{"id":"jezyk-polski-2012-maj-matura-podstawowa/zad/14","paper_id":"jezyk-polski-2012-maj-matura-podstawowa","number":"14","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2012,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (2 pkt)\nUzupełnij tabelę, wpisując w odpowiedniej rubryce literę „I”, jeśli zdanie zawiera\ninformację, lub literę „O”, jeśli w zdaniu jest wyrażona opinia.\nLp.\nZdanie\nOdpowiedź\n1.\nPierwsze encyklopedie, książki pod takim tytułem, zaczęły się\npojawiać w XVI wieku.\n2.\nTworzenie encyklopedii to wielkie przedsięwzięcie organizacyjne,\nfinansowe i edytorskie.\n3.\n[…] jest to źródło informacji niezwykle użyteczne, ale wymagające\ndużej ostrożności.\n4.\nŚwietne rezultaty przynosi porównanie treści tego samego hasła\nw kilku wersjach językowych.\nPoziom podstawowy\n7\nCzęść II - pisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.\nWybierz temat i napisz wypracowanie nie krótsze niż dwie strony (około 250 słów).\nTemat 1. Wyjaśnij symbolikę lewej i prawej strony oraz jej znaczenie dla wymowy\nutworu, analizując przytoczony fragment III części Dziadów Adama\nMickiewicza. Zwróć uwagę na postać Nowosilcowa i postawy innych bohaterów\nwobec niego.\nDZIADY, część III - Akt I, scena VIII (fragmenty)\nLOKAJ\nCzłowiek kupca Kanissyna\nCzeka i jakiś Panu rejestr1 przypomina. [ ]\nSEKRETARZ\n(wstając od stolika)\nOn powiada, że jeśli Pan zapłatę zwleka,\nOn zrobi proces.\nSENATOR\nNapisz grzecznie, niechaj czeka.\n(zamyśla się)\nA propos2 - ten Kanissyn - trzeba mu wziąć syna\nPod śledztwo. - Oj, to ptaszek!\nSEKRETARZ\nTo mały chłopczyna.\nSENATOR\nOni to wszyscy mali, ale patrz w ich serce; -\nNajlepiej ogień zgasić, dopóki w iskierce.\nSEKRETARZ\nSyn Kanissyna w Moskwie.\nSENATOR\nW Moskwie? - a, voyez-vous3,\nEmisaryjusz klubów. - Czas zabieżeć temu,\nWielki czas.\nSEKRETARZ\nOn podobno u kadetów służy.\nSENATOR\nU kadetów? - voyez-vous, on tam wojsko burzy. [ ]\nRozumiesz! - Hej, deżurny! - We dwadzieścia cztery\nGodzin wysłać kibitkę i zabrać papiery.\nZresztą ojciec lękać się nie ma przyczyny,\nJeśli syn dobrowolnie przyzna się do winy. [ ]\n(Muzyka gra menueta z „Don Juana” - z lewej strony stoją czynownicy, czyli urzędnicy\ni urzędniczki - z prawej kilku z młodzieży, kilku młodych oficjerów rosyjskich, kilku starych\nubranych po polsku i kilka młodych dam. - Na środku menuet. Senator tańczy […])\n1 rejestr - tu: wykaz długów.\n2 à propos (fr.) - w związku z tym, przy sposobności.\n3 voyez-vous (fr.) - widzicie.\nPoziom podstawowy\n8\nBAL\nSCENA ŚPIEWANA\nZ PRAWEJ STRONY\nDAMA\nPatrz, patrz starego, jak się wije,\nJak sapie, oby skręcił szyję.\n(do Senatora)\nJak ślicznie, lekko tańczysz Pan!\n(na stronę)\nIl crévera dans l`instant4.\nMŁODY CZŁOWIEK\nPatrz, jak on łasi się i liże,\nWczora mordował, tańczy dziś;\nPatrz, patrz, jak on oczyma strzyże,\nSkacze jak w klatce ryś.\nDAMA\nWczora mordował i katował,\nI tyle krwi niewinnej wylał;\nPatrz, dzisiaj on pazury schował\nI będzie się przymilał.\nZ LEWEJ STRONY\nKOLLESKI REGESTRATOR5\n(do Sowietnika6)\nTańczy Senator, czy widzicie?\nEj, Sowietniku, pódźmy w tan!\nSOWIETNIK\nUważaj, czy to przyzwoicie,\nByś ze mną tańczył Pan.\nREGESTRATOR\nAle tu znajdziem kilka dam.\nSOWIETNIK\nAle nie o to idzie rzecz:\nJa sobie wolę tańczyć sam\nNiż z tobą - pójdźże precz.\nREGESTRATOR\nSkądże to?\nSOWIETNIK\nJestem sowietnikiem.\nREGESTRATOR\nJa jestem oficerski syn.\nSOWIETNIK\nMój Panie, ja nie tańczę z nikim,\nKto ma tak niski czyn7.\n4 Il … (fr.) - on pęknie za chwilę.\n5 kolleski regestrator (z ros.) - urzędnik o niskiej randze.\n6 sowietnik (z ros.) - radca, urzędnik o randze wyższej niż kolleski regestrator.\n7 czyn - ranga służbowa.\nPoziom podstawowy\n9\n(do Pułkownika)\nPódź, Pułkowniku, pódźże w taniec,\nWidzisz, że tańczy sam Senator. [ ]\nLEWA STRONA, chórem\nDAMY\nAh! Quelle beauté, guelle grâce!8\nMĘŻCZYŹNI\nJaka to świetność, przepych jaki!\nPRAWA STRONA, chórem\nMĘŻCZYŹNI\nAch, łotry, szelmy, ach, łajdaki!\nŻeby ich piorun trzasł.\nSENATOR\n(tańcząc, do Gubernatorowej)\nChcę zrobić znajomość Starosty,\nOn piękną żonę, córkę ma;\nAle zazdrośny -\nGUBERNATOR\n(biegąc za Senatorem)\nTo człek prosty;\nNiech Pan to na nas zda.\n(podchodzi do Starosty)\nA żona Pańska?\nSTAROSTA\nW domu siedzi.\nGUBERNATOR\nA córki?\nSTAROSTA\nJedną tylko mam.\nGUBERNATOROWA\nI córka balu nie odwiedzi?\nSTAROSTA\nNie!\nGUBERNATOROWA\nPan tu sam?\nSTAROSTA\nJa sam.\nGUBERNATOR\nI żona nie zna Senatora?\nSTAROSTA\nDla siebie tylko żonę mam.\nGUBERNATOROWA\nChciałam wziąć córkę Pańską wczora.\n8 Ah! Quelle… (fr.) - Ach! Co za piękność, co za gracja.\nPoziom podstawowy\n10\nSTAROSTA\nUsłużność Pani znam.\nGUBERNATOR\nTu w menuecie para zbywa,\nSenator potrzebuje dam.\nSTAROSTA\nMoja córka w parach nie bywa,\nJej parę znajdę sam.\nGUBERNATOROWA\nMówiono, że tańczy i grywa,\nSenator chciał zaprosić sam.\nSTAROSTA\nWidzę, że pan Senator wzywa\nNa raz po kilka dam.\nLEWA STRONA, chórem\nJaka muzyka, jaki śpiew,\nJak pięknie meblowany dom.\nPRAWA STRONA, chórem\nTe szelmy z rana piją krew,\nA po obiedzie róm9.\nSOWIETNIK\n(pokazując Senatora)\nDrze ich, to prawda, lecz zaprasza,\nTakiemu dać się drzeć nie żal.\nSTAROSTA\nPo turmach siedzi młodzież nasza,\nNam każą iść na bal. [ ]\nPANNA\n(tańcząc, do Matki)\nNazbyt ohydni, nazbyt starzy.\nMATKA\n(z prawej strony)\nJeśli ci zbrzydnął, to go rzuć.\nSOWIETNIKOWA\n(z lewej strony)\nJak mojej córeczce do twarzy.\nSTAROSTA\nJak od nich rumem czuć!\nSOWIETNIKOWA DRUGA\n(do córki stojącej obok)\nTylko, Zosieńku, podnieś wzrok,\nMoże Senator cię obaczy.\nSTAROSTA\nJeżeli o mnie się zahaczy,\nDam rękojeścią\n(biorąc za karabelę)\n- w bok.\n9 róm - rum.\nPoziom podstawowy\n11\nLEWA STRONA, chórem\nAch, jaka świetność, przepych jaki!\nAh! Quelle beauté, guelle grâce!\nPRAWA STRONA\nAch, szelmy, łotry, ach, łajdaki!\nŻeby ich piorun trzasł.\nZ PRAWEJ STRONY MIĘDZY MŁODZIEŻĄ\nJUSTYN POL10\n(do Bestużewa11, pokazując na Senatora)\nChcę mu scyzoryk mój w brzuch wsadzić\nLub zamalować w pysk.\nBESTUŻEW\nCóż stąd, jednego łotra zgładzić\nLub obić, co za zysk?\nOni wyszukają przyczyny,\nBy uniwersytety znieść,\nKrzyknąć, że ucznie jakubiny,\nI waszą młodzież zjeść.\nJUSTYN POL\nLecz on zapłaci za męczarnie,\nZa tyle krwi i łez.\nBESTUŻEW\nCesarz ma u nas liczne psiarnie,\nCóż, że ten zdechnie pies.\nPOL\nNóż świerzbi w ręku, pozwól ubić.\nBESTUŻEW\nOstrzegam jeszcze raz!\nPOL\nPozwól przynajmniej go wyczubić12.\nBESTUŻEW\nA zgubić wszystkich was.\nPOL\nAch, szelmy, łotry, ach, zbrodniarze!\nBESTUŻEW\nMuszę ciebie wywieść za próg.\nPOL\nCzyż go to za nas nikt nie skarze?\nNikt się nie pomści?\n(odchodzą ku drzwiom)\nKS. PIOTR\n- Bóg!\n(Nagle muzyka się zmienia i gra arią Komandora13)\nAdam Mickiewicz, Utwory dramatyczne, Warszawa 1983\n10 Justyn Pol - jeden z filaretów, organizator powstania na Litwie.\n11 Bestużew - Aleksander Bestużew; rosyjski poeta i powieściopisarz; uczestnik powstania dekabrystów.\n12 wyczubić - obić.\n13 aria Komandora - aria pochodząca z końcowej sceny opery Mozarta Don Juan (właśc. Don Giovanni);\ntytułowy bohater dzieła, zdemoralizowany uwodziciel, zabił Komandora, broniącego czci swojej córki; w finale\nopery kamienny posąg Komandora przybywa, aby dokonać zemsty.\nPoziom podstawowy\n12\nTemat 2. Porównaj postawy życiowe Izabeli Łęckiej i Joanny Podborskiej ukazane\nw podanych fragmentach Lalki Bolesława Prusa i Ludzi bezdomnych Stefana\nŻeromskiego. Odwołując się do znajomości utworów, zwróć uwagę\nna okoliczności, które miały wpływ na ukształtowanie osobowości bohaterek.\nLALKA (fragment)\nCiekawym zjawiskiem była dusza panny Izabeli.\nGdyby ją kto szczerze zapytał: czym jest świat, a czym ona sama? niezawodnie\nodpowiedziałaby, że świat jest zaczarowanym ogrodem, napełnionym czarodziejskimi\nzamkami, a ona - boginią czy nimfą uwięzioną w formy cielesne.\nPanna Izabela od kolebki żyła w świecie pięknym i nie tylko nadludzkim, ale -\nnadnaturalnym. Sypiała w puchach, odziewała się w jedwabie i hafty, siadała na rzeźbionych\ni wyściełanych hebanach lub palisandrach, piła z kryształów, jadała ze sreber i porcelany\nkosztownej jak złoto.\nDla niej nie istniały pory roku, tylko wiekuista wiosna, pełna łagodnego światła, żywych\nkwiatów i woni. Nie istniały pory dnia, gdyż nieraz przez całe miesiące kładła się spać\no ósmej rano, a jadała obiad o drugiej po północy. Nie istniały różnice położeń\njeograficznych, gdyż w Paryżu, Wiedniu, Rzymie, Berlinie czy Londynie znajdowali się ci\nsami ludzie, te same obyczaje, te same sprzęty, a nawet te same potrawy: zupy z wodorostów\nOceanu Spokojnego, ostrygi z Morza Północnego, ryby z Atlantyku albo z Morza\nŚródziemnego, zwierzyna ze wszystkich krajów, owoce ze wszystkich części świata. Dla niej\nnie istniała nawet siła ciężkości, gdyż krzesła jej podsuwano, talerze podawano, ją samą\nna ulicy wieziono, na schody wprowadzano, na góry wnoszono.\nWoalka chroniła ją od wiatru, kareta od deszczu, sobole od zimna, parasolka i rękawiczki\nod słońca. I tak żyła z dnia na dzień, z miesiąca na miesiąc, z roku na rok, wyższa nad ludzi,\na nawet nad prawa natury. Dwa razy spotkała ją straszna burza, raz w Alpach, drugi - na Morzu\nŚródziemnym. Truchleli najodważniejsi, ale panna Izabela ze śmiechem przysłuchiwała się\nłoskotowi druzgotanych skał i trzeszczeniu okrętu, ani przypuszczając możliwości\nniebezpieczeństwa. Natura urządziła dla niej piękne widowisko z piorunów, kamieni\ni morskiego odmętu, jak w innym czasie pokazała jej księżyc nad Jeziorem Genewskim albo\nnad wodospadem Renu rozdarła chmury, które zakrywały słońce. To samo przecie robią\nco dzień maszyniści teatrów i nawet w zdenerwowanych damach nie wywołują obawy.\nTen świat wiecznej wiosny, gdzie szeleściły jedwabie, rosły tylko rzeźbione drzewa,\na glina pokrywała się artystycznymi malowidłami, ten świat miał swoją specjalną ludność.\nWłaściwymi jego mieszkańcami były księżniczki i książęta, hrabianki i hrabiowie tudzież\nbardzo stara i majętna szlachta obojej płci. [ ] Cała ta ludność, między którą ostrożnie\nprzesuwali się wygalonowani lokaje, damy do towarzystwa, ubogie kuzynki i łaknący\nwyższych posad kuzyni, cała ta ludność obchodziła wieczne święto. [ ]\nPoza tym czarodziejskim był jeszcze inny świat - zwyczajny. [ ]\nI jeszcze wiedziała panna Izabela, że jak w oranżeriach rosną kwiaty, a w winnicach\nwinogrona, tak w tamtym, niższym świecie wyrastają rzeczy jej potrzebne. Stamtąd pochodzi\njej wierny Mikołaj i Anusia, tam robią rzeźbione fotele, porcelanę, kryształy i firanki, tam\nrodzą się froterzy, tapicerowie, ogrodnicy i panny szyjące suknie. Będąc raz w magazynie\nkazała zaprowadzić się do szwalni i bardzo ciekawym wydał się jej widok kilkudziesięciu\npracownic, które krajały, fastrygowały i układały na formach fałdy ubrań. Była pewna, że robi\nim to wielką przyjemność, ponieważ te panny, które brały jej miarę albo przymierzały suknie,\nbyły zawsze uśmiechnięte i bardzo zainteresowane tym, ażeby strój leżał na niej dobrze. [ ]\nW ogóle dla ludzi z niższego świata miała serce życzliwe. Przychodziły jej na myśl słowa\nPisma Świętego: „W pocie czoła pracować będziesz”. Widocznie popełnili oni jakiś ciężki\ngrzech, skoro skazano ich na pracę; ależ tacy jak ona aniołowie nie mogli nie ubolewać nad\nich losem. Tacy jak ona, dla której największą pracą było dotknięcie elektrycznego dzwonka\nalbo wydanie rozkazu.\nBolesław Prus, Lalka, Warszawa 1981\nPoziom podstawowy\n13\nLUDZIE BEZDOMNI (fragment)\n5 listopada. Mało snu, bo dopiero nad ranem zapadam w stan drzemania i dziś łażę\nz wdziękiem zmokłej kury. Lekcje odbywałam jak ciężkie roboty. Zgnębienie dusi, sprawia,\nże człowiek usuwa się, kurczy, nędznieje. Postanowiłam z tej dusznej ciasnoty, gdziem była\nzatarasowana przez gorzką wiadomość, siłą się wydobyć. Nie, nie opuszczę Henryka! Będę\ndwa razy więcej pracowała, wezmę nowe lekcje, może nawet ranne. Niech skończy choć\njakiekolwiek kursa, to przecież będzie mógł tutaj lżej pracować. Nigdy nie odżałuję,\nże nie zdał do politechniki - ale to trudno. [ ]\n13 listopada. Wzięłam nową lekcję. Wcisnęłam ją między Lipeckich i Zosię K. Nowa\nrobota jest to przygotowanie dziewczynki, Heni L., do klasy wstępnej na pensję. Nie zna się\njeszcze na niczym. Ani dyktanda, ani tabliczki mnożenia, ani żadnej rzeczy. Pokój duży,\nciemny jak piwnica, o jednym oknie wychodzącym na ciasny dziedziniec. W tej porze jeszcze\nsłońce nie zachodzi, ale tam już jest wieczór. [ ]\nStamtąd, wysiedziawszy godzinę, pędzę co koń skoczy na gumach kaloszowych w głębie\nPowiśla do Blumów z pilną wiadomością, że „trybem oznajmującym wypowiadamy\nczynności w stosunku do odnośnego podmiotu rzeczywiste - rozkazującym rozkazane\nlub zakazane, warunkowym czynności tylko możebne, przypuszczone, zamierzone ”\nTeraz dzień już jest napchany, formalnie napchany jak torba, lekcjami. Tak się\nprzyuczyłam do systematycznego chodzenia w oznaczonych terminach, że w niedzielę,\ntrawiąc poobiednie godziny lekcyj na czczej gawędzie albo czytaniu, doznaję co chwila\nodruchów przestrachu i zrywam się jak wariatka. Same nogi skaczą i wykonywują jakieś\nlogarytmy kursów na Smoczą lub na Dobrą. Któż by uwierzył, że ja, nędzny twór kielecki,\ndojdę kiedyś w samym środku Warszawy do 62 rubli miesięcznego zarobku z wysiewania\npo różnych ulicach tajemnic wiedzy!\n17 listopada. [ ] Jakże szczęśliwe są te damy, które mijam, wolnym krokiem idące na spacer\nczy tam dokąd. Toczą miłe, urocze, wesołe rozmowy z modnie ubranymi panami. Kto są ci\nludzie? Co oni robią, gdzie mieszkają? Nie znam ich wcale. Świat jest taki mały, taki ciasny,\na taki zarazem olbrzymi! Człowiek na nim jest to biedny niewolnik, biegający wciąż tą samą\nścieżką, tam i z powrotem, jak wilanowska kolejka.\nCofnęłam się myślą do miejsc, gdziem dawniej była, i samą siebie przypomniałam sprzed\nlat kilku.\nByłam wtedy lepsza. Dziś nie mogłabym już tak zamęczać się pracą, byle „coś dobrego\nzrobić”. [ ]\nMam jeszcze dużo entuzjazmu dla dobrych i płonących natur, dla wszystkich, co się\nmęczą a pogardzają złem ukrytym, ale to jest już inne. Nie wiem, nie mogę tego szczerze\nwyznać, czy kocham takich ludzi, czy tylko chciałabym iść z nimi w szeregu z tego\nwyrachowania, że jest to szereg, w którym iść najbezpieczniej, bo do zwycięstwa.\nStefan Żeromski, Ludzie bezdomni, Warszawa 2000\nPoziom podstawowy\n14\nna temat nr\nPoziom podstawowy\n15\nPoziom podstawowy\n16\nPoziom podstawowy\n17\nPoziom podstawowy\n18\nPoziom podstawowy\n19\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nOddzielenie informacji od opinii\nPrzykładowa odpowiedź:\n1. informacja\n2. opinia\n3. opinia\n4. opinia\n2 p. - za cztery poprawne wskazania\n1 p. - za trzy poprawne wskazania\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n6\nCZĘŚĆ II\nTworzenie informacji\nNapisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim\nzamieszczonym w arkuszu\nTemat 1. Wyjaśnij symbolikę lewej i prawej strony oraz jej znaczenie dla wymowy utworu,\nanalizując przytoczony fragment III części Dziadów Adama Mickiewicza. Zwróć\nuwagę na postać Nowosilcowa i postawy innych bohaterów wobec niego.\nI. ROZWINIĘCIE TEMATU\nZa rozwinięcie tematu można uzyskać maksymalnie 25 punktów.\n1. Rozpoznanie problematyki i przedstawienie postaci, np.:\n2 p.\na. ukazanie różnych postaw ludzi z otoczenia Nowosilcowa\nb. Senator Nowosilcow - carski urzędnik odpowiedzialny za śledztwo i proces przeciw\nwileńskim związkom studenckim,\nc. bohaterowie z lewej strony - osoby związane z Senatorem i pragnące mu się\nprzypodobać,\nd. bohaterowie z prawej strony - osoby nieakceptujące porządków panujących\nw państwie cara,\ne. po obu stronach stoją zarówno Polacy, jak i Rosjanie.\n2. Scharakteryzowanie postaci Nowosilcowa, np.:\n5 p.\na. bezwzględny, okrutny,\nb. prześladowca polskiej młodzieży,\nc. oskarża niewinnych ludzi o spiskowanie przeciwko carowi,\nd. perfidny, cyniczny,\ne. wykorzystuje stanowisko dla prywatnych korzyści,\nf. nie ma zamiaru spłacać swoich długów,\ng. skłonny do rozpusty i pijaństwa,\nh. odrażający fizycznie,\ni. kreuje się na człowieka kultury.\n3. Określenie postaw wobec Senatora bohaterów z lewej strony, np.:\n5 p.\na. obsypują go pochlebstwami,\nb. naśladują go,\nc. gardzą ludźmi niższymi rangą, próbują przypodobać się postawionym wyżej\n(Sowietnik),\nd. starają się spełniać życzenia Senatora, nawet te niemoralne (Gubernator\ni Gubernatorowa),\ne. starają się jak najbardziej zbliżyć do niego (Sowietnikowa Druga),\nf. są interesowni,\ng. interpretacja słów Sowietnika: Takiemu dać się drzeć nie żal.\n4. Określenie postaw wobec Senatora bohaterów z prawej strony, np.:\n5 p.\na. odraza,\nb. nienawiść,\nc. pogarda,\nd. działanie pod przymusem (wymuszona obecność na balu),\ne. troska o rodziny (Starosta),\nf. pragnienie zemsty (Pol),\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n7\ng. bezradność\n(świadomość\nniepożądanych\nkonsekwencji\newentualnej\nzemsty\nna Senatorze - Bestużew).\n5. Rozpoznanie symboliki lewej i prawej strony, np.:\n3 p.\na. szatan - Bóg,\nb. zło - dobro,\nc. carat - idee demokratyczne,\nd. zniewolenie - pragnienie wolności.\n6. Znaczenie symboliki lewej i prawej strony dla wymowy utworu, np.:\n2 p.\na. scena służy ocenie wileńskiego środowiska,\nb. wpisuje zachowania i postawy charakterystyczne dla konkretnej sytuacji historycznej\nw uniwersalną walkę dobra ze złem,\nc. uzupełnia koncepcję historiozoficzną przedstawioną w scenie widzenia księdza Piotra,\nd. zapowiada przyszły triumf Boskiej sprawiedliwości.\n7. Podsumowanie, np.:\ndostrzeżenie, że symbolika lewej i prawej strony pozwala na odczytanie utworu\nw różnych kontekstach: biblijnym, etycznym, idei romantycznych, historiozoficznym,\nitp. oraz dostrzeżenie jej związku z przesłaniem utworu,\n3 p.\ndostrzeżenie, że symbolika lewej i prawej strony pozwala na odczytanie utworu\nw różnych kontekstach: biblijnym, etycznym, idei romantycznych, historiozoficznym,\n2 p.\ninterpretacja symboliki lewej i prawej strony w wybranym kontekście (dostrzeżenie,\nże lewa strona jest nacechowana negatywnie, a prawa pozytywnie).\n1 p.\nTemat 2. Porównaj postawy życiowe Izabeli Łęckiej i Joanny Podborskiej ukazane\nw podanych fragmentach Lalki Bolesława Prusa i Ludzi bezdomnych Stefana\nŻeromskiego.\nOdwołując\nsię\ndo\nznajomości\nutworów,\nzwróć\nuwagę\nna okoliczności, które miały wpływ na ukształtowanie osobowości bohaterek.\nI. ROZWINIĘCIE TEMATU\nZa rozwinięcie tematu można uzyskać maksymalnie 25 punktów.\n1. Prezentacja bohaterek, np.:\n2 p.\na. kontrast postaci,\nb. arystokratka - nauczycielka (guwernantka),\nc. charakteryzowana przez 3-osobowego narratora - charakteryzowana przez własne\nwypowiedzi w pamiętniku (narrator 1 -osobowy).\nOkreślenie postaw życiowych bohaterek\n2. Izabela Łęcka, np.:\n6 p.\na. iluzoryczna wizja świata (dzielenie świata na dwie kategorie: czarodziejski i\nzwyczajny),\nb. traktowanie luksusu /piękna/ i dostatku jako zjawiska naturalnego,\nc. postrzeganie świata jako widowiska odgrywanego dla niej,\nd. przekonanie o własnej wyjątkowości (porównywanie się do bogini lub nimfy),\ne. uznawanie świata zwyczajnego jako niższego służebnego wobec jej świata,\nf. brak obowiązków jako przywilej osoby z wyższej sfery,\ng. pewność, że ludzie służbę dla niej uważają za szczęście,\nh. ciężka praca to kara za grzechy,\ni. egoizm, narcyzm,\nj. infantylizm.\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n8\n3. Joanna Podborska, np.:\n6 p.\na. traktowanie życia jako nieustannej walki,\nb. przełamywanie słabości i zwątpienia (siła),\nc. poczucie wyobcowania i samotności w świecie,\nd. dostrzeganie różnic między życiem własnym i życiem innych,\ne. praca jako konieczność (życie zdeterminowane przez obowiązki),\nf. praca jako źródło niezależności (emancypacja),\ng. dystans wobec ludzi,\nh. samodzielność,\ni. zaradność,\nj. pracowitość,\nk. dystans wobec siebie.\nOkreślenie okoliczności kształtujących osobowość bohaterek\n4. Izabela Łęcka, np.:\n4 p.\na. pochodzenie,\nb. wychowanie i edukacja - fałszywe wyobrażenie o świecie,\nc. izolacja od prawdziwego życia,\nd. luksus i zbytek,\ne. podróże po świecie (wytworne towarzystwo),\nf. jedynaczka, rozpieszczana przez otoczenie,\ng. świadomość uwielbiania jej urody.\n5. Joanna Podborska, np.:\n4 p.\na. pochodzenie,\nb. sieroctwo, wczesna utrata rodziców,\nc. brak zabezpieczenia materialnego,\nd. brak rodziny i domu,\ne. konieczność zapewnienia bytu sobie i braciom,\nf. świadomość spoczywającej na niej odpowiedzialności.\n6. Podsumowanie, np.:\ndostrzeżenie, że bohaterki przyjmują odmienne postawy wobec życia, świata i ludzi;\nróżnice w postawach wynikają z doświadczeń życiowych, sytuacji materialnej i rodzinnej,\nśrodowisk społecznych, z których pochodzą,\n3 p.\ndostrzeżenie odmienności postaw i podanie dwóch ich przyczyn,\n2 p.\nwskazanie różnicy pomiędzy postawami życiowymi bohaterek.\n1 p.\nKryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy\n9\nII.\nKOMPOZYCJA (maksymalnie 5 punktów)\nKompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie tematu.\n- podporządkowana zamysłowi funkcjonalnemu wobec tematu, spójna wewnętrznie;\nprzejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym;\n5 p.\n- uporządkowana wobec przyjętego kryterium, spójna; graficzne wyodrębnienie\ngłównych części;\n3 p.\n- wskazująca na podjęcie próby porządkowania myśli, na ogół spójna.\n1 p.\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIII.\nSTYL (maksymalnie 5 punktów)\n- jasny, żywy, swobodny, zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi,\nurozmaicona leksyka;\n5 p.\n- zgodny z zastosowana formą wypowiedzi, na ogół jasny, wystarczająca leksyka;\n3 p.\n- na ogół komunikatywny, dopuszczalne schematy językowe.\n1 p.\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIV.\nJĘZYK (maksymalnie 12 punktów)\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna, urozmaicona składnia,\npoprawne: słownictwo, frazeologia, fleksja;\n12 p.\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawne: składnia, słownictwo, frazeologia\ni fleksja;\n9 p.\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna fleksja, w większości poprawne:\nskładnia, słownictwo, frazeologia;\n6 p.\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów składniowych, leksykalnych\n(słownictwo i frazeologia), fleksyjnych;\n3 p.\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów fleksyjnych, licznych błędów\nskładniowych, leksykalnych.\n1 p.\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nV.\nZAPIS (maksymalnie 3 punkty)\n- bezbłędna ortografia, poprawna interpunkcja (nieliczne błędy);\n3 p.\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy II stopnia), na ogół poprawna interpunkcja;\n2 p.\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy różnego stopnia), interpunkcja niezakłócająca\nkomunikacji (mimo różnych błędów).\n1 p.\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nVI.\nSZCZEGÓLNE WALORY PRACY\n0-4 p.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2012-maj-matura-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2012 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 14. (2 pkt)
Uzupełnij tabelę, wpisując w odpowiedniej rubryce literę „I”, jeśli zdanie zawiera
informację, lub literę „O”, jeśli w zdaniu jest wyrażona opinia.
Lp.
Zdanie
Odpowiedź
1.
Pierwsze encyklopedie, książki pod takim tytułem, zaczęły się
pojawiać w XVI wieku.
2.
Tworzenie encyklopedii to wielkie przedsięwzięcie organizacyjne,
finansowe i edytorskie.
3.
[…] jest to źródło informacji niezwykle użyteczne, ale wymagające
dużej ostrożności.
4.
Świetne rezultaty przynosi porównanie treści tego samego hasła
w kilku wersjach językowych.
Poziom podstawowy
7
Część II - pisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.
Wybierz temat i napisz wypracowanie nie krótsze niż dwie strony (około 250 słów).
Temat 1. Wyjaśnij symbolikę lewej i prawej strony oraz jej znaczenie dla wymowy
utworu, analizując przytoczony fragment III części Dziadów Adama
Mickiewicza. Zwróć uwagę na postać Nowosilcowa i postawy innych bohaterów
wobec niego.
DZIADY, część III - Akt I, scena VIII (fragmenty)
LOKAJ
Człowiek kupca Kanissyna
Czeka i jakiś Panu rejestr1 przypomina. [ ]
SEKRETARZ
(wstając od stolika)
On powiada, że jeśli Pan zapłatę zwleka,
On zrobi proces.
SENATOR
Napisz grzecznie, niechaj czeka.
(zamyśla się)
A propos2 - ten Kanissyn - trzeba mu wziąć syna
Pod śledztwo. - Oj, to ptaszek!
SEKRETARZ
To mały chłopczyna.
SENATOR
Oni to wszyscy mali, ale patrz w ich serce; -
Najlepiej ogień zgasić, dopóki w iskierce.
SEKRETARZ
Syn Kanissyna w Moskwie.
SENATOR
W Moskwie? - a, voyez-vous3,
Emisaryjusz klubów. - Czas zabieżeć temu,
Wielki czas.
SEKRETARZ
On podobno u kadetów służy.
SENATOR
U kadetów? - voyez-vous, on tam wojsko burzy. [ ]
Rozumiesz! - Hej, deżurny! - We dwadzieścia cztery
Godzin wysłać kibitkę i zabrać papiery.
Zresztą ojciec lękać się nie ma przyczyny,
Jeśli syn dobrowolnie przyzna się do winy. [ ]
(Muzyka gra menueta z „Don Juana” - z lewej strony stoją czynownicy, czyli urzędnicy
i urzędniczki - z prawej kilku z młodzieży, kilku młodych oficjerów rosyjskich, kilku starych
ubranych po polsku i kilka młodych dam. - Na środku menuet. Senator tańczy […])
1 rejestr - tu: wykaz długów.
2 à propos (fr.) - w związku z tym, przy sposobności.
3 voyez-vous (fr.) - widzicie.
Poziom podstawowy
8
BAL
SCENA ŚPIEWANA
Z PRAWEJ STRONY
DAMA
Patrz, patrz starego, jak się wije,
Jak sapie, oby skręcił szyję.
(do Senatora)
Jak ślicznie, lekko tańczysz Pan!
(na stronę)
Il crévera dans l`instant4.
MŁODY CZŁOWIEK
Patrz, jak on łasi się i liże,
Wczora mordował, tańczy dziś;
Patrz, patrz, jak on oczyma strzyże,
Skacze jak w klatce ryś.
DAMA
Wczora mordował i katował,
I tyle krwi niewinnej wylał;
Patrz, dzisiaj on pazury schował
I będzie się przymilał.
Z LEWEJ STRONY
KOLLESKI REGESTRATOR5
(do Sowietnika6)
Tańczy Senator, czy widzicie?
Ej, Sowietniku, pódźmy w tan!
SOWIETNIK
Uważaj, czy to przyzwoicie,
Byś ze mną tańczył Pan.
REGESTRATOR
Ale tu znajdziem kilka dam.
SOWIETNIK
Ale nie o to idzie rzecz:
Ja sobie wolę tańczyć sam
Niż z tobą - pójdźże precz.
REGESTRATOR
Skądże to?
SOWIETNIK
Jestem sowietnikiem.
REGESTRATOR
Ja jestem oficerski syn.
SOWIETNIK
Mój Panie, ja nie tańczę z nikim,
Kto ma tak niski czyn7.
4 Il … (fr.) - on pęknie za chwilę.
5 kolleski regestrator (z ros.) - urzędnik o niskiej randze.
6 sowietnik (z ros.) - radca, urzędnik o randze wyższej niż kolleski regestrator.
7 czyn - ranga służbowa.
Poziom podstawowy
9
(do Pułkownika)
Pódź, Pułkowniku, pódźże w taniec,
Widzisz, że tańczy sam Senator. [ ]
LEWA STRONA, chórem
DAMY
Ah! Quelle beauté, guelle grâce!8
MĘŻCZYŹNI
Jaka to świetność, przepych jaki!
PRAWA STRONA, chórem
MĘŻCZYŹNI
Ach, łotry, szelmy, ach, łajdaki!
Żeby ich piorun trzasł.
SENATOR
(tańcząc, do Gubernatorowej)
Chcę zrobić znajomość Starosty,
On piękną żonę, córkę ma;
Ale zazdrośny -
GUBERNATOR
(biegąc za Senatorem)
To człek prosty;
Niech Pan to na nas zda.
(podchodzi do Starosty)
A żona Pańska?
STAROSTA
W domu siedzi.
GUBERNATOR
A córki?
STAROSTA
Jedną tylko mam.
GUBERNATOROWA
I córka balu nie odwiedzi?
STAROSTA
Nie!
GUBERNATOROWA
Pan tu sam?
STAROSTA
Ja sam.
GUBERNATOR
I żona nie zna Senatora?
STAROSTA
Dla siebie tylko żonę mam.
GUBERNATOROWA
Chciałam wziąć córkę Pańską wczora.
8 Ah! Quelle… (fr.) - Ach! Co za piękność, co za gracja.
Poziom podstawowy
10
STAROSTA
Usłużność Pani znam.
GUBERNATOR
Tu w menuecie para zbywa,
Senator potrzebuje dam.
STAROSTA
Moja córka w parach nie bywa,
Jej parę znajdę sam.
GUBERNATOROWA
Mówiono, że tańczy i grywa,
Senator chciał zaprosić sam.
STAROSTA
Widzę, że pan Senator wzywa
Na raz po kilka dam.
LEWA STRONA, chórem
Jaka muzyka, jaki śpiew,
Jak pięknie meblowany dom.
PRAWA STRONA, chórem
Te szelmy z rana piją krew,
A po obiedzie róm9.
SOWIETNIK
(pokazując Senatora)
Drze ich, to prawda, lecz zaprasza,
Takiemu dać się drzeć nie żal.
STAROSTA
Po turmach siedzi młodzież nasza,
Nam każą iść na bal. [ ]
PANNA
(tańcząc, do Matki)
Nazbyt ohydni, nazbyt starzy.
MATKA
(z prawej strony)
Jeśli ci zbrzydnął, to go rzuć.
SOWIETNIKOWA
(z lewej strony)
Jak mojej córeczce do twarzy.
STAROSTA
Jak od nich rumem czuć!
SOWIETNIKOWA DRUGA
(do córki stojącej obok)
Tylko, Zosieńku, podnieś wzrok,
Może Senator cię obaczy.
STAROSTA
Jeżeli o mnie się zahaczy,
Dam rękojeścią
(biorąc za karabelę)

\n\n

9 róm - rum.
Poziom podstawowy
11
LEWA STRONA, chórem
Ach, jaka świetność, przepych jaki!
Ah! Quelle beauté, guelle grâce!
PRAWA STRONA
Ach, szelmy, łotry, ach, łajdaki!
Żeby ich piorun trzasł.
Z PRAWEJ STRONY MIĘDZY MŁODZIEŻĄ
JUSTYN POL10
(do Bestużewa11, pokazując na Senatora)
Chcę mu scyzoryk mój w brzuch wsadzić
Lub zamalować w pysk.
BESTUŻEW
Cóż stąd, jednego łotra zgładzić
Lub obić, co za zysk?
Oni wyszukają przyczyny,
By uniwersytety znieść,
Krzyknąć, że ucznie jakubiny,
I waszą młodzież zjeść.
JUSTYN POL
Lecz on zapłaci za męczarnie,
Za tyle krwi i łez.
BESTUŻEW
Cesarz ma u nas liczne psiarnie,
Cóż, że ten zdechnie pies.
POL
Nóż świerzbi w ręku, pozwól ubić.
BESTUŻEW
Ostrzegam jeszcze raz!
POL
Pozwól przynajmniej go wyczubić12.
BESTUŻEW
A zgubić wszystkich was.
POL
Ach, szelmy, łotry, ach, zbrodniarze!
BESTUŻEW
Muszę ciebie wywieść za próg.
POL
Czyż go to za nas nikt nie skarze?
Nikt się nie pomści?
(odchodzą ku drzwiom)
KS. PIOTR

\n\n

(Nagle muzyka się zmienia i gra arią Komandora13)
Adam Mickiewicz, Utwory dramatyczne, Warszawa 1983
10 Justyn Pol - jeden z filaretów, organizator powstania na Litwie.
11 Bestużew - Aleksander Bestużew; rosyjski poeta i powieściopisarz; uczestnik powstania dekabrystów.
12 wyczubić - obić.
13 aria Komandora - aria pochodząca z końcowej sceny opery Mozarta Don Juan (właśc. Don Giovanni);
tytułowy bohater dzieła, zdemoralizowany uwodziciel, zabił Komandora, broniącego czci swojej córki; w finale
opery kamienny posąg Komandora przybywa, aby dokonać zemsty.
Poziom podstawowy
12
Temat 2. Porównaj postawy życiowe Izabeli Łęckiej i Joanny Podborskiej ukazane
w podanych fragmentach Lalki Bolesława Prusa i Ludzi bezdomnych Stefana
Żeromskiego. Odwołując się do znajomości utworów, zwróć uwagę
na okoliczności, które miały wpływ na ukształtowanie osobowości bohaterek.
LALKA (fragment)
Ciekawym zjawiskiem była dusza panny Izabeli.
Gdyby ją kto szczerze zapytał: czym jest świat, a czym ona sama? niezawodnie
odpowiedziałaby, że świat jest zaczarowanym ogrodem, napełnionym czarodziejskimi
zamkami, a ona - boginią czy nimfą uwięzioną w formy cielesne.
Panna Izabela od kolebki żyła w świecie pięknym i nie tylko nadludzkim, ale -
nadnaturalnym. Sypiała w puchach, odziewała się w jedwabie i hafty, siadała na rzeźbionych
i wyściełanych hebanach lub palisandrach, piła z kryształów, jadała ze sreber i porcelany
kosztownej jak złoto.
Dla niej nie istniały pory roku, tylko wiekuista wiosna, pełna łagodnego światła, żywych
kwiatów i woni. Nie istniały pory dnia, gdyż nieraz przez całe miesiące kładła się spać
o ósmej rano, a jadała obiad o drugiej po północy. Nie istniały różnice położeń
jeograficznych, gdyż w Paryżu, Wiedniu, Rzymie, Berlinie czy Londynie znajdowali się ci
sami ludzie, te same obyczaje, te same sprzęty, a nawet te same potrawy: zupy z wodorostów
Oceanu Spokojnego, ostrygi z Morza Północnego, ryby z Atlantyku albo z Morza
Śródziemnego, zwierzyna ze wszystkich krajów, owoce ze wszystkich części świata. Dla niej
nie istniała nawet siła ciężkości, gdyż krzesła jej podsuwano, talerze podawano, ją samą
na ulicy wieziono, na schody wprowadzano, na góry wnoszono.
Woalka chroniła ją od wiatru, kareta od deszczu, sobole od zimna, parasolka i rękawiczki
od słońca. I tak żyła z dnia na dzień, z miesiąca na miesiąc, z roku na rok, wyższa nad ludzi,
a nawet nad prawa natury. Dwa razy spotkała ją straszna burza, raz w Alpach, drugi - na Morzu
Śródziemnym. Truchleli najodważniejsi, ale panna Izabela ze śmiechem przysłuchiwała się
łoskotowi druzgotanych skał i trzeszczeniu okrętu, ani przypuszczając możliwości
niebezpieczeństwa. Natura urządziła dla niej piękne widowisko z piorunów, kamieni
i morskiego odmętu, jak w innym czasie pokazała jej księżyc nad Jeziorem Genewskim albo
nad wodospadem Renu rozdarła chmury, które zakrywały słońce. To samo przecie robią
co dzień maszyniści teatrów i nawet w zdenerwowanych damach nie wywołują obawy.
Ten świat wiecznej wiosny, gdzie szeleściły jedwabie, rosły tylko rzeźbione drzewa,
a glina pokrywała się artystycznymi malowidłami, ten świat miał swoją specjalną ludność.
Właściwymi jego mieszkańcami były księżniczki i książęta, hrabianki i hrabiowie tudzież
bardzo stara i majętna szlachta obojej płci. [ ] Cała ta ludność, między którą ostrożnie
przesuwali się wygalonowani lokaje, damy do towarzystwa, ubogie kuzynki i łaknący
wyższych posad kuzyni, cała ta ludność obchodziła wieczne święto. [ ]
Poza tym czarodziejskim był jeszcze inny świat - zwyczajny. [ ]
I jeszcze wiedziała panna Izabela, że jak w oranżeriach rosną kwiaty, a w winnicach
winogrona, tak w tamtym, niższym świecie wyrastają rzeczy jej potrzebne. Stamtąd pochodzi
jej wierny Mikołaj i Anusia, tam robią rzeźbione fotele, porcelanę, kryształy i firanki, tam
rodzą się froterzy, tapicerowie, ogrodnicy i panny szyjące suknie. Będąc raz w magazynie
kazała zaprowadzić się do szwalni i bardzo ciekawym wydał się jej widok kilkudziesięciu
pracownic, które krajały, fastrygowały i układały na formach fałdy ubrań. Była pewna, że robi
im to wielką przyjemność, ponieważ te panny, które brały jej miarę albo przymierzały suknie,
były zawsze uśmiechnięte i bardzo zainteresowane tym, ażeby strój leżał na niej dobrze. [ ]
W ogóle dla ludzi z niższego świata miała serce życzliwe. Przychodziły jej na myśl słowa
Pisma Świętego: „W pocie czoła pracować będziesz”. Widocznie popełnili oni jakiś ciężki
grzech, skoro skazano ich na pracę; ależ tacy jak ona aniołowie nie mogli nie ubolewać nad
ich losem. Tacy jak ona, dla której największą pracą było dotknięcie elektrycznego dzwonka
albo wydanie rozkazu.
Bolesław Prus, Lalka, Warszawa 1981
Poziom podstawowy
13
LUDZIE BEZDOMNI (fragment)
5 listopada. Mało snu, bo dopiero nad ranem zapadam w stan drzemania i dziś łażę
z wdziękiem zmokłej kury. Lekcje odbywałam jak ciężkie roboty. Zgnębienie dusi, sprawia,
że człowiek usuwa się, kurczy, nędznieje. Postanowiłam z tej dusznej ciasnoty, gdziem była
zatarasowana przez gorzką wiadomość, siłą się wydobyć. Nie, nie opuszczę Henryka! Będę
dwa razy więcej pracowała, wezmę nowe lekcje, może nawet ranne. Niech skończy choć
jakiekolwiek kursa, to przecież będzie mógł tutaj lżej pracować. Nigdy nie odżałuję,
że nie zdał do politechniki - ale to trudno. [ ]
13 listopada. Wzięłam nową lekcję. Wcisnęłam ją między Lipeckich i Zosię K. Nowa
robota jest to przygotowanie dziewczynki, Heni L., do klasy wstępnej na pensję. Nie zna się
jeszcze na niczym. Ani dyktanda, ani tabliczki mnożenia, ani żadnej rzeczy. Pokój duży,
ciemny jak piwnica, o jednym oknie wychodzącym na ciasny dziedziniec. W tej porze jeszcze
słońce nie zachodzi, ale tam już jest wieczór. [ ]
Stamtąd, wysiedziawszy godzinę, pędzę co koń skoczy na gumach kaloszowych w głębie
Powiśla do Blumów z pilną wiadomością, że „trybem oznajmującym wypowiadamy
czynności w stosunku do odnośnego podmiotu rzeczywiste - rozkazującym rozkazane
lub zakazane, warunkowym czynności tylko możebne, przypuszczone, zamierzone ”
Teraz dzień już jest napchany, formalnie napchany jak torba, lekcjami. Tak się
przyuczyłam do systematycznego chodzenia w oznaczonych terminach, że w niedzielę,
trawiąc poobiednie godziny lekcyj na czczej gawędzie albo czytaniu, doznaję co chwila
odruchów przestrachu i zrywam się jak wariatka. Same nogi skaczą i wykonywują jakieś
logarytmy kursów na Smoczą lub na Dobrą. Któż by uwierzył, że ja, nędzny twór kielecki,
dojdę kiedyś w samym środku Warszawy do 62 rubli miesięcznego zarobku z wysiewania
po różnych ulicach tajemnic wiedzy!
17 listopada. [ ] Jakże szczęśliwe są te damy, które mijam, wolnym krokiem idące na spacer
czy tam dokąd. Toczą miłe, urocze, wesołe rozmowy z modnie ubranymi panami. Kto są ci
ludzie? Co oni robią, gdzie mieszkają? Nie znam ich wcale. Świat jest taki mały, taki ciasny,
a taki zarazem olbrzymi! Człowiek na nim jest to biedny niewolnik, biegający wciąż tą samą
ścieżką, tam i z powrotem, jak wilanowska kolejka.
Cofnęłam się myślą do miejsc, gdziem dawniej była, i samą siebie przypomniałam sprzed
lat kilku.
Byłam wtedy lepsza. Dziś nie mogłabym już tak zamęczać się pracą, byle „coś dobrego
zrobić”. [ ]
Mam jeszcze dużo entuzjazmu dla dobrych i płonących natur, dla wszystkich, co się
męczą a pogardzają złem ukrytym, ale to jest już inne. Nie wiem, nie mogę tego szczerze
wyznać, czy kocham takich ludzi, czy tylko chciałabym iść z nimi w szeregu z tego
wyrachowania, że jest to szereg, w którym iść najbezpieczniej, bo do zwycięstwa.
Stefan Żeromski, Ludzie bezdomni, Warszawa 2000
Poziom podstawowy
14
na temat nr
Poziom podstawowy
15
Poziom podstawowy
16
Poziom podstawowy
17
Poziom podstawowy
18
Poziom podstawowy
19
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)

","answer_text_html":"

Zadanie 14. (0-2)
Korzystanie z informacji
Oddzielenie informacji od opinii
Przykładowa odpowiedź:

\n
  1. informacja
  2. opinia
  3. opinia
  4. opinia
\n

2 p. - za cztery poprawne wskazania
1 p. - za trzy poprawne wskazania
Kryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy
6
CZĘŚĆ II
Tworzenie informacji
Napisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim
zamieszczonym w arkuszu
Temat 1. Wyjaśnij symbolikę lewej i prawej strony oraz jej znaczenie dla wymowy utworu,
analizując przytoczony fragment III części Dziadów Adama Mickiewicza. Zwróć
uwagę na postać Nowosilcowa i postawy innych bohaterów wobec niego.
I. ROZWINIĘCIE TEMATU
Za rozwinięcie tematu można uzyskać maksymalnie 25 punktów.

\n
  1. Rozpoznanie problematyki i przedstawienie postaci, np.:
\n

2 p.
a. ukazanie różnych postaw ludzi z otoczenia Nowosilcowa
b. Senator Nowosilcow - carski urzędnik odpowiedzialny za śledztwo i proces przeciw
wileńskim związkom studenckim,
c. bohaterowie z lewej strony - osoby związane z Senatorem i pragnące mu się
przypodobać,
d. bohaterowie z prawej strony - osoby nieakceptujące porządków panujących
w państwie cara,
e. po obu stronach stoją zarówno Polacy, jak i Rosjanie.

\n
  1. Scharakteryzowanie postaci Nowosilcowa, np.:
\n

5 p.
a. bezwzględny, okrutny,
b. prześladowca polskiej młodzieży,
c. oskarża niewinnych ludzi o spiskowanie przeciwko carowi,
d. perfidny, cyniczny,
e. wykorzystuje stanowisko dla prywatnych korzyści,
f. nie ma zamiaru spłacać swoich długów,
g. skłonny do rozpusty i pijaństwa,
h. odrażający fizycznie,
i. kreuje się na człowieka kultury.

\n
  1. Określenie postaw wobec Senatora bohaterów z lewej strony, np.:
\n

5 p.
a. obsypują go pochlebstwami,
b. naśladują go,
c. gardzą ludźmi niższymi rangą, próbują przypodobać się postawionym wyżej
(Sowietnik),
d. starają się spełniać życzenia Senatora, nawet te niemoralne (Gubernator
i Gubernatorowa),
e. starają się jak najbardziej zbliżyć do niego (Sowietnikowa Druga),
f. są interesowni,
g. interpretacja słów Sowietnika: Takiemu dać się drzeć nie żal.

\n
  1. Określenie postaw wobec Senatora bohaterów z prawej strony, np.:
\n

5 p.
a. odraza,
b. nienawiść,
c. pogarda,
d. działanie pod przymusem (wymuszona obecność na balu),
e. troska o rodziny (Starosta),
f. pragnienie zemsty (Pol),
Kryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy
7
g. bezradność
(świadomość
niepożądanych
konsekwencji
ewentualnej
zemsty
na Senatorze - Bestużew).

\n
  1. Rozpoznanie symboliki lewej i prawej strony, np.:
\n

3 p.
a. szatan - Bóg,
b. zło - dobro,
c. carat - idee demokratyczne,
d. zniewolenie - pragnienie wolności.

\n
  1. Znaczenie symboliki lewej i prawej strony dla wymowy utworu, np.:
\n

2 p.
a. scena służy ocenie wileńskiego środowiska,
b. wpisuje zachowania i postawy charakterystyczne dla konkretnej sytuacji historycznej
w uniwersalną walkę dobra ze złem,
c. uzupełnia koncepcję historiozoficzną przedstawioną w scenie widzenia księdza Piotra,
d. zapowiada przyszły triumf Boskiej sprawiedliwości.

\n
  1. Podsumowanie, np.:
\n

dostrzeżenie, że symbolika lewej i prawej strony pozwala na odczytanie utworu
w różnych kontekstach: biblijnym, etycznym, idei romantycznych, historiozoficznym,
itp. oraz dostrzeżenie jej związku z przesłaniem utworu,
3 p.
dostrzeżenie, że symbolika lewej i prawej strony pozwala na odczytanie utworu
w różnych kontekstach: biblijnym, etycznym, idei romantycznych, historiozoficznym,
2 p.
interpretacja symboliki lewej i prawej strony w wybranym kontekście (dostrzeżenie,
że lewa strona jest nacechowana negatywnie, a prawa pozytywnie).
1 p.
Temat 2. Porównaj postawy życiowe Izabeli Łęckiej i Joanny Podborskiej ukazane
w podanych fragmentach Lalki Bolesława Prusa i Ludzi bezdomnych Stefana
Żeromskiego.
Odwołując
się
do
znajomości
utworów,
zwróć
uwagę
na okoliczności, które miały wpływ na ukształtowanie osobowości bohaterek.
I. ROZWINIĘCIE TEMATU
Za rozwinięcie tematu można uzyskać maksymalnie 25 punktów.

\n
  1. Prezentacja bohaterek, np.:
\n

2 p.
a. kontrast postaci,
b. arystokratka - nauczycielka (guwernantka),
c. charakteryzowana przez 3-osobowego narratora - charakteryzowana przez własne
wypowiedzi w pamiętniku (narrator 1 -osobowy).
Określenie postaw życiowych bohaterek

\n
  1. Izabela Łęcka, np.:
\n

6 p.
a. iluzoryczna wizja świata (dzielenie świata na dwie kategorie: czarodziejski i
zwyczajny),
b. traktowanie luksusu /piękna/ i dostatku jako zjawiska naturalnego,
c. postrzeganie świata jako widowiska odgrywanego dla niej,
d. przekonanie o własnej wyjątkowości (porównywanie się do bogini lub nimfy),
e. uznawanie świata zwyczajnego jako niższego służebnego wobec jej świata,
f. brak obowiązków jako przywilej osoby z wyższej sfery,
g. pewność, że ludzie służbę dla niej uważają za szczęście,
h. ciężka praca to kara za grzechy,
i. egoizm, narcyzm,
j. infantylizm.
Kryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy
8

\n
  1. Joanna Podborska, np.:
\n

6 p.
a. traktowanie życia jako nieustannej walki,
b. przełamywanie słabości i zwątpienia (siła),
c. poczucie wyobcowania i samotności w świecie,
d. dostrzeganie różnic między życiem własnym i życiem innych,
e. praca jako konieczność (życie zdeterminowane przez obowiązki),
f. praca jako źródło niezależności (emancypacja),
g. dystans wobec ludzi,
h. samodzielność,
i. zaradność,
j. pracowitość,
k. dystans wobec siebie.
Określenie okoliczności kształtujących osobowość bohaterek

\n
  1. Izabela Łęcka, np.:
\n

4 p.
a. pochodzenie,
b. wychowanie i edukacja - fałszywe wyobrażenie o świecie,
c. izolacja od prawdziwego życia,
d. luksus i zbytek,
e. podróże po świecie (wytworne towarzystwo),
f. jedynaczka, rozpieszczana przez otoczenie,
g. świadomość uwielbiania jej urody.

\n
  1. Joanna Podborska, np.:
\n

4 p.
a. pochodzenie,
b. sieroctwo, wczesna utrata rodziców,
c. brak zabezpieczenia materialnego,
d. brak rodziny i domu,
e. konieczność zapewnienia bytu sobie i braciom,
f. świadomość spoczywającej na niej odpowiedzialności.

\n
  1. Podsumowanie, np.:
\n

dostrzeżenie, że bohaterki przyjmują odmienne postawy wobec życia, świata i ludzi;
różnice w postawach wynikają z doświadczeń życiowych, sytuacji materialnej i rodzinnej,
środowisk społecznych, z których pochodzą,
3 p.
dostrzeżenie odmienności postaw i podanie dwóch ich przyczyn,
2 p.
wskazanie różnicy pomiędzy postawami życiowymi bohaterek.
1 p.
Kryteria oceniania odpowiedzi - poziom podstawowy
9
II.
KOMPOZYCJA (maksymalnie 5 punktów)
Kompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie tematu.

\n\n

przejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym;
5 p.

\n\n

głównych części;
3 p.

\n\n

1 p.
Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.
III.
STYL (maksymalnie 5 punktów)

\n\n

urozmaicona leksyka;
5 p.

\n\n

3 p.

\n\n

1 p.
Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.
IV.
JĘZYK (maksymalnie 12 punktów)

\n\n

poprawne: słownictwo, frazeologia, fleksja;
12 p.

\n\n

i fleksja;
9 p.

\n\n

składnia, słownictwo, frazeologia;
6 p.

\n\n

(słownictwo i frazeologia), fleksyjnych;
3 p.

\n\n

składniowych, leksykalnych.
1 p.
Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.
V.
ZAPIS (maksymalnie 3 punkty)

\n\n

3 p.

\n\n

2 p.

\n\n

komunikacji (mimo różnych błędów).
1 p.
Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.
VI.
SZCZEGÓLNE WALORY PRACY
0-4 p.

","solutions":[]}