{"id":"jezyk-polski-2010-maj-matura-podstawowa/zad/14","paper_id":"jezyk-polski-2010-maj-matura-podstawowa","number":"14","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2010,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nPodając po jednym argumencie, uzasadnij, że tekst Edwina Bendyka ma charakter\ndyskursywny (refleksyjny).\nperswazyjny (przekonujący).\nCzęść II - pisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.\nWybierz temat i napisz wypracowanie nie krótsze niż dwie strony (około 250 słów).","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-2)\nKorzystanie\nz informacji Rozpoznawanie i nazywanie funkcji tekstu\n2 p. - poprawne podanie jednego przykładu ilustrującego dyskursywny charakter tekstu\ni jednego przykładu ilustrującego perswazyjny charakter wypowiedzi\nPrzykładowa odpowiedź\nDyskursywny: Autor polemizuje z omawianymi poglądami.\nPerswazyjny: Edwin Bendyk w tekście swoim postawił tezę, którą następnie uargumentował\ni zilustrował przykładami. Potem wysnuł wniosek.\n1 p. - poprawne podanie jednego przykładu ilustrującego jedną kategorię\nPrzykładowa odpowiedź\nPerswazyjny: Autor przekonuje czytelników do tego, że Internet należy zaakceptować\ni umiejętnie (rozważnie) z niego korzystać.\n0 p. - odpowiedź niepoprawna (podawanie cytatów bez zrozumienia i wyjaśnienia,\nstreszczanie fragmentów) lub brak odpowiedzi\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom podstawowy\n7\nCzęść II\nTworzenie\ninformacji\nPisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym\nw arkuszu\nTemat 1. Na podstawie podanych fragmentów komedii Moliera Świętoszek scharakteryzuj\ngłównego bohatera oraz omów postawy Orgona, Kleanta i Elmiry wobec tytułowej\npostaci.\nI. ROZWINIĘCIE TEMATU\nZa rozwinięcie tematu można uzyskać maksymalnie 25 punktów.\n1. Przedstawienie postaci i relacji między nimi, np.:\n2 p.\na. Tartuffe - tytułowy Świętoszek,\nb. zwolennicy Tartuffe’a: Orgon (pan domu, głowa rodziny; zamożny mieszczanin),\nc. przeciwnicy Tartuffe’a: żona Orgona - Elmira, szwagier - Kleant.\n2. Dostrzeżenie cech postawy Tartuffe’a „dla świata”, np.:\n3 p.\na. dobroć, łagodność, wrażliwość,\nb. pobożność,\nc. pokora,\nd. surowość wobec siebie, asceza,\ne. wdzięczność i szacunek dla dobroczyńcy,\nf. otaczanie opieką żony swojego dobroczyńcy,\ng. skromność,\nh. szczodrość.\n3. Dostrzeżenie cech prawdziwej postawy Tartuffe’a, np.:\n5 p.\na. niewdzięczność dla dobroczyńcy, odpłacanie złem za dobro,\nb. ostentacyjna pobożność jako kamuflaż, gra pozorów,\nc. lubieżność (uwodzenie Elmiry),\nd. lekceważenie religii („i z niebem dać rady jakoś sobie można”),\ne. pycha, pogarda wobec ludzi (lekceważy Orgona, do Elmiry zwraca się z wyższością),\nf. niemoralność; kierowanie się zasadą „cel uświęca środki”,\ng. traktowanie własnych przyjemności jako dobra nadrzędnego,\nh. chciwość,\ni. relatywizacja pojęcia grzechu,\nj. perfidia, wyrachowanie, intrygowanie,\nk. manipulowanie ludźmi,\nl. cynizm.\n4. Dostrzeżenie cech Orgona i jego postawy wobec Tartuffe’a, np.:\n6 p.\na. fascynacja osobą Tartuffe’a,\nb. ocenianie bohatera w kontekście jego „bogobojności”,\nc. szczodrość,\nd. naiwność,\ne. gotowość do poświęceń dla Tartuffe’a,\nf. duma ze znajomości,\ng. odczuwanie niebiańskiej radości, „błogiego spokoju” w jego obecności,\nh. utrata zdrowego rozsądku (zaślepienie, bezkrytyczność),\ni. uznawanie Tartuffe’a za wzór cnót (nauczyciela życia),\nj. przedkładanie Tartuffe’a nad rodzinę.\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom podstawowy\n8\n5. Dostrzeżenie cech postawy Kleanta wobec Tartuffe’a, np.:\n4 p.\na. zdrowy rozsądek,\nb. wyciąganie wniosków z obserwacji,\nc. zaniepokojenie siłą wpływu Tartuffe’a na Orgona,\nd. odraza wobec obłudy i hipokryzji,\ne. pogarda dla „przybłędy”,\nf. nieufność wobec ostentacyjnej pobożności,\ng. szacunek dla szczerej religijności.\nh. próba zdemaskowania obłudy „świętoszków”,\ni. złość, bunt przeciw hipokryzji,\nj. wyśmiewanie Tartuffe’a.\n6. Dostrzeżenie cech postawy Elmiry wobec Tartuffe’a, np.:\n2 p.\na. dostrzeganie hipokryzji,\nb. obojętność na zaloty Tartuffe’a (lojalność wobec męża),\nc. chęć zdemaskowania Tartuffe’a przed mężem,\nd. podjęcie gry z Tartuffe’em.\n7. Podsumowanie\nDostrzeżenie hipokryzji Tartuffe’a i różnych postaw bohaterów oraz ich interpretacja\nw kontekście przesłania utworu.\n3 p.\nDostrzeżenie hipokryzji Tartuffe’a i różnych postaw bohaterów.\n2 p.\nDostrzeżenie obłudy Tartuffe’a lub różnych postaw bohaterów.\n1 p.\nTemat 2. Na podstawie podanego fragmentu utworu Hanny Krall Zdążyć przed Panem\nBogiem przedstaw przemyślenia Marka Edelmana o możliwościach godnego życia\nw czasach Zagłady i różnych poglądach na temat godnej śmierci.\nI. ROZWINIĘCIE TEMATU\nZa rozwinięcie tematu można uzyskać maksymalnie 25 punktów.\n1. Wstępne rozpoznanie fragmentu, np.:\n3 p.\na. rozpoznanie gatunku (wywiad Hanny Krall z Markiem Edelmanem),\nb. przedstawienie bohatera (Marek Edelman - jeden z przywódców powstania w getcie,\nświadek i uczestnik opisywanych wydarzeń),\nc. dostrzeżenie retrospektywności relacji.\n2. Przedstawienie kontekstu historycznego (czas Zagłady), kształtującego postawę\ni przemyślenia Marka Edelmana, np.:\n3 p.\na. łapanki, aresztowania, więzienie,\nb. Umschlagplatz, Żydzi idący do wagonów,\nc. groza masowej śmierci (komory gazowe, strzelanie do tłumu),\nd. upokorzenie Żydów,\ne. bezsilność Żydów,\nf. bezkarność Niemców,\ng. obojętność świata,\nh. samotność ginących.\n3. Przedstawienie przemyśleń Marka Edelmana o możliwościach godnego życia, np.: 8 p.\na. nie dać się upokorzyć (np. wepchnąć na beczkę),\nb. mieć po co żyć,\nc. mieć dla kogo żyć,\nd. być odważnym,\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom podstawowy\n9\ne. działać (aby nie myśleć o śmierci),\nf. ratować innych,\ng. uczestniczyć w ruchu oporu (np. wydawanie i kolportaż gazety),\nh. walczyć z bronią w ręku,\ni. podjąć się przywództwa (on już się nie nadawał (…) więc ja poszedłem),\nj. być wyrozumiałym dla ludzkich słabości (strachu, bierności),\nk. współczuć krzywdzonym i upokarzanym.\n4. Przedstawienie różnych poglądów na temat godnej śmierci, np.:\n3 p.\nprofesora i jego żony\na. utożsamienie godnej śmierci ze śmiercią w otwartej walce,\nb. pogarda dla bierności, rezygnacji Żydów (szliście jak barany na śmierć),\nc. konieczność nadania śmierci sensu,\n„Adama”\nd. strach przed śmiercią w sytuacji bezbronnego (nie mógł strzelać - był już innym\nczłowiekiem),\ne. brak wiary w sens nierównej walki (i tak jesteśmy straceni (…) nas wyrżną).\n5. Przedstawienie przemyśleń Marka Edelmana o możliwościach godnej śmierci, np.: 3 p.\na. śmierć w komorze gazowej nie jest gorsza od śmierci w walce,\nb. zgoda na śmierć, przyjęcie strasznego losu,\nc. spokój ginących (ci ludzie szli spokojnie i godnie),\nd. interpretacja słów: niegodna śmierć jest tylko wtedy, gdy się próbowało przeżyć\ncudzym kosztem,\ne. śmierć godna - gdy do końca czyni się coś dla innych (związek godnej śmierci\nz godnym życiem).\n6. Dostrzeżenie w wypowiedzi Edelmana cech wyrażających jego stosunek do problemu\ngodności, bohaterstwa, np.:\n2 p.\na. demitologizacja wojennych bohaterów,\nb. pomniejszenie wagi bohaterskich czynów,\nc. pomniejszenie dramatyzmu cierpień (jak gag filmowy; obiektywnie to naprawdę było\nśmieszne),\nd. rezygnacja z patosu,\ne. brak komentarza,\nf. ironia,\ng. emocjonalność.\n7. Podsumowanie\n3 p.\na. zachowanie godności jest najważniejsze,\nb. bohater przewartościowuje tradycyjne rozumienie godnej postawy jako walki zbrojnej\n(umożliwiają ją również, np. miłość, spokój, współczucie, pogodzenie się\nze śmiercią),\nc. przemyślenia Edelmana są zderzone z poglądami stereotypowymi (profesora),\nd. tragizm i heroizm ludzkich postaw jest podkreślony poprzez unikanie patosu\nw wypowiedzi.\nza uogólnienie trzech problemów\n3 p.\nza uogólnienie dwóch problemów\n2 p.\nza uogólnienie jednego problemu\n1 p.\nKlucz punktowania odpowiedzi - poziom podstawowy\n10\nII.\nKOMPOZYCJA (maksymalnie 5 punktów)\nKompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie tematu.\n- podporządkowana zamysłowi funkcjonalnemu wobec tematu, spójna wewnętrznie;\nprzejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym;\n5\n- uporządkowana wobec przyjętego kryterium, spójna; graficzne wyodrębnienie\ngłównych części;\n3\n- wskazująca na podjęcie próby porządkowania myśli, na ogół spójna.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIII.\nSTYL (maksymalnie 5 punktów)\n- jasny, żywy, swobodny, zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi,\nurozmaicona leksyka;\n5\n- zgodny z zastosowana formą wypowiedzi, na ogół jasny, wystarczająca leksyka;\n3\n- na ogół komunikatywny, dopuszczalne schematy językowe.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIV.\nJĘZYK (maksymalnie 12 punktów)\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna, urozmaicona składnia,\npoprawne: słownictwo, frazeologia, fleksja;\n12\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawne: składnia, słownictwo, frazeologia\ni fleksja;\n9\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna fleksja, w większości poprawne:\nskładnia, słownictwo, frazeologia;\n6\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów składniowych, leksykalnych\n(słownictwo i frazeologia), fleksyjnych;\n3\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów fleksyjnych, licznych błędów\nskładniowych, leksykalnych.\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nV.\nZAPIS (maksymalnie 3 punkty)\n- bezbłędna ortografia, poprawna interpunkcja (nieliczne błędy);\n3\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy II stopnia), na ogół poprawna interpunkcja;\n2\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy różnego stopnia), interpunkcja niezakłócająca\nkomunikacji (mimo różnych błędów).\n1\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nVI.\nSZCZEGÓLNE WALORY PRACY\n0-4","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2010-maj-matura-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2010 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 14. (2 pkt)
Podając po jednym argumencie, uzasadnij, że tekst Edwina Bendyka ma charakter
dyskursywny (refleksyjny).
perswazyjny (przekonujący).
Część II - pisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.
Wybierz temat i napisz wypracowanie nie krótsze niż dwie strony (około 250 słów).

","answer_text_html":"

Zadanie 14. (0-2)
Korzystanie
z informacji Rozpoznawanie i nazywanie funkcji tekstu
2 p. - poprawne podanie jednego przykładu ilustrującego dyskursywny charakter tekstu
i jednego przykładu ilustrującego perswazyjny charakter wypowiedzi
Przykładowa odpowiedź
Dyskursywny: Autor polemizuje z omawianymi poglądami.
Perswazyjny: Edwin Bendyk w tekście swoim postawił tezę, którą następnie uargumentował
i zilustrował przykładami. Potem wysnuł wniosek.
1 p. - poprawne podanie jednego przykładu ilustrującego jedną kategorię
Przykładowa odpowiedź
Perswazyjny: Autor przekonuje czytelników do tego, że Internet należy zaakceptować
i umiejętnie (rozważnie) z niego korzystać.
0 p. - odpowiedź niepoprawna (podawanie cytatów bez zrozumienia i wyjaśnienia,
streszczanie fragmentów) lub brak odpowiedzi
Klucz punktowania odpowiedzi - poziom podstawowy
7
Część II
Tworzenie
informacji
Pisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym
w arkuszu
Temat 1. Na podstawie podanych fragmentów komedii Moliera Świętoszek scharakteryzuj
głównego bohatera oraz omów postawy Orgona, Kleanta i Elmiry wobec tytułowej
postaci.
I. ROZWINIĘCIE TEMATU
Za rozwinięcie tematu można uzyskać maksymalnie 25 punktów.

\n
  1. Przedstawienie postaci i relacji między nimi, np.:
\n

2 p.
a. Tartuffe - tytułowy Świętoszek,
b. zwolennicy Tartuffe’a: Orgon (pan domu, głowa rodziny; zamożny mieszczanin),
c. przeciwnicy Tartuffe’a: żona Orgona - Elmira, szwagier - Kleant.

\n
  1. Dostrzeżenie cech postawy Tartuffe’a „dla świata”, np.:
\n

3 p.
a. dobroć, łagodność, wrażliwość,
b. pobożność,
c. pokora,
d. surowość wobec siebie, asceza,
e. wdzięczność i szacunek dla dobroczyńcy,
f. otaczanie opieką żony swojego dobroczyńcy,
g. skromność,
h. szczodrość.

\n
  1. Dostrzeżenie cech prawdziwej postawy Tartuffe’a, np.:
\n

5 p.
a. niewdzięczność dla dobroczyńcy, odpłacanie złem za dobro,
b. ostentacyjna pobożność jako kamuflaż, gra pozorów,
c. lubieżność (uwodzenie Elmiry),
d. lekceważenie religii („i z niebem dać rady jakoś sobie można”),
e. pycha, pogarda wobec ludzi (lekceważy Orgona, do Elmiry zwraca się z wyższością),
f. niemoralność; kierowanie się zasadą „cel uświęca środki”,
g. traktowanie własnych przyjemności jako dobra nadrzędnego,
h. chciwość,
i. relatywizacja pojęcia grzechu,
j. perfidia, wyrachowanie, intrygowanie,
k. manipulowanie ludźmi,
l. cynizm.

\n
  1. Dostrzeżenie cech Orgona i jego postawy wobec Tartuffe’a, np.:
\n

6 p.
a. fascynacja osobą Tartuffe’a,
b. ocenianie bohatera w kontekście jego „bogobojności”,
c. szczodrość,
d. naiwność,
e. gotowość do poświęceń dla Tartuffe’a,
f. duma ze znajomości,
g. odczuwanie niebiańskiej radości, „błogiego spokoju” w jego obecności,
h. utrata zdrowego rozsądku (zaślepienie, bezkrytyczność),
i. uznawanie Tartuffe’a za wzór cnót (nauczyciela życia),
j. przedkładanie Tartuffe’a nad rodzinę.
Klucz punktowania odpowiedzi - poziom podstawowy
8

\n
  1. Dostrzeżenie cech postawy Kleanta wobec Tartuffe’a, np.:
\n

4 p.
a. zdrowy rozsądek,
b. wyciąganie wniosków z obserwacji,
c. zaniepokojenie siłą wpływu Tartuffe’a na Orgona,
d. odraza wobec obłudy i hipokryzji,
e. pogarda dla „przybłędy”,
f. nieufność wobec ostentacyjnej pobożności,
g. szacunek dla szczerej religijności.
h. próba zdemaskowania obłudy „świętoszków”,
i. złość, bunt przeciw hipokryzji,
j. wyśmiewanie Tartuffe’a.

\n
  1. Dostrzeżenie cech postawy Elmiry wobec Tartuffe’a, np.:
\n

2 p.
a. dostrzeganie hipokryzji,
b. obojętność na zaloty Tartuffe’a (lojalność wobec męża),
c. chęć zdemaskowania Tartuffe’a przed mężem,
d. podjęcie gry z Tartuffe’em.

\n
  1. Podsumowanie
\n

Dostrzeżenie hipokryzji Tartuffe’a i różnych postaw bohaterów oraz ich interpretacja
w kontekście przesłania utworu.
3 p.
Dostrzeżenie hipokryzji Tartuffe’a i różnych postaw bohaterów.
2 p.
Dostrzeżenie obłudy Tartuffe’a lub różnych postaw bohaterów.
1 p.
Temat 2. Na podstawie podanego fragmentu utworu Hanny Krall Zdążyć przed Panem
Bogiem przedstaw przemyślenia Marka Edelmana o możliwościach godnego życia
w czasach Zagłady i różnych poglądach na temat godnej śmierci.
I. ROZWINIĘCIE TEMATU
Za rozwinięcie tematu można uzyskać maksymalnie 25 punktów.

\n
  1. Wstępne rozpoznanie fragmentu, np.:
\n

3 p.
a. rozpoznanie gatunku (wywiad Hanny Krall z Markiem Edelmanem),
b. przedstawienie bohatera (Marek Edelman - jeden z przywódców powstania w getcie,
świadek i uczestnik opisywanych wydarzeń),
c. dostrzeżenie retrospektywności relacji.

\n
  1. Przedstawienie kontekstu historycznego (czas Zagłady), kształtującego postawę
\n

i przemyślenia Marka Edelmana, np.:
3 p.
a. łapanki, aresztowania, więzienie,
b. Umschlagplatz, Żydzi idący do wagonów,
c. groza masowej śmierci (komory gazowe, strzelanie do tłumu),
d. upokorzenie Żydów,
e. bezsilność Żydów,
f. bezkarność Niemców,
g. obojętność świata,
h. samotność ginących.

\n
  1. Przedstawienie przemyśleń Marka Edelmana o możliwościach godnego życia, np.: 8 p.
\n

a. nie dać się upokorzyć (np. wepchnąć na beczkę),
b. mieć po co żyć,
c. mieć dla kogo żyć,
d. być odważnym,
Klucz punktowania odpowiedzi - poziom podstawowy
9
e. działać (aby nie myśleć o śmierci),
f. ratować innych,
g. uczestniczyć w ruchu oporu (np. wydawanie i kolportaż gazety),
h. walczyć z bronią w ręku,
i. podjąć się przywództwa (on już się nie nadawał (…) więc ja poszedłem),
j. być wyrozumiałym dla ludzkich słabości (strachu, bierności),
k. współczuć krzywdzonym i upokarzanym.

\n
  1. Przedstawienie różnych poglądów na temat godnej śmierci, np.:
\n

3 p.
profesora i jego żony
a. utożsamienie godnej śmierci ze śmiercią w otwartej walce,
b. pogarda dla bierności, rezygnacji Żydów (szliście jak barany na śmierć),
c. konieczność nadania śmierci sensu,
„Adama”
d. strach przed śmiercią w sytuacji bezbronnego (nie mógł strzelać - był już innym
człowiekiem),
e. brak wiary w sens nierównej walki (i tak jesteśmy straceni (…) nas wyrżną).

\n
  1. Przedstawienie przemyśleń Marka Edelmana o możliwościach godnej śmierci, np.: 3 p.
\n

a. śmierć w komorze gazowej nie jest gorsza od śmierci w walce,
b. zgoda na śmierć, przyjęcie strasznego losu,
c. spokój ginących (ci ludzie szli spokojnie i godnie),
d. interpretacja słów: niegodna śmierć jest tylko wtedy, gdy się próbowało przeżyć
cudzym kosztem,
e. śmierć godna - gdy do końca czyni się coś dla innych (związek godnej śmierci
z godnym życiem).

\n
  1. Dostrzeżenie w wypowiedzi Edelmana cech wyrażających jego stosunek do problemu
\n

godności, bohaterstwa, np.:
2 p.
a. demitologizacja wojennych bohaterów,
b. pomniejszenie wagi bohaterskich czynów,
c. pomniejszenie dramatyzmu cierpień (jak gag filmowy; obiektywnie to naprawdę było
śmieszne),
d. rezygnacja z patosu,
e. brak komentarza,
f. ironia,
g. emocjonalność.

\n
  1. Podsumowanie
\n

3 p.
a. zachowanie godności jest najważniejsze,
b. bohater przewartościowuje tradycyjne rozumienie godnej postawy jako walki zbrojnej
(umożliwiają ją również, np. miłość, spokój, współczucie, pogodzenie się
ze śmiercią),
c. przemyślenia Edelmana są zderzone z poglądami stereotypowymi (profesora),
d. tragizm i heroizm ludzkich postaw jest podkreślony poprzez unikanie patosu
w wypowiedzi.
za uogólnienie trzech problemów
3 p.
za uogólnienie dwóch problemów
2 p.
za uogólnienie jednego problemu
1 p.
Klucz punktowania odpowiedzi - poziom podstawowy
10
II.
KOMPOZYCJA (maksymalnie 5 punktów)
Kompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie tematu.

\n\n

przejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym;
5

\n\n

głównych części;
3

\n\n

1
Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.
III.
STYL (maksymalnie 5 punktów)

\n\n

urozmaicona leksyka;
5

\n\n

3

\n\n

1
Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.
IV.
JĘZYK (maksymalnie 12 punktów)

\n\n

poprawne: słownictwo, frazeologia, fleksja;
12

\n\n

i fleksja;
9

\n\n

składnia, słownictwo, frazeologia;
6

\n\n

(słownictwo i frazeologia), fleksyjnych;
3

\n\n

składniowych, leksykalnych.
1
Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.
V.
ZAPIS (maksymalnie 3 punkty)

\n\n

3

\n\n

2

\n\n

komunikacji (mimo różnych błędów).
1
Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.
VI.
SZCZEGÓLNE WALORY PRACY
0-4

","solutions":[]}