{"id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad/13","paper_id":"jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa","number":"13","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2014,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (2 pkt)\nDo podanych punktów planu tekstu dopisz odpowiadające im numery akapitów.\n1. Wyższy sens funkcji fizjologicznych.\n2. Biologiczny i duchowy wymiar miłości.\n3. Przewaga nienawiści i potrzeba miłości.\nPoziom podstawowy\n7\nCzęść II - pisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym\nw arkuszu. Wybierz temat i napisz wypracowanie (co najmniej dwie strony,\ntj. około 250 słów).\nTemat 1. Żołnierskie emocje bohaterów Potopu Henryka Sienkiewicza. Na podstawie\nprzytoczonego fragmentu powieści omów stany emocjonalne, zachowania\ni sytuacje ukazanych w nim postaci.\nPOTOP (fragment)\nPan Andrzej stał przed nim w świetle świecznika. Książęce powieki poczęły się otwierać\nleniwie, nagle otworzyły się zupełnie i jakoby płomień przeleciał mu przez twarz. Lecz trwało\nto przez oka mgnienie, po czym znów zamknął oczy.\n- Jeśliś jest duch, nie boję się ciebie - rzekł - ale przepadnij!\n- Przyjechałem z pismem od hetmana - odpowiedział Kmicic.\nBogusław począł czytać, a gdy skończył, dziwne światła błysnęły mu w oczach.\n- Dobrze! - wyrzekł - dość marudztwa! Jutro bitwa A żeś to nie bał się tu\nprzyjechać?\n- Przyjechałem z prośbą do waszej książęcej mości\n- Proszę! Możesz liczyć, że dla ciebie wszystko uczynię Jakaż to prośba?\n- Jest tu schwytany żołnierz, jeden z tych, którzy mi pomagali waszą książęcą mość\nporwać. Ja dawałem rozkazy, on działał jako ślepe instrumentum5. Tego żołnierza zechciej\nwasza książęca mość na wolność wypuścić.\nBogusław pomyślał chwilę.\n- Panie kawalerze - rzekł - namyślam się, czyś lepszy żołnierz, czyż też bezczelniejszy\nsuplikant6\n- Ja tego człowieka darmo od waszej książęcej mości nie chcę.\n- A co mi za niego dajesz?\n- Samego siebie.\n- Widzisz, panie Kmicic, siła razy chodziłem na niedźwiedzia z oszczepem, nie dlatego,\nżem musiał, ale z ochoty. Lubię, gdy mi jakowe niebezpieczeństwo grozi, bo mi się życie\nmniej kuczy7. Owóż i twoją zemstę jako uciechę sobie zostawuję, ile że ci przyznać muszę,\nżeś z takowych niedźwiedzi, co to same strzelca szukają.\n- Wasza książęca mość - rzekł Kmicic - za małe miłosierdzie często Bóg wielkie grzechy\nodpuszcza. Nikt z nas nie wie, kiedy mu przed sądem Chrystusowym stanąć przyjdzie.\n- Dosyć! - przerwał książę. - Ja też sobie psalmy mimo febry komponuję, żeby jakowąś\nzasługę mieć przed Panem, a potrzebowałbymli predykanta8, to bym swego zawołał Waść\nnie umiesz prosić dość pokornie i na manowce leziesz Ja ci sam podam sposób: uderz jutro\nw bitwie na pana Sapiehę, a ja pojutrze tego gemajna9 wypuszczę i tobie winy przebaczę\nZdradziłeś Radziwiłłów, zdradźże Sapiehę…\n- Wasza książęca mość! - zakrzyknął Kmicic, składając wprawdzie ręce jak do prośby, ale\nz twarzą przez gniew zmienioną.\n- To prosisz, a grozisz? - rzekł Bogusław - kark zginasz, a diabeł ci zza kołnierza zęby\ndo mnie szczerzy? To pycha ci z ócz błyska, a w gębie grzmi jak w chmurze? Czołem do\nradziwiłłowskich nóg przy prośbie, mopanku! Łbem o podłogę bić! wówczas ci\nodpowiem!\n5 Instrumentum (z jęz. łac.) - tu: urządzenie służące do wykonania danej czynności, zadania; narzędzie.\n6 Suplikant (z jęz. łac.) - błagający; dawniej osoba wnosząca prośbę.\n7 Kuczyć się - przykrzyć się, nudzić się.\n8 Predykant (z jęz. łac.) - kaznodzieja protestancki.\n9 Gemajn (z jęz. niem.) - żołnierz w wojsku polskim w XVII i XVIII wieku.\nPoziom podstawowy\n8\nTwarz pana Andrzeja blada była jak chusta, ręką pociągnął po mokrym czole, po oczach,\npo twarzy i odrzekł tak przerywanym głosem, jak gdyby febra, na którą cierpiał książę, nagle\nrzuciła się na niego.\n- Jeżeli wasza książęca mość tego starego żołnierza mi wypuści to ja waszej\nksiążęcej mości paść do nóg gotów\nZadowolenie błysnęło w Bogusławowych oczach. Wroga upokorzył, dumny kark zgiął.\nLepszego pokarmu nie mógł dać zemście i nienawiści.\n- Przy świadkach! przy ludziach!\nPrzez otwarte drzwi weszło kilkunastu dworzan, Polaków i cudzoziemców. Za nimi\npoczęli wchodzić oficerowie.\n- Mości panowie! - rzekł książę - oto pan Kmicic, chorąży orszański i poseł od pana\nSapiehy, ma mnie o łaskę prosić i chce wszystkich waszmościów mieć za świadków!\nKmicic zatoczył się jak pijany, jęknął i padł do nóg Bogusławowych.\nA książę wyciągnął je umyślnie tak, że koniec jego rajtarskiego buta dotykał czoła rycerza.\nUpłynęło pół godziny, godzina.\n- Mości pułkowniku, powstań waszmość! - rzekł grzecznie oficer. Kmicic popatrzył na\nniego błędnie.\n- Głowbicz - rzekł, poznając oficera.\n- Mam rozkaz - odparł Głowbicz - związać waszej mości ręce i wyprowadzić za Janów.\nNa czas to wiązanie, później odjedziesz wasza mość wolno Dlatego proszę waszej mości nie\nstawiać oporu\n- Wiąż! - odrzekł Kmicic.\nOficer wyprowadził go z komnaty i wiódł piechotą przez Janów. Za czym szli jeszcze\nz godzinę. Po drodze przyłączyło się kilku jezdnych. Orszak minął brzeźniak i znalazł się\nw pustym polu, na którym ujrzał pan Andrzej oddział lekkiej polskiej chorągwi\nBogusławowej.\nŻołnierze stali szeregiem w kwadrat, w środku był majdan, na nim dwóch tylko piechurów\ntrzymających konie, ubrane w szleje10, i kilkunastu ludzi z pochodniami.\nPrzy ich blasku ujrzał pan Andrzej pal świeżo zaostrzony, leżący poziomo\ni przymocowany drugim końcem do grubego pnia drzewa.\nKmicica mimo woli dreszcze przeszły.\n„To dla mnie - pomyślał - końmi mnie każe na pal nawlec Dla zemsty Sakowicza\npoświęca!”\nLecz mylił się, pal przeznaczony był przede wszystkim dla Soroki.\n- Soroka - jęknął wreszcie Kmicic.\n- Wedle rozkazu! - odpowiedział żołnierz.\nI znowu nastało milczenie. Cóż mieli mówić w takiej chwili! Wtem oprawca zbliżył się do\nniego.\n- No, stary - rzekł - czas na cię.\n- A prosto nawłóczcie!\n- Nie bój się.\nSoroka nie bał się, ale gdy uczuł na sobie ramię oprawcy, począł sapać szybko i głośno,\nnareszcie rzekł:\n- Ot! - rzekł - żołnierski los, za trzydzieści lat służby Nu, czas to czas!\nDrugi oprawca zbliżył się i poczęto go rozbierać.\nNastała chwila ciszy.\nPochodnie drżały w rękach trzymających je ludzi. Wszystkim uczyniło się straszno.\n10 Szleja (z jęz. czes.) - rodzaj uprzęży.\nPoziom podstawowy\n9\nWtem pomruk zerwał się wśród otaczających majdan szeregów i stawał się coraz\ngłośniejszy. Żołnierz nie kat. Sam zadaje śmierć, lecz widoku męki nie lubi.\n- Milczeć! - krzyknął Głowbicz.\nPomruk zmienił się w gwar głośny, w którym brzmiały pojedyncze słowa: „diabli!”,\n„pioruny!”, „pogańska służba! ”\nNagle Kmicic krzyknął tak, jakby jego samego na pal nawłóczono:\n- Stój!!\nOprawcy wstrzymali się mimo woli. Wszystkie oczy zwróciły się na Kmicica.\n- Żołnierze! - krzyknął pan Andrzej. - Książę Bogusław zdrajca przeciw królowi\ni Rzeczypospolitej! Was otoczono i jutro w pień wycięci będziecie! Zdrajcy służycie! Przeciw\nojczyźnie służycie! Ale kto służbę porzuci, zdrajcę porzuci, temu przebaczenie królewskie,\nprzebaczenie hetmańskie! Wybierajcie! Śmierć i hańba albo nagroda jutro!\nI kłąb ludzi bezładny ruszył z miejsca, potem wyciągnął się w długiego węża.\n- Soroka! - rzekł Kmicic.\n- Wedle rozkazu! - ozwał się obok głos wachmistrza.\nKmicic nie mówił nic więcej, tylko wyciągnąwszy rękę, wsparł dłoń na głowie\nwachmistrza - jakby się chciał przekonać, czy jedzie obok.\nŻołnierz przycisnął w milczeniu tę dłoń do ust.\nWtem ozwał się Głowbicz z drugiego boku:\n- Wasza miłość! dawnom to chciał uczynić, co teraz czynię.\n- Nie pożałujecie!\n- Całe życie będę waszej miłości wdzięczny!\n- Słuchaj, Głowbicz, czemu to książę was wysłał, nie cudzoziemski regiment, na\negzekucję?\n- Bo chciał waszą miłość przy Polakach pohańbić.\nNa podstawie: Henryk Sienkiewicz, Potop, Warszawa 1987.\nTemat 2. Na podstawie fragmentu Wesela Stanisława Wyspiańskiego porównaj poglądy\nPoety i Gospodarza na temat poezji narodowej oraz przedstaw sądy bohaterów\no Polakach.\nWESELE\nAkt I, Scena 24\nPOETA, GOSPODARZ\nPOETA\nTaki mi się snuje dramat\ngroźny, szumny, posuwisty\njak polonez; gdzieś z kazamat11\njęk i zgrzyt, i wichrów świsty. -\nMarzę przy tym wichrów graniu\no jakimś wielkim kochaniu.\nBohater w zbrojej, skalisty,\nktoś, jakoby złom granitu,\nrycerz z czoła, ktoś ze szczytu\nw grze uczucia, chłop „qui amat”12,\nprzy tym historia wesoła,\na ogromnie przez to smutna.\n11 Kazamaty - forteczne lochy.\n12 Qui amat (z jęz. łac.) - który kocha; w IV serii Poezyj K. Tetmajera znajdował się cykl wierszy pt. Qui amant,\nczyli: którzy kochają.\nPoziom podstawowy\n10\nGOSPODARZ\nTo tak w każdym z nas coś woła:\njakaś historia wesoła,\na ogromnie przez to smutna.\nPOETA\nA wszystko bajka wierutna.\nWyraźnie się w oczy wciska,\nzbroją świeci, zbroją łyska\npostać dawna, coraz bliska,\ndawny rycerz w pełnej zbroi,\nco niczego się nie lęka,\nchyba widma zbrodni swojej,\na serce mu z bólów pęka,\na on, z takim sercem w zbroi,\nzaklęty, u źródła stoi\ni do mętów studni patrzy,\ni przegląda się we studni.\nA gdy wody czerpnie ręką,\nto mu woda się zabrudni.\nA pragnienie zdroju męką,\nwięc mętów czerpa ze studni;\nu źródła, jakby zaklęty:\ntaki jakiś polski święty.\nGOSPODARZ\nDramatyczne, bardzo pięknie -\nu nas wszystko dramatyczne,\nw wielkiej skali, niebotyczne -\na jak taki heros jęknie,\nto po całej Polsce jęczy,\nto po wszystkich borach szumi,\nto po wszystkich górach brzęczy,\nale kto tam to zrozumi.\nPOETA\nDramatyczny, rycerz błędny,\nale pan, pan pierwszorzędny:\nw zamczysku sam, osmętniały,\na zamek opustoszały,\ni ten lud nasz, taki prosty,\nu stóp zamku, u stóp dworu,\ni ten pan, pełen poloru,\ni ten lud prosty, rubaszny,\ni ten hart rycerski, śmiały,\ni gniew boski gromki, straszny.\nGOSPODARZ\nTak się w każdym z nas coś burzy,\nna taką się burzę zbiera,\ntak w nas ciska piorunami,\ndziwnymi wre postaciami:\nPoziom podstawowy\n11\ndawnym strojem, dawnym krojem,\na ze sercem zawsze swojem;\nto dawność tak z nami walczy.\nCoraz pamięć się zaciera - - -\ntak się w każdym z nas coś zbiera.\nPOETA\nDuch się w każdym poniewiera,\nże czasami dech zapiera;\ntak by gdzieś het gnało, gnało,\ntak by się nam serce śmiało\ndo ogromnych, wielkich rzeczy,\na tu pospolitość skrzeczy,\na tu pospolitość tłoczy,\nwłazi w usta, uszy, oczy;\nduch się w każdym poniewiera\ni chciałby się wydrzeć, skoczyć,\nręce po pas w krwi ubroczyć,\nramię rozpostrzeć szeroko,\nwielkie skrzydła porozwijać,\nlecieć, a nie dać się mijać;\na tu pospolitość niska\nwłazi w usta, ucho, oko; - -\ndaleko, co było z bliska -\nserce zaryte głęboko,\ngdzieś pod czwartą głębną skibą,\nże swego serca nie dostać.\nGOSPODARZ\nTak się orze, tak się zwala\nrok w rok, w każdym pokoleniu;\nraz wraz dusza się odsłania,\nraz wraz wielkość się wyłania\ni raz wraz grąży się w cieniu.\nRaz wraz wstaje wielka postać,\nże ino jej skrzydeł dostać,\nrok w rok w każdym pokoleniu\ni raz wraz przepada, gaśnie,\njakby czas jej przepaść właśnie. -\nKażden ogień swój zapala,\nkażden swoją świętość święci\nPOETA\nMy jesteśmy jak przeklęci,\nże nas mara, dziwo nęci,\nwytwór tęsknej wyobraźni\nserce bierze, zmysły draźni;\nże nam oczy zaszły mgłami;\npieścimy się jeno snami,\na to, co tu nas otacza,\nzdolność nasza przeinacza:\nPoziom podstawowy\n12\nw oczach naszych chłop urasta\ndo potęgi króla Piasta!\nGOSPODARZ\nA bo chłop i ma coś z Piasta,\ncoś z tych królów Piastów - wiele!\n- Już lat dziesięć pośród siedzę,\nsąsiadujemy o miedzę.\nKiedy sieje, orze, miele,\ntaka godność, takie wzięcie;\nco czyni, to czyni święcie;\ngodność, rozwaga, pojęcie.\nA jak modli się w kościele,\ntaka godność, to przejęcie;\nbardzo wiele, wiele z Piasta;\nchłop potęgą jest i basta.\n[1901]\nStanisław Wyspiański, Wesele, Wrocław 1984.\nna temat nr\nPoziom podstawowy\n13\nPoziom podstawowy\n14\nPoziom podstawowy\n15\nPoziom podstawowy\n16\nPoziom podstawowy\n17\nPoziom podstawowy\n18\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-2)\nKorzystanie z informacji\nRozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu.\nPoprawna odpowiedź:\nWyższy sens prostych funkcji fizjologicznych - akapity 1. i 2.\nBiologiczny i duchowy wymiar miłości - akapit 3.\nPrzewaga nienawiści i potrzeba miłości - akapity 4. i 5.\n2 p. - za poprawne zakwalifikowanie wszystkich akapitów\n1 p. - za poprawne zakwalifikowanie czterech akapitów\n0 p. - za odpowiedź niepełną, niepoprawną lub brak odpowiedzi\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n6\nCzęść II\nTworzenie informacji\nNapisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim\nzamieszczonym w arkuszu.\nTemat 1. Żołnierskie emocje bohaterów Potopu Henryka Sienkiewicza. Na podstawie\nprzytoczonego fragmentu powieści omów stany emocjonalne, zachowania\ni sytuacje ukazanych w nim postaci.\nI.\nROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 25 punktów)\nPunktacja\n1. Wstępne rozpoznanie, np.:\n0-2\na) scena po uwięzieniu Soroki,\nb) Kmicic z misją w siedzibie wroga,\nc) Kmicic jako poseł Sapiehy i obrońca Soroki,\nd) spotkanie przeciwników.\n2. Bogusław Radziwiłł - stany emocjonalne, zachowania, sytuacja, np.:\n0-6\na) Książę Bogusław Radziwiłł - postać historyczna,\nb) zdrajca ojczyzny,\nc) cyniczna gra,\nd) żądza zemsty (satysfakcja),\ne) fiasko jako skutek zaślepienia klęską,\nf) upokarzanie osobistego wroga (Kmicica),\ng) odwaga, potrzeba ryzyka, silnych emocji,\nh) konsekwencja w podstępnych planach (mimo osłabienia chorobą),\ni) niecenienie wartości - ojczyzna, prawda,\nj) wyrachowanie, przebiegłość (brak zasad moralnych),\nk) pycha.\n3. Andrzej Kmicic - stany emocjonalne, zachowania, sytuacja, np.:\n0-6\na) Andrzej Kmicic - pułkownik, chorąży orszański,\nb) patriota,\nc) opanowanie (mimo gniewu),\nd) pragnienie uwolnienia wachmistrza (swojego żołnierza),\ne) gotowość do poświęcenia,\nf) zdolność do wielkich uczuć,\ng) połączenie odwagi i szlachetnych porywów serca\nh) żołnierska duma,\ni) rycerskie cnoty w służbie ojczyźnie,\nj) wiarygodność dowódcy,\nk) zdolności oratorskie,\nl) wskazywanie innym zagrożeń służby u zdrajcy (w sytuacji zagrożenia własnego życia),\nł) ratując z osobistych powodów Sorokę, służy ojczyźnie (nakłania wojsko do odważnych\nczynów).\n4. Wachmistrz Soroka - stany emocjonalne, zachowania, sytuacja, np.:\n0-4\na) wachmistrz, żołnierz Kmicica,\nb) całkowicie oddany swojemu panu,\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n7\nc) skazanie na śmierć,\nd) gotowość na śmierć,\ne) trwoga przed okrucieństwem, bólem,\nf) żołnierski los - niewola, wyrok, wygrana,\ng) cenienie Kmicica,\nh) wdzięczność,\ni) radość (wewnętrzna, tylko w spojrzeniu) z ocalenia.\n5. Wojsko (chorągiew) - stany emocjonalne, zachowania, sytuacja, np.:\n0-4\na) żołnierze - chorągiew służąca Bogusławowi (szlachta polska),\nb) związanie przysięgą - służba Bogusławowi Radziwiłłowi, który okazał się zdrajcą,\nc) wykonywanie rozkazu - aresztowanie Kmicica, przebieg egzekucji Soroki,\nd) posłuchanie namowy Kmicica do wierności ojczyźnie,\ne) gotowość do walki z wrogiem ojczyzny,\nf) poczucie wolności w służbie królowi,\ng) bunt w słusznej sprawie.\n6. Podsumowanie\n0-3\npełne: dostrzeżenie, że postępowanie bohaterów ma związek z sytuacją wojenną, ale również\nwynika z ich usposobienia. Narracja o emocjach dopełnia charakterystykę bohaterów.\nAnalizowanie stanów emocjonalnych postaci Sienkiewicza pozwala na ich zróżnicowanie,\npodział na zdrajców i obrońców ojczyzny, ludzi dobrych i złych.\n(3)\nczęściowe: dostrzeżenie, że postępowanie bohaterów ma związek z sytuacją wojenną, ale\nrównież wynika z ich usposobienia. Narracja o emocjach dopełnia charakterystykę\nbohaterów.\n(2)\npróba podsumowania: dostrzeżenie, że postępowanie bohaterów ma związek z sytuacją\nwojenną, ale również wynika z ich usposobienia.\n(1)\nTemat 2. Na podstawie fragmentu Wesela Stanisława Wyspiańskiego porównaj poglądy\nPoety i Gospodarza na temat poezji narodowej oraz przedstaw sądy bohaterów\no Polakach.\n1.\nWstępne rozpoznanie, np.:\n(2)\na) przedstawienie uczestników dialogu (reprezentanci inteligencji, jeden mieszka w mieście,\na drugi na wsi),\nb) wesele inteligenta z chłopką (Lucjana Rydla z Jadwigą z Mikołajczyków),\nc) czas i miejsce akcji - dom weselny (Bronowice pod Krakowem/dom W. Tetmajera),\nlistopad 1900 r.,\nd) zróżnicowane poglądy bohaterów na temat poezji/Polaków.\n2.\nPoglądy Poety na temat poezji narodowej, np.:\n(5)\na) marzy o wielkim dramacie (monumentalnym/romantycznym),\npoezja powinna:\nb) podejmować ważne tematy (np. cierpienie/miłość/bohaterskie czyny),\nc) kreować bohaterów: herosów, rycerzy,\nd) być spełnieniem marzeń i pragnień,\ne) pobudzać do działania,\nf) łączyć różne kategorie estetyczne (komizm z tragizmem),\ng) kreować bohaterów kierujących się emocjami,\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n8\nh) być poetycka/baśniowa/fatalistyczna,\ni) ukazywać przeciwieństwa.\n3.\nPoglądy Gospodarza na temat poezji narodowej, np.:\n(3)\na) krytykuje dramatyczność/monumentalizm,\npoezja powinna:\nb) wyrażać prawdziwe uczucia,\nc) odzwierciedlać życie,\nd) łączyć smutek z radością,\ne) być zrozumiała.\n4.\nSądy Poety o Polakach, np.:\n(6)\na) rozchwiani emocjonalnie,\nb) pogrążeni w marazmie/bierni,\nc) ograniczeni przez „pospolitość”,\nd) uśpieni,\ne) pragną wielkich czynów/marzą o zbrojnym powstaniu,\nf) marzą o podmiotowości,\ng) marzyciele, fantaści,\nh) oderwani od rzeczywistości,\ni) ciąży na nich fatum.\n5.\nSądy Gospodarza o Polakach, np.:\n(6)\na) skłonni do przeżywania dramatów,\nb) emocjonalni,\nc) porywczy,\nd) rozwarstwieni/podzieleni,\ne) skłonni do przesady, patosu, monumentalizmu,\nf) rozpamiętują tragedie narodowe,\ng) tradycjonaliści/zapatrzeni w przeszłość,\nh) przekonani o swojej wyjątkowości,\ni) wyznają różne wartości/ideały/„świętości”,\nj) bohaterowie narodowi są skazani na klęską,\nk) kolejne pokolenia popełniają te same błędy,\nl) chłopi to ważna siła społeczna.\n6.\nPodsumowanie\n(3)\npełne: uwzględnia podobieństwa i różnice dotyczące poglądów bohaterów na temat poezji\nnarodowej; uogólnia sądy bohaterów o Polakach.\n(3)\nczęściowe: uwzględnia podobieństwa lub różnice dotyczące poglądów bohaterów na temat\npoezji narodowej; uogólnia sądy bohaterów o Polakach.\n(2)\npróba podsumowania: formułuje uogólnienie dotyczące podobieństwa lub różnicy\nw poglądach bohaterów na temat poezji narodowej lub uogólnia sądy bohaterów o Polakach.\n(1)\nRozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy\n9\nII.\nKOMPOZYCJA (maksymalnie 5 punktów)\nKompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie tematu.\n- podporządkowana zamysłowi funkcjonalnemu wobec tematu, spójna wewnętrznie;\nprzejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym;\n5 p.\n- uporządkowana wobec przyjętego kryterium, spójna; graficzne wyodrębnienie\ngłównych części;\n3 p.\n- wskazująca na podjęcie próby porządkowania myśli, na ogół spójna.\n1 p.\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIII.\nSTYL (maksymalnie 5 punktów)\n- jasny, żywy, swobodny, zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi,\nurozmaicona leksyka;\n5 p.\n- zgodny z zastosowana formą wypowiedzi, na ogół jasny, wystarczająca leksyka;\n3 p.\n- na ogół komunikatywny, dopuszczalne schematy językowe.\n1 p.\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nIV.\nJĘZYK (maksymalnie 12 punktów)\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna, urozmaicona składnia,\npoprawne: słownictwo, frazeologia, fleksja;\n12 p.\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawne: składnia, słownictwo, frazeologia\ni fleksja;\n9 p.\n- język w całej pracy komunikatywny, poprawna fleksja, w większości poprawne:\nskładnia, słownictwo, frazeologia;\n6 p.\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów składniowych, leksykalnych\n(słownictwo i frazeologia), fleksyjnych;\n3 p.\n- język w pracy komunikatywny mimo błędów fleksyjnych, licznych błędów\nskładniowych, leksykalnych.\n1 p.\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nV.\nZAPIS (maksymalnie 3 punkty)\n- bezbłędna ortografia, poprawna interpunkcja (nieliczne błędy);\n3 p.\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy II stopnia), na ogół poprawna interpunkcja;\n2 p.\n- poprawna ortografia (nieliczne błędy różnego stopnia), interpunkcja niezakłócająca\nkomunikacji (mimo różnych błędów).\n1 p.\nUwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.\nVI.\nSZCZEGÓLNE WALORY PRACY\n0-4\np.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2014-maj-matura-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2014 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 13. (2 pkt)<br>Do podanych punktów planu tekstu dopisz odpowiadające im numery akapitów.</p>\n<ol><li>Wyższy sens funkcji fizjologicznych.</li><li>Biologiczny i duchowy wymiar miłości.</li><li>Przewaga nienawiści i potrzeba miłości.</li></ol>\n<p>Poziom podstawowy<br>7<br>Część II - pisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim zamieszczonym<br>w arkuszu. Wybierz temat i napisz wypracowanie (co najmniej dwie strony,<br>tj. około 250 słów).<br>Temat 1. Żołnierskie emocje bohaterów Potopu Henryka Sienkiewicza. Na podstawie<br>przytoczonego fragmentu powieści omów stany emocjonalne, zachowania<br>i sytuacje ukazanych w nim postaci.<br>POTOP (fragment)<br>Pan Andrzej stał przed nim w świetle świecznika. Książęce powieki poczęły się otwierać<br>leniwie, nagle otworzyły się zupełnie i jakoby płomień przeleciał mu przez twarz. Lecz trwało<br>to przez oka mgnienie, po czym znów zamknął oczy.</p>\n<ul><li>Jeśliś jest duch, nie boję się ciebie - rzekł - ale przepadnij!</li><li>Przyjechałem z pismem od hetmana - odpowiedział Kmicic.</li></ul>\n<p>Bogusław począł czytać, a gdy skończył, dziwne światła błysnęły mu w oczach.</p>\n<ul><li>Dobrze! - wyrzekł - dość marudztwa! Jutro bitwa A żeś to nie bał się tu</li></ul>\n<p>przyjechać?</p>\n<ul><li>Przyjechałem z prośbą do waszej książęcej mości</li><li>Proszę! Możesz liczyć, że dla ciebie wszystko uczynię Jakaż to prośba?</li><li>Jest tu schwytany żołnierz, jeden z tych, którzy mi pomagali waszą książęcą mość</li></ul>\n<p>porwać. Ja dawałem rozkazy, on działał jako ślepe instrumentum5. Tego żołnierza zechciej<br>wasza książęca mość na wolność wypuścić.<br>Bogusław pomyślał chwilę.</p>\n<ul><li>Panie kawalerze - rzekł - namyślam się, czyś lepszy żołnierz, czyż też bezczelniejszy</li></ul>\n<p>suplikant6</p>\n<ul><li>Ja tego człowieka darmo od waszej książęcej mości nie chcę.</li><li>A co mi za niego dajesz?</li><li>Samego siebie.</li><li>Widzisz, panie Kmicic, siła razy chodziłem na niedźwiedzia z oszczepem, nie dlatego,</li></ul>\n<p>żem musiał, ale z ochoty. Lubię, gdy mi jakowe niebezpieczeństwo grozi, bo mi się życie<br>mniej kuczy7. Owóż i twoją zemstę jako uciechę sobie zostawuję, ile że ci przyznać muszę,<br>żeś z takowych niedźwiedzi, co to same strzelca szukają.</p>\n<ul><li>Wasza książęca mość - rzekł Kmicic - za małe miłosierdzie często Bóg wielkie grzechy</li></ul>\n<p>odpuszcza. Nikt z nas nie wie, kiedy mu przed sądem Chrystusowym stanąć przyjdzie.</p>\n<ul><li>Dosyć! - przerwał książę. - Ja też sobie psalmy mimo febry komponuję, żeby jakowąś</li></ul>\n<p>zasługę mieć przed Panem, a potrzebowałbymli predykanta8, to bym swego zawołał Waść<br>nie umiesz prosić dość pokornie i na manowce leziesz Ja ci sam podam sposób: uderz jutro<br>w bitwie na pana Sapiehę, a ja pojutrze tego gemajna9 wypuszczę i tobie winy przebaczę<br>Zdradziłeś Radziwiłłów, zdradźże Sapiehę…</p>\n<ul><li>Wasza książęca mość! - zakrzyknął Kmicic, składając wprawdzie ręce jak do prośby, ale</li></ul>\n<p>z twarzą przez gniew zmienioną.</p>\n<ul><li>To prosisz, a grozisz? - rzekł Bogusław - kark zginasz, a diabeł ci zza kołnierza zęby</li></ul>\n<p>do mnie szczerzy? To pycha ci z ócz błyska, a w gębie grzmi jak w chmurze? Czołem do<br>radziwiłłowskich nóg przy prośbie, mopanku! Łbem o podłogę bić! wówczas ci<br>odpowiem!<br>5 Instrumentum (z jęz. łac.) - tu: urządzenie służące do wykonania danej czynności, zadania; narzędzie.<br>6 Suplikant (z jęz. łac.) - błagający; dawniej osoba wnosząca prośbę.<br>7 Kuczyć się - przykrzyć się, nudzić się.<br>8 Predykant (z jęz. łac.) - kaznodzieja protestancki.<br>9 Gemajn (z jęz. niem.) - żołnierz w wojsku polskim w XVII i XVIII wieku.<br>Poziom podstawowy<br>8<br>Twarz pana Andrzeja blada była jak chusta, ręką pociągnął po mokrym czole, po oczach,<br>po twarzy i odrzekł tak przerywanym głosem, jak gdyby febra, na którą cierpiał książę, nagle<br>rzuciła się na niego.</p>\n<ul><li>Jeżeli wasza książęca mość tego starego żołnierza mi wypuści to ja waszej</li></ul>\n<p>książęcej mości paść do nóg gotów<br>Zadowolenie błysnęło w Bogusławowych oczach. Wroga upokorzył, dumny kark zgiął.<br>Lepszego pokarmu nie mógł dać zemście i nienawiści.</p>\n<ul><li>Przy świadkach! przy ludziach!</li></ul>\n<p>Przez otwarte drzwi weszło kilkunastu dworzan, Polaków i cudzoziemców. Za nimi<br>poczęli wchodzić oficerowie.</p>\n<ul><li>Mości panowie! - rzekł książę - oto pan Kmicic, chorąży orszański i poseł od pana</li></ul>\n<p>Sapiehy, ma mnie o łaskę prosić i chce wszystkich waszmościów mieć za świadków!<br>Kmicic zatoczył się jak pijany, jęknął i padł do nóg Bogusławowych.<br>A książę wyciągnął je umyślnie tak, że koniec jego rajtarskiego buta dotykał czoła rycerza.<br>Upłynęło pół godziny, godzina.</p>\n<ul><li>Mości pułkowniku, powstań waszmość! - rzekł grzecznie oficer. Kmicic popatrzył na</li></ul>\n<p>niego błędnie.</p>\n<ul><li>Głowbicz - rzekł, poznając oficera.</li><li>Mam rozkaz - odparł Głowbicz - związać waszej mości ręce i wyprowadzić za Janów.</li></ul>\n<p>Na czas to wiązanie, później odjedziesz wasza mość wolno Dlatego proszę waszej mości nie<br>stawiać oporu</p>\n<ul><li>Wiąż! - odrzekł Kmicic.</li></ul>\n<p>Oficer wyprowadził go z komnaty i wiódł piechotą przez Janów. Za czym szli jeszcze<br>z godzinę. Po drodze przyłączyło się kilku jezdnych. Orszak minął brzeźniak i znalazł się<br>w pustym polu, na którym ujrzał pan Andrzej oddział lekkiej polskiej chorągwi<br>Bogusławowej.<br>Żołnierze stali szeregiem w kwadrat, w środku był majdan, na nim dwóch tylko piechurów<br>trzymających konie, ubrane w szleje10, i kilkunastu ludzi z pochodniami.<br>Przy ich blasku ujrzał pan Andrzej pal świeżo zaostrzony, leżący poziomo<br>i przymocowany drugim końcem do grubego pnia drzewa.<br>Kmicica mimo woli dreszcze przeszły.<br>„To dla mnie - pomyślał - końmi mnie każe na pal nawlec Dla zemsty Sakowicza<br>poświęca!”<br>Lecz mylił się, pal przeznaczony był przede wszystkim dla Soroki.</p>\n<ul><li>Soroka - jęknął wreszcie Kmicic.</li><li>Wedle rozkazu! - odpowiedział żołnierz.</li></ul>\n<p>I znowu nastało milczenie. Cóż mieli mówić w takiej chwili! Wtem oprawca zbliżył się do<br>niego.</p>\n<ul><li>No, stary - rzekł - czas na cię.</li><li>A prosto nawłóczcie!</li><li>Nie bój się.</li></ul>\n<p>Soroka nie bał się, ale gdy uczuł na sobie ramię oprawcy, począł sapać szybko i głośno,<br>nareszcie rzekł:</p>\n<ul><li>Ot! - rzekł - żołnierski los, za trzydzieści lat służby Nu, czas to czas!</li></ul>\n<p>Drugi oprawca zbliżył się i poczęto go rozbierać.<br>Nastała chwila ciszy.<br>Pochodnie drżały w rękach trzymających je ludzi. Wszystkim uczyniło się straszno.<br>10 Szleja (z jęz. czes.) - rodzaj uprzęży.<br>Poziom podstawowy<br>9<br>Wtem pomruk zerwał się wśród otaczających majdan szeregów i stawał się coraz<br>głośniejszy. Żołnierz nie kat. Sam zadaje śmierć, lecz widoku męki nie lubi.</p>\n<ul><li>Milczeć! - krzyknął Głowbicz.</li></ul>\n<p>Pomruk zmienił się w gwar głośny, w którym brzmiały pojedyncze słowa: „diabli!”,<br>„pioruny!”, „pogańska służba! ”<br>Nagle Kmicic krzyknął tak, jakby jego samego na pal nawłóczono:</p>\n<ul><li>Stój!!</li></ul>\n<p>Oprawcy wstrzymali się mimo woli. Wszystkie oczy zwróciły się na Kmicica.</p>\n<ul><li>Żołnierze! - krzyknął pan Andrzej. - Książę Bogusław zdrajca przeciw królowi</li></ul>\n<p>i Rzeczypospolitej! Was otoczono i jutro w pień wycięci będziecie! Zdrajcy służycie! Przeciw<br>ojczyźnie służycie! Ale kto służbę porzuci, zdrajcę porzuci, temu przebaczenie królewskie,<br>przebaczenie hetmańskie! Wybierajcie! Śmierć i hańba albo nagroda jutro!<br>I kłąb ludzi bezładny ruszył z miejsca, potem wyciągnął się w długiego węża.</p>\n<ul><li>Soroka! - rzekł Kmicic.</li><li>Wedle rozkazu! - ozwał się obok głos wachmistrza.</li></ul>\n<p>Kmicic nie mówił nic więcej, tylko wyciągnąwszy rękę, wsparł dłoń na głowie<br>wachmistrza - jakby się chciał przekonać, czy jedzie obok.<br>Żołnierz przycisnął w milczeniu tę dłoń do ust.<br>Wtem ozwał się Głowbicz z drugiego boku:</p>\n<ul><li>Wasza miłość! dawnom to chciał uczynić, co teraz czynię.</li><li>Nie pożałujecie!</li><li>Całe życie będę waszej miłości wdzięczny!</li><li>Słuchaj, Głowbicz, czemu to książę was wysłał, nie cudzoziemski regiment, na</li></ul>\n<p>egzekucję?</p>\n<ul><li>Bo chciał waszą miłość przy Polakach pohańbić.</li></ul>\n<p>Na podstawie: Henryk Sienkiewicz, Potop, Warszawa 1987.<br>Temat 2. Na podstawie fragmentu Wesela Stanisława Wyspiańskiego porównaj poglądy<br>Poety i Gospodarza na temat poezji narodowej oraz przedstaw sądy bohaterów<br>o Polakach.<br>WESELE<br>Akt I, Scena 24<br>POETA, GOSPODARZ<br>POETA<br>Taki mi się snuje dramat<br>groźny, szumny, posuwisty<br>jak polonez; gdzieś z kazamat11<br>jęk i zgrzyt, i wichrów świsty. -<br>Marzę przy tym wichrów graniu<br>o jakimś wielkim kochaniu.<br>Bohater w zbrojej, skalisty,<br>ktoś, jakoby złom granitu,<br>rycerz z czoła, ktoś ze szczytu<br>w grze uczucia, chłop „qui amat”12,<br>przy tym historia wesoła,<br>a ogromnie przez to smutna.<br>11 Kazamaty - forteczne lochy.<br>12 Qui amat (z jęz. łac.) - który kocha; w IV serii Poezyj K. Tetmajera znajdował się cykl wierszy pt. Qui amant,<br>czyli: którzy kochają.<br>Poziom podstawowy<br>10<br>GOSPODARZ<br>To tak w każdym z nas coś woła:<br>jakaś historia wesoła,<br>a ogromnie przez to smutna.<br>POETA<br>A wszystko bajka wierutna.<br>Wyraźnie się w oczy wciska,<br>zbroją świeci, zbroją łyska<br>postać dawna, coraz bliska,<br>dawny rycerz w pełnej zbroi,<br>co niczego się nie lęka,<br>chyba widma zbrodni swojej,<br>a serce mu z bólów pęka,<br>a on, z takim sercem w zbroi,<br>zaklęty, u źródła stoi<br>i do mętów studni patrzy,<br>i przegląda się we studni.<br>A gdy wody czerpnie ręką,<br>to mu woda się zabrudni.<br>A pragnienie zdroju męką,<br>więc mętów czerpa ze studni;<br>u źródła, jakby zaklęty:<br>taki jakiś polski święty.<br>GOSPODARZ<br>Dramatyczne, bardzo pięknie -<br>u nas wszystko dramatyczne,<br>w wielkiej skali, niebotyczne -<br>a jak taki heros jęknie,<br>to po całej Polsce jęczy,<br>to po wszystkich borach szumi,<br>to po wszystkich górach brzęczy,<br>ale kto tam to zrozumi.<br>POETA<br>Dramatyczny, rycerz błędny,<br>ale pan, pan pierwszorzędny:<br>w zamczysku sam, osmętniały,<br>a zamek opustoszały,<br>i ten lud nasz, taki prosty,<br>u stóp zamku, u stóp dworu,<br>i ten pan, pełen poloru,<br>i ten lud prosty, rubaszny,<br>i ten hart rycerski, śmiały,<br>i gniew boski gromki, straszny.<br>GOSPODARZ<br>Tak się w każdym z nas coś burzy,<br>na taką się burzę zbiera,<br>tak w nas ciska piorunami,<br>dziwnymi wre postaciami:<br>Poziom podstawowy<br>11<br>dawnym strojem, dawnym krojem,<br>a ze sercem zawsze swojem;<br>to dawność tak z nami walczy.<br>Coraz pamięć się zaciera - - -<br>tak się w każdym z nas coś zbiera.<br>POETA<br>Duch się w każdym poniewiera,<br>że czasami dech zapiera;<br>tak by gdzieś het gnało, gnało,<br>tak by się nam serce śmiało<br>do ogromnych, wielkich rzeczy,<br>a tu pospolitość skrzeczy,<br>a tu pospolitość tłoczy,<br>włazi w usta, uszy, oczy;<br>duch się w każdym poniewiera<br>i chciałby się wydrzeć, skoczyć,<br>ręce po pas w krwi ubroczyć,<br>ramię rozpostrzeć szeroko,<br>wielkie skrzydła porozwijać,<br>lecieć, a nie dać się mijać;<br>a tu pospolitość niska<br>włazi w usta, ucho, oko; - -<br>daleko, co było z bliska -<br>serce zaryte głęboko,<br>gdzieś pod czwartą głębną skibą,<br>że swego serca nie dostać.<br>GOSPODARZ<br>Tak się orze, tak się zwala<br>rok w rok, w każdym pokoleniu;<br>raz wraz dusza się odsłania,<br>raz wraz wielkość się wyłania<br>i raz wraz grąży się w cieniu.<br>Raz wraz wstaje wielka postać,<br>że ino jej skrzydeł dostać,<br>rok w rok w każdym pokoleniu<br>i raz wraz przepada, gaśnie,<br>jakby czas jej przepaść właśnie. -<br>Każden ogień swój zapala,<br>każden swoją świętość święci<br>POETA<br>My jesteśmy jak przeklęci,<br>że nas mara, dziwo nęci,<br>wytwór tęsknej wyobraźni<br>serce bierze, zmysły draźni;<br>że nam oczy zaszły mgłami;<br>pieścimy się jeno snami,<br>a to, co tu nas otacza,<br>zdolność nasza przeinacza:<br>Poziom podstawowy<br>12<br>w oczach naszych chłop urasta<br>do potęgi króla Piasta!<br>GOSPODARZ<br>A bo chłop i ma coś z Piasta,<br>coś z tych królów Piastów - wiele!</p>\n<ul><li>Już lat dziesięć pośród siedzę,</li></ul>\n<p>sąsiadujemy o miedzę.<br>Kiedy sieje, orze, miele,<br>taka godność, takie wzięcie;<br>co czyni, to czyni święcie;<br>godność, rozwaga, pojęcie.<br>A jak modli się w kościele,<br>taka godność, to przejęcie;<br>bardzo wiele, wiele z Piasta;<br>chłop potęgą jest i basta.<br>[1901]<br>Stanisław Wyspiański, Wesele, Wrocław 1984.<br>na temat nr<br>Poziom podstawowy<br>13<br>Poziom podstawowy<br>14<br>Poziom podstawowy<br>15<br>Poziom podstawowy<br>16<br>Poziom podstawowy<br>17<br>Poziom podstawowy<br>18<br>BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 13. (0-2)<br>Korzystanie z informacji<br>Rozpoznawanie zasady kompozycyjnej tekstu.<br>Poprawna odpowiedź:<br>Wyższy sens prostych funkcji fizjologicznych - akapity 1. i 2.<br>Biologiczny i duchowy wymiar miłości - akapit 3.<br>Przewaga nienawiści i potrzeba miłości - akapity 4. i 5.<br>2 p. - za poprawne zakwalifikowanie wszystkich akapitów<br>1 p. - za poprawne zakwalifikowanie czterech akapitów<br>0 p. - za odpowiedź niepełną, niepoprawną lub brak odpowiedzi<br>Rozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy<br>6<br>Część II<br>Tworzenie informacji<br>Napisanie własnego tekstu w związku z tekstem literackim<br>zamieszczonym w arkuszu.<br>Temat 1. Żołnierskie emocje bohaterów Potopu Henryka Sienkiewicza. Na podstawie<br>przytoczonego fragmentu powieści omów stany emocjonalne, zachowania<br>i sytuacje ukazanych w nim postaci.<br>I.<br>ROZWINIĘCIE TEMATU (można uzyskać maksymalnie 25 punktów)<br>Punktacja</p>\n<ol><li>Wstępne rozpoznanie, np.:</li></ol>\n<p>0-2<br>a) scena po uwięzieniu Soroki,<br>b) Kmicic z misją w siedzibie wroga,<br>c) Kmicic jako poseł Sapiehy i obrońca Soroki,<br>d) spotkanie przeciwników.</p>\n<ol><li>Bogusław Radziwiłł - stany emocjonalne, zachowania, sytuacja, np.:</li></ol>\n<p>0-6<br>a) Książę Bogusław Radziwiłł - postać historyczna,<br>b) zdrajca ojczyzny,<br>c) cyniczna gra,<br>d) żądza zemsty (satysfakcja),<br>e) fiasko jako skutek zaślepienia klęską,<br>f) upokarzanie osobistego wroga (Kmicica),<br>g) odwaga, potrzeba ryzyka, silnych emocji,<br>h) konsekwencja w podstępnych planach (mimo osłabienia chorobą),<br>i) niecenienie wartości - ojczyzna, prawda,<br>j) wyrachowanie, przebiegłość (brak zasad moralnych),<br>k) pycha.</p>\n<ol><li>Andrzej Kmicic - stany emocjonalne, zachowania, sytuacja, np.:</li></ol>\n<p>0-6<br>a) Andrzej Kmicic - pułkownik, chorąży orszański,<br>b) patriota,<br>c) opanowanie (mimo gniewu),<br>d) pragnienie uwolnienia wachmistrza (swojego żołnierza),<br>e) gotowość do poświęcenia,<br>f) zdolność do wielkich uczuć,<br>g) połączenie odwagi i szlachetnych porywów serca<br>h) żołnierska duma,<br>i) rycerskie cnoty w służbie ojczyźnie,<br>j) wiarygodność dowódcy,<br>k) zdolności oratorskie,<br>l) wskazywanie innym zagrożeń służby u zdrajcy (w sytuacji zagrożenia własnego życia),<br>ł) ratując z osobistych powodów Sorokę, służy ojczyźnie (nakłania wojsko do odważnych<br>czynów).</p>\n<ol><li>Wachmistrz Soroka - stany emocjonalne, zachowania, sytuacja, np.:</li></ol>\n<p>0-4<br>a) wachmistrz, żołnierz Kmicica,<br>b) całkowicie oddany swojemu panu,<br>Rozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy<br>7<br>c) skazanie na śmierć,<br>d) gotowość na śmierć,<br>e) trwoga przed okrucieństwem, bólem,<br>f) żołnierski los - niewola, wyrok, wygrana,<br>g) cenienie Kmicica,<br>h) wdzięczność,<br>i) radość (wewnętrzna, tylko w spojrzeniu) z ocalenia.</p>\n<ol><li>Wojsko (chorągiew) - stany emocjonalne, zachowania, sytuacja, np.:</li></ol>\n<p>0-4<br>a) żołnierze - chorągiew służąca Bogusławowi (szlachta polska),<br>b) związanie przysięgą - służba Bogusławowi Radziwiłłowi, który okazał się zdrajcą,<br>c) wykonywanie rozkazu - aresztowanie Kmicica, przebieg egzekucji Soroki,<br>d) posłuchanie namowy Kmicica do wierności ojczyźnie,<br>e) gotowość do walki z wrogiem ojczyzny,<br>f) poczucie wolności w służbie królowi,<br>g) bunt w słusznej sprawie.</p>\n<ol><li>Podsumowanie</li></ol>\n<p>0-3<br>pełne: dostrzeżenie, że postępowanie bohaterów ma związek z sytuacją wojenną, ale również<br>wynika z ich usposobienia. Narracja o emocjach dopełnia charakterystykę bohaterów.<br>Analizowanie stanów emocjonalnych postaci Sienkiewicza pozwala na ich zróżnicowanie,<br>podział na zdrajców i obrońców ojczyzny, ludzi dobrych i złych.<br>(3)<br>częściowe: dostrzeżenie, że postępowanie bohaterów ma związek z sytuacją wojenną, ale<br>również wynika z ich usposobienia. Narracja o emocjach dopełnia charakterystykę<br>bohaterów.<br>(2)<br>próba podsumowania: dostrzeżenie, że postępowanie bohaterów ma związek z sytuacją<br>wojenną, ale również wynika z ich usposobienia.<br>(1)<br>Temat 2. Na podstawie fragmentu Wesela Stanisława Wyspiańskiego porównaj poglądy<br>Poety i Gospodarza na temat poezji narodowej oraz przedstaw sądy bohaterów<br>o Polakach.<br>1.<br>Wstępne rozpoznanie, np.:<br>(2)<br>a) przedstawienie uczestników dialogu (reprezentanci inteligencji, jeden mieszka w mieście,<br>a drugi na wsi),<br>b) wesele inteligenta z chłopką (Lucjana Rydla z Jadwigą z Mikołajczyków),<br>c) czas i miejsce akcji - dom weselny (Bronowice pod Krakowem/dom W. Tetmajera),<br>listopad 1900 r.,<br>d) zróżnicowane poglądy bohaterów na temat poezji/Polaków.<br>2.<br>Poglądy Poety na temat poezji narodowej, np.:<br>(5)<br>a) marzy o wielkim dramacie (monumentalnym/romantycznym),<br>poezja powinna:<br>b) podejmować ważne tematy (np. cierpienie/miłość/bohaterskie czyny),<br>c) kreować bohaterów: herosów, rycerzy,<br>d) być spełnieniem marzeń i pragnień,<br>e) pobudzać do działania,<br>f) łączyć różne kategorie estetyczne (komizm z tragizmem),<br>g) kreować bohaterów kierujących się emocjami,<br>Rozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy<br>8<br>h) być poetycka/baśniowa/fatalistyczna,<br>i) ukazywać przeciwieństwa.<br>3.<br>Poglądy Gospodarza na temat poezji narodowej, np.:<br>(3)<br>a) krytykuje dramatyczność/monumentalizm,<br>poezja powinna:<br>b) wyrażać prawdziwe uczucia,<br>c) odzwierciedlać życie,<br>d) łączyć smutek z radością,<br>e) być zrozumiała.<br>4.<br>Sądy Poety o Polakach, np.:<br>(6)<br>a) rozchwiani emocjonalnie,<br>b) pogrążeni w marazmie/bierni,<br>c) ograniczeni przez „pospolitość”,<br>d) uśpieni,<br>e) pragną wielkich czynów/marzą o zbrojnym powstaniu,<br>f) marzą o podmiotowości,<br>g) marzyciele, fantaści,<br>h) oderwani od rzeczywistości,<br>i) ciąży na nich fatum.<br>5.<br>Sądy Gospodarza o Polakach, np.:<br>(6)<br>a) skłonni do przeżywania dramatów,<br>b) emocjonalni,<br>c) porywczy,<br>d) rozwarstwieni/podzieleni,<br>e) skłonni do przesady, patosu, monumentalizmu,<br>f) rozpamiętują tragedie narodowe,<br>g) tradycjonaliści/zapatrzeni w przeszłość,<br>h) przekonani o swojej wyjątkowości,<br>i) wyznają różne wartości/ideały/„świętości”,<br>j) bohaterowie narodowi są skazani na klęską,<br>k) kolejne pokolenia popełniają te same błędy,<br>l) chłopi to ważna siła społeczna.<br>6.<br>Podsumowanie<br>(3)<br>pełne: uwzględnia podobieństwa i różnice dotyczące poglądów bohaterów na temat poezji<br>narodowej; uogólnia sądy bohaterów o Polakach.<br>(3)<br>częściowe: uwzględnia podobieństwa lub różnice dotyczące poglądów bohaterów na temat<br>poezji narodowej; uogólnia sądy bohaterów o Polakach.<br>(2)<br>próba podsumowania: formułuje uogólnienie dotyczące podobieństwa lub różnicy<br>w poglądach bohaterów na temat poezji narodowej lub uogólnia sądy bohaterów o Polakach.<br>(1)<br>Rozwiązania zadań i schemat punktowania - poziom podstawowy<br>9<br>II.<br>KOMPOZYCJA (maksymalnie 5 punktów)<br>Kompozycję wypracowania ocenia się wtedy, gdy przyznane zostały punkty za rozwinięcie tematu.</p>\n<ul><li>podporządkowana zamysłowi funkcjonalnemu wobec tematu, spójna wewnętrznie;</li></ul>\n<p>przejrzysta i logiczna; pełna konsekwencja w układzie graficznym;<br>5 p.</p>\n<ul><li>uporządkowana wobec przyjętego kryterium, spójna; graficzne wyodrębnienie</li></ul>\n<p>głównych części;<br>3 p.</p>\n<ul><li>wskazująca na podjęcie próby porządkowania myśli, na ogół spójna.</li></ul>\n<p>1 p.<br>Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.<br>III.<br>STYL (maksymalnie 5 punktów)</p>\n<ul><li>jasny, żywy, swobodny, zgodny z zastosowaną formą wypowiedzi,</li></ul>\n<p>urozmaicona leksyka;<br>5 p.</p>\n<ul><li>zgodny z zastosowana formą wypowiedzi, na ogół jasny, wystarczająca leksyka;</li></ul>\n<p>3 p.</p>\n<ul><li>na ogół komunikatywny, dopuszczalne schematy językowe.</li></ul>\n<p>1 p.<br>Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.<br>IV.<br>JĘZYK (maksymalnie 12 punktów)</p>\n<ul><li>język w całej pracy komunikatywny, poprawna, urozmaicona składnia,</li></ul>\n<p>poprawne: słownictwo, frazeologia, fleksja;<br>12 p.</p>\n<ul><li>język w całej pracy komunikatywny, poprawne: składnia, słownictwo, frazeologia</li></ul>\n<p>i fleksja;<br>9 p.</p>\n<ul><li>język w całej pracy komunikatywny, poprawna fleksja, w większości poprawne:</li></ul>\n<p>składnia, słownictwo, frazeologia;<br>6 p.</p>\n<ul><li>język w pracy komunikatywny mimo błędów składniowych, leksykalnych</li></ul>\n<p>(słownictwo i frazeologia), fleksyjnych;<br>3 p.</p>\n<ul><li>język w pracy komunikatywny mimo błędów fleksyjnych, licznych błędów</li></ul>\n<p>składniowych, leksykalnych.<br>1 p.<br>Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.<br>V.<br>ZAPIS (maksymalnie 3 punkty)</p>\n<ul><li>bezbłędna ortografia, poprawna interpunkcja (nieliczne błędy);</li></ul>\n<p>3 p.</p>\n<ul><li>poprawna ortografia (nieliczne błędy II stopnia), na ogół poprawna interpunkcja;</li></ul>\n<p>2 p.</p>\n<ul><li>poprawna ortografia (nieliczne błędy różnego stopnia), interpunkcja niezakłócająca</li></ul>\n<p>komunikacji (mimo różnych błędów).<br>1 p.<br>Uwaga: jeśli powyższe kryteria nie zostały spełnione, nie przyznaje się punktów.<br>VI.<br>SZCZEGÓLNE WALORY PRACY<br>0-4<br>p.</p>","solutions":[]}