{"id":"jezyk-niemiecki-2025-maj-matura-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-niemiecki-2025-maj-matura-podstawowa","number":"10","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-niemiecki","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-3)\nW zadaniach 10.1.-10.3. wpisz obok numeru zadania wyraz, który poprawnie uzupełnia\nobydwa zdania. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna\nwpisywanych wyrazów.\n10.1.\nNächste Woche will ich meine Haare kurz lassen.\nSoll ich die Kartoffeln für den Salat in Stücke ?\n10.2.\nOhne kann ich die Zeitung nicht lesen.\nPasst die runde zu meinem Gesicht?\n10.3.\nDer Tee ist mir zu\nSie hustete , deshalb konnte sie nicht singen.\nMJNP-P0-100","answer":null,"answer_text":"10. Realizację poszczególnych podpunktów polecenia ocenia się w całej wypowiedzi;\nodniesienia do tego samego podpunktu polecenia mogą wystąpić w różnych częściach\npracy.","solution":"**10.1.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**schneiden** (ciąć / kroić)\n\n**Uzupełnienia:**\n- *Nächste Woche will ich meine Haare kurz schneiden lassen.* (W przyszłym tygodniu chcę dać sobie obciąć włosy krótko.)\n- *Soll ich die Kartoffeln für den Salat in Stücke schneiden?* (Mam pokroić ziemniaki na kawałki do sałatki?)\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1: \"Haare schneiden lassen\"**\n- *Haare schneiden* = ciąć włosy\n- *schneiden lassen* = pozwalać, żeby ktoś coś zrobił (kauzatywne)\n- *Ich lasse meine Haare schneiden* = Daję sobie obciąć włosy (idę do fryzjera)\n\n**Zdanie 2: \"Kartoffeln in Stücke schneiden\"**\n- *Kartoffeln in Stücke schneiden* = pokroić ziemniaki na kawałki\n- *schneiden* (kroić) używane dla jedzenia\n- *in Stücke schneiden* = na kawałki (przyimek kierunkowy *in + Akk*)\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Czasownik *schneiden* - nieregularny:**\n- Präsens: ich schneide, du schneidest, er schneidet, wir schneiden\n- Präteritum: *schnitt* (nieregularne: schneiden → schnitt)\n- Partizip II: *geschnitten*\n\n**Forma w lukach:**\nObydwie luki wymagają BEZOKOLICZNIKA:\n1. *will ich schneiden lassen* - modal + Inf. + Inf. (kauzatywna konstrukcja)\n2. *Soll ich schneiden* - modal + Inf.\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - Zadanie 10.1 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *schneiden* (bezokolicznik)\n> - **0 pkt** - schnitt (Präteritum), geschnitten (Part. II), polski, niezgodne czasowniki\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - \"lassen + Infinitiv\":**\n> *Ich lasse mir die Haare schneiden* = Daję sobie obciąć włosy\n> *Lassen* + Inf. = kauzatyw (pozwolić/kazać, żeby ktoś coś zrobił)\n> Inne przykłady: *Ich lasse das Auto reparieren* (oddaję samochód do naprawy)\n> Konstrukcja: modal/lassen + dopełnienie + Inf. na końcu.\n\n> 📖 **Reference - czasownik \"schneiden\":**\n> *schneiden* (nieregularny: schneiden → schnitt → geschnitten)\n> Znaczenia:\n> 1. ciąć (włosy, papier)\n> 2. kroić (jedzenie)\n> 3. ranić - *sich schneiden* = skaleczyć się\n> 4. wycinać (film) - *einen Film schneiden*\n> Kolokacje: *in Stücke / in Scheiben / in Würfel schneiden* (na kawałki / plasterki / kostki)\n\n> 📖 **Reference - \"in + Akk\" dla efektu krojenia:**\n> *in Stücke schneiden* = na kawałki (Stücke = lm. Akk.)\n> *in Scheiben schneiden* = na plasterki\n> *in Würfel schneiden* = w kostki\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Schneiden lassen* (dawać sobie obciąć) to klasyczna konstrukcja kauzatywna - *lassen* + Inf. Naucz się jej.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o pisowni *schneiden* (sch + n + e + i + d + en) - typowe trudności: 'sch' i 'ei' (NIE *ie* jak w *Liebe*).\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Luka wymaga BEZOKOLICZNIKA (po modalnych *will/soll*). NIE wpisuj *schnitt* (Präteritum) ani *geschnitten* (Part. II).\n\n**10.2.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**Brille** (okulary)\n\n**Uzupełnienia:**\n- *Ohne Brille kann ich die Zeitung nicht lesen.* (Bez okularów nie mogę czytać gazety.)\n- *Passt die runde Brille zu meinem Gesicht?* (Czy okrągłe okulary pasują do mojej twarzy?)\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1: \"ohne Brille\"**\n- *ohne + Akk* = bez (przyimek z Akk.)\n- *Brille* (fem.) → ohne die Brille / *ohne Brille* (bez rodzajnika, jak \"bez okularów\")\n- W idiomie: bez rodzajnika (*ohne Brille, ohne Auto, ohne Mantel*).\n\n**Zdanie 2: \"die runde Brille\"**\n- *die Brille* (fem.) - rzeczownik z rodzajnikiem określonym\n- *runde* - końcówka -e po *die* (słaba odmiana Nom. fem. sg.)\n- *Passt die Brille zu * = Pasują okulary do\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Rzeczownik *die Brille* - kluczowe cechy:**\n- Rodzaj żeński (die)\n- W niemieckim TYLKO liczba pojedyncza (*die Brille*) NIE *die Brillen* w znaczeniu \"okulary jednej osoby\"\n- Pl. *die Brillen* - różne okulary (kilka par)\n\n**Polski vs niemiecki:**\n- PL: \"okulary\" zawsze w liczbie mnogiej (pluralia tantum)\n- DE: *die Brille* w liczbie POJEDYNCZEJ (singularia)!\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - Zadanie 10.2 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *Brille* (z wielkiej litery, liczba pojedyncza)\n> - **0 pkt** - *Brillen* (Pl. niezasadne), *brille* (małą literą), niezgodne rzeczowniki\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - \"die Brille\":**\n> Sg.: *die Brille* (okulary)\n> Pl.: *die Brillen* (kilka par okularów)\n> Polski \"okulary\" (Pl. tantum) → niemiecki *Brille* (Sg.)\n> Pluralia tantum w niemieckim: *die Ferien, die Geschwister, die Leute*.\n\n> 📖 **Reference - \"ohne + Akk\":**\n> *ohne + Akk* = bez\n> *ohne Brille, ohne Auto, ohne Hut* (bez rodzajnika w idiomie)\n> *ohne die alte Brille* (bez tej starej pary - z rodzajnikiem dla precyzji)\n> Akk. fem. = *die Brille* (bez zmiany).\n\n> 📖 **Reference - \"passen zu + Dat\":**\n> *etwas passt zu + Dat* = coś pasuje do czegoś\n> *Die Brille passt zu meinem Gesicht* = Okulary pasują do mojej twarzy\n> *zu meinem Gesicht* (Dat. n. sg.) - po *zu* zawsze Dativ.\n\n> 📖 **Reference - końcówki przymiotnika \"runde\":**\n> Po *die* (Nom. fem. sg., słaba odmiana): końcówka **-e**\n> *die runde Brille* (Nom.) / *die runde Brille* (Akk.) - Nom. = Akk. dla fem./n.\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Polski \"okulary\" w liczbie mnogiej myli! W niemieckim *die Brille* = liczba POJEDYNCZA. Naucz się tej różnicy.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o WIELKIEJ LITERZE rzeczowników - *Brille* (NIE *brille*). To podstawowa zasada niemieckiej ortografii.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz CKE wymaga *Brille* w obu lukach BEZ JĘZYKOWYCH BŁĘDÓW (pisownia, wielkość litery).\n\n**10.3.** ## Poprawna odpowiedź\n\n**stark** (mocny / silnie) - główna odpowiedź, akceptowane też **viel**.\n\n**Uzupełnienia:**\n- *Der Tee ist mir zu stark.* (Herbata jest dla mnie za mocna.)\n- *Sie hustete stark, deshalb konnte sie nicht singen.* (Mocno kaszlała, dlatego nie mogła śpiewać.)\n\n## Sposób 1 - analiza obu zdań\n\n**Zdanie 1: \"der Tee ist zu stark\"**\n- *zu + Adj* = za + przymiotnik\n- *stark* = mocny, silny\n- *Der Tee ist zu stark* = Herbata jest za mocna (zbyt mocno zaparzona)\n- *Mir* (Dativ) = dla mnie\n\n**Zdanie 2: \"sie hustete stark\"**\n- *stark* używane też ADVERBIALNIE (mocno, silnie)\n- *sie hustete stark* = mocno kaszlała\n- *Husten* = kaszleć; Präteritum: hustete\n\n## Sposób 2 - analiza gramatyczna\n\n**Przymiotnik *stark* - odmiana:**\n- Komparativ: *stärker*\n- Superlativ: *am stärksten*\n- Adverbialne: *stark* (mocno) lub *stärker* (mocniej)\n\n**Alternatywa: *viel***\n- *zu viel Tee* = za dużo herbaty (ale tu *zu stark* dotyczy KONCENTRACJI, nie ILOŚCI)\n- *sie hustete viel* = dużo kaszlała (OK)\n- Z rodzajnikiem określonym *der Tee ist zu viel* brzmi gorzej niż *zu stark*.\n\nKlucz akceptuje *stark* (główna) i *viel* (akceptowana).\n\n## Schemat oceniania CKE\n\n> 📋 **Klucz CKE - Zadanie 10.3 (max 1 pkt):**\n> - **1 pkt** - *stark* (główna) lub *viel* (akceptowana)\n> - **0 pkt** - niezgodne przymiotniki, polski język, błędna pisownia\n\n## Reference gramatyczny\n\n> 📖 **Reference - \"stark\" (mocny / silnie):**\n> Znaczenia:\n> 1. fizycznie silny: *ein starker Mann*\n> 2. mocny smak/zapach: *starker Kaffee, starker Tee*\n> 3. mocno (adverbialnie): *stark husten, stark regnen* (mocno padać)\n> 4. wzmacniacz: *Ich bin stark interessiert* (jestem mocno zainteresowany)\n\n> 📖 **Reference - adverbialne przymiotniki:**\n> Niemieckie przymiotniki = przysłówki bez sufiksu:\n> *schnell* (szybki / szybko)\n> *stark* (mocny / mocno)\n> *gut* (dobry / dobrze)\n> Polski: -y/-i (przymiotnik) → -o/-e (przysłówek)\n\n> 📖 **Reference - Präteritum \"husten\":**\n> *husten* (kaszleć) - regularny\n> Präteritum: ich hustete, du hustetest, er hustete\n> Perfekt: *ich habe gehustet*\n\n## Typowe pułapki\n\n> ⚠️ **Uwaga:** *Stark* używane zarówno jako przymiotnik (*Der Tee ist zu stark*) jak i przysłówek (*sie hustete stark*). To samo słowo, różne funkcje.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Klucz akceptuje 2 warianty: *stark* (główna, semantycznie pasuje do herbaty i kaszlu) lub *viel* (drugorzędna). Inne (*bitter, sauer, schnell*) nie pasują do obu zdań.\n\n> ⚠️ **Uwaga:** Pamiętaj o pisowni - *stark* (NIE *starck*, NIE *schtark*). To słowo z czystym 'st-' na początku.","image":"img/jezyk-niemiecki-2025-maj-matura-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":17,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język niemiecki · Matura · maj 2025 (podstawowa)","subject_label":"Język niemiecki","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 10. (0-3)
W zadaniach 10.1.-10.3. wpisz obok numeru zadania wyraz, który poprawnie uzupełnia
obydwa zdania. Wymagana jest pełna poprawność gramatyczna i ortograficzna
wpisywanych wyrazów.
10.1.
Nächste Woche will ich meine Haare kurz lassen.
Soll ich die Kartoffeln für den Salat in Stücke ?
10.2.
Ohne kann ich die Zeitung nicht lesen.
Passt die runde zu meinem Gesicht?
10.3.
Der Tee ist mir zu
Sie hustete , deshalb konnte sie nicht singen.
MJNP-P0-100

","answer_text_html":"
  1. Realizację poszczególnych podpunktów polecenia ocenia się w całej wypowiedzi;
\n

odniesienia do tego samego podpunktu polecenia mogą wystąpić w różnych częściach
pracy.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

10.1. ## Poprawna odpowiedź

\n

schneiden (ciąć / kroić)

\n

Uzupełnienia:

\n\n

Sposób 1 - analiza obu zdań

\n

Zdanie 1: "Haare schneiden lassen"

\n\n

Zdanie 2: "Kartoffeln in Stücke schneiden"

\n\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna

\n

Czasownik schneiden - nieregularny:

\n\n

Forma w lukach:
Obydwie luki wymagają BEZOKOLICZNIKA:

\n
  1. will ich schneiden lassen - modal + Inf. + Inf. (kauzatywna konstrukcja)
  2. Soll ich schneiden - modal + Inf.
\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - Zadanie 10.1 (max 1 pkt):
- 1 pkt - schneiden (bezokolicznik)
- 0 pkt - schnitt (Präteritum), geschnitten (Part. II), polski, niezgodne czasowniki
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - "lassen + Infinitiv":
Ich lasse mir die Haare schneiden = Daję sobie obciąć włosy
Lassen + Inf. = kauzatyw (pozwolić/kazać, żeby ktoś coś zrobił)
Inne przykłady: Ich lasse das Auto reparieren (oddaję samochód do naprawy)
Konstrukcja: modal/lassen + dopełnienie + Inf. na końcu.
\n
📖 Reference - czasownik "schneiden":
schneiden (nieregularny: schneiden → schnitt → geschnitten)
Znaczenia:
1. ciąć (włosy, papier)
2. kroić (jedzenie)
3. ranić - sich schneiden = skaleczyć się
4. wycinać (film) - einen Film schneiden
Kolokacje: in Stücke / in Scheiben / in Würfel schneiden (na kawałki / plasterki / kostki)
\n
📖 Reference - "in + Akk" dla efektu krojenia:
in Stücke schneiden = na kawałki (Stücke = lm. Akk.)
in Scheiben schneiden = na plasterki
in Würfel schneiden = w kostki
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Schneiden lassen (dawać sobie obciąć) to klasyczna konstrukcja kauzatywna - lassen + Inf. Naucz się jej.
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj o pisowni schneiden (sch + n + e + i + d + en) - typowe trudności: 'sch' i 'ei' (NIE ie jak w Liebe).
\n
⚠️ Uwaga: Luka wymaga BEZOKOLICZNIKA (po modalnych will/soll). NIE wpisuj schnitt (Präteritum) ani geschnitten (Part. II).
\n

10.2. ## Poprawna odpowiedź

\n

Brille (okulary)

\n

Uzupełnienia:

\n\n

Sposób 1 - analiza obu zdań

\n

Zdanie 1: "ohne Brille"

\n\n

Zdanie 2: "die runde Brille"

\n\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna

\n

Rzeczownik die Brille - kluczowe cechy:

\n\n

Polski vs niemiecki:

\n\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - Zadanie 10.2 (max 1 pkt):
- 1 pkt - Brille (z wielkiej litery, liczba pojedyncza)
- 0 pkt - Brillen (Pl. niezasadne), brille (małą literą), niezgodne rzeczowniki
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - "die Brille":
Sg.: die Brille (okulary)
Pl.: die Brillen (kilka par okularów)
Polski "okulary" (Pl. tantum) → niemiecki Brille (Sg.)
Pluralia tantum w niemieckim: die Ferien, die Geschwister, die Leute.
\n
📖 Reference - "ohne + Akk":
ohne + Akk = bez
ohne Brille, ohne Auto, ohne Hut (bez rodzajnika w idiomie)
ohne die alte Brille (bez tej starej pary - z rodzajnikiem dla precyzji)
Akk. fem. = die Brille (bez zmiany).
\n
📖 Reference - "passen zu + Dat":
etwas passt zu + Dat = coś pasuje do czegoś
Die Brille passt zu meinem Gesicht = Okulary pasują do mojej twarzy
zu meinem Gesicht (Dat. n. sg.) - po zu zawsze Dativ.
\n
📖 Reference - końcówki przymiotnika "runde":
Po die (Nom. fem. sg., słaba odmiana): końcówka -e
die runde Brille (Nom.) / die runde Brille (Akk.) - Nom. = Akk. dla fem./n.
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Polski "okulary" w liczbie mnogiej myli! W niemieckim die Brille = liczba POJEDYNCZA. Naucz się tej różnicy.
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj o WIELKIEJ LITERZE rzeczowników - Brille (NIE brille). To podstawowa zasada niemieckiej ortografii.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz CKE wymaga Brille w obu lukach BEZ JĘZYKOWYCH BŁĘDÓW (pisownia, wielkość litery).
\n

10.3. ## Poprawna odpowiedź

\n

stark (mocny / silnie) - główna odpowiedź, akceptowane też viel.

\n

Uzupełnienia:

\n\n

Sposób 1 - analiza obu zdań

\n

Zdanie 1: "der Tee ist zu stark"

\n\n

Zdanie 2: "sie hustete stark"

\n\n

Sposób 2 - analiza gramatyczna

\n

Przymiotnik stark - odmiana:

\n\n

Alternatywa: viel

\n\n

Klucz akceptuje stark (główna) i viel (akceptowana).

\n

Schemat oceniania CKE

\n
📋 Klucz CKE - Zadanie 10.3 (max 1 pkt):
- 1 pkt - stark (główna) lub viel (akceptowana)
- 0 pkt - niezgodne przymiotniki, polski język, błędna pisownia
\n

Reference gramatyczny

\n
📖 Reference - "stark" (mocny / silnie):
Znaczenia:
1. fizycznie silny: ein starker Mann
2. mocny smak/zapach: starker Kaffee, starker Tee
3. mocno (adverbialnie): stark husten, stark regnen (mocno padać)
4. wzmacniacz: Ich bin stark interessiert (jestem mocno zainteresowany)
\n
📖 Reference - adverbialne przymiotniki:
Niemieckie przymiotniki = przysłówki bez sufiksu:
schnell (szybki / szybko)
stark (mocny / mocno)
gut (dobry / dobrze)
Polski: -y/-i (przymiotnik) → -o/-e (przysłówek)
\n
📖 Reference - Präteritum "husten":
husten (kaszleć) - regularny
Präteritum: ich hustete, du hustetest, er hustete
Perfekt: ich habe gehustet
\n

Typowe pułapki

\n
⚠️ Uwaga: Stark używane zarówno jako przymiotnik (Der Tee ist zu stark) jak i przysłówek (sie hustete stark). To samo słowo, różne funkcje.
\n
⚠️ Uwaga: Klucz akceptuje 2 warianty: stark (główna, semantycznie pasuje do herbaty i kaszlu) lub viel (drugorzędna). Inne (bitter, sauer, schnell) nie pasują do obu zdań.
\n
⚠️ Uwaga: Pamiętaj o pisowni - stark (NIE starck, NIE schtark). To słowo z czystym 'st-' na początku.
"}]}