{"id":"jezyk-niemiecki-2025-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-niemiecki-2025-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":5,"ptype":"closed","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (0-5)\nUsłyszysz dwukrotnie pięć wypowiedzi dotyczących higieny jamy ustnej. Do każdej\nwypowiedzi (1.1.-1.5.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-F). Wpisz rozwiązania\ndo tabeli.\nUwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.\nA. Diese Person bittet einen Zahnarzt um Rat.\nB. Diese Person sagt eine Sendung mit einem Zahnarzt an.\nC. Diese Person macht Reklame für eine App zum Zähneputzen.\nD. Diese Person erzählt über ihren letzten Besuch beim Zahnarzt.\nE. Diese Person spricht darüber, wie ein guter Zahnarzt sein sollte.\nF. Diese Person wendet sich an Menschen, die vor dem Zahnarzt Angst haben.\n1.1.\nNummer 1\n1.2.\nNummer 2\n1.3.\nNummer 3\n1.4.\nNummer 4\n1.5.\nNummer 5\nMJNP-P0-100","answer":"1.1 = B; 1.2 = A; 1.3 = C; 1.4 = F; 1.5 = E","answer_text":"1 pkt - poprawna odpowiedź.","solution":"**1.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**B** - *Diese Person sagt eine Sendung mit einem Zahnarzt an.* (Ta osoba zapowiada audycję z dentystą.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nMówca pełni rolę prezentera/zapowiadacza audycji o higienie jamy ustnej:\n\n> \"Das Thema des heutigen Gesundheitsmagazins ist die Mundhygiene.\"\n\n> \"Wenn Sie Antworten auf diese Fragen hören wollen, bleiben Sie dran. Der Zahnarzt Doktor Martin Reiser wird Ihnen Tipps zur richtigen Mundhygiene geben.\"\n\n**Kluczowe sygnały gatunku zapowiedzi:**\n- *das Thema des heutigen Gesundheitsmagazins* (temat dzisiejszego magazynu zdrowotnego) - typowy zwrot prowadzącego\n- *bleiben Sie dran* (zostańcie z nami) - bezpośredni zwrot do słuchaczy\n- *Der Zahnarzt wird Ihnen Tipps geben* (Stomatolog udzieli wskazówek) - Futur I zapowiadający to, co nastąpi\n\nMówca zapowiada przyszłą część audycji z udziałem dentysty - idealne dopasowanie do **B** (*sagt eine Sendung an* = zapowiada audycję).\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n- **A** (*bittet um Rat* - prosi o radę) - błąd. Mówca nie prosi o radę, sam jest gospodarzem audycji.\n- **B** - POPRAWNA: zapowiada audycję z dentystą.\n- **C** (*macht Reklame für eine App*) - brak wzmianki o aplikacji.\n- **D** (*erzählt über ihren letzten Besuch*) - brak opowieści o własnej wizycie.\n- **E** (*wie ein guter Zahnarzt sein sollte*) - brak opisu cech dobrego dentysty.\n- **F** (*wendet sich an Menschen, die Angst haben*) - brak adresowania do bojących się.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - Zadanie 1.1 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wpisanie litery **B**\n> - **0 pkt** - A, C, D, E, F lub brak odpowiedzi / wiele liter\n\nZadanie sprawdza wymaganie II.3) - określanie intencji nadawcy wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny - czasownik rozdzielnie złożony \"ansagen\"\n\n> 📖 **Reference - trennbares Verb \"ansagen\":**\n> Forma: *an + sagen* (rozdzielnie złożony)\n> Znaczenie: zapowiadać (audycję, program, wiadomość)\n> Präsens: *Er sagt die Sendung an.* (prefiks na końcu)\n> Perfekt: *Er hat die Sendung angesagt.*\n> Synonimy: *ankündigen, präsentieren, einleiten*\n> Kolokacja: *eine Sendung / einen Beitrag / das nächste Programm ansagen*\n\n> 📖 **Reference - Futur I:**\n> Forma: *werden + Infinitiv* na końcu zdania\n> *Der Zahnarzt wird Tipps geben* = Dentysta udzieli wskazówek\n> Sygnalizuje przyszłą czynność - typowe w zapowiedziach\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | prosi dentystę o radę | Mówca jest prezenterem, nie pacjentem |\n| **B** | **zapowiada audycję z dentystą** | **POPRAWNA** - \"Gesundheitsmagazin\", \"bleiben Sie dran\" |\n| C | reklama aplikacji do mycia zębów | Brak wzmianki o aplikacji w tekście 1 |\n| D | opowiada o ostatniej wizycie | Brak osobistej narracji o wizycie |\n| E | jaki powinien być dobry dentysta | Brak listy cech dentysty |\n| F | zwraca się do osób z lękiem | Brak adresowania do tych z fobią |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *bleiben Sie dran* to charakterystyczny dla radia/TV zwrot, oznaczający \"nie wyłączajcie, zaraz wracamy\". Rozpoznaj go jako sygnał, że to ZAPOWIEDŹ audycji.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W matchingu zawsze pamiętaj, że jedno ze zdań A-F jest DYSTRAKTOREM. W tym arkuszu (zad. 1) dystraktorem jest D (*erzählt über ihren letzten Besuch beim Zahnarzt*) - żaden mówca nie opowiada o własnej wizycie.\n\n**1.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**A** - *Diese Person bittet einen Zahnarzt um Rat.* (Ta osoba prosi dentystę o radę.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nMatka pięcioletniego chłopca zwraca się do dr. Bauera z prośbą o pomoc i radę:\n\n> \"Herr Doktor Bauer, vielleicht können Sie mir helfen.\"\n\n> \"Ich weiß nicht, wie ich ihn zum Zähneputzen bringen kann. Ich habe gehört, dass es Zahnputz-Apps speziell für Kinder gibt. Soll ich die ausprobieren?\"\n\n> \"Was würden Sie mir raten, Herr Doktor Bauer?\"\n\n**Kluczowe sygnały prośby o radę:**\n- *können Sie mir helfen* (czy może mi Pan pomóc) - bezpośrednia prośba o pomoc\n- *Soll ich die ausprobieren?* (Czy mam to wypróbować?) - pytanie o radę\n- *Was würden Sie mir raten?* (Co by mi Pan poradził?) - Konjunktiv II w funkcji uprzejmej prośby o radę, finalna prośba\n\nIdealne dopasowanie do **A** (*bittet um Rat* = prosi o radę).\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n- **A** - POPRAWNA: matka pyta dentystę o radę dotyczącą dziecka.\n- **B** (*sagt eine Sendung an*) - błąd. Mówi: *Ich freue mich, dass ich in der Sendung bin* (cieszę się, że jestem w audycji) - to GOŚĆ audycji, nie prowadzący.\n- **C** (*Reklame für eine App*) - pułapka. Wspomina o aplikacjach, ale tylko pyta czy ma je wypróbować, NIE reklamuje.\n- **D** (*letzten Besuch*) - błąd. Brak relacji z wizyty.\n- **E** (*wie ein guter Zahnarzt sein sollte*) - błąd. Brak opisu cech dobrego dentysty.\n- **F** (*Menschen, die Angst haben*) - pułapka. Dziecko boi się Zahnpasty (*beginnt er zu schreien*), ale matka nie adresuje wypowiedzi do innych osób z lękiem.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - Zadanie 1.2 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wpisanie litery **A**\n> - **0 pkt** - B, C, D, E, F lub brak odpowiedzi\n\nZadanie sprawdza wymaganie II.3) - określanie intencji nadawcy wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny - Konjunktiv II w prośbach\n\n> 📖 **Reference - Konjunktiv II w prośbach uprzejmych:**\n> Forma: *würden + Infinitiv* (forma zastępcza)\n> *Was würden Sie mir raten?* = Co by mi Pan poradził? (uprzejma prośba)\n> *Könnten Sie mir helfen?* = Czy mógłby mi Pan pomóc?\n> Funkcja: PROŚBA o radę / pomoc, formułowana grzecznie\n> Inne czasowniki: *hätte (haben), wäre (sein), könnte (können), möchte (mögen)*\n\n> 📖 **Reference - kolokacja \"jemanden um etwas bitten\":**\n> *jemanden (Akk) um etwas (Akk) bitten* = prosić kogoś o coś\n> *Diese Person bittet den Zahnarzt um Rat* = Ta osoba prosi dentystę o radę\n> Akuzativ x2: *einen Zahnarzt* + *um Rat*\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| **A** | **prosi dentystę o radę** | **POPRAWNA** - \"Was würden Sie mir raten?\" |\n| B | zapowiada audycję | Jest gościem, nie prowadzącą |\n| C | reklamuje aplikację | Tylko pyta, czy wypróbować |\n| D | opowiada o ostatniej wizycie | Brak takiej narracji |\n| E | jaki powinien być dobry dentysta | Brak takich charakterystyk |\n| F | zwraca się do osób z lękiem | Mówi o synu, nie adresuje do innych |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj odróżniać GOŚCIA audycji od PROWADZĄCEGO. Słowa *Ich freue mich, dass ich in der Sendung bin* sygnalizują, że mówca jest GOŚCIEM - to KLUCZ do odrzucenia B.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Konjunktiv II *würden Sie raten* to typowa forma uprzejmej PROŚBY o radę - szukaj jej jako sygnału opcji A w zadaniach matching.\n\n**1.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**C** - *Diese Person macht Reklame für eine App zum Zähneputzen.* (Ta osoba reklamuje aplikację do mycia zębów.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nMówca prezentuje produkt swojej firmy - aplikację do higieny jamy ustnej. To klasyczny język reklamowy:\n\n> \"Unsere Firma hat eine App für Kinder und Erwachsene entwickelt, die zeigt, wie man die Zähne richtig putzt.\"\n\n> \"Laden Sie unsere App am besten gleich kostenlos herunter!\"\n\n**Kluczowe cechy języka reklamowego:**\n- *Wollen Sie sicher sein ?* - pytanie retoryczne otwierające (typowy chwyt reklamowy)\n- *Wir helfen Ihnen dabei* (My Wam w tym pomożemy) - obietnica korzyści\n- *Unsere Firma hat entwickelt* - wskazanie marki\n- *Laden Sie herunter!* - Imperativ jako call-to-action\n- *kostenlos* (bezpłatnie) - kluczowy argument sprzedażowy\n- *am besten gleich* (najlepiej od razu) - wezwanie do natychmiastowego działania\n\nIdealne dopasowanie do **C** (*macht Reklame* = reklamuje).\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n- **A** (*bittet um Rat*) - błąd. Mówca nie pyta, lecz OFERUJE.\n- **B** (*sagt eine Sendung an*) - błąd. Brak struktury audycji.\n- **C** - POPRAWNA: opisuje i wzywa do pobrania aplikacji.\n- **D** (*letzten Besuch*) - brak osobistej narracji.\n- **E** (*wie ein guter Zahnarzt sein sollte*) - brak opisu dentysty.\n- **F** (*Menschen mit Angst*) - brak adresowania do bojących się.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - Zadanie 1.3 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wpisanie litery **C**\n> - **0 pkt** - A, B, D, E, F lub brak odpowiedzi\n\nZadanie sprawdza wymaganie II.3) - określanie intencji nadawcy wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny - Imperativ formalny + Passiv\n\n> 📖 **Reference - Imperativ Sie-Form (forma grzecznościowa):**\n> Forma: *Verb-Stamm + en + Sie + *\n> *Laden Sie herunter!* = Pobierzcie ! / Proszę pobrać !\n> Charakterystyczne dla reklam i instrukcji.\n> Inne przykłady: *Kommen Sie! Hören Sie! Probieren Sie!*\n\n> 📖 **Reference - Passiv Präsens:**\n> Forma: *werden + Partizip II*\n> *Sie werden erinnert* = Zostaniesz przypomniany / przypomniany Ci zostanie\n> Czasownik *erinnern an* (Akk) = przypominać o czymś\n> *Sie werden an Ihren Kontrollbesuch erinnert* = Zostanie Państwu przypomniany kontrolny wizyt\n\n> 📖 **Reference - trennbare Verben:**\n> *herunterladen* = pobrać (rozdzielne!)\n> *Laden Sie herunter!* - prefiks *herunter* na końcu\n> *Ich lade die App herunter* - Präsens\n> *Ich habe die App heruntergeladen* - Perfekt (ge- między prefiksem a rdzeniem)\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | prosi dentystę o radę | Mówca oferuje produkt, nie prosi |\n| B | zapowiada audycję | Brak elementów struktury programu |\n| **C** | **reklamuje aplikację** | **POPRAWNA** - \"Laden Sie unsere App herunter!\" |\n| D | opowiada o wizycie | Brak osobistej narracji |\n| E | jaki powinien być dentysta | Brak opisów cech |\n| F | osoby z lękiem | Brak adresowania do bojących się |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klasyczne sygnały reklamowe to: *Wollen Sie ?*, *Wir helfen*, *unsere Firma*, *kostenlos*, *am besten gleich*, *Laden Sie herunter!* - zapamiętaj je jako PAKIET sygnałów reklamy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Kontrollbesuch* (kontrolny wizyt) - *Kontroll-* to złożone (Kompositum) z *Kontrolle* (kontrola). Niemieckie złożenia rzeczownikowe są bardzo częste i należy rozumieć je z kontekstu.\n\n**1.4.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**F** - *Diese Person wendet sich an Menschen, die vor dem Zahnarzt Angst haben.* (Ta osoba zwraca się do ludzi, którzy boją się dentysty.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nMówca otwiera pytaniem skierowanym bezpośrednio do osób z fobią dentystyczną:\n\n> \"Hatten Sie als Kind ein schlimmes Erlebnis bei einem Zahnarztbesuch und jetzt sind Sie ein Angstpatient?\"\n\n> \"Dann kommen Sie in unsere Zahnarztpraxis. Bei uns lernen Sie Zahnarztbesuche lieben!\"\n\n> \"Während des Besuchs läuft ruhige Musik oder Sie können eine Video-Brille mit Filmen bekommen. Das hilft Ihnen gegen den Stress.\"\n\n**Kluczowe sygnały zwrócenia się do osób z lękiem:**\n- *Angstpatient* (pacjent z lękiem) - bezpośrednie nazwanie odbiorcy\n- *schlimmes Erlebnis bei einem Zahnarztbesuch* (złe doświadczenie z wizyty) - odwołanie do traumy\n- *Das hilft Ihnen gegen den Stress* (To pomaga przeciw stresowi) - rozwiązanie problemu odbiorcy\n- *ruhige Musik, Video-Brille* - środki redukcji lęku\n\nIdealne dopasowanie do **F** (*wendet sich an Menschen, die Angst haben*).\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n- **A** (*bittet um Rat*) - błąd. To gabinet, oferuje usługę, nie prosi o radę.\n- **B** (*sagt eine Sendung an*) - błąd. Reklama gabinetu, nie audycji.\n- **C** (*App*) - pułapka. Brak wzmianki o aplikacji - chodzi o gabinet stacjonarny w Berlinie.\n- **D** (*letzten Besuch*) - brak osobistej narracji o wizycie.\n- **E** (*wie ein guter Zahnarzt sein sollte*) - pułapka. Tekst mówi co OFERUJE konkretny gabinet, NIE jakie cechy POWINIEN mieć dentysta ogólnie.\n- **F** - POPRAWNA: ADRES wypowiedzi to *Angstpatienten*.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - Zadanie 1.4 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wpisanie litery **F**\n> - **0 pkt** - A, B, C, D, E lub brak odpowiedzi\n\nZadanie sprawdza wymaganie II.4) - określanie kontekstu wypowiedzi (adresata).\n\n## Reference gramatyczny - \"sich wenden an\" + Akkusativ\n\n> 📖 **Reference - kolokacja \"sich an + Akkusativ wenden\":**\n> Forma: *sich (Akk) an + Akk wenden* = zwracać się do kogoś\n> *Ich wende mich an dich* = Zwracam się do ciebie\n> *Diese Person wendet sich an Menschen, die Angst haben* = Ta osoba zwraca się do osób, które się boją\n> Refleksywne + przyimek *an* z Akuzativem\n\n> 📖 **Reference - \"Angst haben vor\" + Dativ:**\n> Forma: *Angst haben vor + Dat* = bać się czegoś / kogoś\n> *Vor dem Zahnarzt Angst haben* = Bać się dentysty (przyimek *vor* z Dativem)\n> *Angstpatient* - Kompositum: *Angst* (lęk) + *Patient* (pacjent) = pacjent lękowy\n\n> 📖 **Reference - Präteritum w pytaniu:**\n> *Hatten Sie als Kind * = Czy mieliście jako dziecko\n> Präteritum *hatte* (od *haben*) - typowe w opisach przeszłych doświadczeń\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | prosi dentystę o radę | Mówca jest stroną oferującą |\n| B | zapowiada audycję | Reklama gabinetu, nie audycji |\n| C | reklama aplikacji | Reklama GABINETU (Praxis), nie aplikacji |\n| D | opowiada o wizycie | Brak narracji osobistej |\n| E | jaki powinien być dentysta | Reklama konkretnego gabinetu, nie cech ogólnych |\n| **F** | **zwraca się do osób z lękiem** | **POPRAWNA** - \"Angstpatient\" |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Słowo *Angstpatient* (pacjent z lękiem) to KLUCZOWY sygnał opcji F. Bez tego słowa zadanie byłoby trudniejsze - szukaj go zawsze, gdy widzisz opcję F.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Reklama gabinetu (C tutaj to APP, nie gabinet) - UWAŻAJ na to rozróżnienie. Tekst 3 reklamuje APP, tekst 4 reklamuje GABINET - kontekst lęku determinuje F.\n\n**1.5.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**E** - *Diese Person spricht darüber, wie ein guter Zahnarzt sein sollte.* (Ta osoba mówi o tym, jaki powinien być dobry dentysta.)\n\n## Sposób 1 - analiza transkrypcji\n\nCała wypowiedź to lista cech, jakimi powinien charakteryzować się dobry dentysta:\n\n> \"Deshalb ist es sehr wichtig, einen kompetenten Zahnarzt zu finden.\"\n\n> \"Er sollte freundlich sein und große Empathie für den Patienten haben.\"\n\n> \"Vor der Behandlung sollte der Zahnarzt den Patienten über alle Therapiemöglichkeiten informieren.\"\n\n**Kluczowe sygnały opisu cech idealnego dentysty:**\n- *kompetent* (kompetentny)\n- *freundlich* (przyjazny)\n- *große Empathie* (duża empatia)\n- *sollte informieren* (powinien informować)\n\nTrzykrotne użycie modalnego *sollte* (powinien) sygnalizuje normatywny charakter wypowiedzi - to są oczekiwania wobec dobrego dentysty. Idealne dopasowanie do **E**.\n\n## Sposób 2 - eliminacja innych opcji\n\n- **A** (*bittet um Rat*) - brak prośby.\n- **B** (*sagt eine Sendung an*) - brak struktury zapowiedzi.\n- **C** (*App*) - brak wzmianki o aplikacji.\n- **D** (*letzten Besuch*) - brak osobistej narracji o wizycie. Mówca mówi OGÓLNIE.\n- **E** - POPRAWNA: lista cech dobrego dentysty.\n- **F** (*Menschen mit Angst*) - pułapka. *Schmerzen* (ból) jest wymieniony, ale wypowiedź mówi o EMPATII dentysty wobec bólu, nie adresuje do osób z lękiem.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - Zadanie 1.5 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - wpisanie litery **E**\n> - **0 pkt** - A, B, C, D, F lub brak odpowiedzi\n\nZadanie sprawdza wymaganie II.2) - określanie głównej myśli wypowiedzi.\n\n## Reference gramatyczny - Konjunktiv II \"sollte\"\n\n> 📖 **Reference - modalny \"sollte\" w funkcji normatywnej:**\n> Forma: *sollte + Infinitiv* (na końcu zdania)\n> Znaczenie 1: rada / zalecenie (*Du solltest mehr schlafen* = Powinieneś więcej spać)\n> Znaczenie 2: NORMATYWNE oczekiwanie (*Ein guter Zahnarzt sollte freundlich sein* = Dobry dentysta powinien być przyjazny)\n> *Sollte* to Konjunktiv II od *sollen* - łagodniejsze niż *muss/musste*.\n\n> 📖 **Reference - przyimek \"vor\" z Dativem (czas):**\n> *Vor der Behandlung* = przed leczeniem (Dativ - czas)\n> *Die Behandlung* (fem.) → *vor der Behandlung*\n> Inne czasowe użycia *vor + Dat*: *vor dem Essen, vor dem Schlafengehen, vor dem Frühstück*\n\n> 📖 **Reference - Kompositum \"Therapiemöglichkeiten\":**\n> *Therapie* (terapia) + *Möglichkeiten* (możliwości) = *Therapiemöglichkeiten* (możliwości terapeutyczne)\n> Składanie rzeczowników to typowa cecha niemieckiego - rozdziel je przy czytaniu na elementy składowe.\n\n## Dlaczego inne odpowiedzi są błędne\n\n| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |\n| A | prosi o radę | Mówca podaje wskazówki, nie pyta |\n| B | zapowiada audycję | Brak struktury programu |\n| C | reklama aplikacji | Brak aplikacji |\n| D | opowiada o wizycie | Brak narracji osobistej w przeszłości |\n| **E** | **jaki powinien być dobry dentysta** | **POPRAWNA** - lista cech \"sollte sein\" |\n| F | osoby z lękiem | Brak adresowania, ogólne porady |\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Trzykrotne *sollte* w wypowiedzi to KLAROWNY sygnał opcji E (*wie ein guter Zahnarzt sein sollte*). Forma normatywna *sollte* = sygnał ZALECEŃ.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** W tym zadaniu (zad. 1) dystraktorem (zdaniem dodatkowym, niepasującym do żadnej wypowiedzi) jest **D** (*Diese Person erzählt über ihren letzten Besuch beim Zahnarzt*) - żadna z 5 wypowiedzi nie zawiera osobistej narracji o wizycie.","image":"img/jezyk-niemiecki-2025-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":"maturazai","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2025 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 1. (0-5)
Usłyszysz dwukrotnie pięć wypowiedzi dotyczących higieny jamy ustnej. Do każdej
wypowiedzi (1.1.-1.5.) dopasuj odpowiadające jej zdanie (A-F). Wpisz rozwiązania
do tabeli.
Uwaga: jedno zdanie zostało podane dodatkowo i nie pasuje do żadnej wypowiedzi.
A. Diese Person bittet einen Zahnarzt um Rat.
B. Diese Person sagt eine Sendung mit einem Zahnarzt an.
C. Diese Person macht Reklame für eine App zum Zähneputzen.
D. Diese Person erzählt über ihren letzten Besuch beim Zahnarzt.
E. Diese Person spricht darüber, wie ein guter Zahnarzt sein sollte.
F. Diese Person wendet sich an Menschen, die vor dem Zahnarzt Angst haben.
1.1.
Nummer 1
1.2.
Nummer 2
1.3.
Nummer 3
1.4.
Nummer 4
1.5.
Nummer 5
MJNP-P0-100

","answer_text_html":"

1 pkt - poprawna odpowiedź.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

1.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

B - Diese Person sagt eine Sendung mit einem Zahnarzt an. (Ta osoba zapowiada audycję z dentystą.)

\n

Sposób 1 - analiza transkrypcji

\n

Mówca pełni rolę prezentera/zapowiadacza audycji o higienie jamy ustnej:

\n
"Das Thema des heutigen Gesundheitsmagazins ist die Mundhygiene."
\n
"Wenn Sie Antworten auf diese Fragen hören wollen, bleiben Sie dran. Der Zahnarzt Doktor Martin Reiser wird Ihnen Tipps zur richtigen Mundhygiene geben."
\n

Kluczowe sygnały gatunku zapowiedzi:

\n\n

Mówca zapowiada przyszłą część audycji z udziałem dentysty - idealne dopasowanie do B (sagt eine Sendung an = zapowiada audycję).

\n

Sposób 2 - eliminacja innych opcji

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - Zadanie 1.1 (max 1 pkt):
- 1 pkt - wpisanie litery B
- 0 pkt - A, C, D, E, F lub brak odpowiedzi / wiele liter
\n

Zadanie sprawdza wymaganie II.3) - określanie intencji nadawcy wypowiedzi.

\n

Reference gramatyczny - czasownik rozdzielnie złożony "ansagen"

\n
📖 Reference - trennbares Verb "ansagen":
Forma: an + sagen (rozdzielnie złożony)
Znaczenie: zapowiadać (audycję, program, wiadomość)
Präsens: Er sagt die Sendung an. (prefiks na końcu)
Perfekt: Er hat die Sendung angesagt.
Synonimy: ankündigen, präsentieren, einleiten
Kolokacja: eine Sendung / einen Beitrag / das nächste Programm ansagen
\n
📖 Reference - Futur I:
Forma: werden + Infinitiv na końcu zdania
Der Zahnarzt wird Tipps geben = Dentysta udzieli wskazówek
Sygnalizuje przyszłą czynność - typowe w zapowiedziach
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | prosi dentystę o radę | Mówca jest prezenterem, nie pacjentem |
| B | zapowiada audycję z dentystą | POPRAWNA - "Gesundheitsmagazin", "bleiben Sie dran" |
| C | reklama aplikacji do mycia zębów | Brak wzmianki o aplikacji w tekście 1 |
| D | opowiada o ostatniej wizycie | Brak osobistej narracji o wizycie |
| E | jaki powinien być dobry dentysta | Brak listy cech dentysty |
| F | zwraca się do osób z lękiem | Brak adresowania do tych z fobią |

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: bleiben Sie dran to charakterystyczny dla radia/TV zwrot, oznaczający "nie wyłączajcie, zaraz wracamy". Rozpoznaj go jako sygnał, że to ZAPOWIEDŹ audycji.
\n
⚠️ Uwaga: W matchingu zawsze pamiętaj, że jedno ze zdań A-F jest DYSTRAKTOREM. W tym arkuszu (zad. 1) dystraktorem jest D (erzählt über ihren letzten Besuch beim Zahnarzt) - żaden mówca nie opowiada o własnej wizycie.
\n

1.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

A - Diese Person bittet einen Zahnarzt um Rat. (Ta osoba prosi dentystę o radę.)

\n

Sposób 1 - analiza transkrypcji

\n

Matka pięcioletniego chłopca zwraca się do dr. Bauera z prośbą o pomoc i radę:

\n
"Herr Doktor Bauer, vielleicht können Sie mir helfen."
\n
"Ich weiß nicht, wie ich ihn zum Zähneputzen bringen kann. Ich habe gehört, dass es Zahnputz-Apps speziell für Kinder gibt. Soll ich die ausprobieren?"
\n
"Was würden Sie mir raten, Herr Doktor Bauer?"
\n

Kluczowe sygnały prośby o radę:

\n\n

Idealne dopasowanie do A (bittet um Rat = prosi o radę).

\n

Sposób 2 - eliminacja innych opcji

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - Zadanie 1.2 (max 1 pkt):
- 1 pkt - wpisanie litery A
- 0 pkt - B, C, D, E, F lub brak odpowiedzi
\n

Zadanie sprawdza wymaganie II.3) - określanie intencji nadawcy wypowiedzi.

\n

Reference gramatyczny - Konjunktiv II w prośbach

\n
📖 Reference - Konjunktiv II w prośbach uprzejmych:
Forma: würden + Infinitiv (forma zastępcza)
Was würden Sie mir raten? = Co by mi Pan poradził? (uprzejma prośba)
Könnten Sie mir helfen? = Czy mógłby mi Pan pomóc?
Funkcja: PROŚBA o radę / pomoc, formułowana grzecznie
Inne czasowniki: hätte (haben), wäre (sein), könnte (können), möchte (mögen)
\n
📖 Reference - kolokacja "jemanden um etwas bitten":
jemanden (Akk) um etwas (Akk) bitten = prosić kogoś o coś
Diese Person bittet den Zahnarzt um Rat = Ta osoba prosi dentystę o radę
Akuzativ x2: einen Zahnarzt + um Rat
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | prosi dentystę o radę | POPRAWNA - "Was würden Sie mir raten?" |
| B | zapowiada audycję | Jest gościem, nie prowadzącą |
| C | reklamuje aplikację | Tylko pyta, czy wypróbować |
| D | opowiada o ostatniej wizycie | Brak takiej narracji |
| E | jaki powinien być dobry dentysta | Brak takich charakterystyk |
| F | zwraca się do osób z lękiem | Mówi o synu, nie adresuje do innych |

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj odróżniać GOŚCIA audycji od PROWADZĄCEGO. Słowa Ich freue mich, dass ich in der Sendung bin sygnalizują, że mówca jest GOŚCIEM - to KLUCZ do odrzucenia B.
\n
⚠️ Uwaga: Konjunktiv II würden Sie raten to typowa forma uprzejmej PROŚBY o radę - szukaj jej jako sygnału opcji A w zadaniach matching.
\n

1.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

C - Diese Person macht Reklame für eine App zum Zähneputzen. (Ta osoba reklamuje aplikację do mycia zębów.)

\n

Sposób 1 - analiza transkrypcji

\n

Mówca prezentuje produkt swojej firmy - aplikację do higieny jamy ustnej. To klasyczny język reklamowy:

\n
"Unsere Firma hat eine App für Kinder und Erwachsene entwickelt, die zeigt, wie man die Zähne richtig putzt."
\n
"Laden Sie unsere App am besten gleich kostenlos herunter!"
\n

Kluczowe cechy języka reklamowego:

\n\n

Idealne dopasowanie do C (macht Reklame = reklamuje).

\n

Sposób 2 - eliminacja innych opcji

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - Zadanie 1.3 (max 1 pkt):
- 1 pkt - wpisanie litery C
- 0 pkt - A, B, D, E, F lub brak odpowiedzi
\n

Zadanie sprawdza wymaganie II.3) - określanie intencji nadawcy wypowiedzi.

\n

Reference gramatyczny - Imperativ formalny + Passiv

\n
📖 Reference - Imperativ Sie-Form (forma grzecznościowa):
Forma: *Verb-Stamm + en + Sie + *
Laden Sie herunter! = Pobierzcie ! / Proszę pobrać !
Charakterystyczne dla reklam i instrukcji.
Inne przykłady: Kommen Sie! Hören Sie! Probieren Sie!
\n
📖 Reference - Passiv Präsens:
Forma: werden + Partizip II
Sie werden erinnert = Zostaniesz przypomniany / przypomniany Ci zostanie
Czasownik erinnern an (Akk) = przypominać o czymś
Sie werden an Ihren Kontrollbesuch erinnert = Zostanie Państwu przypomniany kontrolny wizyt
\n
📖 Reference - trennbare Verben:
herunterladen = pobrać (rozdzielne!)
Laden Sie herunter! - prefiks herunter na końcu
Ich lade die App herunter - Präsens
Ich habe die App heruntergeladen - Perfekt (ge- między prefiksem a rdzeniem)
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | prosi dentystę o radę | Mówca oferuje produkt, nie prosi |
| B | zapowiada audycję | Brak elementów struktury programu |
| C | reklamuje aplikację | POPRAWNA - "Laden Sie unsere App herunter!" |
| D | opowiada o wizycie | Brak osobistej narracji |
| E | jaki powinien być dentysta | Brak opisów cech |
| F | osoby z lękiem | Brak adresowania do bojących się |

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Klasyczne sygnały reklamowe to: Wollen Sie ?, Wir helfen, unsere Firma, kostenlos, am besten gleich, Laden Sie herunter! - zapamiętaj je jako PAKIET sygnałów reklamy.
\n
⚠️ Uwaga: Kontrollbesuch (kontrolny wizyt) - Kontroll- to złożone (Kompositum) z Kontrolle (kontrola). Niemieckie złożenia rzeczownikowe są bardzo częste i należy rozumieć je z kontekstu.
\n

1.4. ## Poprawna odpowiedź

\n

F - Diese Person wendet sich an Menschen, die vor dem Zahnarzt Angst haben. (Ta osoba zwraca się do ludzi, którzy boją się dentysty.)

\n

Sposób 1 - analiza transkrypcji

\n

Mówca otwiera pytaniem skierowanym bezpośrednio do osób z fobią dentystyczną:

\n
"Hatten Sie als Kind ein schlimmes Erlebnis bei einem Zahnarztbesuch und jetzt sind Sie ein Angstpatient?"
\n
"Dann kommen Sie in unsere Zahnarztpraxis. Bei uns lernen Sie Zahnarztbesuche lieben!"
\n
"Während des Besuchs läuft ruhige Musik oder Sie können eine Video-Brille mit Filmen bekommen. Das hilft Ihnen gegen den Stress."
\n

Kluczowe sygnały zwrócenia się do osób z lękiem:

\n\n

Idealne dopasowanie do F (wendet sich an Menschen, die Angst haben).

\n

Sposób 2 - eliminacja innych opcji

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - Zadanie 1.4 (max 1 pkt):
- 1 pkt - wpisanie litery F
- 0 pkt - A, B, C, D, E lub brak odpowiedzi
\n

Zadanie sprawdza wymaganie II.4) - określanie kontekstu wypowiedzi (adresata).

\n

Reference gramatyczny - "sich wenden an" + Akkusativ

\n
📖 Reference - kolokacja "sich an + Akkusativ wenden":
Forma: sich (Akk) an + Akk wenden = zwracać się do kogoś
Ich wende mich an dich = Zwracam się do ciebie
Diese Person wendet sich an Menschen, die Angst haben = Ta osoba zwraca się do osób, które się boją
Refleksywne + przyimek an z Akuzativem
\n
📖 Reference - "Angst haben vor" + Dativ:
Forma: Angst haben vor + Dat = bać się czegoś / kogoś
Vor dem Zahnarzt Angst haben = Bać się dentysty (przyimek vor z Dativem)
Angstpatient - Kompositum: Angst (lęk) + Patient (pacjent) = pacjent lękowy
\n
📖 Reference - Präteritum w pytaniu:
*Hatten Sie als Kind * = Czy mieliście jako dziecko
Präteritum hatte (od haben) - typowe w opisach przeszłych doświadczeń
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | prosi dentystę o radę | Mówca jest stroną oferującą |
| B | zapowiada audycję | Reklama gabinetu, nie audycji |
| C | reklama aplikacji | Reklama GABINETU (Praxis), nie aplikacji |
| D | opowiada o wizycie | Brak narracji osobistej |
| E | jaki powinien być dentysta | Reklama konkretnego gabinetu, nie cech ogólnych |
| F | zwraca się do osób z lękiem | POPRAWNA - "Angstpatient" |

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Słowo Angstpatient (pacjent z lękiem) to KLUCZOWY sygnał opcji F. Bez tego słowa zadanie byłoby trudniejsze - szukaj go zawsze, gdy widzisz opcję F.
\n
⚠️ Uwaga: Reklama gabinetu (C tutaj to APP, nie gabinet) - UWAŻAJ na to rozróżnienie. Tekst 3 reklamuje APP, tekst 4 reklamuje GABINET - kontekst lęku determinuje F.
\n

1.5. ## Poprawna odpowiedź

\n

E - Diese Person spricht darüber, wie ein guter Zahnarzt sein sollte. (Ta osoba mówi o tym, jaki powinien być dobry dentysta.)

\n

Sposób 1 - analiza transkrypcji

\n

Cała wypowiedź to lista cech, jakimi powinien charakteryzować się dobry dentysta:

\n
"Deshalb ist es sehr wichtig, einen kompetenten Zahnarzt zu finden."
\n
"Er sollte freundlich sein und große Empathie für den Patienten haben."
\n
"Vor der Behandlung sollte der Zahnarzt den Patienten über alle Therapiemöglichkeiten informieren."
\n

Kluczowe sygnały opisu cech idealnego dentysty:

\n\n

Trzykrotne użycie modalnego sollte (powinien) sygnalizuje normatywny charakter wypowiedzi - to są oczekiwania wobec dobrego dentysty. Idealne dopasowanie do E.

\n

Sposób 2 - eliminacja innych opcji

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - Zadanie 1.5 (max 1 pkt):
- 1 pkt - wpisanie litery E
- 0 pkt - A, B, C, D, F lub brak odpowiedzi
\n

Zadanie sprawdza wymaganie II.2) - określanie głównej myśli wypowiedzi.

\n

Reference gramatyczny - Konjunktiv II "sollte"

\n
📖 Reference - modalny "sollte" w funkcji normatywnej:
Forma: sollte + Infinitiv (na końcu zdania)
Znaczenie 1: rada / zalecenie (Du solltest mehr schlafen = Powinieneś więcej spać)
Znaczenie 2: NORMATYWNE oczekiwanie (Ein guter Zahnarzt sollte freundlich sein = Dobry dentysta powinien być przyjazny)
Sollte to Konjunktiv II od sollen - łagodniejsze niż muss/musste.
\n
📖 Reference - przyimek "vor" z Dativem (czas):
Vor der Behandlung = przed leczeniem (Dativ - czas)
Die Behandlung (fem.) → vor der Behandlung
Inne czasowe użycia vor + Dat: vor dem Essen, vor dem Schlafengehen, vor dem Frühstück
\n
📖 Reference - Kompositum "Therapiemöglichkeiten":
Therapie (terapia) + Möglichkeiten (możliwości) = Therapiemöglichkeiten (możliwości terapeutyczne)
Składanie rzeczowników to typowa cecha niemieckiego - rozdziel je przy czytaniu na elementy składowe.
\n

Dlaczego inne odpowiedzi są błędne

\n

| Opcja | Treść | Dlaczego błędna |
| A | prosi o radę | Mówca podaje wskazówki, nie pyta |
| B | zapowiada audycję | Brak struktury programu |
| C | reklama aplikacji | Brak aplikacji |
| D | opowiada o wizycie | Brak narracji osobistej w przeszłości |
| E | jaki powinien być dobry dentysta | POPRAWNA - lista cech "sollte sein" |
| F | osoby z lękiem | Brak adresowania, ogólne porady |

\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Trzykrotne sollte w wypowiedzi to KLAROWNY sygnał opcji E (wie ein guter Zahnarzt sein sollte). Forma normatywna sollte = sygnał ZALECEŃ.
\n
⚠️ Uwaga: W tym zadaniu (zad. 1) dystraktorem (zdaniem dodatkowym, niepasującym do żadnej wypowiedzi) jest D (Diese Person erzählt über ihren letzten Besuch beim Zahnarzt) - żadna z 5 wypowiedzi nie zawiera osobistej narracji o wizycie.
"}]}