{"id":"jezyk-polski-2007-maj-matura-rozszerzona/zad/8","paper_id":"jezyk-polski-2007-maj-matura-rozszerzona","number":"8","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2007,"month":"maj","level":"rozszerzona","text":"Zadanie 8. (1 pkt)\nJaką funkcję w tekście pełnią pojawiające się w nim pytania?\nPoziom rozszerzony\n6","answer":null,"answer_text":"8. Na karcie odpowiedzi wpisz swoją datę urodzenia i PESEL.\nZamaluj\npola odpowiadające cyfrom numeru PESEL. Błędne\nzaznaczenie otocz kółkiem\ni zaznacz właściwe.\nŻyczymy powodzenia!\nMAJ\nROK 2007\nZa rozwiązanie\nwszystkich zadań\nmożna otrzymać\nłącznie\n50 punktów\nCzęść I - 10 pkt\nCzęść II - 40 pkt\nWypełnia zdający\nprzed rozpoczęciem pracy\nPESEL ZDAJĄCEGO\nKOD\nZDAJĄCEGO\nMiejsce\nna naklejkę\nz kodem szkoły\nPoziom rozszerzony\n2\nCzęść I - rozumienie czytanego tekstu\nPrzeczytaj uważnie tekst, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nim. Odpowiadaj\ntylko na podstawie tekstu i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono inaczej.\nUdzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszona/y. W zadaniu zamkniętym wybierz tylko jedną\nz zaproponowanych odpowiedzi.\nDziennikarstwo - zawód czy wyzwanie? (fragment)\nDziennikarze piszą, ponieważ nie mają nic do powiedzenia,\ni mają coś do powiedzenia, ponieważ piszą.\n(Karl Kraus, 1986)\n1.\nNa pytanie zawarte w tytule poszukujemy odpowiedzi od dawna. W przeszłości była\nona stosunkowo prosta: dziennikarstwo pojmowano jako wyzwanie, któremu był w stanie\nsprostać jedynie odważny, utalentowany i przebojowy człowiek. Dzisiaj, u progu XXI wieku\nzauważamy, jak gwałtownie narasta zapotrzebowanie na profesjonalnie pojmowane\nspecjalności medialne. Dotyczy to nie tylko specjalności czysto dziennikarskich, ale sięga\nszerzej - do nowo powstałych „zawodów medialnych”1. Cyfrowe technologie napotykają\nna rosnące wymagania odbiorców, którzy chcą otrzymać „coraz lepiej przykrojone\ninformacje”, łatwe w zrozumieniu i zastosowaniu.[…]\n2.\nDziennikarstwo - co należy podkreślić - stało się ważną formą komunikacji\npublicznej we współczesnym społeczeństwie. Mass media - w obrębie których\ndziennikarstwo stanowi jeden z istotnych składników systemu rozprowadzania informacji -\nstają się głównymi instytucjami w sferze publicznej, czyli w tej „dziedzinie życia\nspołecznego, gdzie wymiana informacji i poglądów na sprawy będące przedmiotem\nwspólnych zainteresowań może prowadzić do tworzenia opinii publicznej”2.\n3.\nCzy media masowe stały się agendami społecznej zmiany i dziennikarze bezpośrednio\nwłączeni są w ten proces? Zwolennicy takiego podejścia twierdzą3, że współcześnie\ndziennikarze są propagatorami idei demokratycznych: doradzają ludziom, rządom,\nbusinessowi, wskazując na kierunki działań. Wyznawcy odmiennego poglądu, uznający\nmedia i dziennikarzy za agendy społecznego porządku4, zwracają uwagę na fakt, że media\nmasowe znacznie bardziej służą stabilizowaniu systemu, w ramach którego funkcjonują,\nwzmacniają istniejące wartości, społeczny porządek i ład niż wprowadzają zmianę.\nZarówno w pierwszym, jak i w drugim podejściu zwraca się uwagę na wspólny problem -\na mianowicie na rosnące znaczenie i wpływ dziennikarzy oraz mediów, z którymi są oni\nzawodowo związani. […]\n4.\nMimo iż wymienione punkty widzenia na dziennikarstwo różnią się zasadniczo\nmiędzy sobą, to jednak obydwa zawierają pewne podobieństwa. Nie tylko jest im wspólne\nuznanie dziennikarstwa i mediów za ważne instytucje społeczne, lecz także zainteresowanie\ntym, jak dziennikarze „zdobywają władzę” lub - mówiąc nieco inaczej - osiągają wpływ\nna władzę. Jest to o tyle ważne, że media aspirują dziś do pozycji nie tyle „czwartej”,\nile pierwszej władzy.\n1 A. Hart (red.), Teaching the Media. International Perspective, New York 1998, zwł. rozdz. Media Education\nin the Global Village\n2 P. Dahlgren, Television and the Public Sphere: Citizenship, Democracy and the Media, London 1995\n3 D. L. Protess i in., The Journalism of Outrage: Investigative Reporting and Agendabuilding in America,\nNew York 1991\n4 G. Gerbner i in., Growing up with Television: The Cultivation Perspective, w: J. Bryant i D. Zillmann (red.),\nMedia Effects: Advanses in Theory and Research, New York 1994\nPoziom rozszerzony\n3\n5.\nStudia nad historią dziennikarstwa pozwalają wyjaśnić, jak doszło do tego, że zawód\ndziennikarza uzyskał tak znaczącą pozycję i legitymację społeczną. Dziennikarze postrzegali\nsamych siebie jako tych, którzy wpływają, a czasem wręcz kreują procesy społecznej zmiany,\nbądź jako tych, którzy wzmacniają procesy społecznej kontroli. Wymienione przejawy\naktywności w obrębie dziennikarstwa występowały od początku tworzenia się tej grupy\nzawodowej, aczkolwiek w początkach prasy dziennikarze postrzegani byli jako ludzie jedynie\nopisujący działania rządów, wpływowych grup, struktur społecznych, nie zaś jako ci, którzy\nkwestionują istniejący porządek. Bardziej zatem utrzymywali ład społeczny niż zmierzali\nku temu, by go zmieniać.\n6.\nWraz z nawarstwianiem się procesów społecznej zmiany i równolegle z rozwojem\nmediów znaczenie dziennikarstwa w zakresie wpływu publicznego wzrastało i w dalszym\nciągu wykazuje podobne tendencje. Badania nad wyborem i prestiżem różnych profesji\nwskazują na wzrost rangi zawodu dziennikarskiego oraz - co dostrzegamy w ostatnich latach\n- wyraźny wzrost atrakcyjności nowych specjalności w zawodach medialnych: public\nrelations5, zarządzania mediami, rzecznictwa prasowego, reklamy itp. Dziennikarze\npostrzegani są współcześnie jako odrębna grupa zawodowa, posiadająca określoną (co nie\nznaczy stabilną) legitymację społeczną, która jest przedmiotem nieustającego testu\nspołecznego. Zabiegi o pozyskiwanie legitymacji społecznej dla zawodów dziennikarskich\nwiążą się historycznie z rozwojem dziennikarstwa politycznego. Dziennikarze bowiem\npierwsi zaczęli przedstawiać polityczne interpretacje, analizy oraz punkty widzenia na ważne\nsprawy społeczne, polityczne czy ekonomiczne; spod ich piór wychodziły komentarze\nwyjaśniające rozgrywające się wydarzenia, fakty i procesy. W ten oto sposób zaczęli\nsystematycznie legitymizować swoją działalność.\n7.\nU progu XXI wieku dostrzegamy, że taka legitymizacja społeczna - i to\nw odniesieniu do jakiejkolwiek grupy zawodowej - nie jest wartością stałą. Nieustannie\nprzedstawiciele różnych zawodów zabiegają o utrzymanie bądź wzmocnienie posiadanej\nlegitymacji, inne grupy natomiast legitymację tę tracą. Dziennikarze znajdują się w centrum\ntego procesu. Raz tracą prestiż i uznanie, gdy stają się stronniczy (np. w sporach i konfliktach\npolitycznych), innym razem zyskują - jak w przypadku wojny w Jugosławii, zamykającej\nburzliwy wiek XX. Obywatele przede wszystkim zwracają się ku mediom i ufają\ndziennikarskim informacjom oraz komentarzom w radiu, telewizji czy gazetach,\na nie polegają na potocznie przekazywanych opiniach.[…]\n8.\nA zatem - czym jest dzisiaj dziennikarstwo? Zawodem czy powołaniem, misją\nczy rzemiosłem? […]\nCharakter pracy dziennikarza czy osoby zawodowo powiązanej z mediami (np. rzecznika\nprasowego, specjalisty w zakresie public relations, marketingu, reklamy, kształtowania\nwizerunku polityka) wiąże się ze zdobywaniem i przetwarzaniem informacji; chodzi tu\nnie tylko o umiejętności wyłącznie techniczne, lecz także o intelektualne przygotowanie\nułatwiające ocenę, wybór i sposób przedstawienia zebranych danych. I pod tym kątem\nanalizujemy współcześnie narastającą profesjonalizację zawodów medialnych, w tym także\nzawodu dziennikarza. Profesjonalizacja dziennikarstwa oznacza dzisiaj, że wykonywanie tego\nzawodu wymaga stosownego przygotowania. Nie wystarczy już - jak często wspominają\ndziennikarze starszej generacji w Polsce - „urodzić się dziennikarzem”. Trzeba jeszcze\nzdobyć określone quantum6 wiedzy i nieustannie ją poszerzać.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2007-maj-matura-rozszerzona/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":5,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2007 (rozszerzona)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 8. (1 pkt)
Jaką funkcję w tekście pełnią pojawiające się w nim pytania?
Poziom rozszerzony
6

","answer_text_html":"
  1. Na karcie odpowiedzi wpisz swoją datę urodzenia i PESEL.
\n

Zamaluj
pola odpowiadające cyfrom numeru PESEL. Błędne
zaznaczenie otocz kółkiem
i zaznacz właściwe.
Życzymy powodzenia!
MAJ
ROK 2007
Za rozwiązanie
wszystkich zadań
można otrzymać
łącznie
50 punktów
Część I - 10 pkt
Część II - 40 pkt
Wypełnia zdający
przed rozpoczęciem pracy
PESEL ZDAJĄCEGO
KOD
ZDAJĄCEGO
Miejsce
na naklejkę
z kodem szkoły
Poziom rozszerzony
2
Część I - rozumienie czytanego tekstu
Przeczytaj uważnie tekst, a następnie wykonaj zadania umieszczone pod nim. Odpowiadaj
tylko na podstawie tekstu i tylko własnymi słowami - chyba że w zadaniu polecono inaczej.
Udzielaj tylu odpowiedzi, o ile jesteś proszona/y. W zadaniu zamkniętym wybierz tylko jedną
z zaproponowanych odpowiedzi.
Dziennikarstwo - zawód czy wyzwanie? (fragment)
Dziennikarze piszą, ponieważ nie mają nic do powiedzenia,
i mają coś do powiedzenia, ponieważ piszą.
(Karl Kraus, 1986)
1.
Na pytanie zawarte w tytule poszukujemy odpowiedzi od dawna. W przeszłości była
ona stosunkowo prosta: dziennikarstwo pojmowano jako wyzwanie, któremu był w stanie
sprostać jedynie odważny, utalentowany i przebojowy człowiek. Dzisiaj, u progu XXI wieku
zauważamy, jak gwałtownie narasta zapotrzebowanie na profesjonalnie pojmowane
specjalności medialne. Dotyczy to nie tylko specjalności czysto dziennikarskich, ale sięga
szerzej - do nowo powstałych „zawodów medialnych”1. Cyfrowe technologie napotykają
na rosnące wymagania odbiorców, którzy chcą otrzymać „coraz lepiej przykrojone
informacje”, łatwe w zrozumieniu i zastosowaniu.[…]
2.
Dziennikarstwo - co należy podkreślić - stało się ważną formą komunikacji
publicznej we współczesnym społeczeństwie. Mass media - w obrębie których
dziennikarstwo stanowi jeden z istotnych składników systemu rozprowadzania informacji -
stają się głównymi instytucjami w sferze publicznej, czyli w tej „dziedzinie życia
społecznego, gdzie wymiana informacji i poglądów na sprawy będące przedmiotem
wspólnych zainteresowań może prowadzić do tworzenia opinii publicznej”2.
3.
Czy media masowe stały się agendami społecznej zmiany i dziennikarze bezpośrednio
włączeni są w ten proces? Zwolennicy takiego podejścia twierdzą3, że współcześnie
dziennikarze są propagatorami idei demokratycznych: doradzają ludziom, rządom,
businessowi, wskazując na kierunki działań. Wyznawcy odmiennego poglądu, uznający
media i dziennikarzy za agendy społecznego porządku4, zwracają uwagę na fakt, że media
masowe znacznie bardziej służą stabilizowaniu systemu, w ramach którego funkcjonują,
wzmacniają istniejące wartości, społeczny porządek i ład niż wprowadzają zmianę.
Zarówno w pierwszym, jak i w drugim podejściu zwraca się uwagę na wspólny problem -
a mianowicie na rosnące znaczenie i wpływ dziennikarzy oraz mediów, z którymi są oni
zawodowo związani. […]
4.
Mimo iż wymienione punkty widzenia na dziennikarstwo różnią się zasadniczo
między sobą, to jednak obydwa zawierają pewne podobieństwa. Nie tylko jest im wspólne
uznanie dziennikarstwa i mediów za ważne instytucje społeczne, lecz także zainteresowanie
tym, jak dziennikarze „zdobywają władzę” lub - mówiąc nieco inaczej - osiągają wpływ
na władzę. Jest to o tyle ważne, że media aspirują dziś do pozycji nie tyle „czwartej”,
ile pierwszej władzy.
1 A. Hart (red.), Teaching the Media. International Perspective, New York 1998, zwł. rozdz. Media Education
in the Global Village
2 P. Dahlgren, Television and the Public Sphere: Citizenship, Democracy and the Media, London 1995
3 D. L. Protess i in., The Journalism of Outrage: Investigative Reporting and Agendabuilding in America,
New York 1991
4 G. Gerbner i in., Growing up with Television: The Cultivation Perspective, w: J. Bryant i D. Zillmann (red.),
Media Effects: Advanses in Theory and Research, New York 1994
Poziom rozszerzony
3
5.
Studia nad historią dziennikarstwa pozwalają wyjaśnić, jak doszło do tego, że zawód
dziennikarza uzyskał tak znaczącą pozycję i legitymację społeczną. Dziennikarze postrzegali
samych siebie jako tych, którzy wpływają, a czasem wręcz kreują procesy społecznej zmiany,
bądź jako tych, którzy wzmacniają procesy społecznej kontroli. Wymienione przejawy
aktywności w obrębie dziennikarstwa występowały od początku tworzenia się tej grupy
zawodowej, aczkolwiek w początkach prasy dziennikarze postrzegani byli jako ludzie jedynie
opisujący działania rządów, wpływowych grup, struktur społecznych, nie zaś jako ci, którzy
kwestionują istniejący porządek. Bardziej zatem utrzymywali ład społeczny niż zmierzali
ku temu, by go zmieniać.
6.
Wraz z nawarstwianiem się procesów społecznej zmiany i równolegle z rozwojem
mediów znaczenie dziennikarstwa w zakresie wpływu publicznego wzrastało i w dalszym
ciągu wykazuje podobne tendencje. Badania nad wyborem i prestiżem różnych profesji
wskazują na wzrost rangi zawodu dziennikarskiego oraz - co dostrzegamy w ostatnich latach

\n\n

relations5, zarządzania mediami, rzecznictwa prasowego, reklamy itp. Dziennikarze
postrzegani są współcześnie jako odrębna grupa zawodowa, posiadająca określoną (co nie
znaczy stabilną) legitymację społeczną, która jest przedmiotem nieustającego testu
społecznego. Zabiegi o pozyskiwanie legitymacji społecznej dla zawodów dziennikarskich
wiążą się historycznie z rozwojem dziennikarstwa politycznego. Dziennikarze bowiem
pierwsi zaczęli przedstawiać polityczne interpretacje, analizy oraz punkty widzenia na ważne
sprawy społeczne, polityczne czy ekonomiczne; spod ich piór wychodziły komentarze
wyjaśniające rozgrywające się wydarzenia, fakty i procesy. W ten oto sposób zaczęli
systematycznie legitymizować swoją działalność.
7.
U progu XXI wieku dostrzegamy, że taka legitymizacja społeczna - i to
w odniesieniu do jakiejkolwiek grupy zawodowej - nie jest wartością stałą. Nieustannie
przedstawiciele różnych zawodów zabiegają o utrzymanie bądź wzmocnienie posiadanej
legitymacji, inne grupy natomiast legitymację tę tracą. Dziennikarze znajdują się w centrum
tego procesu. Raz tracą prestiż i uznanie, gdy stają się stronniczy (np. w sporach i konfliktach
politycznych), innym razem zyskują - jak w przypadku wojny w Jugosławii, zamykającej
burzliwy wiek XX. Obywatele przede wszystkim zwracają się ku mediom i ufają
dziennikarskim informacjom oraz komentarzom w radiu, telewizji czy gazetach,
a nie polegają na potocznie przekazywanych opiniach.[…]
8.
A zatem - czym jest dzisiaj dziennikarstwo? Zawodem czy powołaniem, misją
czy rzemiosłem? […]
Charakter pracy dziennikarza czy osoby zawodowo powiązanej z mediami (np. rzecznika
prasowego, specjalisty w zakresie public relations, marketingu, reklamy, kształtowania
wizerunku polityka) wiąże się ze zdobywaniem i przetwarzaniem informacji; chodzi tu
nie tylko o umiejętności wyłącznie techniczne, lecz także o intelektualne przygotowanie
ułatwiające ocenę, wybór i sposób przedstawienia zebranych danych. I pod tym kątem
analizujemy współcześnie narastającą profesjonalizację zawodów medialnych, w tym także
zawodu dziennikarza. Profesjonalizacja dziennikarstwa oznacza dzisiaj, że wykonywanie tego
zawodu wymaga stosownego przygotowania. Nie wystarczy już - jak często wspominają
dziennikarze starszej generacji w Polsce - „urodzić się dziennikarzem”. Trzeba jeszcze
zdobyć określone quantum6 wiedzy i nieustannie ją poszerzać.

","solutions":[]}