{"id":"jezyk-niemiecki-2024-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-niemiecki-2024-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":4,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2024,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (0-4)\nPrzeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem z ramki\nw odpowiedniej formie, tak aby powstał spójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna\npoprawność gramatyczna i ortograficzna wpisywanych wyrazów.\nUwaga: dwa wyrazy podano dodatkowo i nie pasują do żadnej luki.\nfehlen\nLebensmittel\ndie\ngelten\ndas\npassend\nPICKNICK-LECKEREIEN\nDas Wort „Picknick“ kommt aus dem Französischen und bedeutet Mahlzeit im Freien aus\nmitgebrachten Speisen. Mitgenommen werden kann also alles, was kalt schmeckt, leicht zu\nessen ist und in 8.1. Sonne nicht schlecht wird. Daher solltet ihr\nzum Beispiel auf Kartoffelsalat oder Fisch verzichten. Beides wird schnell ungenießbar, wenn\nes zu viel Wärme abbekommt. Immer gut eignen sich geschnittenes Obst oder Gemüse und\neine 8.2. Soße dazu. Wie wäre es mit gekochten Eiern, einem\nKörnerbrötchen, Brezeln oder Muffins und Müslikeksen? Alles, was man ohne Besteck essen\nkann, ist genau richtig für ein Picknick.\nIm Sommer 8.3. eine Regel: Viel trinken! Neben Wasser und Saft\nkann man sich auch ganz einfach selbst Eistee oder Limonade zubereiten und mitnehmen.\nBei allen 8.4. ist auch eine Regel zu beachten: Alles muss gut\nverpackt sein. Packt alles in eine Kühltasche, so bleibt das Essen länger frisch!\nNa podstawie: www.kindersache.de\nMJNP-R0-100","answer":"D","answer_text":"8. Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu.","solution":"**8.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**der**\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna\n\nKontekst luki 8.1.: „ und in Sonne nicht schlecht wird.\"\n\n**Kroki rozumowania:**\n1. Rzeczownik: **die Sonne** (rodzaj: femininum, rodzajnik określony = die)\n2. Przyimek: **in** = Wechselpräposition (an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen)\n3. Pytanie: Akk czy Dat?\n- **wohin?** (ruch) → Akk\n- **wo?** (miejsce/stan) → Dat\n4. Kontekst: „in der Sonne nicht schlecht wird\" = jedzenie JEST (stan) w slońcu → **wo?** → **Dativ**\n5. Dativ femininum: **die Sonne → der Sonne**\n\n**Uzupełnione zdanie:** „ und in **der** Sonne nicht schlecht wird.\" = i nie psuje sie na slońcu.\n\n## Sposób 2 - eliminacja opcji z ramki\n\nPozostałe słowa z ramki: fehlen, Lebensmittel, die, gelten, das, passend\n- **die** - mianownik lub biernik żeński. Tutaj po in + stan → potrzebny Dativ: die → **der**\n- **das** - neutrum. Ale „Sonne\" jest femininum, nie pasuje.\n\n→ Wyraz to **die**, odmieniamy do Dativu → **der**.\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference\n\n> Reference - Wechselpräposition „in\":\n> - „in + Akk\" = dokąd (ruch): „in die Sonne gehen\" (wychodzic na słońce)\n> - „in + Dat\" = gdzie (stan): „in der Sonne liegen\" (leżeć na słońcu)\n> Tutaj: jedzenie JEST/LEŻY w słońcu (stan) → **in der Sonne** (Dativ femininum)\n\n> Reference - Dativ femininum:\n> - Nom: **die** Sonne\n> - Akk: **die** Sonne\n> - **Dat**: **der** Sonne\n> - Gen: **der** Sonne\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> Klucz CKE - zad. 8.1, max 1 pkt:\n> - **1 pkt** - wpisanie **der**\n> - Akceptowane: \"derr\" (dysleksja)\n> - **0 pkt** - die, das, dem lub brak\n> - Wymaganie szczegółowe: **Gramatyka - Dativ femininum po Wechselpräposition**\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> Reference - deklinacja rodzajnika określonego:\n> | Przypadek | Mask | Fem | Neutr | Pl |\n> |-----------|------|-----|-------|----|\n> | Nom | der | die | das | die |\n> | Akk | den | die | das | die |\n> | **Dat** | dem | **der** | dem | den+n |\n> | Gen | des | der | des | der |\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: „in die Sonne\" (Akk, ruch) vs „in der Sonne\" (Dat, stan). W tym zdaniu mówimy o STANIE jedzenia, nie ruchu - Dativ.\n\n> Uwaga: femininum w Dativie ma TAKI SAM rodzajnik jak Genitiv (der) - nie mylic z „der Mann\" (maskulinum Nom).\n\n**8.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**passende**\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna\n\nKontekst luki 8.2.: „ Immer gut eignen sich geschnittenes Obst oder Gemüse und eine Soße dazu.\"\n\n**Kroki rozumowania:**\n1. Wyraz z ramki: **passend** (przymiotnik)\n2. Przymiotnik stoi jako PRZYDAWKA (Attribut) przed rzeczownikiem → wymaga końcówki\n3. Rzeczownik: **die Soße** (femininum)\n4. Rodzajnik poprzedzajacy: **eine** (rodzajnik nieokreślony, femininum)\n5. Przypadek: **Akkusativ** (nach eignen sich und eine Soße → dopełnienie)\n6. Odmiana mieszana (po rodzajniku nieokreślonym):\n- Feminin Akkusativ: **-e** (eine passend**e** Soße)\n\n**Odpowiedź:** „eine **passende** Soße\" = odpowiedni sos.\n\n## Sposób 2 - tabela odmian\n\nOdmiana przymiotnika po ein/eine/ein (mieszana):\n| Przypadek | Mask | Fem | Neutr |\n| Nom | -er | **-e** | -es |\n| **Akk** | -en | **-e** | -es |\n| Dat | -en | -en | -en |\n| Gen | -en | -en | -en |\n\nFemin Akk po ein → **-e** → **passende**.\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference\n\n> Reference - odmiana przymiotnika po rodzajniku nieokreślonym (mieszana):\n> Zasada: gdzie rodzajnik NIE POKAZUJE rodzaju (w Nom/Akk femininum/neutrum), przymiotnik ma \"mocną\" końcówkę.\n> eine **-e** Soße (femin Akk) - przymiotnik musi pokazac \"e\" (feminin). Ale po eine rodzajnik juz pokazuje, wiec końcówka -e (slaba).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> Klucz CKE - zad. 8.2, max 1 pkt:\n> - **1 pkt** - wpisanie **passende**\n> - Akceptowane: \"pasende\"\n> - **0 pkt** - passend, passenden, passender lub brak\n> - Wymaganie szczegółowe: **Gramatyka - odmiana przymiotnika**\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> Reference - kluczowa leksyka:\n> - **passend** = odpowiedni, pasujacy\n> - **die Soße, -n** = sos\n> - **sich eignen** = nadawac sie\n> - **eine passende Soße** = odpowiedni sos\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: pułapka - piszac z pamieci można napisac \"passend\" (bez końcówki). Ale przymiotnik przed rzeczownikiem ZAWSZE ma końcówkę. Brak końcówki = błąd.\n\n> Uwaga: „passend\" vs „geeignet\" - oba znaczą \"odpowiedni\", ale tu wymagamy użycia wyrazu z ramki, wiec tylko \"passend\" w odpowiedniej formie.\n\n**8.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**gilt**\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna\n\nKontekst luki 8.3.: „Im Sommer eine Regel: Viel trinken!\"\n\n**Kroki rozumowania:**\n1. Wyraz z ramki: **gelten** (czasownik, bezokolicznik)\n2. Podmiot zdania: **eine Regel** (femininum sg.) = 3. osoba l. pojedynczej\n3. Czas: Präsens (ogólna zasada = czas teraźniejszy)\n4. Szyk: inwersja (Im Sommer = okolicznik na 1. miejscu → czasownik na 2. pozycji)\n5. Koniugacja **gelten** w Präsens (nieregularne! zmiana samogłoski):\n- ich gelte, du **giltst**, er/sie/es **gilt**, wir gelten, ihr geltet, sie gelten\n\n**Odpowiedź:** „Im Sommer **gilt** eine Regel.\" = Latem obowiązuje jedna zasada.\n\n## Sposób 2 - koniugacja\n\n| Osoba | Forma |\n| ich | gelte |\n| du | giltst |\n| er/sie/es | **gilt** |\n| wir | gelten |\n| ihr | geltet |\n| sie/Sie | gelten |\n\nPodmiot: **eine Regel** (3. os. l. poj.) → **gilt**.\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference\n\n> Reference - czasowniki nieregularne ze zmianą samogłoski (e → i):\n> Typ: e → i w 2. i 3. os. l. poj.\n> - geben → er **gibt**\n> - nehmen → er **nimmt**\n> - **gelten** → er **gilt**\n> - treffen → er **trifft**\n> - sprechen → er **spricht**\n\n> Reference - Inversion (inwersja):\n> Gdy okolicznik stoi na 1. pozycji, czasownik musi byc na 2. miejscu.\n> „**Im Sommer** **gilt** eine Regel.\" (1=Im Sommer, 2=gilt, podmiot po czasowniku)\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> Klucz CKE - zad. 8.3, max 1 pkt:\n> - **1 pkt** - wpisanie **gilt**\n> - Akceptowane: \"gielt\"\n> - **0 pkt** - gelten, gelte, gilt (zła forma) lub brak\n> - Wymaganie szczegółowe: **Gramatyka - nieregularna odmiana czasownika**\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> Reference - kluczowa leksyka:\n> - **gelten** = obowiązywać, mieć znaczenie\n> - **eine Regel gilt** = zasada obowiązuje\n> - **die Regel, -n** = zasada, reguła\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: pułapka - pisanie „geltet\" (stara/błędna forma) lub „gelten\" (bezokolicznik zamiast formy osobowej). Podmiot to 3. os. l. poj. → gilt.\n\n> Uwaga: zmiana e → i w 3. os. l. poj. jest nieregularna. Podobne: geben → gibt, sprechen → spricht, treffen → trifft. Nauczyc sie całej grupy!\n\n**8.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Lebensmitteln**\n\n## Sposób 1 - analiza gramatyczna\n\nKontekst luki 8.4.: „Bei allen ist auch eine Regel zu beachten \"\n\n**Kroki rozumowania:**\n1. Wyraz z ramki: **Lebensmittel** (rzeczownik, l. mnoga: die Lebensmittel)\n2. Przyimek: **bei** = ZAWSZE Dativ\n3. Przymiotnik: **allen** = Dativ Plural\n4. Reguła: rzeczownik w **Dativ Plural** zawsze dostaje końcówkę **-n** (jeśli jej nie ma)\n5. Mianownik pl.: die Lebensmittel (już bez -n)\n6. Dativ pl.: den Lebens**mittel**n → **Lebensmitteln**\n\n**Odpowiedź:** „Bei allen **Lebensmitteln**\" = przy wszystkich produktach spożywczych.\n\n## Sposób 2 - odmiany Dativ Plural\n\nReguła Dativ Plural: WSZYSTKIE rzeczowniki w Dativie liczby mnogiej dostają końcówkę **-n**, CHYBA ŻE już kończą sie na -n lub -s.\n- die Lebensmittel → Dat Pl: den Lebensmittel**n**\n- die Bücher → Dat Pl: den Bücher**n**\n- die Autos → Dat Pl: den Autos (już na -s, bez dodatkowego -n)\n- die Frauen → Dat Pl: den Frauen (już na -n, bez dodatkowego -n)\n\n## Sposób 3 - odwołanie do reference\n\n> Reference - przyimek „bei + Dat\":\n> = przy, u, podczas. „bei allen Lebensmitteln\" = przy wszystkich produktach. Bei wymaga DATIVU.\n\n> Reference - Dativ Plural -n:\n> Zasada: we WSZYSTKICH rzeczownikach w Dativ Pl dodajemy -n (chyba ze konczy sie na -n lub -s).\n> „allen\" = odmiana nieokreslona Dat Pl (z zaimkiem: allen Lebensmittel**n**).\n\n## Schemat oceniania CKE - ile punktów za co\n\n> Klucz CKE - zad. 8.4, max 1 pkt:\n> - **1 pkt** - wpisanie **Lebensmitteln** (WIELKA litera jako rzeczownik!)\n> - Akceptowane: \"lebensmiteln\" (mała litera, brak jednego t)\n> - **0 pkt** - Lebensmittel (brak -n), lebensmitteln (mała litera) - ale CKE akceptuje małą literę\n> - Wymaganie szczegółowe: **Gramatyka - Dativ Plural**\n\n## Reference gramatyczny - czego MASZ użyć\n\n> Reference - kluczowa leksyka:\n> - **das Lebensmittel, -** (pl. die Lebensmittel) = artykuł spożywczy\n> - **bei + Dat** = przy, u, podczas\n> - **alle Lebensmittel** → **allen Lebensmitteln** (Dat Pl)\n\n## Typowe pułapki i uwaga\n\n> Uwaga: NAJCZESTSZY BŁĄD = zapomnienie o -n w Dativ Plural. „Lebensmittel\" (bez -n) to mianownik lub biernik, nie Dativ!\n\n> Uwaga: Rzeczowniki ZAWSZE z WIELKIEJ LITERY w języku niemieckim. Lebensmittel(n) - WIELKA LITERA L.","image":"img/jezyk-niemiecki-2024-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":15,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2024 (rozszerzona)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 8. (0-4)<br>Przeczytaj tekst. Uzupełnij każdą lukę (8.1.-8.4.) jednym wyrazem z ramki<br>w odpowiedniej formie, tak aby powstał spójny i logiczny tekst. Wymagana jest pełna<br>poprawność gramatyczna i ortograficzna wpisywanych wyrazów.<br>Uwaga: dwa wyrazy podano dodatkowo i nie pasują do żadnej luki.<br>fehlen<br>Lebensmittel<br>die<br>gelten<br>das<br>passend<br>PICKNICK-LECKEREIEN<br>Das Wort „Picknick“ kommt aus dem Französischen und bedeutet Mahlzeit im Freien aus<br>mitgebrachten Speisen. Mitgenommen werden kann also alles, was kalt schmeckt, leicht zu<br>essen ist und in 8.1. Sonne nicht schlecht wird. Daher solltet ihr<br>zum Beispiel auf Kartoffelsalat oder Fisch verzichten. Beides wird schnell ungenießbar, wenn<br>es zu viel Wärme abbekommt. Immer gut eignen sich geschnittenes Obst oder Gemüse und<br>eine 8.2. Soße dazu. Wie wäre es mit gekochten Eiern, einem<br>Körnerbrötchen, Brezeln oder Muffins und Müslikeksen? Alles, was man ohne Besteck essen<br>kann, ist genau richtig für ein Picknick.<br>Im Sommer 8.3. eine Regel: Viel trinken! Neben Wasser und Saft<br>kann man sich auch ganz einfach selbst Eistee oder Limonade zubereiten und mitnehmen.<br>Bei allen 8.4. ist auch eine Regel zu beachten: Alles muss gut<br>verpackt sein. Packt alles in eine Kühltasche, so bleibt das Essen länger frisch!<br>Na podstawie: www.kindersache.de<br>MJNP-R0-100</p>","answer_text_html":"<ol><li>Dłuższe niekomunikatywne fragmenty pracy traktuje się jako odbiegające od tematu.</li></ol>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p><strong>8.1.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>der</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza gramatyczna</h4>\n<p>Kontekst luki 8.1.: „ und in Sonne nicht schlecht wird.&quot;</p>\n<p><strong>Kroki rozumowania:</strong></p>\n<ol><li>Rzeczownik: <strong>die Sonne</strong> (rodzaj: femininum, rodzajnik określony = die)</li><li>Przyimek: <strong>in</strong> = Wechselpräposition (an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen)</li><li>Pytanie: Akk czy Dat?</li></ol>\n<ul><li><strong>wohin?</strong> (ruch) → Akk</li><li><strong>wo?</strong> (miejsce/stan) → Dat</li></ul>\n<ol><li>Kontekst: „in der Sonne nicht schlecht wird&quot; = jedzenie JEST (stan) w slońcu → <strong>wo?</strong> → <strong>Dativ</strong></li><li>Dativ femininum: <strong>die Sonne → der Sonne</strong></li></ol>\n<p><strong>Uzupełnione zdanie:</strong> „ und in <strong>der</strong> Sonne nicht schlecht wird.&quot; = i nie psuje sie na slońcu.</p>\n<h4>Sposób 2 - eliminacja opcji z ramki</h4>\n<p>Pozostałe słowa z ramki: fehlen, Lebensmittel, die, gelten, das, passend</p>\n<ul><li><strong>die</strong> - mianownik lub biernik żeński. Tutaj po in + stan → potrzebny Dativ: die → <strong>der</strong></li><li><strong>das</strong> - neutrum. Ale „Sonne&quot; jest femininum, nie pasuje.</li></ul>\n<p>→ Wyraz to <strong>die</strong>, odmieniamy do Dativu → <strong>der</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference</h4>\n<blockquote>Reference - Wechselpräposition „in&quot;:<br>- „in + Akk&quot; = dokąd (ruch): „in die Sonne gehen&quot; (wychodzic na słońce)<br>- „in + Dat&quot; = gdzie (stan): „in der Sonne liegen&quot; (leżeć na słońcu)<br>Tutaj: jedzenie JEST/LEŻY w słońcu (stan) → <strong>in der Sonne</strong> (Dativ femininum)</blockquote>\n<blockquote>Reference - Dativ femininum:<br>- Nom: <strong>die</strong> Sonne<br>- Akk: <strong>die</strong> Sonne<br>- <strong>Dat</strong>: <strong>der</strong> Sonne<br>- Gen: <strong>der</strong> Sonne</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - zad. 8.1, max 1 pkt:<br>- <strong>1 pkt</strong> - wpisanie <strong>der</strong><br>- Akceptowane: &quot;derr&quot; (dysleksja)<br>- <strong>0 pkt</strong> - die, das, dem lub brak<br>- Wymaganie szczegółowe: <strong>Gramatyka - Dativ femininum po Wechselpräposition</strong></blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego MASZ użyć</h4>\n<blockquote>Reference - deklinacja rodzajnika określonego:<br>| Przypadek | Mask | Fem | Neutr | Pl |<br>|-----------|------|-----|-------|----|<br>| Nom | der | die | das | die |<br>| Akk | den | die | das | die |<br>| <strong>Dat</strong> | dem | <strong>der</strong> | dem | den+n |<br>| Gen | des | der | des | der |</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga: „in die Sonne&quot; (Akk, ruch) vs „in der Sonne&quot; (Dat, stan). W tym zdaniu mówimy o STANIE jedzenia, nie ruchu - Dativ.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: femininum w Dativie ma TAKI SAM rodzajnik jak Genitiv (der) - nie mylic z „der Mann&quot; (maskulinum Nom).</blockquote>\n<p><strong>8.2.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>passende</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza gramatyczna</h4>\n<p>Kontekst luki 8.2.: „ Immer gut eignen sich geschnittenes Obst oder Gemüse und eine Soße dazu.&quot;</p>\n<p><strong>Kroki rozumowania:</strong></p>\n<ol><li>Wyraz z ramki: <strong>passend</strong> (przymiotnik)</li><li>Przymiotnik stoi jako PRZYDAWKA (Attribut) przed rzeczownikiem → wymaga końcówki</li><li>Rzeczownik: <strong>die Soße</strong> (femininum)</li><li>Rodzajnik poprzedzajacy: <strong>eine</strong> (rodzajnik nieokreślony, femininum)</li><li>Przypadek: <strong>Akkusativ</strong> (nach eignen sich und eine Soße → dopełnienie)</li><li>Odmiana mieszana (po rodzajniku nieokreślonym):</li></ol>\n<ul><li>Feminin Akkusativ: <strong>-e</strong> (eine passend<strong>e</strong> Soße)</li></ul>\n<p><strong>Odpowiedź:</strong> „eine <strong>passende</strong> Soße&quot; = odpowiedni sos.</p>\n<h4>Sposób 2 - tabela odmian</h4>\n<p>Odmiana przymiotnika po ein/eine/ein (mieszana):<br>| Przypadek | Mask | Fem | Neutr |<br>| Nom | -er | <strong>-e</strong> | -es |<br>| <strong>Akk</strong> | -en | <strong>-e</strong> | -es |<br>| Dat | -en | -en | -en |<br>| Gen | -en | -en | -en |</p>\n<p>Femin Akk po ein → <strong>-e</strong> → <strong>passende</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference</h4>\n<blockquote>Reference - odmiana przymiotnika po rodzajniku nieokreślonym (mieszana):<br>Zasada: gdzie rodzajnik NIE POKAZUJE rodzaju (w Nom/Akk femininum/neutrum), przymiotnik ma &quot;mocną&quot; końcówkę.<br>eine <strong>-e</strong> Soße (femin Akk) - przymiotnik musi pokazac &quot;e&quot; (feminin). Ale po eine rodzajnik juz pokazuje, wiec końcówka -e (slaba).</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - zad. 8.2, max 1 pkt:<br>- <strong>1 pkt</strong> - wpisanie <strong>passende</strong><br>- Akceptowane: &quot;pasende&quot;<br>- <strong>0 pkt</strong> - passend, passenden, passender lub brak<br>- Wymaganie szczegółowe: <strong>Gramatyka - odmiana przymiotnika</strong></blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego MASZ użyć</h4>\n<blockquote>Reference - kluczowa leksyka:<br>- <strong>passend</strong> = odpowiedni, pasujacy<br>- <strong>die Soße, -n</strong> = sos<br>- <strong>sich eignen</strong> = nadawac sie<br>- <strong>eine passende Soße</strong> = odpowiedni sos</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga: pułapka - piszac z pamieci można napisac &quot;passend&quot; (bez końcówki). Ale przymiotnik przed rzeczownikiem ZAWSZE ma końcówkę. Brak końcówki = błąd.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: „passend&quot; vs „geeignet&quot; - oba znaczą &quot;odpowiedni&quot;, ale tu wymagamy użycia wyrazu z ramki, wiec tylko &quot;passend&quot; w odpowiedniej formie.</blockquote>\n<p><strong>8.3.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>gilt</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza gramatyczna</h4>\n<p>Kontekst luki 8.3.: „Im Sommer eine Regel: Viel trinken!&quot;</p>\n<p><strong>Kroki rozumowania:</strong></p>\n<ol><li>Wyraz z ramki: <strong>gelten</strong> (czasownik, bezokolicznik)</li><li>Podmiot zdania: <strong>eine Regel</strong> (femininum sg.) = 3. osoba l. pojedynczej</li><li>Czas: Präsens (ogólna zasada = czas teraźniejszy)</li><li>Szyk: inwersja (Im Sommer = okolicznik na 1. miejscu → czasownik na 2. pozycji)</li><li>Koniugacja <strong>gelten</strong> w Präsens (nieregularne! zmiana samogłoski):</li></ol>\n<ul><li>ich gelte, du <strong>giltst</strong>, er/sie/es <strong>gilt</strong>, wir gelten, ihr geltet, sie gelten</li></ul>\n<p><strong>Odpowiedź:</strong> „Im Sommer <strong>gilt</strong> eine Regel.&quot; = Latem obowiązuje jedna zasada.</p>\n<h4>Sposób 2 - koniugacja</h4>\n<p>| Osoba | Forma |<br>| ich | gelte |<br>| du | giltst |<br>| er/sie/es | <strong>gilt</strong> |<br>| wir | gelten |<br>| ihr | geltet |<br>| sie/Sie | gelten |</p>\n<p>Podmiot: <strong>eine Regel</strong> (3. os. l. poj.) → <strong>gilt</strong>.</p>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference</h4>\n<blockquote>Reference - czasowniki nieregularne ze zmianą samogłoski (e → i):<br>Typ: e → i w 2. i 3. os. l. poj.<br>- geben → er <strong>gibt</strong><br>- nehmen → er <strong>nimmt</strong><br>- <strong>gelten</strong> → er <strong>gilt</strong><br>- treffen → er <strong>trifft</strong><br>- sprechen → er <strong>spricht</strong></blockquote>\n<blockquote>Reference - Inversion (inwersja):<br>Gdy okolicznik stoi na 1. pozycji, czasownik musi byc na 2. miejscu.<br>„<strong>Im Sommer</strong> <strong>gilt</strong> eine Regel.&quot; (1=Im Sommer, 2=gilt, podmiot po czasowniku)</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - zad. 8.3, max 1 pkt:<br>- <strong>1 pkt</strong> - wpisanie <strong>gilt</strong><br>- Akceptowane: &quot;gielt&quot;<br>- <strong>0 pkt</strong> - gelten, gelte, gilt (zła forma) lub brak<br>- Wymaganie szczegółowe: <strong>Gramatyka - nieregularna odmiana czasownika</strong></blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego MASZ użyć</h4>\n<blockquote>Reference - kluczowa leksyka:<br>- <strong>gelten</strong> = obowiązywać, mieć znaczenie<br>- <strong>eine Regel gilt</strong> = zasada obowiązuje<br>- <strong>die Regel, -n</strong> = zasada, reguła</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga: pułapka - pisanie „geltet&quot; (stara/błędna forma) lub „gelten&quot; (bezokolicznik zamiast formy osobowej). Podmiot to 3. os. l. poj. → gilt.</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: zmiana e → i w 3. os. l. poj. jest nieregularna. Podobne: geben → gibt, sprechen → spricht, treffen → trifft. Nauczyc sie całej grupy!</blockquote>\n<p><strong>8.4.</strong> ## Poprawna odpowiedź</p>\n<p><strong>Lebensmitteln</strong></p>\n<h4>Sposób 1 - analiza gramatyczna</h4>\n<p>Kontekst luki 8.4.: „Bei allen ist auch eine Regel zu beachten &quot;</p>\n<p><strong>Kroki rozumowania:</strong></p>\n<ol><li>Wyraz z ramki: <strong>Lebensmittel</strong> (rzeczownik, l. mnoga: die Lebensmittel)</li><li>Przyimek: <strong>bei</strong> = ZAWSZE Dativ</li><li>Przymiotnik: <strong>allen</strong> = Dativ Plural</li><li>Reguła: rzeczownik w <strong>Dativ Plural</strong> zawsze dostaje końcówkę <strong>-n</strong> (jeśli jej nie ma)</li><li>Mianownik pl.: die Lebensmittel (już bez -n)</li><li>Dativ pl.: den Lebens<strong>mittel</strong>n → <strong>Lebensmitteln</strong></li></ol>\n<p><strong>Odpowiedź:</strong> „Bei allen <strong>Lebensmitteln</strong>&quot; = przy wszystkich produktach spożywczych.</p>\n<h4>Sposób 2 - odmiany Dativ Plural</h4>\n<p>Reguła Dativ Plural: WSZYSTKIE rzeczowniki w Dativie liczby mnogiej dostają końcówkę <strong>-n</strong>, CHYBA ŻE już kończą sie na -n lub -s.</p>\n<ul><li>die Lebensmittel → Dat Pl: den Lebensmittel<strong>n</strong></li><li>die Bücher → Dat Pl: den Bücher<strong>n</strong></li><li>die Autos → Dat Pl: den Autos (już na -s, bez dodatkowego -n)</li><li>die Frauen → Dat Pl: den Frauen (już na -n, bez dodatkowego -n)</li></ul>\n<h4>Sposób 3 - odwołanie do reference</h4>\n<blockquote>Reference - przyimek „bei + Dat&quot;:<br>= przy, u, podczas. „bei allen Lebensmitteln&quot; = przy wszystkich produktach. Bei wymaga DATIVU.</blockquote>\n<blockquote>Reference - Dativ Plural -n:<br>Zasada: we WSZYSTKICH rzeczownikach w Dativ Pl dodajemy -n (chyba ze konczy sie na -n lub -s).<br>„allen&quot; = odmiana nieokreslona Dat Pl (z zaimkiem: allen Lebensmittel<strong>n</strong>).</blockquote>\n<h4>Schemat oceniania CKE - ile punktów za co</h4>\n<blockquote>Klucz CKE - zad. 8.4, max 1 pkt:<br>- <strong>1 pkt</strong> - wpisanie <strong>Lebensmitteln</strong> (WIELKA litera jako rzeczownik!)<br>- Akceptowane: &quot;lebensmiteln&quot; (mała litera, brak jednego t)<br>- <strong>0 pkt</strong> - Lebensmittel (brak -n), lebensmitteln (mała litera) - ale CKE akceptuje małą literę<br>- Wymaganie szczegółowe: <strong>Gramatyka - Dativ Plural</strong></blockquote>\n<h4>Reference gramatyczny - czego MASZ użyć</h4>\n<blockquote>Reference - kluczowa leksyka:<br>- <strong>das Lebensmittel, -</strong> (pl. die Lebensmittel) = artykuł spożywczy<br>- <strong>bei + Dat</strong> = przy, u, podczas<br>- <strong>alle Lebensmittel</strong> → <strong>allen Lebensmitteln</strong> (Dat Pl)</blockquote>\n<h4>Typowe pułapki i uwaga</h4>\n<blockquote>Uwaga: NAJCZESTSZY BŁĄD = zapomnienie o -n w Dativ Plural. „Lebensmittel&quot; (bez -n) to mianownik lub biernik, nie Dativ!</blockquote>\n<blockquote>Uwaga: Rzeczowniki ZAWSZE z WIELKIEJ LITERY w języku niemieckim. Lebensmittel(n) - WIELKA LITERA L.</blockquote>"}]}