{"id":"jezyk-niemiecki-2023-maj-matura-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-niemiecki-2023-maj-matura-podstawowa","number":"8","points":3,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-3)\nUzupełnij poniższe minidialogi (8.1.-8.3.). Wybierz spośród podanych opcji brakujący\nfragment wypowiedzi, tak aby otrzymać spójny i logiczny tekst. Zakreśl jedną z liter:\nA, B albo C.\n8.1.\nX: Wann sind die neuen Nachbarn eingezogen?\nY:\nA. Für zwei Tage.\nB. Vor einer Woche.\nC. Zwei Monate lang.\n8.2.\nX: Ich habe Schnupfen und Husten.\nY: Du hast\nA. dich wohl erkältet.\nB. es kaputt gemacht.\nC. mir schon damals geholfen.\n8.3.\nX: Kann man hier in der Nähe frische Brötchen bekommen?\nY: Ja. Gleich um die Ecke gibt es\nA. eine Eisdiele\nB. eine Bäckerei\nC. eine Bücherei\nPRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!\nMJNP-P0-100","answer":null,"answer_text":"8. Pospolite modyfikatory występujące przed przymiotnikiem lub przysłówkiem (np. sehr,\nviel, wenig) oraz zaimki nie są traktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu\npolecenia.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n**B. Vor einer Woche.** (Tydzień temu.)\n\n## Sposób 1 - analiza pytania i odpowiedzi\nDialog: *\"Wann sind die neuen Nachbarn eingezogen?\"* (Kiedy nowi sąsiedzi się wprowadzili?)\n\nPytanie **\"Wann?\"** (Kiedy?) wymaga odpowiedzi określającej **MOMENT w czasie** (punkt na osi czasu) lub **odstęp czasu w przeszłości**.\n\n**Vor einer Woche** = tydzień temu (punkt w przeszłości, od dziś) → pasuje do pytania \"kiedy się wprowadzili?\".\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\nTrzy typy okolicznika czasu:\n- **vor + Dat** (temu, w przeszłości) - *vor einer Woche, vor zwei Tagen, vor einem Jahr*\n- **für + Akk** (na, długość planowana) - *für zwei Tage, für eine Stunde*\n- **(Akkusativ) + lang** (przez, długość trwania) - *zwei Monate lang, eine Stunde lang*\n\n**Eingezogen sind = Perfekt** (cz. dokonany) - wskazuje WYDARZENIE zakończone. Pasuje do *vor einer Woche* (moment w przeszłości), NIE do *für zwei Tage* (zaplanowany pobyt) ani *zwei Monate lang* (długość trwania).\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **B**\n> - **0 pkt** - A, C, brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.1)** Zdający posługuje się środkami językowymi.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - przyimki czasu:**\n> - **vor + Dat.** (temu): *vor einer Woche* (tydzień temu), *vor zwei Jahren* (dwa lata temu)\n> - **für + Akk.** (na): *für zwei Wochen* (na dwa tygodnie - zaplanowana długość)\n> - **(Akk.) + lang** (przez): *zwei Wochen lang* (przez dwa tygodnie - długość trwania)\n> - **seit + Dat.** (od): *seit einer Woche* (od tygodnia - kontynuacja do teraz)\n>\n> 📖 **Reference - czasownik rozdzielnie złożony \"einziehen\":**\n> *einziehen* (wprowadzać się) - *ein-* + *ziehen*. Czasownik ruchu → Perfekt z *sein*:\n> *Die Nachbarn **sind** eingezogen.* (Sąsiedzi się wprowadzili.)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Für zwei Tage | *für* = NA (planowana długość), nie pasuje do pytania \"kiedy?\" | Pomylenie typu okolicznika |\n| **B** | **Vor einer Woche** | **POPRAWNA** - *vor* = TEMU (moment w przeszłości) | - |\n| C | Zwei Monate lang | *(Akk.) lang* = PRZEZ (długość), nie moment | Pomylenie typu okolicznika |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Pytanie **\"Wann?\"** = KIEDY (moment w czasie). Pytanie **\"Wie lange?\"** = JAK DŁUGO (długość trwania). Każde wymaga innego typu okolicznika.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Przyimek **\"vor + Dativ\"** to klasyczna konstrukcja \"X temu\". *Vor einer Woche* (tydzień temu) → *eine Woche* przechodzi w Dativ = *einer Woche*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Czasownik **einziehen** (wprowadzać się) jest **czasownikiem ruchu/zmiany stanu** - w Perfekt zawsze z *sein*, nie *haben*.\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n**A. dich wohl erkältet.** (chyba się przeziębiłeś)\n\nPełne zdanie: *\"Du hast dich wohl erkältet.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu\nDialog:\n- X: *\"Ich habe Schnupfen und Husten.\"* (Mam katar i kaszel.)\n- Y: *\"Du hast \"*\n\nKatar (Schnupfen) + kaszel (Husten) = typowe objawy **przeziębienia** (Erkältung). Logiczna odpowiedź:\n\n**\"Du hast dich wohl erkältet\"** = Chyba się przeziębiłeś. (Refleksywny czasownik *sich erkälten* w Perfekt.)\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna i leksykalna\nFunkcja każdej opcji:\n- **A. \"dich wohl erkältet\"** - Perfekt refleksywnego *sich erkälten*; *wohl* = chyba, prawdopodobnie\n- **B. \"es kaputt gemacht\"** - Perfekt od *kaputtmachen* (zepsuć); nie pasuje do choroby\n- **C. \"mir schon damals geholfen\"** - Perfekt od *helfen + Dat*; znaczy \"pomogłeś mi już wtedy\" - brak związku z chorobą\n\nTylko opcja A logicznie odpowiada na objawy.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **A**\n> - **0 pkt** - B, C, brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.1)** Zdający posługuje się środkami językowymi.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - czasowniki refleksywne w Perfekt:**\n> *sich erkälten* (przeziębić się) → *Ich habe **mich** erkältet.* (Przeziębiłem się.)\n> *Du hast **dich** erkältet.* (Przeziębiłeś się.)\n> Zaimek zwrotny w Akkusativie + *haben* + Partizip II.\n>\n> 📖 **Reference - Partykuła \"wohl\":**\n> *Du hast dich **wohl** erkältet.* (Chyba się przeziębiłeś.) - *wohl* = chyba, prawdopodobnie; wyraża przypuszczenie.\n>\n> 📖 **Reference - Perfekt z \"haben\":**\n> Wszystkie czasowniki przechodnie + refleksywne tworzą Perfekt z *haben* (NIE *sein*).\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| **A** | **dich wohl erkältet** | **POPRAWNA** - przeziębienie pasuje do objawów | - |\n| B | es kaputt gemacht | Dotyczy psucia rzeczy, nie zdrowia | - |\n| C | mir schon damals geholfen | Dotyczy pomocy w przeszłości | - |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** *sich erkälten* (przeziębić się) jest refleksywne - ZAWSZE z *sich*. Bez *sich* nie istnieje *\"Du hast erkältet\"*.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *wohl* (chyba) to **partykuła modalna** wyrażająca przypuszczenie / wnioskowanie. Inne podobne: *vielleicht* (może), *wahrscheinlich* (prawdopodobnie).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Niemieckie objawy choroby: **Schnupfen** (katar), **Husten** (kaszel), **Fieber** (gorączka), **Halsschmerzen** (ból gardła), **Kopfschmerzen** (ból głowy). Razem = **Erkältung** (przeziębienie).\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n**B. eine Bäckerei** (piekarnia)\n\nPełne zdanie: *\"Gleich um die Ecke gibt es eine Bäckerei.\"*\n\n## Sposób 1 - analiza kontekstu\nDialog:\n- X: *\"Kann man hier in der Nähe frische Brötchen bekommen?\"* (Czy można tu w pobliżu dostać świeże bułki?)\n- Y: *\"Ja. Gleich um die Ecke gibt es \"* (Tak. Zaraz za rogiem jest )\n\nKluczowe słowo: **Brötchen** (bułki) → kupuje się je w **Bäckerei** (piekarni).\n\n## Sposób 2 - analiza leksykalna trzech sklepów\nFałszywi przyjaciele (podobnie brzmiące, różne znaczenia):\n- **Eisdiele** (die) - lodziarnia (od *Eis* = lody)\n- **Bäckerei** (die) - piekarnia (od *backen* = piec)\n- **Bücherei** (die) - biblioteka (od *Buch* = książka)\n\nTylko **Bäckerei** sprzedaje świeże bułki. *Eisdiele* sprzedaje lody, a *Bücherei* udostępnia książki.\n\n## Schemat oceniania CKE\n> 📋 **Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - odpowiedź dokładnie **B**\n> - **0 pkt** - A, C, brak odpowiedzi\n> - Wymaganie szczegółowe: **I.1)** Zdający posługuje się środkami językowymi.\n\n## Reference gramatyczny\n> 📖 **Reference - sufix -ei dla miejsc/sklepów:**\n> Często rzeczowniki rodzaju żeńskiego: *die Bäckerei, die Bücherei, die Konditorei, die Metzgerei, die Druckerei*.\n> Tworzą się z czasowników/rzeczowników + sufix *-ei*.\n>\n> 📖 **Reference - fraza \"es gibt + Akk\":**\n> *Es gibt eine Bäckerei.* (Jest piekarnia.) - *es gibt* + Akkusativ.\n>\n> 📖 **Reference - przyimek lokalny \"um\":**\n> *gleich um die Ecke* (zaraz za rogiem) - *um + Akk* (wokół, dookoła). Idiom = bardzo blisko.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |\n| A | Eine Eisdiele | Lodziarnia - sprzedaje lody, nie bułki | Podobne brzmienie do Bäckerei |\n| **B** | **Eine Bäckerei** | **POPRAWNA** - piekarnia | - |\n| C | Eine Bücherei | Biblioteka - udostępnia książki, nie sprzedaje pieczywa | Podobne brzmienie do Bäckerei |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n> ⚠️ **Uwaga:** Trzy sklepy/miejsca z sufixem *-ei* brzmią podobnie. Klucz różnicowania:\n> - **Eis-** (lody) → Eisdiele\n> - **Back-** (piec/wypiekać) → Bäckerei\n> - **Buch-** (książka) → Bücherei\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Niemieckie **Brötchen** (bułki) to drobne pieczywo na śniadanie. Inne pieczywo: *Brot* (chleb), *Croissant* (rogalik), *Brezel* (precel).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Wszystkie 3 opcje są rodzaju żeńskiego (die) - sufix *-ei* zawsze daje rzeczownik żeński. Stąd we zdaniu *eine* (Akk. fem.).","image":"img/jezyk-niemiecki-2023-maj-matura-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2023 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 8. (0-3)
Uzupełnij poniższe minidialogi (8.1.-8.3.). Wybierz spośród podanych opcji brakujący
fragment wypowiedzi, tak aby otrzymać spójny i logiczny tekst. Zakreśl jedną z liter:
A, B albo C.
8.1.
X: Wann sind die neuen Nachbarn eingezogen?
Y:
A. Für zwei Tage.
B. Vor einer Woche.
C. Zwei Monate lang.
8.2.
X: Ich habe Schnupfen und Husten.
Y: Du hast
A. dich wohl erkältet.
B. es kaputt gemacht.
C. mir schon damals geholfen.
8.3.
X: Kann man hier in der Nähe frische Brötchen bekommen?
Y: Ja. Gleich um die Ecke gibt es
A. eine Eisdiele
B. eine Bäckerei
C. eine Bücherei
PRZENIEŚ ROZWIĄZANIA NA KARTĘ ODPOWIEDZI!
MJNP-P0-100

","answer_text_html":"
  1. Pospolite modyfikatory występujące przed przymiotnikiem lub przysłówkiem (np. sehr,
\n

viel, wenig) oraz zaimki nie są traktowane jako kolejne odniesienie do danego podpunktu
polecenia.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

8.1. ## Poprawna odpowiedź
B. Vor einer Woche. (Tydzień temu.)

\n

Sposób 1 - analiza pytania i odpowiedzi

\n

Dialog: "Wann sind die neuen Nachbarn eingezogen?" (Kiedy nowi sąsiedzi się wprowadzili?)

\n

Pytanie "Wann?" (Kiedy?) wymaga odpowiedzi określającej MOMENT w czasie (punkt na osi czasu) lub odstęp czasu w przeszłości.

\n

Vor einer Woche = tydzień temu (punkt w przeszłości, od dziś) → pasuje do pytania "kiedy się wprowadzili?".

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna

\n

Trzy typy okolicznika czasu:

\n\n

Eingezogen sind = Perfekt (cz. dokonany) - wskazuje WYDARZENIE zakończone. Pasuje do vor einer Woche (moment w przeszłości), NIE do für zwei Tage (zaplanowany pobyt) ani zwei Monate lang (długość trwania).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.1, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź dokładnie B
- 0 pkt - A, C, brak odpowiedzi
- Wymaganie szczegółowe: I.1) Zdający posługuje się środkami językowymi.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - przyimki czasu:
- vor + Dat. (temu): vor einer Woche (tydzień temu), vor zwei Jahren (dwa lata temu)
- für + Akk. (na): für zwei Wochen (na dwa tygodnie - zaplanowana długość)
- (Akk.) + lang (przez): zwei Wochen lang (przez dwa tygodnie - długość trwania)
- seit + Dat. (od): seit einer Woche (od tygodnia - kontynuacja do teraz)

📖 Reference - czasownik rozdzielnie złożony "einziehen":
einziehen (wprowadzać się) - ein- + ziehen. Czasownik ruchu → Perfekt z sein:
Die Nachbarn sind eingezogen. (Sąsiedzi się wprowadzili.)
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | Für zwei Tage | für = NA (planowana długość), nie pasuje do pytania "kiedy?" | Pomylenie typu okolicznika |
| B | Vor einer Woche | POPRAWNA - vor = TEMU (moment w przeszłości) | - |
| C | Zwei Monate lang | (Akk.) lang = PRZEZ (długość), nie moment | Pomylenie typu okolicznika |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Pytanie "Wann?" = KIEDY (moment w czasie). Pytanie "Wie lange?" = JAK DŁUGO (długość trwania). Każde wymaga innego typu okolicznika.
\n
⚠️ Uwaga: Przyimek "vor + Dativ" to klasyczna konstrukcja "X temu". Vor einer Woche (tydzień temu) → eine Woche przechodzi w Dativ = einer Woche.
\n
⚠️ Uwaga: Czasownik einziehen (wprowadzać się) jest czasownikiem ruchu/zmiany stanu - w Perfekt zawsze z sein, nie haben.
\n

8.2. ## Poprawna odpowiedź
A. dich wohl erkältet. (chyba się przeziębiłeś)

\n

Pełne zdanie: "Du hast dich wohl erkältet."

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu

\n

Dialog:

\n\n

Katar (Schnupfen) + kaszel (Husten) = typowe objawy przeziębienia (Erkältung). Logiczna odpowiedź:

\n

"Du hast dich wohl erkältet" = Chyba się przeziębiłeś. (Refleksywny czasownik sich erkälten w Perfekt.)

\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna i leksykalna

\n

Funkcja każdej opcji:

\n\n

Tylko opcja A logicznie odpowiada na objawy.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.2, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź dokładnie A
- 0 pkt - B, C, brak odpowiedzi
- Wymaganie szczegółowe: I.1) Zdający posługuje się środkami językowymi.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - czasowniki refleksywne w Perfekt:
sich erkälten (przeziębić się) → Ich habe mich erkältet. (Przeziębiłem się.)
Du hast dich erkältet. (Przeziębiłeś się.)
Zaimek zwrotny w Akkusativie + haben + Partizip II.

📖 Reference - Partykuła "wohl":
Du hast dich wohl erkältet. (Chyba się przeziębiłeś.) - wohl = chyba, prawdopodobnie; wyraża przypuszczenie.

📖 Reference - Perfekt z "haben":
Wszystkie czasowniki przechodnie + refleksywne tworzą Perfekt z haben (NIE sein).
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | dich wohl erkältet | POPRAWNA - przeziębienie pasuje do objawów | - |
| B | es kaputt gemacht | Dotyczy psucia rzeczy, nie zdrowia | - |
| C | mir schon damals geholfen | Dotyczy pomocy w przeszłości | - |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: sich erkälten (przeziębić się) jest refleksywne - ZAWSZE z sich. Bez sich nie istnieje "Du hast erkältet".
\n
⚠️ Uwaga: wohl (chyba) to partykuła modalna wyrażająca przypuszczenie / wnioskowanie. Inne podobne: vielleicht (może), wahrscheinlich (prawdopodobnie).
\n
⚠️ Uwaga: Niemieckie objawy choroby: Schnupfen (katar), Husten (kaszel), Fieber (gorączka), Halsschmerzen (ból gardła), Kopfschmerzen (ból głowy). Razem = Erkältung (przeziębienie).
\n

8.3. ## Poprawna odpowiedź
B. eine Bäckerei (piekarnia)

\n

Pełne zdanie: "Gleich um die Ecke gibt es eine Bäckerei."

\n

Sposób 1 - analiza kontekstu

\n

Dialog:

\n\n

Kluczowe słowo: Brötchen (bułki) → kupuje się je w Bäckerei (piekarni).

\n

Sposób 2 - analiza leksykalna trzech sklepów

\n

Fałszywi przyjaciele (podobnie brzmiące, różne znaczenia):

\n\n

Tylko Bäckerei sprzedaje świeże bułki. Eisdiele sprzedaje lody, a Bücherei udostępnia książki.

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - schemat punktowania (zadanie 8.3, max 1 pkt):
- 1 pkt - odpowiedź dokładnie B
- 0 pkt - A, C, brak odpowiedzi
- Wymaganie szczegółowe: I.1) Zdający posługuje się środkami językowymi.
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - sufix -ei dla miejsc/sklepów:
Często rzeczowniki rodzaju żeńskiego: die Bäckerei, die Bücherei, die Konditorei, die Metzgerei, die Druckerei.
Tworzą się z czasowników/rzeczowników + sufix -ei.

📖 Reference - fraza "es gibt + Akk":
Es gibt eine Bäckerei. (Jest piekarnia.) - es gibt + Akkusativ.

📖 Reference - przyimek lokalny "um":
gleich um die Ecke (zaraz za rogiem) - um + Akk (wokół, dookoła). Idiom = bardzo blisko.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna | Typowa pułapka |
| A | Eine Eisdiele | Lodziarnia - sprzedaje lody, nie bułki | Podobne brzmienie do Bäckerei |
| B | Eine Bäckerei | POPRAWNA - piekarnia | - |
| C | Eine Bücherei | Biblioteka - udostępnia książki, nie sprzedaje pieczywa | Podobne brzmienie do Bäckerei |

\n

Typowe pułapki i uwaga

\n
⚠️ Uwaga: Trzy sklepy/miejsca z sufixem -ei brzmią podobnie. Klucz różnicowania:
- Eis- (lody) → Eisdiele
- Back- (piec/wypiekać) → Bäckerei
- Buch- (książka) → Bücherei
\n
⚠️ Uwaga: Niemieckie Brötchen (bułki) to drobne pieczywo na śniadanie. Inne pieczywo: Brot (chleb), Croissant (rogalik), Brezel (precel).
\n
⚠️ Uwaga: Wszystkie 3 opcje są rodzaju żeńskiego (die) - sufix -ei zawsze daje rzeczownik żeński. Stąd we zdaniu eine (Akk. fem.).
"}]}