{"id":"jezyk-polski-2012-egzamin-gimnazjalny/zad/22","paper_id":"jezyk-polski-2012-egzamin-gimnazjalny","number":"22","points":null,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"egzamin-gimnazjalny","year":2012,"month":null,"level":null,"text":"Zadanie 22.\n„Literatura pozwala lepiej poznać i zrozumieć minione wieki”.\nRozważ słuszność tego stwierdzenia w rozprawce. Zilustruj swoje argumenty przykła-\ndami literackimi.\nPamiętaj, że Twoja praca nie powinna być krótsza niż połowa wyznaczonego miejsca.","answer":null,"answer_text":"22.\nPoziomy wykonania\nTreść\n4 p.\n3 p.\n2 p.\n1 p.\n0 p.\n* praca odnosi się\ndo problemu\nsformułowanego\nw temacie\n* przedstawia\nstanowisko autora\n* zawiera trafną\ni wnikliwą\nargumentację\n* zachowuje logikę\nwywodu\n(podkreśloną\nsegmentacją\ntekstu), w tym\nformułuje\nwniosek\n* praca odnosi się\ndo problemu\nsformułowanego\nw temacie\n* przedstawia\nstanowisko autora\n* zawiera trafną\nargumentację\n* w przeważającej\nczęści zachowuje\nlogikę wywodu\n* praca\nw przeważającej\nczęści odnosi się\ndo problemu\nsformułowanego\nw temacie\n* przedstawia\nstanowisko autora\n* zawiera częściowo\ntrafną\nargumentację\n* praca jest luźno\nzwiązana\nz problemem\nsformułowanym\nw temacie\n* przedstawia\nstanowisko autora\n* zawiera próbę\nargumentacji\n* praca nie odnosi\nsię do problemu\nsformułowanego\nw temacie\nlub\npraca nie zawiera\nargumentacji\nCechy uwzględnione na skali:\n1. Zgodność z tematem - odniesienie do problemu sformułowanego w temacie.\n2. Stanowisko autora wobec problemu (sąd wyrażony pośrednio, sąd wyrażony bezpo-\nśrednio - postawiona teza lub hipoteza).\n3. Trafność i wnikliwość argumentacji.\n4. Logika wywodu (błąd rzeczowy zakłócający logikę wywodu powoduje obniżenie\noceny o jeden poziom).\nSegmentacja tekstu\n1 p. - segmentacja konsekwentna i celowa\n0 p. - segmentacja przypadkowa lub brak segmentacji\nStyl\n1 p. - styl konsekwentny, dostosowany do wywodu argumentacyjnego\n0 p. - styl niekonsekwentny lub niedostosowany do wywodu argumentacyjnego\nJęzyk\n2 p. - dopuszczalnych 5 błędów (składniowych, leksykalnych, frazeologicznych, fleksyj-\nnych lub stylistycznych)\n1 p. - dopuszczalnych 6 błędów (składniowych, leksykalnych, frazeologicznych, fleksyj-\nnych lub stylistycznych)\n0 p. - powyżej 6 błędów (składniowych, leksykalnych, frazeologicznych, fleksyjnych lub\nstylistycznych)\nOrtografia\n1 p. - dopuszczalne 2 błędy\n0 p. - powyżej 2 błędów\nW przypadku uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się\n1 p. - dopuszczalne 3 błędy\n0 p. - powyżej 3 błędów\nInterpunkcja\n1 p. - dopuszczalne 3 błędy\n0 p. - powyżej 3 błędów\nW przypadku uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się\n1 p. - dopuszczalne 4 błędy\n0 p. - powyżej 4 błędów\nUwaga!\nW pracach zajmujących mniej niż połowę wyznaczonego miejsca przyznaje się punkty\nwyłącznie za realizację tematu.\nPRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ\nCzytanie książek nie jest obecnie zajęciem atrakcyjnym, szczególnie dla ludzi mło-\ndych, którzy szukają rozrywki poza światem literatury. Zapominają oni jednak o tym, że\nto właśnie teksty literackie kształtują wrażliwość, wzbogacają słownictwo, pomagają\nzdobywać wiedzę o świecie. Dzięki nim można swobodnie wybiegać w przyszłość lub\npowracać do przeszłości. Właśnie ta ostatnia właściwość literatury jest dla mnie niezwy-\nkle cenna, bo dzięki niej lepiej poznaję i rozumiem minione wieki.\nWiedzę o wydarzeniach i procesach historycznych zdobywa się najczęściej z pod-\nręczników szkolnych. Jest ona jednak w pewnym stopniu ograniczona, bo podręczniki nie\nprzekazują szczegółów z codziennego życia zwykłych ludzi, nie przedstawiają też wybo-\nrów, których musieli dokonywać pod wpływem różnych okoliczności dziejowych. A wła-\nśnie takie wiadomości są potrzebne, aby naprawdę pojąć, w jakim stopniu na współcze-\nsny świat wpłynęły zachowania i decyzje naszych przodków i jakie dziedzictwo kulturo-\nwe przekazali nam w spadku.\nDzięki utworom literackim zdobywamy interesujące informacje o dawnych obycza-\njach i systemach wartości. Wystarczy przeczytać „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza,\naby poznać zasady postępowania obowiązujące średniowiecznego rycerza i wartości, dla\nktórych gotów był poświęcić swoje życie.\nDzisiaj różne pojęcia, np. honor czy słowo rycerskie nie mają już takiej rangi jak\nw świecie bohaterów Henryka Sienkiewicza. Dla nich utrata honoru czy złamanie obiet-\nnicy były czymś haniebnym. Jurand, stojąc pod murami Szczytna, musiał wybierać mię-\ndzy utratą czci i sławy a miłością do córki. Najgorsza była dla niego niemożność podjęcia\notwartej walki z Krzyżakami i konieczność zgodzenia się na upokorzenie, a co za tym\nidzie - hańbę. Z kolei konieczność obrony honoru Juranda skłoniła Zbyszka do podjęcia\nwalki z Rotgierem. Pragnąc udowodnić krzyżackiemu rycerzowi kłamstwo, przyjął wy-\nzwanie na sąd Boży i odniósł zwycięstwo.\nPowieść Henryka Sienkiewicza umożliwia również poznanie obowiązujących w śre-\ndniowieczu praw i panujących obyczajów. W podręczniku historii nie pisze się o zwycza-\nju pozwalającym na ocalenie skazanego na śmierć mężczyzny przez narzucenie mu na\ngłowę białej chusty. Właśnie w ten sposób Danusia ratuje życie Zbyszkowi, który miał je\nutracić za nierozważną napaść na posła krzyżackiego.\nGdy dziś posługujemy się wyrażeniem „zachować się po rycersku”, często nie wiemy\nnawet, skąd ono się wywodzi i do jakich czynności się odnosi. Wystarczy jednak prze-\nczytać, jak Zbyszko zachowuje się wobec Danusi, kiedy uznaje ją za damę swojego serca,\nczy jak postępuje z pokonanymi przeciwnikami.\n„Krzyżacy” jednakże nie tylko poszerzają naszą wiedzę o świecie średniowiecznych\nrycerzy. Dzięki tej lekturze możemy również zrozumieć decyzje, które miały wpływ na\nprocesy historyczne. Obserwując w powieści okrucieństwo Krzyżaków i prowadzoną\nprzez nich politykę, lepiej pojmujemy determinację ludzi, którzy postanowili przeciwsta-\nwić się im na otwartym polu. Utwór kończy się przecież opisem bitwy pod Grunwaldem,\nktóra zahamowała proces ekspansji Krzyżaków na ziemie polskie.\nWalkę o wolność ojczyzny ukazują także „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamiń-\nskiego. Książka ta umożliwia poznanie okupacyjnej rzeczywistości po zajęciu Warszawy\nprzez Niemców w 1939 r. Utwór ten jest szczególnie ważny dla młodych czytelników, bo\nukazuje losy ich rówieśników w okrutnym wojennym czasie. Widzimy, w jakich warun-\nkach Alek, Zośka i Rudy zdobywają wykształcenie, ucząc się potajemnie w prywatnych\nmieszkaniach, za co groziły im represje ze strony wroga. Dowiadujemy się również wiele\no takich realiach życia w czasie okupacji, jak stosowanie różnych form oporu wobec\nwroga (od akcji małego sabotażu po wystąpienia militarne na większą skalę) czy co-\ndzienne zdobywanie pieniędzy na utrzymanie. Pozwala to odbiorcy lepiej zrozumieć wy-\nbory i decyzje młodych ludzi, którzy uważają wolność ojczyzny za największą wartość.\nGodne podziwu jest zachowanie przyjaciół Rudego, gdy postanawiają ratować uwięzio-\nnego przyjaciela, narażając własne życie. Przeszłość przemawia do nas z tej książki wła-\nśnie takimi wartościami, jak: przyjaźń, lojalność, odwaga i wierność.\nMożna poznać minione wieki dzięki źródłom historycznym, podręcznikom czy opra-\ncowaniom naukowym. Ale o ileż ciekawsze, pobudzające naszą wyobraźnię są teksty\nliterackie. Okazuje się bowiem, że dzięki nim stajemy się świadkami odległych wyda-\nrzeń, poznajemy godne podziwu postacie, lepiej rozumiemy postępowanie człowieka\nw trudnych sytuacjach.\nJest jeszcze wiele utworów potwierdzających tezę, że literatura pozwala lepiej po-\nznać i zrozumieć przeszłość. Najlepiej przekonać się o tym, sięgając po kolejną interesu-\njącą książkę.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2012-egzamin-gimnazjalny/zad-22.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":10,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Egzamin gimnazjalny · 2012","subject_label":"Język polski","category_label":"Egzamin gimnazjalny","text_html":"<p>Zadanie 22.<br>„Literatura pozwala lepiej poznać i zrozumieć minione wieki”.<br>Rozważ słuszność tego stwierdzenia w rozprawce. Zilustruj swoje argumenty przykła-<br>dami literackimi.<br>Pamiętaj, że Twoja praca nie powinna być krótsza niż połowa wyznaczonego miejsca.</p>","answer_text_html":"<p>22.<br>Poziomy wykonania<br>Treść<br>4 p.<br>3 p.<br>2 p.<br>1 p.<br>0 p.</p>\n<ul><li>praca odnosi się</li></ul>\n<p>do problemu<br>sformułowanego<br>w temacie</p>\n<ul><li>przedstawia</li></ul>\n<p>stanowisko autora</p>\n<ul><li>zawiera trafną</li></ul>\n<p>i wnikliwą<br>argumentację</p>\n<ul><li>zachowuje logikę</li></ul>\n<p>wywodu<br>(podkreśloną<br>segmentacją<br>tekstu), w tym<br>formułuje<br>wniosek</p>\n<ul><li>praca odnosi się</li></ul>\n<p>do problemu<br>sformułowanego<br>w temacie</p>\n<ul><li>przedstawia</li></ul>\n<p>stanowisko autora</p>\n<ul><li>zawiera trafną</li></ul>\n<p>argumentację</p>\n<ul><li>w przeważającej</li></ul>\n<p>części zachowuje<br>logikę wywodu</p>\n<ul><li>praca</li></ul>\n<p>w przeważającej<br>części odnosi się<br>do problemu<br>sformułowanego<br>w temacie</p>\n<ul><li>przedstawia</li></ul>\n<p>stanowisko autora</p>\n<ul><li>zawiera częściowo</li></ul>\n<p>trafną<br>argumentację</p>\n<ul><li>praca jest luźno</li></ul>\n<p>związana<br>z problemem<br>sformułowanym<br>w temacie</p>\n<ul><li>przedstawia</li></ul>\n<p>stanowisko autora</p>\n<ul><li>zawiera próbę</li></ul>\n<p>argumentacji</p>\n<ul><li>praca nie odnosi</li></ul>\n<p>się do problemu<br>sformułowanego<br>w temacie<br>lub<br>praca nie zawiera<br>argumentacji<br>Cechy uwzględnione na skali:</p>\n<ol><li>Zgodność z tematem - odniesienie do problemu sformułowanego w temacie.</li><li>Stanowisko autora wobec problemu (sąd wyrażony pośrednio, sąd wyrażony bezpo-</li></ol>\n<p>średnio - postawiona teza lub hipoteza).</p>\n<ol><li>Trafność i wnikliwość argumentacji.</li><li>Logika wywodu (błąd rzeczowy zakłócający logikę wywodu powoduje obniżenie</li></ol>\n<p>oceny o jeden poziom).<br>Segmentacja tekstu<br>1 p. - segmentacja konsekwentna i celowa<br>0 p. - segmentacja przypadkowa lub brak segmentacji<br>Styl<br>1 p. - styl konsekwentny, dostosowany do wywodu argumentacyjnego<br>0 p. - styl niekonsekwentny lub niedostosowany do wywodu argumentacyjnego<br>Język<br>2 p. - dopuszczalnych 5 błędów (składniowych, leksykalnych, frazeologicznych, fleksyj-<br>nych lub stylistycznych)<br>1 p. - dopuszczalnych 6 błędów (składniowych, leksykalnych, frazeologicznych, fleksyj-<br>nych lub stylistycznych)<br>0 p. - powyżej 6 błędów (składniowych, leksykalnych, frazeologicznych, fleksyjnych lub<br>stylistycznych)<br>Ortografia<br>1 p. - dopuszczalne 2 błędy<br>0 p. - powyżej 2 błędów<br>W przypadku uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się<br>1 p. - dopuszczalne 3 błędy<br>0 p. - powyżej 3 błędów<br>Interpunkcja<br>1 p. - dopuszczalne 3 błędy<br>0 p. - powyżej 3 błędów<br>W przypadku uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się<br>1 p. - dopuszczalne 4 błędy<br>0 p. - powyżej 4 błędów<br>Uwaga!<br>W pracach zajmujących mniej niż połowę wyznaczonego miejsca przyznaje się punkty<br>wyłącznie za realizację tematu.<br>PRZYKŁADOWA ODPOWIEDŹ<br>Czytanie książek nie jest obecnie zajęciem atrakcyjnym, szczególnie dla ludzi mło-<br>dych, którzy szukają rozrywki poza światem literatury. Zapominają oni jednak o tym, że<br>to właśnie teksty literackie kształtują wrażliwość, wzbogacają słownictwo, pomagają<br>zdobywać wiedzę o świecie. Dzięki nim można swobodnie wybiegać w przyszłość lub<br>powracać do przeszłości. Właśnie ta ostatnia właściwość literatury jest dla mnie niezwy-<br>kle cenna, bo dzięki niej lepiej poznaję i rozumiem minione wieki.<br>Wiedzę o wydarzeniach i procesach historycznych zdobywa się najczęściej z pod-<br>ręczników szkolnych. Jest ona jednak w pewnym stopniu ograniczona, bo podręczniki nie<br>przekazują szczegółów z codziennego życia zwykłych ludzi, nie przedstawiają też wybo-<br>rów, których musieli dokonywać pod wpływem różnych okoliczności dziejowych. A wła-<br>śnie takie wiadomości są potrzebne, aby naprawdę pojąć, w jakim stopniu na współcze-<br>sny świat wpłynęły zachowania i decyzje naszych przodków i jakie dziedzictwo kulturo-<br>we przekazali nam w spadku.<br>Dzięki utworom literackim zdobywamy interesujące informacje o dawnych obycza-<br>jach i systemach wartości. Wystarczy przeczytać „Krzyżaków” Henryka Sienkiewicza,<br>aby poznać zasady postępowania obowiązujące średniowiecznego rycerza i wartości, dla<br>których gotów był poświęcić swoje życie.<br>Dzisiaj różne pojęcia, np. honor czy słowo rycerskie nie mają już takiej rangi jak<br>w świecie bohaterów Henryka Sienkiewicza. Dla nich utrata honoru czy złamanie obiet-<br>nicy były czymś haniebnym. Jurand, stojąc pod murami Szczytna, musiał wybierać mię-<br>dzy utratą czci i sławy a miłością do córki. Najgorsza była dla niego niemożność podjęcia<br>otwartej walki z Krzyżakami i konieczność zgodzenia się na upokorzenie, a co za tym<br>idzie - hańbę. Z kolei konieczność obrony honoru Juranda skłoniła Zbyszka do podjęcia<br>walki z Rotgierem. Pragnąc udowodnić krzyżackiemu rycerzowi kłamstwo, przyjął wy-<br>zwanie na sąd Boży i odniósł zwycięstwo.<br>Powieść Henryka Sienkiewicza umożliwia również poznanie obowiązujących w śre-<br>dniowieczu praw i panujących obyczajów. W podręczniku historii nie pisze się o zwycza-<br>ju pozwalającym na ocalenie skazanego na śmierć mężczyzny przez narzucenie mu na<br>głowę białej chusty. Właśnie w ten sposób Danusia ratuje życie Zbyszkowi, który miał je<br>utracić za nierozważną napaść na posła krzyżackiego.<br>Gdy dziś posługujemy się wyrażeniem „zachować się po rycersku”, często nie wiemy<br>nawet, skąd ono się wywodzi i do jakich czynności się odnosi. Wystarczy jednak prze-<br>czytać, jak Zbyszko zachowuje się wobec Danusi, kiedy uznaje ją za damę swojego serca,<br>czy jak postępuje z pokonanymi przeciwnikami.<br>„Krzyżacy” jednakże nie tylko poszerzają naszą wiedzę o świecie średniowiecznych<br>rycerzy. Dzięki tej lekturze możemy również zrozumieć decyzje, które miały wpływ na<br>procesy historyczne. Obserwując w powieści okrucieństwo Krzyżaków i prowadzoną<br>przez nich politykę, lepiej pojmujemy determinację ludzi, którzy postanowili przeciwsta-<br>wić się im na otwartym polu. Utwór kończy się przecież opisem bitwy pod Grunwaldem,<br>która zahamowała proces ekspansji Krzyżaków na ziemie polskie.<br>Walkę o wolność ojczyzny ukazują także „Kamienie na szaniec” Aleksandra Kamiń-<br>skiego. Książka ta umożliwia poznanie okupacyjnej rzeczywistości po zajęciu Warszawy<br>przez Niemców w 1939 r. Utwór ten jest szczególnie ważny dla młodych czytelników, bo<br>ukazuje losy ich rówieśników w okrutnym wojennym czasie. Widzimy, w jakich warun-<br>kach Alek, Zośka i Rudy zdobywają wykształcenie, ucząc się potajemnie w prywatnych<br>mieszkaniach, za co groziły im represje ze strony wroga. Dowiadujemy się również wiele<br>o takich realiach życia w czasie okupacji, jak stosowanie różnych form oporu wobec<br>wroga (od akcji małego sabotażu po wystąpienia militarne na większą skalę) czy co-<br>dzienne zdobywanie pieniędzy na utrzymanie. Pozwala to odbiorcy lepiej zrozumieć wy-<br>bory i decyzje młodych ludzi, którzy uważają wolność ojczyzny za największą wartość.<br>Godne podziwu jest zachowanie przyjaciół Rudego, gdy postanawiają ratować uwięzio-<br>nego przyjaciela, narażając własne życie. Przeszłość przemawia do nas z tej książki wła-<br>śnie takimi wartościami, jak: przyjaźń, lojalność, odwaga i wierność.<br>Można poznać minione wieki dzięki źródłom historycznym, podręcznikom czy opra-<br>cowaniom naukowym. Ale o ileż ciekawsze, pobudzające naszą wyobraźnię są teksty<br>literackie. Okazuje się bowiem, że dzięki nim stajemy się świadkami odległych wyda-<br>rzeń, poznajemy godne podziwu postacie, lepiej rozumiemy postępowanie człowieka<br>w trudnych sytuacjach.<br>Jest jeszcze wiele utworów potwierdzających tezę, że literatura pozwala lepiej po-<br>znać i zrozumieć przeszłość. Najlepiej przekonać się o tym, sięgając po kolejną interesu-<br>jącą książkę.</p>","solutions":[]}