Zadanie 15. (2 pkt)
Określ wartość logiczną podanych zdań, zaznaczając znakiem X Prawdę lub Fałsz.
Zdanie
Prawda
Fałsz
Francuzi przegrali bitwę pod Trafalgar, bo dysponowali mniejszymi siłami
niż Anglicy.
Według Schempetera rozwój kapitalizmu stał się możliwy dzięki
rozwojowi kultury i infrastruktury ryzyka.
Karol Marks, podobnie jak Adam Smith, twierdzi, że kapitalista kieruje się
egoistyczną żądzą osobistego zysku.
Kapitalizm kognitywny demotywuje ludzi do ciężkiej pracy, bo rewolucja
informacyjna i internetowa już się dokonała.
Część II - pisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym w arkuszu.
Wybierz temat i napisz wypracowanie nie krótsze niż dwie strony (około 250 słów).
Temat 1: Koncepcja ludzkiego losu. Jaką postawę przyjmuje człowiek wobec śmierci
i przeznaczenia? Odpowiedz na pytanie, dokonując analizy ody Horacego Nie pytaj próżno,
bo nikt się nie dowie… i Trenu XI Jana Kochanowskiego. Zwróć również uwagę na doktryny
filozoficzne wpisane w oba utwory.
Horacy Carmina I, 9
Nie pytaj próżno, bo nikt się nie dowie…
Nie pytaj próżno, bo nikt się nie dowie,
Jaki nam koniec gotują bogowie,
I babilońskich nie pytaj wróżbiarzy.
Lepiej tak przyjąć wszystko, jak się zdarzy.
A czy z rozkazu Jowisza ta zima,
Co teraz wichrem wełny morskie wzdyma,
Będzie ostatnia, czy tez nam przysporzy
Lat jeszcze kilka tajny wyrok boży,
Nie troszcz się o to i … klaruj swe wina.
Mknie rok za rokiem, jak jedna godzina.
Więc łap dzień każdy, a nie wierz ni trochę
W złudnej przyszłości obietnice płoche.
(tłum. Henryk Sienkiewicz), Horacy, Wybór poezji, Wrocław 1991
Jan Kochanowski TREN XI
,,Fraszka cnota", powiedział Brutus porażony1.
Fraszka, kto się przypatrzy, fraszka z każdej strony.
Kogo kiedy pobożność jego ratowała?
Kogo dobroć przypadku złego uchowała?
Nieznajomy wróg2 jakiś miesza ludzkie rzeczy,
Nie mając ani dobrych, ani złych na pieczy.
Kędy jego duch wienie, żaden nie ulęże3:
Praw li, krzyw li4, bez braku5 każdego dosięże.
A my rozumy swoje przedsię udać chcemy6,
Hardzi miedzy prostaki7, że nic nie umiemy.
Wspinamy się do nieba, Boże tajemnice
Upatrując8, ale wzrok śmiertelnej źrzenice9
Tępy na to; sny lekkie, sny płoche nas bawią,
Które się nam podobno nigdy nie wyjawią.
Żałości, co mi czynisz? Owa10 już oboje
Mam stracić - i pociechę, i baczenie11 swoje?
Jan Kochanowski, Poezje, Warszawa 1993
Próbny egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom podstawowy
7
Objaśnienia:
1Brutus porażony - pokonany; Brutus, reprezentant cnót rzymskich, zabójca Juliusza Cezara (44 r. p.n.e.), został pokonany
przez Oktawiana Augusta pod Filippi (42 r. p.n.e.). Po klęsce popełnił samobójstwo i miał wtedy powiedzieć: O nędzna
cnoto, byłaś tylko słowem
2nieznajomy wróg - nieznana wroga siła, zły los, fatum
3 nie ulęże - nie ulegnie w znaczeniu: nie schowa się, nie uchroni się.
4Praw li, krzyw li - czy zły, czy dobry
5bez braku - bez wyjątku
6rozumy swoje przedsię udać chcemy - przecież chcemy udawać mądrych, rozsądnych
7hardzi miedzy prostaki - wywyższamy się nad ludzi prostych, mimo że nic nie wiemy
8upatrując - pragnąc zrozumieć
9źrzenice - źrenicy.
10owa - oto
11baczenie - rozsądek
Temat 2: Różne postawy wobec ojczyzny. Dokonaj analizy wiersza Tyrtajosa Rzecz to piękna…
oraz fragmentu powieści Elizy Orzeszkowej Nad Niemnem. Zwróć uwagę na ocenę powinności
wobec kraju i postawy bohaterów obu utworów. Przywołaj odpowiednie konteksty
interpretacyjne.
Tyrtajos
Rzecz to piękna zaprawdę, gdy krocząc w pierwszym szeregu,
Ginie człowiek odważny, walcząc w obronie ojczyzny;
Kiedy atoli swe miasto i ziemię żyzną porzuca,
Wnet żebrakiem się staje - los to najgorszy ze wszystkich -
Jako że z miłą swą matką i ojcem staruszkiem się błąka,
Dzieci maleńkie przy sobie mając i prawą małżonkę.
Wówczas wrogość go wita wśród ludzi, do których przybędzie
Przed niedostatkiem uchodząc, biedą nieszczęsną trapiony,
Hańbą rodzinę okrywa, zeszpeca wygląd swój świetny,
Wszak niesława, a także zło tuż za nim podąża.
Skoro więc błędny wygnaniec żadnego nie budzi współczucia,
Żadną czcią się nie cieszy, przyszłość też rodu niweczy,
Walczmy mężnie w obronie tej naszej ziemi i dzieci,
Choćbyśmy zginąć musieli, życia swojego nie szczędźmy.
Nuże, młodzieńcy, walczcie, a jeden przy drugim niech wytrwa,
Myśli o szpetnej ucieczce nie dopuszczajcie, ni strachu,
Ale sercom w swych piersiach przydajcie wielkości i męstwa,
Lęk przed życia utratą, z wrogiem się starłszy, odrzućcie,
Tych zaś, którym już wiek poruszania się lekkość odebrał,
Nie zostawiajcie, uchodząc z bitwy, starców czcigodnych. ( )
Zatem niech każdy wytrwa w rozkroku stając, a obie
Nogi niech oprze o ziemię mocno, i zęby zaciśnie.
Tyrtajos w: Antologia liryki greckiej, Wrocław, 1991
Eliza Orzeszkowa Nad Niemnem
czymś płaczą, zbiedzeni, skłopotani, przelęknieni Stąd płynie melancholia, qui me monte á la gorge
i dławi mię jak globus histericus tę biedną panią Benedyktową
Raz tylko wyjeżdżałaś za granicę, droga mamo, i to dawno jeszcze z ojcem. Nie znasz więc różnicy
atmosfer nie wyobrażasz sobie, ile znalazłabyś tam rzeczy pięknych, ciekawych, wzniosłych,
prawdziwie godnych twego wykształcenia, smaku i rozumu! (…)
Wtedy pani Andrzejowa głowę podniosła znowu i głosem, w którym brzmiała zwykła już jej
wyniosłość i energia, odpowiedziała:
rodzinnej ziemi, nigdy w tych ścianach obcy ludzie obce bogi
Próbny egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom podstawowy
8
Nagle wybuchnęła:
ja oczy zamknę Jak tchórz uciekniesz z szeregów zwyciężonych jak samolub nie zechcesz łamać
się chlebem cierpienia Kawał Chrystusowej szaty rzucisz za srebrnik, ażeby kupić sobie życie
przyjemne Wielki Boże! Ależ ty chyba w chwili uniesienia w dziwnym jakimś śnie okazujesz się
takim Zygmuncie, o! mój Zygmuncie! powiedz mi, że naprawdę inaczej myślisz, i czujesz (…)
a tym, co powinno być najwyższą twoją miłością, nie zadzierzgnęłam dość silnych węzłów. Mówiłam
ci wprawdzie o tej miłości zawsze, wiele ale słowa, to widać siew nietrwały Zbłądziłam
(…)Nagle umilkła. W zmroku, który zaczynał już pokój ten napełniać, usłyszała głos drwiący
i pogardliwy, który jeden tylko wymówił wyraz:
(…) O, Bóg tylko jeden widział burzę przerażenia, którą w niej wzniecił ten jeden wyraz z obojętnie
wzgardliwych ust jej syna spadły, bo on tej burzy, która jej głos odebrała, ani kredowej bladości twarz
jej oblewać poczynającej nie spostrzegł i stając przed nią, jakby z milczenia jej chciał korzystać,
mówić zaczął:
chleb cierpienia, Chrystusowe szaty, lud słowem jak mówi stryj Benedykt, to tamto! Nigdy
o tym mówić nie chciałem, ażeby kochanej mamy nie gniewać i nie martwić. (…) Ale teraz
spostrzegam, że zachodzi konieczność szczerego rozmówienia się o tym przedmiocie. Otóż przykro
mi to bardzo (…) , ale ja tych uczuć i przekonań nie podzielam. Tylko szaleńcy i krańcowi idealiści
bronią do ostatka spraw absolutnie przegranych. Ja także jestem idealistą, ale trzeźwo na rzeczy
patrzeć umiem i żadnych pod tym względem iluzji sobie nie robię a nie mając żadnych iluzji,
nie mam też ochoty składać siebie w całopaleniu na ołtarzu - widma. Proszę o przebaczenie,
jeżeli mamy uczucia czy wyobrażenia obrażam, ale rozumiem, doskonale rozumiem, że osoby starsze
mogą zostawać pod wpływem tradycji, osobistych wspomnień etc. My zaś, którzy za cudze iluzje
pokutujemy, swoich już nie mamy. Kiedy bank został do szczętu rozbity, idzie się grać przy innym
stole. Tym innym stołem jest dla nas cywilizacja powszechna, europejska cywilizacja
Ja przynajmniej uważam się za syna cywilizacji, jej sokami wykarmiony zostałem, z nią przez tyle lat
pobytu mego za granicą zżyłem się, nic więc dziwnego, że bez niej już żyć nie mogę i że tutejsze soki
tuczą mi wprawdzie ciało w sposób w sposób prawdziwie upokarzający, ale ducha nakarmić
nie mogą
Słuchała, słuchała i może miała takie poczucie, jak gdyby ziemia spod stóp się jej usuwała, bo obie jej
dłonie mocno ściskały krawędź stołu.
wyciągając, z trudem, zdławionym głosem zaczęła:
\nmogiły bardzo dziękuję przede mną życie, sława
\nstrącony, twój ojciec tam
\ni groźnie.
Ale i on także miał w sobie trochę popędliwej krwi Korczyńskich, którą wzburzył niezłomny opór
matki.
Eliza Orzeszkowa, Nad Niemnem, Kraków 2003
Próbny egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom podstawowy
9
na temat nr
Próbny egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom podstawowy
10
Próbny egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom podstawowy
11
Próbny egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom podstawowy
12
Próbny egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom podstawowy
13
Próbny egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom podstawowy
14
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)
Próbny egzamin maturalny z języka polskiego
Poziom podstawowy
15
PESEL
WYPEŁNIA EGZAMINATOR
Nr
zad.
Punkty
0
1
2
1
□
□
2
□
□
3
□
□
4
□
□
5
□
□
6
□
□
□
7
□
□
8
□
□
9
□
□
10
□
□
□
11
□
□
□
12
□
□
□
13
□
□
14
□
□
□
15
□
□
□
WYPEŁNIA EGZAMINATOR
Punkty
0
1
2
3
4
5
6
7
8
Treść
□ □
□
□
□ □ □
□ □
9
10
11
12
13
14
15
16
17
□
□
□
□
□
□
□
□
□
18
19
20
21 22
23
24
25
□
□
□
□
□
□
□
□
Kom
0
1
3
5
□
□
□
□
Styl
0
1
3
5
□
□
□
□
Jęz
0
1
3
6
9
12
□
□
□
□
□ □
Zap
0
1
2
3
□
□
□
□
Wal
0
1
2
3
4
□
□
□
□
□
SUMA
PUNK
TÓW