ramki: **neu** (nowy) - przymiotnik.\nKontekst: *\"ein Nachbar\"* (jakiś sąsiad).\n\nKluczowe ustalenia:\n- **der Nachbar** = sąsiad (rodzaj **męski**)\n- **ein** = rodzajnik nieokreślony, **Nominativ masc.**\n- Pozycja: **podmiot zdania podrzędnego** (sich vorstellt → Nominativ)\n\nOdmiana przymiotnika po *ein* + Nom. masc. → końcówka **-er**.\n\n**Forma:** *ein neu**er** Nachbar* (jakiś nowy sąsiad).\n\n## Sposób 2 - tabela odmiany przymiotników (mieszana)\nPo *ein* (rodzajnik nieokreślony) - **odmiana mieszana**:\n\n| Przypadek | M | F | N |\n| Nom | ein neu**er** Nachbar | eine neu**e** Frau | ein neu**es** Buch |\n| Akk | einen neu**en** Nachbarn | eine neu**e** Frau | ein neu**es** Buch |\n| Dat | einem neu**en** Nachbarn | einer neu**en** Frau | einem neu**en** Buch |\n| Gen | eines neu**en** Nachbarn | einer neu**en** Frau | eines neu**en** Buches |\n\nTutaj: **Nominativ Maskulin → neuer**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **neuer**\n> - **WYKLUCZONE:** neue, neues, neuen, neu (brak końcówki) - wszystkie złe formy\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.1)** Zdający posługuje się środkami językowymi.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - odmiana przymiotników po ein/eine/ein (mieszana):**\n> Nom: ein**er** / ein**e** / ein**es**\n> Akk: ein**en** / ein**e** / ein**es**\n> Dat/Gen: ein**en** dla wszystkich rodzajów\n>\n> 📖 **Reference - rzeczownik \"der Nachbar\":**\n> *der Nachbar* - N-deklination (słaba): w Akk/Dat/Gen lp. → *den Nachbarn, dem Nachbarn, des Nachbarn*. W Nominativie lp. → *der Nachbar* (bez końcówki).\n>\n> 📖 **Reference - funkcja podmiotu w zdaniu \"wenn-\":**\n> *Wenn sich **ein neuer Nachbar** nicht vorstellt * - *ein neuer Nachbar* w **Nominativie** jako podmiot zdania podrzędnego.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Po rodzajniku **ein** (nieokreślonym) odmiana przymiotnika jest **MIESZANA** - końcówki różnią się od odmiany słabej (po *der*). W Nom. masc. → *-er*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: po *der* byłoby *der **neue** Nachbar* (słaba odmiana, *-e*). Tutaj jest *ein* → mieszana, *-er*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik refleksywny **sich vorstellen** (przedstawiać się) - rozdzielnie złożony: *Er stellt sich vor.* Tutaj w zdaniu *\"sich nicht von allein vorstellt\"* czasownik na końcu (zdanie podrzędne).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE wymaga **pełnej poprawności gramatycznej** - *neue* lub *neuen* nie zostaną zaakceptowane jako poprawne.\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**meiner**\n\nPełne zdanie: *\"Nach **meiner** Erfahrung hat eine freundliche und lockere Beziehung zu den Nachbarn nur positive Seiten.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna\nWyraz z ramki: **mein** (mój / moja / moje) - zaimek dzierżawczy.\nKontekst: *\"Nach Erfahrung \"* (Z mojego doświadczenia ).\n\nKluczowe ustalenia:\n- **die Erfahrung** = doświadczenie (rodzaj **żeński**)\n- Przyimek **nach** = po, według - **wymaga Dativu**\n- Pozycja: Dativ Singular Femininum\n\nOdmiana zaimka dzierżawczego po Dat. fem. → końcówka **-er**.\n\n**Forma:** *nach **meiner** Erfahrung* (z mojego doświadczenia).\n\n## Sposób 2 - tabela odmiany zaimków dzierżawczych\nZaimki dzierżawcze odmieniają się jak **ein/eine/ein**:\n\n| Przypadek | M | F | N | Pl |\n| Nom | mein | meine | mein | meine |\n| Akk | meinen | meine | mein | meine |\n| **Dat** | meinem | **meiner** | meinem | meinen |\n| Gen | meines | meiner | meines | meiner |\n\nTutaj: **Dativ Femininum → meiner**.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **meiner**\n> - **WYKLUCZONE:** meine, mein, meinen, meinem, meines\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.1)** Zdający posługuje się środkami językowymi.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - przyimek \"nach\" + Dat:**\n> *nach* wymaga zawsze Dativu:\n> - czasowo: *nach dem Mittagessen* (po obiedzie)\n> - przestrzennie z miastami/krajami: *nach Berlin* (do Berlina) - bez rodzajnika\n> - opiniowo: *nach **meiner** Meinung / nach **meiner** Erfahrung* (z mojego zdania / doświadczenia)\n>\n> 📖 **Reference - rzeczowniki z końcówką \"-ung\":**\n> Wszystkie rzeczowniki z sufixem **-ung** są rodzaju **żeńskiego**:\n> *die Erfahrung* (doświadczenie), *die Lösung* (rozwiązanie), *die Wohnung* (mieszkanie), *die Übung* (ćwiczenie).\n>\n> 📖 **Reference - frazy opiniujące:**\n> *Meiner Meinung nach * (Moim zdaniem )\n> *Nach meiner Erfahrung * (Z mojego doświadczenia )\n> *Meiner Ansicht nach * (Według mojego poglądu )\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Przyimek **\"nach\"** ZAWSZE wymaga Dativu - niezależnie od kontekstu. Klasyczny błąd: pisać *\"nach **mein** Erfahrung\"* (brak odmiany).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wszystkie rzeczowniki na *-ung* (Erfahrung, Lösung, Wohnung) są **żeńskie** → w Dativie zaimek dzierżawczy ma końcówkę *-er*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: w Nom. fem. byłoby *meine Erfahrung* (mojе doświadczenie jest). Tutaj jest Dat. fem. → *meiner Erfahrung*.\n\n**10.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**kann**\n\nPełne zdanie: *\"Aus einem ‚Treppengespräch‘ **kann** sich sogar eine Freundschaft entwickeln.\"* (Z ‚rozmowy na klatce‘ może nawet rozwinąć się przyjaźń.)\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna\nWyraz z ramki: **können** (móc, umieć) - czasownik modalny.\nKontekst: *\"Aus einem ‚Treppengespräch‘ sich sogar eine Freundschaft entwickeln.\"*\n\nKluczowe ustalenia:\n- **eine Freundschaft** = przyjaźń (rodzaj **żeński**, lp.) - podmiot zdania w **Nominativie**\n- Osoba/liczba: **3. osoba lp.** (sie / es / eine Freundschaft)\n- Czasownik modalny **können** + Infinitiv (*sich entwickeln*) na końcu zdania\n\n**Forma 3. os. lp. Präsens od *können* → kann.**\n\n## Sposób 2 - odmiana czasownika modalnego \"können\"\nCzasowniki modalne mają **nieregularną** odmianę w lp. Präsens (zmiana samogłoski rdzenia, brak końcówek w 1. i 3. os. lp.):\n\n| Osoba | Forma |\n| ich | **kann** |\n| du | kannst |\n| er / sie / es | **kann** |\n| wir | können |\n| ihr | könnt |\n| sie / Sie | können |\n\nPodmiot *eine Freundschaft* → 3. os. lp. → **kann**.\n\n## Sposób 3 - szyk zdania i konstrukcja modalna\nW zdaniu z czasownikiem modalnym:\n- **Modal** stoi na 2. pozycji (jako orzeczenie odmienione)\n- **Infinitiv** zmysłu pełnego (tu: *entwickeln*) stoi na końcu zdania\n- Zaimek zwrotny *sich* po modalnym\n\nKolejność: *Aus einem Treppengespräch (1)* - **kann (2)** - *sich sogar eine Freundschaft entwickeln (koniec)*.\n\nInwersja: zdanie zaczyna się od okolicznika *Aus einem Treppengespräch*, więc podmiot *eine Freundschaft* jest PO orzeczeniu - typowy szyk wyjątkowy w niemieckim (Inversion).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **kann**\n> - **WYKLUCZONE:** können (bezokolicznik), kannst (2. os.), könnte (Konj. II - \"mogłaby\"), konnte (Präteritum - \"mogła\")\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.1)** Zdający posługuje się środkami językowymi.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - czasowniki modalne (Modalverben):**\n> *können, müssen, dürfen, sollen, wollen, mögen* - wszystkie ze zmianą samogłoski w lp. Präsens (oprócz *sollen*).\n> *können → kann, kannst, kann, können, könnt, können*\n>\n> 📖 **Reference - konstrukcja \"Modal + Infinitiv\":**\n> *Eine Freundschaft **kann** sich aus einem Gespräch **entwickeln**.* (Przyjaźń może rozwinąć się z rozmowy.) - Modal na 2. pozycji, Infinitiv na końcu.\n>\n> 📖 **Reference - czasownik refleksywny \"sich entwickeln\":**\n> *sich entwickeln* (rozwijać się) - zaimek *sich* w Akkusativie. Z modalnym: *Es kann sich entwickeln.*\n>\n> 📖 **Reference - szyk z inwersją:**\n> Gdy zdanie zaczyna się od okolicznika (np. *Aus einem Treppengespräch*), czasownik nadal na 2. pozycji, a podmiot za nim: *Aus einem X **kann** eine Freundschaft entstehen.*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Podmiotem zdania jest **eine Freundschaft** (3. os. lp. fem.), NIE *Treppengespräch* (które stoi w Dativie po *aus*). Sprawdzaj zawsze podmiot, nie pierwsze słowo zdania.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *kann* (Präsens - \"może\") vs *könnte* (Konj. II - \"mogłaby\", hipotetycznie) vs *konnte* (Präteritum - \"mogła kiedyś\"). Kontekst wymaga **realnej możliwości w teraźniejszości** → *kann*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE w zadaniach word formation jest **bardzo strict** - wymaga DOKŁADNEJ formy. *können* (bezokolicznik) nie zostanie zaakceptowane, chociaż jest tym samym czasownikiem.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik modalny **NIE** dostaje końcówki *-t* w 3. os. lp. - *er kann* (NIE *er kannt*). To wyjątek dla wszystkich Modalverben.","image":"img/jezyk-niemiecki-2023-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2023 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 10. (0-3)<br>Przeczytaj tekst. Uzupełnij go, wpisując w każdą lukę (10.1.-10.3.) jeden wyraz z ramki<br>w odpowiedniej formie, tak aby powstał spójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna<br>poprawność gramatyczna i ortograficzna wpisywanych wyrazów.<br>Uwaga: dwa wyrazy zostały podane dodatkowo i nie pasują do żadnej luki.<br>mein<br>Umzug<br>neu<br>können<br>machen<br>NEUE NACHBARN WILLKOMMEN HEISSEN<br>Wenn sich ein 10.1. Nachbar nicht von allein vorstellt, muss<br>keine böse Absicht dahinter stecken. Vielleicht hat er gerade großen Stress oder er hat<br>vielleicht schon bei Ihnen geklingelt, als Sie gerade nicht zu Hause waren.<br>Nach 10.2. Erfahrung hat eine freundliche und lockere<br>Beziehung zu den Nachbarn nur positive Seiten. Aus einem „Treppengespräch“<br>10.3. sich sogar eine Freundschaft entwickeln. Wenn es<br>Ihnen also wichtig ist, Ihren Nachbarn willkommen zu heißen, dann klingeln Sie einfach zu<br>einer günstigen Zeit und stellen Sie sich kurz vor. Und bitte: Das Lächeln nicht vergessen.<br>Na podstawie: www.conflict-manager.com<br>MJNP-P0-100</p>","answer_text_html":"<ol><li>Realizację poszczególnych podpunktów polecenia ocenia się w całej wypowiedzi;</li></ol>\n<p>odniesienia do tego samego podpunktu polecenia mogą wystąpić w różnych częściach<br>pracy.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>10.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź<br><strong>neuer</strong></p>\n<p>Pełne zdanie: <em>&quot;Wenn sich ein <strong>neuer</strong> Nachbar nicht von allein vorstellt &quot;</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza gramatyczna</h4>\n<p>Wyraz z ramki: <strong>neu</strong> (nowy) - przymiotnik.<br>Kontekst: <em>&quot;ein Nachbar&quot;</em> (jakiś sąsiad).</p>\n<p>Kluczowe ustalenia:</p>\n<ul><li><strong>der Nachbar</strong> = sąsiad (rodzaj <strong>męski</strong>)</li><li><strong>ein</strong> = rodzajnik nieokreślony, <strong>Nominativ masc.</strong></li><li>Pozycja: <strong>podmiot zdania podrzędnego</strong> (sich vorstellt → Nominativ)</li></ul>\n<p>Odmiana przymiotnika po <em>ein</em> + Nom. masc. → końcówka <strong>-er</strong>.</p>\n<p><strong>Forma:</strong> <em>ein neu<strong>er</strong> Nachbar</em> (jakiś nowy sąsiad).</p>\n<h4>Sposób 2 - tabela odmiany przymiotników (mieszana)</h4>\n<p>Po <em>ein</em> (rodzajnik nieokreślony) - <strong>odmiana mieszana</strong>:</p>\n<p>| Przypadek | M | F | N |<br>| Nom | ein neu<strong>er</strong> Nachbar | eine neu<strong>e</strong> Frau | ein neu<strong>es</strong> Buch |<br>| Akk | einen neu<strong>en</strong> Nachbarn | eine neu<strong>e</strong> Frau | ein neu<strong>es</strong> Buch |<br>| Dat | einem neu<strong>en</strong> Nachbarn | einer neu<strong>en</strong> Frau | einem neu<strong>en</strong> Buch |<br>| Gen | eines neu<strong>en</strong> Nachbarn | einer neu<strong>en</strong> Frau | eines neu<strong>en</strong> Buches |</p>\n<p>Tutaj: <strong>Nominativ Maskulin → neuer</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź dokładnie <strong>neuer</strong><br>- <strong>WYKLUCZONE:</strong> neue, neues, neuen, neu (brak końcówki) - wszystkie złe formy<br>- Wymaganie szczegółowe: <strong>I.1)</strong> Zdający posługuje się środkami językowymi.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - odmiana przymiotników po ein/eine/ein (mieszana):</strong><br>Nom: ein<strong>er</strong> / ein<strong>e</strong> / ein<strong>es</strong><br>Akk: ein<strong>en</strong> / ein<strong>e</strong> / ein<strong>es</strong><br>Dat/Gen: ein<strong>en</strong> dla wszystkich rodzajów<br><br>📖 <strong>Reference - rzeczownik &quot;der Nachbar&quot;:</strong><br><em>der Nachbar</em> - N-deklination (słaba): w Akk/Dat/Gen lp. → <em>den Nachbarn, dem Nachbarn, des Nachbarn</em>. W Nominativie lp. → <em>der Nachbar</em> (bez końcówki).<br><br>📖 <strong>Reference - funkcja podmiotu w zdaniu &quot;wenn-&quot;:</strong><br><em>Wenn sich <strong>ein neuer Nachbar</strong> nicht vorstellt * - *ein neuer Nachbar</em> w <strong>Nominativie</strong> jako podmiot zdania podrzędnego.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Po rodzajniku <strong>ein</strong> (nieokreślonym) odmiana przymiotnika jest <strong>MIESZANA</strong> - końcówki różnią się od odmiany słabej (po <em>der</em>). W Nom. masc. → <em>-er</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pułapka: po <em>der</em> byłoby <em>der <strong>neue</strong> Nachbar</em> (słaba odmiana, <em>-e</em>). Tutaj jest <em>ein</em> → mieszana, <em>-er</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Czasownik refleksywny <strong>sich vorstellen</strong> (przedstawiać się) - rozdzielnie złożony: <em>Er stellt sich vor.</em> Tutaj w zdaniu <em>&quot;sich nicht von allein vorstellt&quot;</em> czasownik na końcu (zdanie podrzędne).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz CKE wymaga <strong>pełnej poprawności gramatycznej</strong> - <em>neue</em> lub <em>neuen</em> nie zostaną zaakceptowane jako poprawne.</blockquote>\n<p><strong>10.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź<br><strong>meiner</strong></p>\n<p>Pełne zdanie: <em>&quot;Nach <strong>meiner</strong> Erfahrung hat eine freundliche und lockere Beziehung zu den Nachbarn nur positive Seiten.&quot;</em></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza gramatyczna</h4>\n<p>Wyraz z ramki: <strong>mein</strong> (mój / moja / moje) - zaimek dzierżawczy.<br>Kontekst: <em>&quot;Nach Erfahrung &quot;</em> (Z mojego doświadczenia ).</p>\n<p>Kluczowe ustalenia:</p>\n<ul><li><strong>die Erfahrung</strong> = doświadczenie (rodzaj <strong>żeński</strong>)</li><li>Przyimek <strong>nach</strong> = po, według - <strong>wymaga Dativu</strong></li><li>Pozycja: Dativ Singular Femininum</li></ul>\n<p>Odmiana zaimka dzierżawczego po Dat. fem. → końcówka <strong>-er</strong>.</p>\n<p><strong>Forma:</strong> <em>nach <strong>meiner</strong> Erfahrung</em> (z mojego doświadczenia).</p>\n<h4>Sposób 2 - tabela odmiany zaimków dzierżawczych</h4>\n<p>Zaimki dzierżawcze odmieniają się jak <strong>ein/eine/ein</strong>:</p>\n<p>| Przypadek | M | F | N | Pl |<br>| Nom | mein | meine | mein | meine |<br>| Akk | meinen | meine | mein | meine |<br>| <strong>Dat</strong> | meinem | <strong>meiner</strong> | meinem | meinen |<br>| Gen | meines | meiner | meines | meiner |</p>\n<p>Tutaj: <strong>Dativ Femininum → meiner</strong>.</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź dokładnie <strong>meiner</strong><br>- <strong>WYKLUCZONE:</strong> meine, mein, meinen, meinem, meines<br>- Wymaganie szczegółowe: <strong>I.1)</strong> Zdający posługuje się środkami językowymi.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - przyimek &quot;nach&quot; + Dat:</strong><br><em>nach</em> wymaga zawsze Dativu:<br>- czasowo: <em>nach dem Mittagessen</em> (po obiedzie)<br>- przestrzennie z miastami/krajami: <em>nach Berlin</em> (do Berlina) - bez rodzajnika<br>- opiniowo: <em>nach <strong>meiner</strong> Meinung / nach <strong>meiner</strong> Erfahrung</em> (z mojego zdania / doświadczenia)<br><br>📖 <strong>Reference - rzeczowniki z końcówką &quot;-ung&quot;:</strong><br>Wszystkie rzeczowniki z sufixem <strong>-ung</strong> są rodzaju <strong>żeńskiego</strong>:<br><em>die Erfahrung</em> (doświadczenie), <em>die Lösung</em> (rozwiązanie), <em>die Wohnung</em> (mieszkanie), <em>die Übung</em> (ćwiczenie).<br><br>📖 <strong>Reference - frazy opiniujące:</strong><br>*Meiner Meinung nach * (Moim zdaniem )<br>*Nach meiner Erfahrung * (Z mojego doświadczenia )<br>*Meiner Ansicht nach * (Według mojego poglądu )</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Przyimek <strong>&quot;nach&quot;</strong> ZAWSZE wymaga Dativu - niezależnie od kontekstu. Klasyczny błąd: pisać <em>&quot;nach <strong>mein</strong> Erfahrung&quot;</em> (brak odmiany).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Wszystkie rzeczowniki na <em>-ung</em> (Erfahrung, Lösung, Wohnung) są <strong>żeńskie</strong> → w Dativie zaimek dzierżawczy ma końcówkę <em>-er</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pułapka: w Nom. fem. byłoby <em>meine Erfahrung</em> (mojе doświadczenie jest). Tutaj jest Dat. fem. → <em>meiner Erfahrung</em>.</blockquote>\n<p><strong>10.3.</strong> ## Poprawna odpowiedź<br><strong>kann</strong></p>\n<p>Pełne zdanie: <em>&quot;Aus einem ‚Treppengespräch‘ <strong>kann</strong> sich sogar eine Freundschaft entwickeln.&quot;</em> (Z ‚rozmowy na klatce‘ może nawet rozwinąć się przyjaźń.)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza gramatyczna</h4>\n<p>Wyraz z ramki: <strong>können</strong> (móc, umieć) - czasownik modalny.<br>Kontekst: <em>&quot;Aus einem ‚Treppengespräch‘ sich sogar eine Freundschaft entwickeln.&quot;</em></p>\n<p>Kluczowe ustalenia:</p>\n<ul><li><strong>eine Freundschaft</strong> = przyjaźń (rodzaj <strong>żeński</strong>, lp.) - podmiot zdania w <strong>Nominativie</strong></li><li>Osoba/liczba: <strong>3. osoba lp.</strong> (sie / es / eine Freundschaft)</li><li>Czasownik modalny <strong>können</strong> + Infinitiv (<em>sich entwickeln</em>) na końcu zdania</li></ul>\n<p><strong>Forma 3. os. lp. Präsens od <em>können</em> → kann.</strong></p>\n<h4>Sposób 2 - odmiana czasownika modalnego &quot;können&quot;</h4>\n<p>Czasowniki modalne mają <strong>nieregularną</strong> odmianę w lp. Präsens (zmiana samogłoski rdzenia, brak końcówek w 1. i 3. os. lp.):</p>\n<p>| Osoba | Forma |<br>| ich | <strong>kann</strong> |<br>| du | kannst |<br>| er / sie / es | <strong>kann</strong> |<br>| wir | können |<br>| ihr | könnt |<br>| sie / Sie | können |</p>\n<p>Podmiot <em>eine Freundschaft</em> → 3. os. lp. → <strong>kann</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - szyk zdania i konstrukcja modalna</h4>\n<p>W zdaniu z czasownikiem modalnym:</p>\n<ul><li><strong>Modal</strong> stoi na 2. pozycji (jako orzeczenie odmienione)</li><li><strong>Infinitiv</strong> zmysłu pełnego (tu: <em>entwickeln</em>) stoi na końcu zdania</li><li>Zaimek zwrotny <em>sich</em> po modalnym</li></ul>\n<p>Kolejność: <em>Aus einem Treppengespräch (1)</em> - <strong>kann (2)</strong> - <em>sich sogar eine Freundschaft entwickeln (koniec)</em>.</p>\n<p>Inwersja: zdanie zaczyna się od okolicznika <em>Aus einem Treppengespräch</em>, więc podmiot <em>eine Freundschaft</em> jest PO orzeczeniu - typowy szyk wyjątkowy w niemieckim (Inversion).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 10.3, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź dokładnie <strong>kann</strong><br>- <strong>WYKLUCZONE:</strong> können (bezokolicznik), kannst (2. os.), könnte (Konj. II - &quot;mogłaby&quot;), konnte (Präteritum - &quot;mogła&quot;)<br>- Wymaganie szczegółowe: <strong>I.1)</strong> Zdający posługuje się środkami językowymi.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - czasowniki modalne (Modalverben):</strong><br><em>können, müssen, dürfen, sollen, wollen, mögen</em> - wszystkie ze zmianą samogłoski w lp. Präsens (oprócz <em>sollen</em>).<br><em>können → kann, kannst, kann, können, könnt, können</em><br><br>📖 <strong>Reference - konstrukcja &quot;Modal + Infinitiv&quot;:</strong><br><em>Eine Freundschaft <strong>kann</strong> sich aus einem Gespräch <strong>entwickeln</strong>.</em> (Przyjaźń może rozwinąć się z rozmowy.) - Modal na 2. pozycji, Infinitiv na końcu.<br><br>📖 <strong>Reference - czasownik refleksywny &quot;sich entwickeln&quot;:</strong><br><em>sich entwickeln</em> (rozwijać się) - zaimek <em>sich</em> w Akkusativie. Z modalnym: <em>Es kann sich entwickeln.</em><br><br>📖 <strong>Reference - szyk z inwersją:</strong><br>Gdy zdanie zaczyna się od okolicznika (np. <em>Aus einem Treppengespräch</em>), czasownik nadal na 2. pozycji, a podmiot za nim: <em>Aus einem X <strong>kann</strong> eine Freundschaft entstehen.</em></blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Podmiotem zdania jest <strong>eine Freundschaft</strong> (3. os. lp. fem.), NIE <em>Treppengespräch</em> (które stoi w Dativie po <em>aus</em>). Sprawdzaj zawsze podmiot, nie pierwsze słowo zdania.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <em>kann</em> (Präsens - &quot;może&quot;) vs <em>könnte</em> (Konj. II - &quot;mogłaby&quot;, hipotetycznie) vs <em>konnte</em> (Präteritum - &quot;mogła kiedyś&quot;). Kontekst wymaga <strong>realnej możliwości w teraźniejszości</strong> → <em>kann</em>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz CKE w zadaniach word formation jest <strong>bardzo strict</strong> - wymaga DOKŁADNEJ formy. <em>können</em> (bezokolicznik) nie zostanie zaakceptowane, chociaż jest tym samym czasownikiem.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Czasownik modalny <strong>NIE</strong> dostaje końcówki <em>-t</em> w 3. os. lp. - <em>er kann</em> (NIE <em>er kannt</em>). To wyjątek dla wszystkich Modalverben.</blockquote>"}]}