{"id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2009,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (2 pkt)\nPodaj trzy sytuacje, w których stan hipnozy można osiągnąć bez pomocy hipnotyzera.\nOkreśl, czym mogą grozić takie sytuacje.\nPoziom podstawowy\n4","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie sensu całego tekstu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymienił dwie dziedziny życia, których relacje autor tekstu\nuczynił przedmiotem rozważań, np.: sztuka, polityka.\nZadanie 2.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie sensu akapitu.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli określił, w jaki sposób muzyka wpłynęła na strajkujących,\nnp.: przestali rozmawiać o polityce lub wyciszyli się wewnętrznie.\nZadanie 3.\nKorzystanie\nz informacji\nOdczytywanie znaczeń metaforycznych; dostrzeganie opozycji\ngóra - dół i określanie znaczenia elementów tworzących\nopozycję.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli odnalazł w tekście i wymienił przykład opozycji „góra -\ndół” oraz wyjaśnił symboliczne znaczenie elementów tworzących wymienioną opozycję.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi.\nopozycja\nprzykład\nsymboliczne znaczenie\ngóra - dół\nbiblioteka na piętrze / sala na parterze wartości wyższe / wartości\nprzyziemne\ngóra - dół\nkościół św. Anny / trasa W-Z\nwartości absolutne / wartości\ndoczesne\ngóra - dół\nsztuka, religia / polityka\nsacrum / profanum\nZadanie 4.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie środków językowych, dzięki którym autor podkre-\nśla subiektywizm swojej wypowiedzi; określanie ich funkcji.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wypisał z tekstu i nazwał dwa środki językowe\nzastosowane przez autora w celu podkreślenia subiektywizmu jego wypowiedzi.\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi.\nśrodek językowy\nprzykład z tekstu\npierwszoosobowy nadawca\nDostałem; Kiedy myślę; mam wrażenie\nwtrącenie\n(co dla mojego wyobrażenia decydujące)\ntryb przypuszczający\n…o tym wszystkim byłbym w stanie z grubsza opowiedzieć\nepitet wartościujący\ndramatyczny epizod\nzdrobnienie\ncudeńka\nzaimki\nja, nasz, mi\npytanie retoryczne\nCo zostaje z książek czy filmów, które bez reszty zajmują się\nnaszym życiem rzeczywistym, bezpośrednio danym?\nUwaga: uznaje się opisowe nazywanie środków językowych.\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n14\nZadanie 5.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie środków językowych, dzięki którym autor\nnadaje swojej wypowiedzi funkcję estetyczną (poetycką).\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wypisał z tekstu i nazwał dwa środki artystyczne\nzastosowane przez autora w celu nadania funkcji estetycznej wypowiedzi, np.: metafora: I ta\nmuzyka stopniowo zwyciężała; porównanie: Dzieło jest przecież jak list w butelce rzuconej\nw bezkresny ocean przestrzeni i czasu.\nZadanie 6.\nKorzystanie\nz informacji\nRozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji,\nilustrowanie przykładami tego, jak autor posługuje się\nkonkretem, który służy wprowadzeniu rozważań na poziom\nuogólnień.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli podał przykład posługiwania się przez autora konkretem\nw celu zbudowania uogólnienia oraz przedstawił uzyskiwane uogólnienie.\nUwaga: za to zadanie nie przyznaje się punktów cząstkowych!\nPrzykłady poprawnych odpowiedzi.\nkonkret\nuogólnienie\nstrajk na polonistyce w 1981 r. (odgłos\nmuzyki)\nnp.: rozważania nad tym, co przemijające i trwałe\nsłuchanie Wagnera podczas strajku\nstudenckiego w 1981 roku\nnp.: sztuka powoduje, że odchodzimy\nod doświadczenia konkretnego, by dotrzeć\ndo doświadczenia uniwersalnego.\nlosy Chimery w kontekście wydarzeń\nhistorycznych (np. z 1905 r.)\nnp.: ponadczasowość piękna, trwałość sztuki\nschody przy trasie W-Z\nnp.: dostrzeżenie różnych poziomów egzystencji\ni różnych funkcji sztuki\nChimera\nnp.: rozważanie na temat eskapizmu\nZadanie 7.\nKorzystanie\nz informacji\nFormułowanie głównej myśli całego tekstu; określanie funkcji,\njaką - zadaniem autora - powinna pełnić sztuka.\n0-1\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli określił zadania, jakie powinna pełnić sztuka (według\nSosnowskiego), np.: powinna łączyć niższy poziom życia z poziomem wyższym, tzn. sferę\ncodzienności ze sferą metafizyczną, troskę o doczesne dobro wspólne z troską o dobro\nostateczne.\nZadanie 8.\nKorzystanie\nz informacji\nWyszukiwanie i porządkowanie informacji wg klucza\nprzyczynowo - skutkowego; wskazywanie przyczyn zagrożeń\ndla suwerenności sztuki, które dostrzega autor tekstu.\n0-2\nZdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli wymieni dwa zagrożenia sztuki wskazane przez autora\ntekstu, np.: oderwanie się sztuki od rzeczywistości (eskapizm), oderwanie się od sfery\nmetafizycznej (zajmowanie się wyłącznie życiem codziennym).\nZdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymieni jedno zagrożenie sztuki (spośród wielu\nwskazanych przez autora tekstu).\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n15\nCzęść II - pisanie tekstu własnego w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.\nTemat 1. Na podstawie Pieśni XXII i Trenu IX Jana Kochanowskiego przedstaw różnice\nw postawie poety wobec Rozumu i Mądrości. Zwróć uwagę na sposób budowania\npoetyckiej refleksji.\nI. ROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 26 punktów)\nPunktacja\n1. Wstępne rozpoznanie wypowiedzi i zasady zestawienia tekstów, np.:\n0-1\na. liryka zwrotu do adresata - Rozumu, Mądrości,\nb. podmiot liryczny - humanista, wyrażający poglądy dotyczące życia,\nc. refleksyjny charakter tekstów, sentencjonalność.\nPieśń XXII\n2. Określenie postawy poety wobec Rozumu, np.:\n0-4\na. zwracając się do Rozumu, pociesza samego siebie,\nb. utożsamia się z Rozumem, podkreślając swoją wartość (poeta doctus),\nc. podkreśla, że Los jest kapryśny, zmienny,\nd. uświadamia, że kaprysy Losu dotykają wszystkich jednakowo,\ne. zwierza się, że nie potrafi, jak inni, ukrywać swoich emocji,\nf. przekonuje do optymistycznego podejścia do życia, do wiary w nadejście lepszych\nczasów,\ng. zaleca postawę pogodzenia z Losem,\nh. uczy dystansu wobec niepowodzeń.\n3. Określenie sposobu wypowiadania refleksji dotyczących Rozumu, np.:\n0-4\na. nazwanie gatunku: pieśń o charakterze refleksyjno-filozoficznym,\nb. dostrzeżenie i uargumentowanie retorycznego charakteru refleksji (np.: liczne\napostrofy, pozorny dialog, perswazyjny charakter wypowiedzi (pouczenia: Teraz\nwidzisz, A nie mniemaj), personifikacja Rozumu, powtórzenia podkreślające\nkonieczność godzenia się z Losem, spokojny, regularny tok wypowiedzi, kompozycja\nklamrowa - podkreślenie istoty rozważań).\nTren IX\n4. Określenie postawy poety wobec Mądrości, np.:\n0-4\na. polemizuje z renesansowym pojmowaniem Mądrości,\nb. przywołuje pochlebne opinie na jej temat,\nc. kwestionuje przymioty Mądrości pod wpływem osobistego doświadczenia,\nd. przeżywa kryzys wartości,\ne. sądzi, że Mądrość nie chroni przed przeciwnościami losu,\nf. uważa, że Mądrość nie gwarantuje wyjątkowej pozycji i stabilizacji życiowej,\ng. stwierdza, że Mądrość nie chroni przed rozpaczą.\n5. Określenie sposobu wypowiadania refleksji dotyczących Mądrości, np.:\n0-4\na. nazwanie gatunku: tren o odmiennej strukturze (nie ma w nim mowy o osobie\nzmarłej),\nb. elementy ironii w sposobie przedstawiania Mądrości (np.: jeśli prawdziwie mienią…)\ni ich uargumentowanie (liczne apostrofy, personifikacja Mądrości, wyliczenia,\npowtórzenia zaimka Ty, umniejszające wartość Mądrości jako nauczycielki życia,\nekspresyjność wypowiedzi, budowa trenu podkreślająca dramatyzm wyznania\n(np.: przerzutnie), kontrast obecny w kompozycji jako źródło ironii (pochwała\nMądrości i sceptycyzm wobec niej).\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n16\n6. Wskazanie różnic w zaprezentowanej postawie, np.:\n0-4\nUwaga: punkty przyznaje się, jeżeli piszący dostrzega opozycje.\na. traktowanie Rozumu jako równorzędnego partnera - zachowanie dystansu wobec\nMądrości,\nb. postrzeganie Rozumu jako podpory życiowej - postrzeganie Mądrości jako pozornej\nwartości,\nc. dostrzeganie możliwości wykorzystania Rozumu - stwierdzenie niemożności\nzdobycia Mądrości,\nd. pokładanie nadziei w Rozumie - rozczarowanie Mądrością,\ne. pocieszanie Rozumu - oskarżanie Mądrości,\nf. racjonalna postawa wobec Rozumu - emocjonalna postawa wobec Mądrości.\n7. Zastosowanie kontekstów w interpretacji tekstu, np.:\n0-2\na. biograficznego,\nb. historycznoliterackiego,\nc. filozoficznego.\n8. Podsumowanie\n0-3\npełne, np.: wskazanie różnicy w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości; wskazanie\nróżnicy w sposobie budowania refleksji poetyckiej; dostrzeżenie zmian w prezentowanej\nfilozofii życiowej;\n(3)\nczęściowe, np.: wskazanie różnicy w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości; wskazanie\nróżnicy w sposobie budowania refleksji poetyckiej lub dostrzeżenie zmian w prezentowanej\nfilozofii życiowej;\n(2)\npróba podsumowania, np.: wskazanie różnicy w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości\nlub wskazanie różnicy w sposobie budowania refleksji poetyckiej lub dostrzeżenie zmian\nw prezentowanej filozofii życiowej.\n(1)\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n17\nTemat 2. Na podstawie fragmentu powieści Wiesława Myśliwskiego Kamień na kamieniu,\nprzedstaw metaforyczne znaczenia drogi. Zwróć uwagę na kreację narratora.\nI. ROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 26 punktów)\nPunktacja\n1. Wstępne rozpoznanie fragmentu, np.:\n0-2\na. droga - dawniej i dziś na tle zmian,\nb. bohater pochodzi ze wsi i zna jej realia,\nc. opis drogi i wsi uogólnieniem praw życia każdego człowieka,\nd. tradycja powieści chłopskiej.\nOpis dosłownego znaczenia drogi\n2. Droga stara, np.:\n0-3\na. typowa droga wiejska (wąska, kręta, z wybojami),\nb. sprzyjała powstawaniu wspólnotowych więzi (spotkania, częstowanie papierosem,\npogawędki - codzienność),\nc. działy się na niej najważniejsze wydarzenia gromady (np.: odejścia - w świat,\ndo wojska, na cmentarz),\nd. służyła wszystkim i każdemu z osobna (była przedmiotem troski),\ne. sprzyjała zgodnemu z niej korzystaniu (powrót z pola, parkowanie wozu na poboczu),\nf. była bezpieczna,\ng. ludzie modlili się przy niej,\nh. funkcjonowała w zgodzie z przyrodą (rosły obok niej akacje, z których robiono koła),\ni. jest elementem przeszłości utrwalonym w pamięci.\n3. Droga nowa, np.:\n0-3\na. nowoczesna (asfaltowa, prosta, gładka),\nb. pozbawiła wspólnej i prywatnej własności,\nc. wydobywa i podkreśla obcość przybyszów z miasta,\nd. jest przeklinana - jej budowa odbyła się kosztem człowieka (Albin Mucha),\ne. przemieszczają się po niej szybko obcy użytkownicy,\nf. wyzwala negatywne emocje (krzyk, agresja, strach),\ng. zbudowano ją kosztem przyrody (wycięto prawie wszystkie stare akacje jako\nnieprzydatne, gdyż są gumowe koła),\nh. rozdzieliła mieszkańców wsi, zmieniła relacje między nimi - każdy kurzy ze swojej\npaczki.\n4. Przedstawienie metaforycznych znaczeń drogi odnoszących się do różnych\nproblemów.\n0-6\nDroga przedstawiona we fragmencie prozy - to metafora, np.:\na. przemiany (dawne a nowe),\nb. życia (pytania o sens, cel),\nc. śmierci człowieka (okoliczności umierania, przemijanie),\nd. poczucia harmonii w świecie ludzi i przyrody,\ne. związku człowieka z transcendencją (pytania do Boga, ostatnia droga),\nf. oddzielania (np.: ludzi, wartości), wyznaczania granicy,\ng. anonimowości życia w wyniku nowoczesności (jak rzeka bez nazwy),\nh. śmierci języka (odbiera pierwotne znaczenie myślom, słowom, umieraniu),\ni. pozbawienia godności (uprzedmiotowienie człowieka),\nj. poczucia płynności zjawisk,\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n18\nk. zagrożenia i zagubienia w świecie (nie wiadomo, dokąd i po co ludzie się\nprzemieszczają).\n5. Kreacja narratora, np.:\n0-5\na. pierwszoosobowy,\nb. subiektywny,\nc. w czas teraźniejszy wplata retrospekcję,\nd. wygłasza monolog o cechach gawędy,\ne. ujawnia się na dwa sposoby: początkowo przez zastosowanie zaimków w 1 osobie\nl. mn. (u nas), w połowie tekstu użycie formy 1 os. l. poj. (mnie),\nf. narrator - chłop gaduła (opowiadacz, wie więcej niż inni),\ng. komentuje wydarzenia (filozoficzna refleksja),\nh. przytacza cudze wypowiedzi jako własne (mowa pozornie zależna).\n6. Sposób przedstawiania drogi przez narratora, np.:\n0-4\na. dominanta kompozycyjna - konsekwentne porównywanie, kontrast,\nb. szczegółowość opisu różnych przejawów życia,\nc. potoczność mówienia (plebejskość, ludowość) - łączy zaimek zwrotny się\nz czasownikami typu mówi (mówi się),\nd. stylizacja na język mówiony (np.: słownictwo potoczne, szyk przestawny,\nrozpoczynanie zdań od przyimków i spójników),\ne. stylizacja gwarowa (dialektyzmy),\nf. liryzacja prozy - sugestywne, barwne obrazy,\ng. metaforyczność w opisywaniu rzeczywistości (auta po ich mowie jeżdżą, drzewa\nwaliły się pod piłami jak patyki),\nh. ożywienie (droga sama cię pcha),\ni. użycie środków językowych służących wartościowaniu i ekspresji.\n7. Podsumowanie\n0-3\npełne, np.: pogłębione odczytanie istotnych metaforycznych znaczeń drogi i określenie roli\nnarratora ujawniającego się w języku;\n(3)\nczęściowe, np.:. odczytanie istotnych metaforycznych znaczeń drogi;\n(2)\npróba podsumowania, np.: odczytanie podstawowego metaforycznego znaczenia drogi\n(np.: przemiany).\n(1)\nJęzyk polski - poziom rozszerzony\nKlucz punktowania odpowiedzi\n19\nII.\nKOMPOZYCJA (maksymalnie 2 punkty)\nKompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie\ntematu.\n- podporządkowana zamysłowi funkcjonalnemu wobec tematu, spójna wewnętrznie,\nprzejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym\n2\n- uporządkowana wobec przyjętego kryterium, spójna; graficzne wyodrębnienie\ngłównych części.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIII. STYL (maksymalnie 2 punkty)\n- jasny, żywy, swobodny, zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi; urozmaicona\nleksyka\n2\n- zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi, na ogół jasny; wystarczająca leksyka.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIV. JĘZYK (maksymalnie 8 punktów)\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna, urozmaicona składnia, poprawne:\nsłownictwo, frazeologia, fleksja\n8\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawne: składnia, słownictwo, frazeologia\ni fleksja\n6\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna fleksja, w większości poprawne:\nskładnia, słownictwo, frazeologia\n4\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów składniowych, leksykalnych\n(słownictwo i frazeologia), fleksyjnych\n2\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów fleksyjnych, licznych błędów\nskładniowych, leksykalnych.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nV.\nZAPIS (maksymalnie 2 punkty)\n- bezbłędna ortografia;\npoprawna interpunkcja (nieliczne błędy)\n2\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy różnego stopnia);\nna ogół poprawna interpunkcja.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nVI. SZCZEGÓLNE WALORY PRACY\n0-4","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2009-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":3,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2009 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1. (2 pkt)<br>Podaj trzy sytuacje, w których stan hipnozy można osiągnąć bez pomocy hipnotyzera.<br>Określ, czym mogą grozić takie sytuacje.<br>Poziom podstawowy<br>4</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1.<br>Korzystanie<br>z informacji<br>Odczytywanie sensu całego tekstu.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymienił dwie dziedziny życia, których relacje autor tekstu<br>uczynił przedmiotem rozważań, np.: sztuka, polityka.<br>Zadanie 2.<br>Korzystanie<br>z informacji<br>Odczytywanie sensu akapitu.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli określił, w jaki sposób muzyka wpłynęła na strajkujących,<br>np.: przestali rozmawiać o polityce lub wyciszyli się wewnętrznie.<br>Zadanie 3.<br>Korzystanie<br>z informacji<br>Odczytywanie znaczeń metaforycznych; dostrzeganie opozycji<br>góra - dół i określanie znaczenia elementów tworzących<br>opozycję.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli odnalazł w tekście i wymienił przykład opozycji „góra -<br>dół” oraz wyjaśnił symboliczne znaczenie elementów tworzących wymienioną opozycję.<br>Przykłady poprawnych odpowiedzi.<br>opozycja<br>przykład<br>symboliczne znaczenie<br>góra - dół<br>biblioteka na piętrze / sala na parterze wartości wyższe / wartości<br>przyziemne<br>góra - dół<br>kościół św. Anny / trasa W-Z<br>wartości absolutne / wartości<br>doczesne<br>góra - dół<br>sztuka, religia / polityka<br>sacrum / profanum<br>Zadanie 4.<br>Korzystanie<br>z informacji<br>Rozpoznawanie środków językowych, dzięki którym autor podkre-<br>śla subiektywizm swojej wypowiedzi; określanie ich funkcji.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wypisał z tekstu i nazwał dwa środki językowe<br>zastosowane przez autora w celu podkreślenia subiektywizmu jego wypowiedzi.<br>Przykłady poprawnych odpowiedzi.<br>środek językowy<br>przykład z tekstu<br>pierwszoosobowy nadawca<br>Dostałem; Kiedy myślę; mam wrażenie<br>wtrącenie<br>(co dla mojego wyobrażenia decydujące)<br>tryb przypuszczający<br>…o tym wszystkim byłbym w stanie z grubsza opowiedzieć<br>epitet wartościujący<br>dramatyczny epizod<br>zdrobnienie<br>cudeńka<br>zaimki<br>ja, nasz, mi<br>pytanie retoryczne<br>Co zostaje z książek czy filmów, które bez reszty zajmują się<br>naszym życiem rzeczywistym, bezpośrednio danym?<br>Uwaga: uznaje się opisowe nazywanie środków językowych.<br>Język polski - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>14<br>Zadanie 5.<br>Korzystanie<br>z informacji<br>Rozpoznawanie środków językowych, dzięki którym autor<br>nadaje swojej wypowiedzi funkcję estetyczną (poetycką).<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wypisał z tekstu i nazwał dwa środki artystyczne<br>zastosowane przez autora w celu nadania funkcji estetycznej wypowiedzi, np.: metafora: I ta<br>muzyka stopniowo zwyciężała; porównanie: Dzieło jest przecież jak list w butelce rzuconej<br>w bezkresny ocean przestrzeni i czasu.<br>Zadanie 6.<br>Korzystanie<br>z informacji<br>Rozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu i jej funkcji,<br>ilustrowanie przykładami tego, jak autor posługuje się<br>konkretem, który służy wprowadzeniu rozważań na poziom<br>uogólnień.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli podał przykład posługiwania się przez autora konkretem<br>w celu zbudowania uogólnienia oraz przedstawił uzyskiwane uogólnienie.<br>Uwaga: za to zadanie nie przyznaje się punktów cząstkowych!<br>Przykłady poprawnych odpowiedzi.<br>konkret<br>uogólnienie<br>strajk na polonistyce w 1981 r. (odgłos<br>muzyki)<br>np.: rozważania nad tym, co przemijające i trwałe<br>słuchanie Wagnera podczas strajku<br>studenckiego w 1981 roku<br>np.: sztuka powoduje, że odchodzimy<br>od doświadczenia konkretnego, by dotrzeć<br>do doświadczenia uniwersalnego.<br>losy Chimery w kontekście wydarzeń<br>historycznych (np. z 1905 r.)<br>np.: ponadczasowość piękna, trwałość sztuki<br>schody przy trasie W-Z<br>np.: dostrzeżenie różnych poziomów egzystencji<br>i różnych funkcji sztuki<br>Chimera<br>np.: rozważanie na temat eskapizmu<br>Zadanie 7.<br>Korzystanie<br>z informacji<br>Formułowanie głównej myśli całego tekstu; określanie funkcji,<br>jaką - zadaniem autora - powinna pełnić sztuka.<br>0-1<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli określił zadania, jakie powinna pełnić sztuka (według<br>Sosnowskiego), np.: powinna łączyć niższy poziom życia z poziomem wyższym, tzn. sferę<br>codzienności ze sferą metafizyczną, troskę o doczesne dobro wspólne z troską o dobro<br>ostateczne.<br>Zadanie 8.<br>Korzystanie<br>z informacji<br>Wyszukiwanie i porządkowanie informacji wg klucza<br>przyczynowo - skutkowego; wskazywanie przyczyn zagrożeń<br>dla suwerenności sztuki, które dostrzega autor tekstu.<br>0-2<br>Zdający otrzymuje 2 punkty, jeżeli wymieni dwa zagrożenia sztuki wskazane przez autora<br>tekstu, np.: oderwanie się sztuki od rzeczywistości (eskapizm), oderwanie się od sfery<br>metafizycznej (zajmowanie się wyłącznie życiem codziennym).<br>Zdający otrzymuje 1 punkt, jeżeli wymieni jedno zagrożenie sztuki (spośród wielu<br>wskazanych przez autora tekstu).<br>Język polski - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>15<br>Część II - pisanie tekstu własnego w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.<br>Temat 1. Na podstawie Pieśni XXII i Trenu IX Jana Kochanowskiego przedstaw różnice<br>w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości. Zwróć uwagę na sposób budowania<br>poetyckiej refleksji.<br>I. ROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 26 punktów)<br>Punktacja</p>\n<ol><li>Wstępne rozpoznanie wypowiedzi i zasady zestawienia tekstów, np.:</li></ol>\n<p>0-1<br>a. liryka zwrotu do adresata - Rozumu, Mądrości,<br>b. podmiot liryczny - humanista, wyrażający poglądy dotyczące życia,<br>c. refleksyjny charakter tekstów, sentencjonalność.<br>Pieśń XXII</p>\n<ol><li>Określenie postawy poety wobec Rozumu, np.:</li></ol>\n<p>0-4<br>a. zwracając się do Rozumu, pociesza samego siebie,<br>b. utożsamia się z Rozumem, podkreślając swoją wartość (poeta doctus),<br>c. podkreśla, że Los jest kapryśny, zmienny,<br>d. uświadamia, że kaprysy Losu dotykają wszystkich jednakowo,<br>e. zwierza się, że nie potrafi, jak inni, ukrywać swoich emocji,<br>f. przekonuje do optymistycznego podejścia do życia, do wiary w nadejście lepszych<br>czasów,<br>g. zaleca postawę pogodzenia z Losem,<br>h. uczy dystansu wobec niepowodzeń.</p>\n<ol><li>Określenie sposobu wypowiadania refleksji dotyczących Rozumu, np.:</li></ol>\n<p>0-4<br>a. nazwanie gatunku: pieśń o charakterze refleksyjno-filozoficznym,<br>b. dostrzeżenie i uargumentowanie retorycznego charakteru refleksji (np.: liczne<br>apostrofy, pozorny dialog, perswazyjny charakter wypowiedzi (pouczenia: Teraz<br>widzisz, A nie mniemaj), personifikacja Rozumu, powtórzenia podkreślające<br>konieczność godzenia się z Losem, spokojny, regularny tok wypowiedzi, kompozycja<br>klamrowa - podkreślenie istoty rozważań).<br>Tren IX</p>\n<ol><li>Określenie postawy poety wobec Mądrości, np.:</li></ol>\n<p>0-4<br>a. polemizuje z renesansowym pojmowaniem Mądrości,<br>b. przywołuje pochlebne opinie na jej temat,<br>c. kwestionuje przymioty Mądrości pod wpływem osobistego doświadczenia,<br>d. przeżywa kryzys wartości,<br>e. sądzi, że Mądrość nie chroni przed przeciwnościami losu,<br>f. uważa, że Mądrość nie gwarantuje wyjątkowej pozycji i stabilizacji życiowej,<br>g. stwierdza, że Mądrość nie chroni przed rozpaczą.</p>\n<ol><li>Określenie sposobu wypowiadania refleksji dotyczących Mądrości, np.:</li></ol>\n<p>0-4<br>a. nazwanie gatunku: tren o odmiennej strukturze (nie ma w nim mowy o osobie<br>zmarłej),<br>b. elementy ironii w sposobie przedstawiania Mądrości (np.: jeśli prawdziwie mienią…)<br>i ich uargumentowanie (liczne apostrofy, personifikacja Mądrości, wyliczenia,<br>powtórzenia zaimka Ty, umniejszające wartość Mądrości jako nauczycielki życia,<br>ekspresyjność wypowiedzi, budowa trenu podkreślająca dramatyzm wyznania<br>(np.: przerzutnie), kontrast obecny w kompozycji jako źródło ironii (pochwała<br>Mądrości i sceptycyzm wobec niej).<br>Język polski - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>16</p>\n<ol><li>Wskazanie różnic w zaprezentowanej postawie, np.:</li></ol>\n<p>0-4<br>Uwaga: punkty przyznaje się, jeżeli piszący dostrzega opozycje.<br>a. traktowanie Rozumu jako równorzędnego partnera - zachowanie dystansu wobec<br>Mądrości,<br>b. postrzeganie Rozumu jako podpory życiowej - postrzeganie Mądrości jako pozornej<br>wartości,<br>c. dostrzeganie możliwości wykorzystania Rozumu - stwierdzenie niemożności<br>zdobycia Mądrości,<br>d. pokładanie nadziei w Rozumie - rozczarowanie Mądrością,<br>e. pocieszanie Rozumu - oskarżanie Mądrości,<br>f. racjonalna postawa wobec Rozumu - emocjonalna postawa wobec Mądrości.</p>\n<ol><li>Zastosowanie kontekstów w interpretacji tekstu, np.:</li></ol>\n<p>0-2<br>a. biograficznego,<br>b. historycznoliterackiego,<br>c. filozoficznego.</p>\n<ol><li>Podsumowanie</li></ol>\n<p>0-3<br>pełne, np.: wskazanie różnicy w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości; wskazanie<br>różnicy w sposobie budowania refleksji poetyckiej; dostrzeżenie zmian w prezentowanej<br>filozofii życiowej;<br>(3)<br>częściowe, np.: wskazanie różnicy w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości; wskazanie<br>różnicy w sposobie budowania refleksji poetyckiej lub dostrzeżenie zmian w prezentowanej<br>filozofii życiowej;<br>(2)<br>próba podsumowania, np.: wskazanie różnicy w postawie poety wobec Rozumu i Mądrości<br>lub wskazanie różnicy w sposobie budowania refleksji poetyckiej lub dostrzeżenie zmian<br>w prezentowanej filozofii życiowej.<br>(1)<br>Język polski - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>17<br>Temat 2. Na podstawie fragmentu powieści Wiesława Myśliwskiego Kamień na kamieniu,<br>przedstaw metaforyczne znaczenia drogi. Zwróć uwagę na kreację narratora.<br>I. ROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 26 punktów)<br>Punktacja</p>\n<ol><li>Wstępne rozpoznanie fragmentu, np.:</li></ol>\n<p>0-2<br>a. droga - dawniej i dziś na tle zmian,<br>b. bohater pochodzi ze wsi i zna jej realia,<br>c. opis drogi i wsi uogólnieniem praw życia każdego człowieka,<br>d. tradycja powieści chłopskiej.<br>Opis dosłownego znaczenia drogi</p>\n<ol><li>Droga stara, np.:</li></ol>\n<p>0-3<br>a. typowa droga wiejska (wąska, kręta, z wybojami),<br>b. sprzyjała powstawaniu wspólnotowych więzi (spotkania, częstowanie papierosem,<br>pogawędki - codzienność),<br>c. działy się na niej najważniejsze wydarzenia gromady (np.: odejścia - w świat,<br>do wojska, na cmentarz),<br>d. służyła wszystkim i każdemu z osobna (była przedmiotem troski),<br>e. sprzyjała zgodnemu z niej korzystaniu (powrót z pola, parkowanie wozu na poboczu),<br>f. była bezpieczna,<br>g. ludzie modlili się przy niej,<br>h. funkcjonowała w zgodzie z przyrodą (rosły obok niej akacje, z których robiono koła),<br>i. jest elementem przeszłości utrwalonym w pamięci.</p>\n<ol><li>Droga nowa, np.:</li></ol>\n<p>0-3<br>a. nowoczesna (asfaltowa, prosta, gładka),<br>b. pozbawiła wspólnej i prywatnej własności,<br>c. wydobywa i podkreśla obcość przybyszów z miasta,<br>d. jest przeklinana - jej budowa odbyła się kosztem człowieka (Albin Mucha),<br>e. przemieszczają się po niej szybko obcy użytkownicy,<br>f. wyzwala negatywne emocje (krzyk, agresja, strach),<br>g. zbudowano ją kosztem przyrody (wycięto prawie wszystkie stare akacje jako<br>nieprzydatne, gdyż są gumowe koła),<br>h. rozdzieliła mieszkańców wsi, zmieniła relacje między nimi - każdy kurzy ze swojej<br>paczki.</p>\n<ol><li>Przedstawienie metaforycznych znaczeń drogi odnoszących się do różnych</li></ol>\n<p>problemów.<br>0-6<br>Droga przedstawiona we fragmencie prozy - to metafora, np.:<br>a. przemiany (dawne a nowe),<br>b. życia (pytania o sens, cel),<br>c. śmierci człowieka (okoliczności umierania, przemijanie),<br>d. poczucia harmonii w świecie ludzi i przyrody,<br>e. związku człowieka z transcendencją (pytania do Boga, ostatnia droga),<br>f. oddzielania (np.: ludzi, wartości), wyznaczania granicy,<br>g. anonimowości życia w wyniku nowoczesności (jak rzeka bez nazwy),<br>h. śmierci języka (odbiera pierwotne znaczenie myślom, słowom, umieraniu),<br>i. pozbawienia godności (uprzedmiotowienie człowieka),<br>j. poczucia płynności zjawisk,<br>Język polski - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>18<br>k. zagrożenia i zagubienia w świecie (nie wiadomo, dokąd i po co ludzie się<br>przemieszczają).</p>\n<ol><li>Kreacja narratora, np.:</li></ol>\n<p>0-5<br>a. pierwszoosobowy,<br>b. subiektywny,<br>c. w czas teraźniejszy wplata retrospekcję,<br>d. wygłasza monolog o cechach gawędy,<br>e. ujawnia się na dwa sposoby: początkowo przez zastosowanie zaimków w 1 osobie<br>l. mn. (u nas), w połowie tekstu użycie formy 1 os. l. poj. (mnie),<br>f. narrator - chłop gaduła (opowiadacz, wie więcej niż inni),<br>g. komentuje wydarzenia (filozoficzna refleksja),<br>h. przytacza cudze wypowiedzi jako własne (mowa pozornie zależna).</p>\n<ol><li>Sposób przedstawiania drogi przez narratora, np.:</li></ol>\n<p>0-4<br>a. dominanta kompozycyjna - konsekwentne porównywanie, kontrast,<br>b. szczegółowość opisu różnych przejawów życia,<br>c. potoczność mówienia (plebejskość, ludowość) - łączy zaimek zwrotny się<br>z czasownikami typu mówi (mówi się),<br>d. stylizacja na język mówiony (np.: słownictwo potoczne, szyk przestawny,<br>rozpoczynanie zdań od przyimków i spójników),<br>e. stylizacja gwarowa (dialektyzmy),<br>f. liryzacja prozy - sugestywne, barwne obrazy,<br>g. metaforyczność w opisywaniu rzeczywistości (auta po ich mowie jeżdżą, drzewa<br>waliły się pod piłami jak patyki),<br>h. ożywienie (droga sama cię pcha),<br>i. użycie środków językowych służących wartościowaniu i ekspresji.</p>\n<ol><li>Podsumowanie</li></ol>\n<p>0-3<br>pełne, np.: pogłębione odczytanie istotnych metaforycznych znaczeń drogi i określenie roli<br>narratora ujawniającego się w języku;<br>(3)<br>częściowe, np.:. odczytanie istotnych metaforycznych znaczeń drogi;<br>(2)<br>próba podsumowania, np.: odczytanie podstawowego metaforycznego znaczenia drogi<br>(np.: przemiany).<br>(1)<br>Język polski - poziom rozszerzony<br>Klucz punktowania odpowiedzi<br>19<br>II.<br>KOMPOZYCJA (maksymalnie 2 punkty)<br>Kompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie<br>tematu.</p>\n<ul><li>podporządkowana zamysłowi funkcjonalnemu wobec tematu, spójna wewnętrznie,</li></ul>\n<p>przejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym<br>2</p>\n<ul><li>uporządkowana wobec przyjętego kryterium, spójna; graficzne wyodrębnienie</li></ul>\n<p>głównych części.<br>1<br>Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.<br>III. STYL (maksymalnie 2 punkty)</p>\n<ul><li>jasny, żywy, swobodny, zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi; urozmaicona</li></ul>\n<p>leksyka<br>2</p>\n<ul><li>zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi, na ogół jasny; wystarczająca leksyka.</li></ul>\n<p>1<br>Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.<br>IV. JĘZYK (maksymalnie 8 punktów)</p>\n<ul><li>język w całej pracy komunikatywny, poprawna, urozmaicona składnia, poprawne:</li></ul>\n<p>słownictwo, frazeologia, fleksja<br>8</p>\n<ul><li>język w całej pracy komunikatywny, poprawne: składnia, słownictwo, frazeologia</li></ul>\n<p>i fleksja<br>6</p>\n<ul><li>język w całej pracy komunikatywny, poprawna fleksja, w większości poprawne:</li></ul>\n<p>składnia, słownictwo, frazeologia<br>4</p>\n<ul><li>język w pracy komunikatywny mimo błędów składniowych, leksykalnych</li></ul>\n<p>(słownictwo i frazeologia), fleksyjnych<br>2</p>\n<ul><li>język w pracy komunikatywny mimo błędów fleksyjnych, licznych błędów</li></ul>\n<p>składniowych, leksykalnych.<br>1<br>Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.<br>V.<br>ZAPIS (maksymalnie 2 punkty)</p>\n<ul><li>bezbłędna ortografia;</li></ul>\n<p>poprawna interpunkcja (nieliczne błędy)<br>2</p>\n<ul><li>poprawna ortografia (nieliczne błędy różnego stopnia);</li></ul>\n<p>na ogół poprawna interpunkcja.<br>1<br>Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.<br>VI. SZCZEGÓLNE WALORY PRACY<br>0-4</p>","solutions":[]}