{"id":"jezyk-niemiecki-2023-maj-matura-podstawowa/zad/11","paper_id":"jezyk-niemiecki-2023-maj-matura-podstawowa","number":"11","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (0-3)\nUzupełnij zdania 11.1.-11.3., wykorzystując podane w nawiasach wyrazy\nw odpowiedniej formie. Nie należy zmieniać kolejności podanych wyrazów, trzeba\nnatomiast - jeśli jest to konieczne - dodać inne wyrazy, tak aby otrzymać logiczne\ni gramatycznie poprawne zdania. Wymagana jest pełna poprawność ortograficzna\nwpisywanych fragmentów zdań.\nUwaga: w każdą lukę możesz wpisać maksymalnie pięć wyrazów, wliczając w to\nwyrazy już podane.\n11.1. (für / wer / haben)\ner dieses Geschenk gekauft?\n11.2. (auf / diese Webseite / geben / es)\nviele Informationen.\n11.3. Die Filmabende werden einmal (die Woche / organisieren)\nMJNP-P0-100","answer":null,"answer_text":"11. Ten sam fragment tekstu nie może być traktowany jako realizacja dwóch różnych\npodpunktów polecenia, np.\n• wyjaśnij, dlaczego zaproponowaliście uczestnikom przebranie się w takie\nwłaśnie kostiumy\n• napisz, w jaki sposób nauczyciele pomogli Wam w realizacji tego projektu\nWir hatten keine Idee für originelle Kostüme. Unsere Lehrer haben uns\nvorgeschlagen, dass wir uns als Obst oder Gemüse verkleiden.","solution":"**11.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**Für wen hat** (akceptowane także: **Für wen hatte**)\n\nPełne zdanie: *\"**Für wen hat** er dieses Geschenk gekauft?\"* (Dla kogo on kupił ten prezent?)\n\n## Sposób 1 - analiza struktury zdania\nWyrazy w nawiasach (kolejność stała): **für / wer / haben**\nKontekst: *\" er dieses Geschenk gekauft?\"* - pytanie + Partizip II *gekauft* (kupił) na końcu.\n\nKluczowe ustalenia:\n1. *gekauft* na końcu + *haben* → konstrukcja **Perfekt** (czas przeszły złożony)\n2. Pytanie wymaga **W-Frage** (zaimek pytajny na początku, czasownik na 2. pozycji)\n3. Przyimek **für** wymaga **Akkusativu** → *wer (Nom.)* → **wen (Akk.)**\n4. Podmiot *er* (3. os. lp.) → forma czasownika *haben* → **hat**\n\n**Konstrukcja:** *Für wen* (W1, przyimek + zaimek pytajny w Akk.) + *hat* (W2, czasownik posiłkowy) + *er* (podmiot) + *dieses Geschenk* (dopełnienie) + *gekauft* (Partizip II na końcu) + ?\n\n## Sposób 2 - odmiana zaimka pytajnego \"wer\"\nZaimek **wer** (kto) odmienia się przez wszystkie 4 przypadki:\n\n| Przypadek | Forma | Pytanie |\n| Nominativ | wer | Wer kommt? (Kto przychodzi?) |\n| **Akkusativ** | **wen** | **Für wen? / Wen siehst du?** |\n| Dativ | wem | Mit wem? / Wem hilfst du? |\n| Genitiv | wessen | Wessen Buch? (Czyja książka?) |\n\nPo **für** (Akk.) → **wen**.\n\n## Sposób 3 - Perfekt z czasownikiem \"kaufen\"\nKonstrukcja **Perfekt** = *haben / sein* (odmienione) + *Partizip II* na końcu.\n\n- **kaufen** (kupować) - czasownik regularny, słaby\n- Partizip II: *ge-* + rdzeń + *-t* → **gekauft**\n- Czasownik tranzytywny → wymaga *haben* (NIE *sein*)\n- 3. os. lp. (*er*) → **hat**\n\n**Pełne:** *Er **hat** ein Geschenk **gekauft**.* (On kupił prezent.)\n\nAlternatywnie **Plusquamperfekt** (zaprzeszły) - klucz CKE akceptuje:\n- *hatte* (Präteritum od *haben*) + Partizip II\n- *Für wen **hatte** er dieses Geschenk **gekauft**?* (Dla kogo on był kupił ten prezent?)\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **Für wen hat** lub **Für wen hatte**\n> - **WYKLUCZONE:** *Für wer hat* (zła forma Akk.), *Wen für hat* (zła kolejność), *Für wen haben* (zła osoba), *Für wen ist* (sein, nie haben)\n> - Liczba słów: **3** (mieści się w limicie max 5)\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.1)** Zdający posługuje się środkami językowymi.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - zaimek pytajny \"wer\":**\n> *wer (Nom.) - wen (Akk.) - wem (Dat.) - wessen (Gen.)*\n> Po przyimkach Akk. (für, durch, gegen, ohne, um) → **wen**.\n> Po przyimkach Dat. (mit, von, zu, bei) → **wem**.\n>\n> 📖 **Reference - przyimek \"für\" + Akkusativ:**\n> *für mich, für dich, für ihn, für sie, für **wen***. *Für + Akk.* - bez wyjątków.\n>\n> 📖 **Reference - Perfekt:**\n> Konstrukcja: *haben/sein (W2) + + Partizip II (koniec)*.\n> *kaufen → gekauft* (regularne, słabe).\n> Czasowniki tranzytywne (mające dopełnienie w Akk.) → **haben**.\n>\n> 📖 **Reference - W-Frage (pytanie z zaimkiem pytajnym):**\n> Szyk: *Zaimek pytajny (W1) + czasownik posiłkowy (W2) + podmiot + + Partizip/Infinitiv?*\n> Przykład: *Für wen **hat** er gekauft? / Wann **hat** er gekauft? / Wo **hat** er gekauft?*\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** **Für + Akk.** zawsze. Polskie \"dla kogo\" tłumaczy się jako *für wen* - NIE *für wer*. To jeden z najczęstszych błędów na maturze.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W Perfekt podmiot to *er* (3. os. lp.) → *hat* (NIE *hast*, NIE *habe*, NIE *haben*). Sprawdzaj zgodność osoby z czasownikiem posiłkowym.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE pozwala także na Plusquamperfekt (*hatte gekauft*) - to też poprawne, jeśli kontekst sugeruje wcześniejszą czynność. Ale **Perfekt (*hat*) to wybór bezpieczniejszy**.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Limit słów: max 5 (wliczając podane *für, wer, haben*). Tutaj wpisujemy 3 słowa (*Für wen hat*), więc bez problemu mieści się w limicie.\n\n**11.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**Auf dieser Webseite gibt es** (akceptowane także: **Auf dieser Webseite gab es** lub **Auf diesen Webseiten gibt es**)\n\nPełne zdanie: *\"**Auf dieser Webseite gibt es** viele Informationen.\"* (Na tej stronie internetowej jest wiele informacji.)\n\n## Sposób 1 - analiza struktury zdania\nWyrazy w nawiasach (kolejność stała): **auf / diese Webseite / geben / es**\nKontekst: *\" viele Informationen.\"* - uzupełnienie z dopełnieniem *viele Informationen*.\n\nKluczowe ustalenia:\n1. **es gibt** = jest, są, istnieje, znajduje się (idiom z *geben*)\n2. *gibt* = 3. os. lp. Präsens od *geben*\n3. **auf** + miejsce statyczne (wo? - gdzie?) → **Dativ**\n4. **die Webseite** (rodzaj żeński) → w Dativie *der Webseite*\n5. **diese** (ten/ta/to) odmienia się jak rodzajnik określony → Dat. fem. → **dieser**\n\n**Konstrukcja:** *Auf dieser Webseite* (Dat. fem., okolicznik) + *gibt* (W2) + *es* (formalne podmiot) + *viele Informationen* (dopełnienie w Akk.) + .\n\nInwersja: zdanie zaczyna się od okolicznika *Auf dieser Webseite*, więc po nim natychmiast czasownik *gibt*, a *es* (formalne podmiot) idzie po orzeczeniu.\n\n## Sposób 2 - konstrukcja \"es gibt + Akkusativ\"\nIdiom **\"es gibt\"** (= jest, są, istnieje) jest bardzo charakterystyczny dla niemieckiego:\n\n- **Zawsze 3. os. lp.** (es) - niezależnie od liczby rzeczy, które są\n- **Dopełnienie zawsze w Akkusativie**\n- W Präsens: *es gibt*\n- W Präteritum: *es gab*\n- W Perfekt: *es hat gegeben*\n- W Futur: *es wird geben*\n\n**Przykłady:**\n- *Es gibt **einen Park** in der Stadt.* (Jest park w mieście.)\n- *Es gibt **viele Bücher** hier.* (Jest tu wiele książek.) - *viele Bücher* w Akk.\n- *Hier **gibt es** Brot.* (Tu jest chleb.) - inwersja: *es* po czasowniku.\n\nW naszym zdaniu: *gibt es* z inwersją (po okoliczniku *Auf dieser Webseite*).\n\n## Sposób 3 - przyimek \"auf\" + Dativ (Wechselpräposition)\n**auf** to przyimek zmiennej rekcji (Wechselpräposition):\n- **Akkusativ** → ruch / kierunek (wohin?): *Ich gehe **auf die** Webseite.* (Idę na stronę.)\n- **Dativ** → pozycja / stan (wo?): *Ich bin **auf der** Webseite.* (Jestem na stronie.)\n\nW zdaniu *Auf Webseite gibt es Informationen* - pytamy **gdzie?** (statyczna lokalizacja) → **Dativ**.\n\nOdmiana zaimka *diese* (rodzajnik wskazujący - odmienia się jak *der/die/das*):\n\n| Przypadek | M | **F** | N | Pl |\n| Nom | dieser | diese | dieses | diese |\n| Akk | diesen | diese | dieses | diese |\n| **Dat** | diesem | **dieser** | diesem | **diesen** + n |\n| Gen | dieses | dieser | dieses | dieser |\n\n**die Webseite** (lp. fem.) → Dat. fem. → **auf dieser Webseite**.\n**die Webseiten** (lm.) → Dat. lp. → **auf diesen Webseiten** (klucz CKE akceptuje obie liczby).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie:\n> - **Auf dieser Webseite gibt es** (Präsens, lp. fem. Dat.)\n> - LUB **Auf dieser Webseite gab es** (Präteritum)\n> - LUB **Auf diesen Webseiten gibt es** (lm. Dat.)\n> - **WYKLUCZONE:** *Auf diese Webseite gibt es* (Akk. zamiast Dat.), *Auf der Webseite gibt es* (brak *dieser*), *Es gibt auf dieser Webseite* (zła kolejność - zmiana struktury)\n> - Liczba słów: **5** (mieści się w limicie max 5)\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.1)** Zdający posługuje się środkami językowymi.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - idiom \"es gibt\":**\n> Zawsze 3. os. lp. + dopełnienie w **Akkusativie**.\n> *Es gibt + Akk* = jest, są, istnieje, występuje.\n> Czasy: *es gibt (Präs.) → es gab (Prät.) → es hat gegeben (Perf.) → es wird geben (Fut.)*\n>\n> 📖 **Reference - Wechselpräposition \"auf\":**\n> *auf + Akk.* (wohin? → ruch): *Ich gehe auf die Straße.*\n> *auf + Dat.* (wo? → pozycja): *Ich bin auf der Straße.*\n> Z **Webseite / Internet / Computer** → zazwyczaj Dativ (statyczna lokalizacja).\n>\n> 📖 **Reference - zaimek wskazujący \"dieser\":**\n> Odmienia się jak rodzajnik określony **der/die/das**.\n> Dat. fem. lp. → **dieser** (= *der*).\n>\n> 📖 **Reference - szyk z inwersją:**\n> Po okoliczniku na początku zdania → czasownik na 2. pozycji, podmiot za nim:\n> *Auf der Webseite **gibt** es Informationen.* (NIE: *Auf der Webseite es gibt *)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** **\"es gibt\" + Akk** - wiele osób błędnie pisze *\"es gibt viele Informationen**en**\"* (zbędna końcówka) lub *\"es gibt viele**r** Informationen\"* (zła deklinacja). *Informationen* to lm. - w Akk. lm. końcówka *-en* jest tylko dla *die Pluralartikel + n* w Dativie, w Akk. NIE.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pułapka: *auf die Webseite* (Akk.) ≠ *auf der/dieser Webseite* (Dat.). Klucz pyta **gdzie** (na stronie, statycznie) → Dat.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Inwersja po okoliczniku: *Auf X **gibt es** Y* (nie: *Auf X **es gibt** Y*). Czasownik musi być na 2. pozycji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE akceptuje 3 warianty (Präs. lp., Prät. lp., Präs. lm.) - wszystkie dają 1 pkt. Najprostszy: *Auf dieser Webseite gibt es*.\n\n**11.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**in der Woche organisiert** (akceptowane także: **die Woche organisiert**)\n\nPełne zdanie: *\"Die Filmabende werden einmal **in der Woche organisiert**.\"* (Wieczory filmowe są organizowane raz w tygodniu.)\n\n## Sposób 1 - analiza struktury zdania (Passiv)\nWyrazy w nawiasach (kolejność stała): **die Woche / organisieren**\nKontekst: *\"Die Filmabende **werden** einmal \"* - czasownik *werden* + Partizip II na końcu = **Vorgangspassiv** (strona bierna).\n\nKluczowe ustalenia:\n1. *werden* + Partizip II = **Passiv** (strona bierna): \"są organizowane\"\n2. *organisieren* → Partizip II → **organisiert** (czasownik na *-ieren*: BRAK prefiksu *ge-*)\n3. *einmal* (raz) + częstotliwość → **\"in der Woche\"** (w tygodniu) lub potocznie samo **\"die Woche\"**\n4. Partizip II na **końcu zdania**\n\n**Konstrukcja:** *Die Filmabende* (podmiot) + *werden* (W2) + *einmal* + **in der Woche** (okolicznik czasu) + **organisiert** (Partizip II) + .\n\n## Sposób 2 - Vorgangspassiv (czynność)\n**Vorgangspassiv** opisuje **czynność, której podlega podmiot** (nie wykonuje jej sam).\n\nKonstrukcja: *werden* (odmienione) + *Partizip II* (na końcu zdania)\n\nCzasy Passiv:\n| Czas | Konstrukcja | Przykład |\n| **Präsens** | werden + P II | Die Filmabende **werden** organisiert. |\n| Präteritum | wurde + P II | Die Filmabende **wurden** organisiert. |\n| Perfekt | ist worden + P II | Die Filmabende **sind** organisiert **worden**. |\n| Futur I | wird werden + P II | Die Filmabende **werden** organisiert **werden**. |\n\nW zdaniu *Die Filmabende werden organisiert* → **Präsens Passiv**.\n\n## Sposób 3 - Partizip II czasowników na \"-ieren\"\nCzasowniki obce (zapożyczenia z łaciny/francuskiego) z sufiksem **-ieren** mają **specjalny Partizip II**:\n- **BRAK prefiksu *ge-*** (chociaż akcent jest na *-ier-*)\n- Końcówka **-t**\n\nPrzykłady:\n- *organisieren* → **organisiert** (organizowany)\n- *studieren* → **studiert** (studiowany)\n- *telefonieren* → **telefoniert** (telefonowany)\n- *fotografieren* → **fotografiert** (fotografowany)\n- *passieren* → **passiert** (się stać)\n\nW zdaniu: *Die Filmabende werden **organisiert** (NIE *georganisiert*).\n\n## Sposób 4 - wyrażenia czasu \"einmal in der Woche\" / \"einmal die Woche\"\nKlucz CKE akceptuje **dwa warianty** wyrażenia częstotliwości:\n\n1. **\"einmal in der Woche\"** - z przyimkiem **in** + Dat. fem. (preferowane)\n- *in + Dat.* dla okresów czasu: *in der Woche, in der Nacht, im Monat*\n2. **\"einmal die Woche\"** - bez przyimka, **Akkusativ** czasu (potoczne, ale poprawne)\n- *Ich gehe **jeden Tag** in die Schule.* - Akk. częstotliwości\n- *Wir treffen uns **die ganze Woche**.* - Akk. trwania\n\n**Inne synonimy:** *wöchentlich* (cotygodniowo), *pro Woche* (na tydzień).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie:\n> - **in der Woche organisiert** (z przyimkiem *in* + Dat.)\n> - LUB **die Woche organisiert** (Akk. czasu, bez przyimka)\n> - **WYKLUCZONE:** *die Woche organisieren* (bezokolicznik zamiast P II), *geordert* (zły czasownik), *georganisiert* (zły P II - czasowniki *-ieren* NIE mają *ge-*), *in die Woche organisiert* (zła rekcja - *in* + Akk. zamiast Dat.)\n> - Liczba słów: **3-4** (mieści się w limicie max 5)\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.1)** Zdający posługuje się środkami językowymi.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - Vorgangspassiv:**\n> *werden + Partizip II* (Partizip II na końcu zdania).\n> Czasy: *wird/wurde/ist worden/wird werden + P II*.\n> Z podmiotem *Die Filmabende* (lm.) → *werden* (lm.).\n>\n> 📖 **Reference - Partizip II czasowników \"-ieren\":**\n> Bez prefiksu *ge-*, końcówka *-t*.\n> *organisieren → organisiert*, *studieren → studiert*, *funktionieren → funktioniert*.\n>\n> 📖 **Reference - wyrażenia częstotliwości:**\n> *einmal **in** der Woche* (Dat.) = *einmal **die** Woche* (Akk.) = raz w tygodniu.\n> Inne: *zweimal in der Woche, dreimal im Monat, einmal im Jahr*.\n>\n> 📖 **Reference - przyimek \"in\" + Dativ dla okresów czasu:**\n> *in der Woche, in der Nacht, im Sommer, im Mai, im Jahr 2023* - wszystkie Dat.\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasowniki na **-ieren** NIE dostają prefiksu *ge-* w Partizip II. Najczęstszy błąd: pisanie *\"georganisiert\"* zamiast *organisiert*. To NIE jest forma poprawna - klucz CKE odlicza punkty.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *werden + Infinitiv* (czas przyszły, Futur I) vs *werden + Partizip II* (Passiv). Tutaj jest **Partizip II** (*organisiert*), więc Passiv, nie Futur.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE akceptuje OBIE wersje (*in der Woche* i *die Woche*). Bezpieczniej jest jednak pisać **z przyimkiem** *in der Woche* - to standardowa forma.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *die Woche* (Nom./Akk.) ≠ *der Woche* (Dat./Gen.). W *in DER Woche* końcówka *-r* od Dativu fem. (jak *der* dla *die*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Limit słów: max 5. Tutaj zazwyczaj 4 słowa (*in der Woche organisiert*) lub 3 słowa (*die Woche organisiert*) - bez problemu w limicie.","image":"img/jezyk-niemiecki-2023-maj-matura-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":18,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2023 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 11. (0-3)<br>Uzupełnij zdania 11.1.-11.3., wykorzystując podane w nawiasach wyrazy<br>w odpowiedniej formie. Nie należy zmieniać kolejności podanych wyrazów, trzeba<br>natomiast - jeśli jest to konieczne - dodać inne wyrazy, tak aby otrzymać logiczne<br>i gramatycznie poprawne zdania. Wymagana jest pełna poprawność ortograficzna<br>wpisywanych fragmentów zdań.<br>Uwaga: w każdą lukę możesz wpisać maksymalnie pięć wyrazów, wliczając w to<br>wyrazy już podane.<br>11.1. (für / wer / haben)<br>er dieses Geschenk gekauft?<br>11.2. (auf / diese Webseite / geben / es)<br>viele Informationen.<br>11.3. Die Filmabende werden einmal (die Woche / organisieren)<br>MJNP-P0-100</p>","answer_text_html":"<ol><li>Ten sam fragment tekstu nie może być traktowany jako realizacja dwóch różnych</li></ol>\n<p>podpunktów polecenia, np.<br>• wyjaśnij, dlaczego zaproponowaliście uczestnikom przebranie się w takie<br>właśnie kostiumy<br>• napisz, w jaki sposób nauczyciele pomogli Wam w realizacji tego projektu<br>Wir hatten keine Idee für originelle Kostüme. Unsere Lehrer haben uns<br>vorgeschlagen, dass wir uns als Obst oder Gemüse verkleiden.</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>11.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź<br><strong>Für wen hat</strong> (akceptowane także: <strong>Für wen hatte</strong>)</p>\n<p>Pełne zdanie: <em>&quot;<strong>Für wen hat</strong> er dieses Geschenk gekauft?&quot;</em> (Dla kogo on kupił ten prezent?)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza struktury zdania</h4>\n<p>Wyrazy w nawiasach (kolejność stała): <strong>für / wer / haben</strong><br>Kontekst: <em>&quot; er dieses Geschenk gekauft?&quot;</em> - pytanie + Partizip II <em>gekauft</em> (kupił) na końcu.</p>\n<p>Kluczowe ustalenia:</p>\n<ol><li><em>gekauft</em> na końcu + <em>haben</em> → konstrukcja <strong>Perfekt</strong> (czas przeszły złożony)</li><li>Pytanie wymaga <strong>W-Frage</strong> (zaimek pytajny na początku, czasownik na 2. pozycji)</li><li>Przyimek <strong>für</strong> wymaga <strong>Akkusativu</strong> → <em>wer (Nom.)</em> → <strong>wen (Akk.)</strong></li><li>Podmiot <em>er</em> (3. os. lp.) → forma czasownika <em>haben</em> → <strong>hat</strong></li></ol>\n<p><strong>Konstrukcja:</strong> <em>Für wen</em> (W1, przyimek + zaimek pytajny w Akk.) + <em>hat</em> (W2, czasownik posiłkowy) + <em>er</em> (podmiot) + <em>dieses Geschenk</em> (dopełnienie) + <em>gekauft</em> (Partizip II na końcu) + ?</p>\n<h4>Sposób 2 - odmiana zaimka pytajnego &quot;wer&quot;</h4>\n<p>Zaimek <strong>wer</strong> (kto) odmienia się przez wszystkie 4 przypadki:</p>\n<p>| Przypadek | Forma | Pytanie |<br>| Nominativ | wer | Wer kommt? (Kto przychodzi?) |<br>| <strong>Akkusativ</strong> | <strong>wen</strong> | <strong>Für wen? / Wen siehst du?</strong> |<br>| Dativ | wem | Mit wem? / Wem hilfst du? |<br>| Genitiv | wessen | Wessen Buch? (Czyja książka?) |</p>\n<p>Po <strong>für</strong> (Akk.) → <strong>wen</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - Perfekt z czasownikiem &quot;kaufen&quot;</h4>\n<p>Konstrukcja <strong>Perfekt</strong> = <em>haben / sein</em> (odmienione) + <em>Partizip II</em> na końcu.</p>\n<ul><li><strong>kaufen</strong> (kupować) - czasownik regularny, słaby</li><li>Partizip II: <em>ge-</em> + rdzeń + <em>-t</em> → <strong>gekauft</strong></li><li>Czasownik tranzytywny → wymaga <em>haben</em> (NIE <em>sein</em>)</li><li>3. os. lp. (<em>er</em>) → <strong>hat</strong></li></ul>\n<p><strong>Pełne:</strong> <em>Er <strong>hat</strong> ein Geschenk <strong>gekauft</strong>.</em> (On kupił prezent.)</p>\n<p>Alternatywnie <strong>Plusquamperfekt</strong> (zaprzeszły) - klucz CKE akceptuje:</p>\n<ul><li><em>hatte</em> (Präteritum od <em>haben</em>) + Partizip II</li><li><em>Für wen <strong>hatte</strong> er dieses Geschenk <strong>gekauft</strong>?</em> (Dla kogo on był kupił ten prezent?)</li></ul>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11.1, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź dokładnie <strong>Für wen hat</strong> lub <strong>Für wen hatte</strong><br>- <strong>WYKLUCZONE:</strong> <em>Für wer hat</em> (zła forma Akk.), <em>Wen für hat</em> (zła kolejność), <em>Für wen haben</em> (zła osoba), <em>Für wen ist</em> (sein, nie haben)<br>- Liczba słów: <strong>3</strong> (mieści się w limicie max 5)<br>- Wymaganie szczegółowe: <strong>I.1)</strong> Zdający posługuje się środkami językowymi.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - zaimek pytajny &quot;wer&quot;:</strong><br><em>wer (Nom.) - wen (Akk.) - wem (Dat.) - wessen (Gen.)</em><br>Po przyimkach Akk. (für, durch, gegen, ohne, um) → <strong>wen</strong>.<br>Po przyimkach Dat. (mit, von, zu, bei) → <strong>wem</strong>.<br><br>📖 <strong>Reference - przyimek &quot;für&quot; + Akkusativ:</strong><br><em>für mich, für dich, für ihn, für sie, für <strong>wen</strong></em>. <em>Für + Akk.</em> - bez wyjątków.<br><br>📖 <strong>Reference - Perfekt:</strong><br>Konstrukcja: <em>haben/sein (W2) + + Partizip II (koniec)</em>.<br><em>kaufen → gekauft</em> (regularne, słabe).<br>Czasowniki tranzytywne (mające dopełnienie w Akk.) → <strong>haben</strong>.<br><br>📖 <strong>Reference - W-Frage (pytanie z zaimkiem pytajnym):</strong><br>Szyk: <em>Zaimek pytajny (W1) + czasownik posiłkowy (W2) + podmiot + + Partizip/Infinitiv?</em><br>Przykład: <em>Für wen <strong>hat</strong> er gekauft? / Wann <strong>hat</strong> er gekauft? / Wo <strong>hat</strong> er gekauft?</em></blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <strong>Für + Akk.</strong> zawsze. Polskie &quot;dla kogo&quot; tłumaczy się jako <em>für wen</em> - NIE <em>für wer</em>. To jeden z najczęstszych błędów na maturze.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> W Perfekt podmiot to <em>er</em> (3. os. lp.) → <em>hat</em> (NIE <em>hast</em>, NIE <em>habe</em>, NIE <em>haben</em>). Sprawdzaj zgodność osoby z czasownikiem posiłkowym.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz CKE pozwala także na Plusquamperfekt (<em>hatte gekauft</em>) - to też poprawne, jeśli kontekst sugeruje wcześniejszą czynność. Ale <strong>Perfekt (<em>hat</em>) to wybór bezpieczniejszy</strong>.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Limit słów: max 5 (wliczając podane <em>für, wer, haben</em>). Tutaj wpisujemy 3 słowa (<em>Für wen hat</em>), więc bez problemu mieści się w limicie.</blockquote>\n<p><strong>11.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź<br><strong>Auf dieser Webseite gibt es</strong> (akceptowane także: <strong>Auf dieser Webseite gab es</strong> lub <strong>Auf diesen Webseiten gibt es</strong>)</p>\n<p>Pełne zdanie: <em>&quot;<strong>Auf dieser Webseite gibt es</strong> viele Informationen.&quot;</em> (Na tej stronie internetowej jest wiele informacji.)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza struktury zdania</h4>\n<p>Wyrazy w nawiasach (kolejność stała): <strong>auf / diese Webseite / geben / es</strong><br>Kontekst: <em>&quot; viele Informationen.&quot;</em> - uzupełnienie z dopełnieniem <em>viele Informationen</em>.</p>\n<p>Kluczowe ustalenia:</p>\n<ol><li><strong>es gibt</strong> = jest, są, istnieje, znajduje się (idiom z <em>geben</em>)</li><li><em>gibt</em> = 3. os. lp. Präsens od <em>geben</em></li><li><strong>auf</strong> + miejsce statyczne (wo? - gdzie?) → <strong>Dativ</strong></li><li><strong>die Webseite</strong> (rodzaj żeński) → w Dativie <em>der Webseite</em></li><li><strong>diese</strong> (ten/ta/to) odmienia się jak rodzajnik określony → Dat. fem. → <strong>dieser</strong></li></ol>\n<p><strong>Konstrukcja:</strong> <em>Auf dieser Webseite</em> (Dat. fem., okolicznik) + <em>gibt</em> (W2) + <em>es</em> (formalne podmiot) + <em>viele Informationen</em> (dopełnienie w Akk.) + .</p>\n<p>Inwersja: zdanie zaczyna się od okolicznika <em>Auf dieser Webseite</em>, więc po nim natychmiast czasownik <em>gibt</em>, a <em>es</em> (formalne podmiot) idzie po orzeczeniu.</p>\n<h4>Sposób 2 - konstrukcja &quot;es gibt + Akkusativ&quot;</h4>\n<p>Idiom <strong>&quot;es gibt&quot;</strong> (= jest, są, istnieje) jest bardzo charakterystyczny dla niemieckiego:</p>\n<ul><li><strong>Zawsze 3. os. lp.</strong> (es) - niezależnie od liczby rzeczy, które są</li><li><strong>Dopełnienie zawsze w Akkusativie</strong></li><li>W Präsens: <em>es gibt</em></li><li>W Präteritum: <em>es gab</em></li><li>W Perfekt: <em>es hat gegeben</em></li><li>W Futur: <em>es wird geben</em></li></ul>\n<p><strong>Przykłady:</strong></p>\n<ul><li><em>Es gibt <strong>einen Park</strong> in der Stadt.</em> (Jest park w mieście.)</li><li><em>Es gibt <strong>viele Bücher</strong> hier.</em> (Jest tu wiele książek.) - <em>viele Bücher</em> w Akk.</li><li><em>Hier <strong>gibt es</strong> Brot.</em> (Tu jest chleb.) - inwersja: <em>es</em> po czasowniku.</li></ul>\n<p>W naszym zdaniu: <em>gibt es</em> z inwersją (po okoliczniku <em>Auf dieser Webseite</em>).</p>\n<h4>Sposób 3 - przyimek &quot;auf&quot; + Dativ (Wechselpräposition)</h4>\n<p><strong>auf</strong> to przyimek zmiennej rekcji (Wechselpräposition):</p>\n<ul><li><strong>Akkusativ</strong> → ruch / kierunek (wohin?): <em>Ich gehe <strong>auf die</strong> Webseite.</em> (Idę na stronę.)</li><li><strong>Dativ</strong> → pozycja / stan (wo?): <em>Ich bin <strong>auf der</strong> Webseite.</em> (Jestem na stronie.)</li></ul>\n<p>W zdaniu <em>Auf Webseite gibt es Informationen</em> - pytamy <strong>gdzie?</strong> (statyczna lokalizacja) → <strong>Dativ</strong>.</p>\n<p>Odmiana zaimka <em>diese</em> (rodzajnik wskazujący - odmienia się jak <em>der/die/das</em>):</p>\n<p>| Przypadek | M | <strong>F</strong> | N | Pl |<br>| Nom | dieser | diese | dieses | diese |<br>| Akk | diesen | diese | dieses | diese |<br>| <strong>Dat</strong> | diesem | <strong>dieser</strong> | diesem | <strong>diesen</strong> + n |<br>| Gen | dieses | dieser | dieses | dieser |</p>\n<p><strong>die Webseite</strong> (lp. fem.) → Dat. fem. → <strong>auf dieser Webseite</strong>.<br><strong>die Webseiten</strong> (lm.) → Dat. lp. → <strong>auf diesen Webseiten</strong> (klucz CKE akceptuje obie liczby).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11.2, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź dokładnie:<br>- <strong>Auf dieser Webseite gibt es</strong> (Präsens, lp. fem. Dat.)<br>- LUB <strong>Auf dieser Webseite gab es</strong> (Präteritum)<br>- LUB <strong>Auf diesen Webseiten gibt es</strong> (lm. Dat.)<br>- <strong>WYKLUCZONE:</strong> <em>Auf diese Webseite gibt es</em> (Akk. zamiast Dat.), <em>Auf der Webseite gibt es</em> (brak <em>dieser</em>), <em>Es gibt auf dieser Webseite</em> (zła kolejność - zmiana struktury)<br>- Liczba słów: <strong>5</strong> (mieści się w limicie max 5)<br>- Wymaganie szczegółowe: <strong>I.1)</strong> Zdający posługuje się środkami językowymi.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - idiom &quot;es gibt&quot;:</strong><br>Zawsze 3. os. lp. + dopełnienie w <strong>Akkusativie</strong>.<br><em>Es gibt + Akk</em> = jest, są, istnieje, występuje.<br>Czasy: <em>es gibt (Präs.) → es gab (Prät.) → es hat gegeben (Perf.) → es wird geben (Fut.)</em><br><br>📖 <strong>Reference - Wechselpräposition &quot;auf&quot;:</strong><br><em>auf + Akk.</em> (wohin? → ruch): <em>Ich gehe auf die Straße.</em><br><em>auf + Dat.</em> (wo? → pozycja): <em>Ich bin auf der Straße.</em><br>Z <strong>Webseite / Internet / Computer</strong> → zazwyczaj Dativ (statyczna lokalizacja).<br><br>📖 <strong>Reference - zaimek wskazujący &quot;dieser&quot;:</strong><br>Odmienia się jak rodzajnik określony <strong>der/die/das</strong>.<br>Dat. fem. lp. → <strong>dieser</strong> (= <em>der</em>).<br><br>📖 <strong>Reference - szyk z inwersją:</strong><br>Po okoliczniku na początku zdania → czasownik na 2. pozycji, podmiot za nim:<br><em>Auf der Webseite <strong>gibt</strong> es Informationen.</em> (NIE: *Auf der Webseite es gibt *)</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <strong>&quot;es gibt&quot; + Akk</strong> - wiele osób błędnie pisze <em>&quot;es gibt viele Informationen<strong>en</strong>&quot;</em> (zbędna końcówka) lub <em>&quot;es gibt viele<strong>r</strong> Informationen&quot;</em> (zła deklinacja). <em>Informationen</em> to lm. - w Akk. lm. końcówka <em>-en</em> jest tylko dla <em>die Pluralartikel + n</em> w Dativie, w Akk. NIE.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Pułapka: <em>auf die Webseite</em> (Akk.) ≠ <em>auf der/dieser Webseite</em> (Dat.). Klucz pyta <strong>gdzie</strong> (na stronie, statycznie) → Dat.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Inwersja po okoliczniku: <em>Auf X <strong>gibt es</strong> Y</em> (nie: <em>Auf X <strong>es gibt</strong> Y</em>). Czasownik musi być na 2. pozycji.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz CKE akceptuje 3 warianty (Präs. lp., Prät. lp., Präs. lm.) - wszystkie dają 1 pkt. Najprostszy: <em>Auf dieser Webseite gibt es</em>.</blockquote>\n<p><strong>11.3.</strong> ## Poprawna odpowiedź<br><strong>in der Woche organisiert</strong> (akceptowane także: <strong>die Woche organisiert</strong>)</p>\n<p>Pełne zdanie: <em>&quot;Die Filmabende werden einmal <strong>in der Woche organisiert</strong>.&quot;</em> (Wieczory filmowe są organizowane raz w tygodniu.)</p>\n<h4>Sposób 1 - analiza struktury zdania (Passiv)</h4>\n<p>Wyrazy w nawiasach (kolejność stała): <strong>die Woche / organisieren</strong><br>Kontekst: <em>&quot;Die Filmabende <strong>werden</strong> einmal &quot;</em> - czasownik <em>werden</em> + Partizip II na końcu = <strong>Vorgangspassiv</strong> (strona bierna).</p>\n<p>Kluczowe ustalenia:</p>\n<ol><li><em>werden</em> + Partizip II = <strong>Passiv</strong> (strona bierna): &quot;są organizowane&quot;</li><li><em>organisieren</em> → Partizip II → <strong>organisiert</strong> (czasownik na <em>-ieren</em>: BRAK prefiksu <em>ge-</em>)</li><li><em>einmal</em> (raz) + częstotliwość → <strong>&quot;in der Woche&quot;</strong> (w tygodniu) lub potocznie samo <strong>&quot;die Woche&quot;</strong></li><li>Partizip II na <strong>końcu zdania</strong></li></ol>\n<p><strong>Konstrukcja:</strong> <em>Die Filmabende</em> (podmiot) + <em>werden</em> (W2) + <em>einmal</em> + <strong>in der Woche</strong> (okolicznik czasu) + <strong>organisiert</strong> (Partizip II) + .</p>\n<h4>Sposób 2 - Vorgangspassiv (czynność)</h4>\n<p><strong>Vorgangspassiv</strong> opisuje <strong>czynność, której podlega podmiot</strong> (nie wykonuje jej sam).</p>\n<p>Konstrukcja: <em>werden</em> (odmienione) + <em>Partizip II</em> (na końcu zdania)</p>\n<p>Czasy Passiv:<br>| Czas | Konstrukcja | Przykład |<br>| <strong>Präsens</strong> | werden + P II | Die Filmabende <strong>werden</strong> organisiert. |<br>| Präteritum | wurde + P II | Die Filmabende <strong>wurden</strong> organisiert. |<br>| Perfekt | ist worden + P II | Die Filmabende <strong>sind</strong> organisiert <strong>worden</strong>. |<br>| Futur I | wird werden + P II | Die Filmabende <strong>werden</strong> organisiert <strong>werden</strong>. |</p>\n<p>W zdaniu <em>Die Filmabende werden organisiert</em> → <strong>Präsens Passiv</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - Partizip II czasowników na &quot;-ieren&quot;</h4>\n<p>Czasowniki obce (zapożyczenia z łaciny/francuskiego) z sufiksem <strong>-ieren</strong> mają <strong>specjalny Partizip II</strong>:</p>\n<ul><li><strong>BRAK prefiksu <em>ge-</strong></em> (chociaż akcent jest na <em>-ier-</em>)</li><li>Końcówka <strong>-t</strong></li></ul>\n<p>Przykłady:</p>\n<ul><li><em>organisieren</em> → <strong>organisiert</strong> (organizowany)</li><li><em>studieren</em> → <strong>studiert</strong> (studiowany)</li><li><em>telefonieren</em> → <strong>telefoniert</strong> (telefonowany)</li><li><em>fotografieren</em> → <strong>fotografiert</strong> (fotografowany)</li><li><em>passieren</em> → <strong>passiert</strong> (się stać)</li></ul>\n<p>W zdaniu: <em>Die Filmabende werden <strong>organisiert</strong> (NIE *georganisiert</em>).</p>\n<h4>Sposób 4 - wyrażenia czasu &quot;einmal in der Woche&quot; / &quot;einmal die Woche&quot;</h4>\n<p>Klucz CKE akceptuje <strong>dwa warianty</strong> wyrażenia częstotliwości:</p>\n<ol><li><strong>&quot;einmal in der Woche&quot;</strong> - z przyimkiem <strong>in</strong> + Dat. fem. (preferowane)</li></ol>\n<ul><li><em>in + Dat.</em> dla okresów czasu: <em>in der Woche, in der Nacht, im Monat</em></li></ul>\n<ol><li><strong>&quot;einmal die Woche&quot;</strong> - bez przyimka, <strong>Akkusativ</strong> czasu (potoczne, ale poprawne)</li></ol>\n<ul><li><em>Ich gehe <strong>jeden Tag</strong> in die Schule.</em> - Akk. częstotliwości</li><li><em>Wir treffen uns <strong>die ganze Woche</strong>.</em> - Akk. trwania</li></ul>\n<p><strong>Inne synonimy:</strong> <em>wöchentlich</em> (cotygodniowo), <em>pro Woche</em> (na tydzień).</p>\n<h4>Schemat oceniania CKE</h4>\n<blockquote>📋 <strong>Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 11.3, max 1 pkt):</strong><br>- <strong>1 pkt</strong> - odpowiedź dokładnie:<br>- <strong>in der Woche organisiert</strong> (z przyimkiem <em>in</em> + Dat.)<br>- LUB <strong>die Woche organisiert</strong> (Akk. czasu, bez przyimka)<br>- <strong>WYKLUCZONE:</strong> <em>die Woche organisieren</em> (bezokolicznik zamiast P II), <em>geordert</em> (zły czasownik), <em>georganisiert</em> (zły P II - czasowniki <em>-ieren</em> NIE mają <em>ge-</em>), <em>in die Woche organisiert</em> (zła rekcja - <em>in</em> + Akk. zamiast Dat.)<br>- Liczba słów: <strong>3-4</strong> (mieści się w limicie max 5)<br>- Wymaganie szczegółowe: <strong>I.1)</strong> Zdający posługuje się środkami językowymi.</blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny</h4>\n<blockquote>📖 <strong>Reference - Vorgangspassiv:</strong><br><em>werden + Partizip II</em> (Partizip II na końcu zdania).<br>Czasy: <em>wird/wurde/ist worden/wird werden + P II</em>.<br>Z podmiotem <em>Die Filmabende</em> (lm.) → <em>werden</em> (lm.).<br><br>📖 <strong>Reference - Partizip II czasowników &quot;-ieren&quot;:</strong><br>Bez prefiksu <em>ge-</em>, końcówka <em>-t</em>.<br><em>organisieren → organisiert</em>, <em>studieren → studiert</em>, <em>funktionieren → funktioniert</em>.<br><br>📖 <strong>Reference - wyrażenia częstotliwości:</strong><br><em>einmal <strong>in</strong> der Woche</em> (Dat.) = <em>einmal <strong>die</strong> Woche</em> (Akk.) = raz w tygodniu.<br>Inne: <em>zweimal in der Woche, dreimal im Monat, einmal im Jahr</em>.<br><br>📖 <strong>Reference - przyimek &quot;in&quot; + Dativ dla okresów czasu:</strong><br><em>in der Woche, in der Nacht, im Sommer, im Mai, im Jahr 2023</em> - wszystkie Dat.</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Czasowniki na <strong>-ieren</strong> NIE dostają prefiksu <em>ge-</em> w Partizip II. Najczęstszy błąd: pisanie <em>&quot;georganisiert&quot;</em> zamiast <em>organisiert</em>. To NIE jest forma poprawna - klucz CKE odlicza punkty.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <em>werden + Infinitiv</em> (czas przyszły, Futur I) vs <em>werden + Partizip II</em> (Passiv). Tutaj jest <strong>Partizip II</strong> (<em>organisiert</em>), więc Passiv, nie Futur.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Klucz CKE akceptuje OBIE wersje (<em>in der Woche</em> i <em>die Woche</em>). Bezpieczniej jest jednak pisać <strong>z przyimkiem</strong> <em>in der Woche</em> - to standardowa forma.</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> <em>die Woche</em> (Nom./Akk.) ≠ <em>der Woche</em> (Dat./Gen.). W <em>in DER Woche</em> końcówka <em>-r</em> od Dativu fem. (jak <em>der</em> dla <em>die</em>).</blockquote>\n<blockquote>⚠️ <strong>Uwaga:</strong> Limit słów: max 5. Tutaj zazwyczaj 4 słowa (<em>in der Woche organisiert</em>) lub 3 słowa (<em>die Woche organisiert</em>) - bez problemu w limicie.</blockquote>"}]}