{"id":"jezyk-polski-2015-czerwiec-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-polski-2015-czerwiec-matura-podstawowa","number":"1","points":null,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1.\nJulian Krzyżanowski\n„Trylogia” - powieść o wieku XVII\nKorespondencja Sienkiewicza, mówiąca tak stosunkowo dużo o okolicznościach\ntowarzyszących powstawaniu Ogniem i mieczem, zawodzi, gdy szuka się w niej odpowiedzi\nna pytanie o czynniki, które o narodzinach powieści zadecydowały. A przynajmniej mówi\nbardzo niewiele, może po prostu dlatego, że listów z owych lat znamy bardzo mało. Te\nz nich, które pochodzą z roku 1882, pisane do Witkiewicza, dowodzą, iż świeżo upieczony\nredaktor „Słowa” bardzo źle czuł się w swym fotelu, że mierziły go stosunki i stosuneczki\nw drobnym światku prasy stołecznej, że wręcz dusił się w atmosferze Warszawy i chwilami\nnosił się z desperackim pomysłem wyjazdu do Ameryki. Krótko mówiąc, chodziło tu o to, co\nmówił dawniej Prus, gdy powstanie Szkiców węglem tłumaczył, iż pisał je człowiek owiany\ntchnieniem powietrza, jakiego nie spotykamy na warszawskim bruku. Że tak było istotnie,\npotwierdza wyznanie samego pisarza w liście do Stanisława Tarnowskiego: Uczułem\nniesmak, i może na szczęście dla mnie, do nowelek, do bohaterów liliputów, do rozczulania\nsię na kwincie za cienko brzmiącej, do swoich i cudzych utworów tego rodzaju.\nPowiedziałem więc sobie: „próbuję na inną nutę”. Na nutę historyczną, znaną z dzieł\nwielkich romantyków, jak domyślać się każe dalszy urywek listu: Tam wszystko takie\nwyraźne i wielkie w przeciwstawieniu do marności dzisiejszego życia.\nWypowiadając te słowa, autor listu nie przewidywał, iż jego decyzja zostanie poczytana za\nucieczkę od palących zagadnień chwili, gdyby zaś zarzuty przewidział, byłby może odwołał\nsię nie tylko do Prusowej uwagi o powietrzu na warszawskim bruku, ale i do pół wieku\nstarszej: O tym-że dumać na paryskim bruku?, dowodzącej, że atmosfera wielkiego miasta\nnie była krainą, w której Polak, urodzony w niewoli, okuty w powiciu, pozwolić by sobie\nmógł na wizję literacką epicko-historyczną.\nTwórca Trylogii zaś był do wizji takiej predestynowany1 czy przynajmniej dobrze\nprzygotowany\nprzez\ncały\nsplot\nwarunków,\nzwiązanych\nz\njego\nwychowaniem\ni wykształceniem kierującymi jego zainteresowania ku przeszłości. Te nastawienia lat\ndziecinnych spotęgowały się pod wpływem wykształcenia humanistycznego w gimnazjum\ni na uniwersytecie, zadokumentowanego - jak wiemy - w działalności publicystycznej autora\nomawiającego dzieła ówczesnych historyków. Prace te dawały wyraz znamiennemu dla epoki\nhistoryzmowi pozytywistycznemu, reprezentowanemu zarówno przez historyczną szkołę\nkrakowską, jak przez radykalnie od niej odmienną, warszawską. Historyzm ten promieniował\nnadto z kartonów i płócien takich mistrzów pędzla, jak Józef Brandt, Juliusz Kossak i Jan\nMatejko. A cóż dopiero mówić o literaturze!\nOto w czasie gdy Sienkiewicz rozglądał się w początkach 1876 roku po Stanach\nZjednoczonych, drukowała się z miejsca uznana za arcydzieło Stara baśń, rozpoczynająca\nznany cykl powieści historycznych Kraszewskiego2, a leciwemu jej autorowi towarzyszyła\ngromada jego epigonów, takich jak Teodor Tomasz Jeż3 czy Władysław Łoziński4, by na tych\n1 Predestynowany - przeznaczony do czegoś.\n2 Józef Ignacy Kraszewski (1812-1887) - polski pisarz, publicysta, historyk, działacz społeczny, autor\nkilkudziesięciu powieści historycznych.\n3 Teodor Tomasz Jeż (1824-1915) - polski pisarz i polityk niepodległościowy, autor powieści historycznych.\n4 Władysław Łoziński (1843-1913) - polski pisarz, historyk, kolekcjoner dzieł sztuki, autor powieści\nhistorycznych.\nMPO_1P\ndwu nazwiskach poprzestać. W swych powieściach, a nieraz tylko powieścidłach, pisarze ci\nchętnie\ncwałowali\nwyobraźnią\npo\nPodolu\ni\nUkrainie,\nziemiach,\ndzięki\nromantykom - od Malczewskiego po Słowackiego, poczytywanych za krainy poetycko\nuprzywilejowane. Sienkiewicz, który od lat szkolnych był pod urokiem Beniowskiego,\nautomatycznie nawiązywał do tych tradycji literackich, tym bardziej że odżyły one w jego\nwyobraźni, gdy i z przyrodą stepową, i twardym życiem jej mieszkańców zetknął się podczas\npobytu w Stanach Zjednoczonych.\nNa podstawie: Julian Krzyżanowski, Twórczość Henryka Sienkiewicza, Warszawa 1976.","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2015-czerwiec-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":2,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · czerwiec 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1.<br>Julian Krzyżanowski<br>„Trylogia” - powieść o wieku XVII<br>Korespondencja Sienkiewicza, mówiąca tak stosunkowo dużo o okolicznościach<br>towarzyszących powstawaniu Ogniem i mieczem, zawodzi, gdy szuka się w niej odpowiedzi<br>na pytanie o czynniki, które o narodzinach powieści zadecydowały. A przynajmniej mówi<br>bardzo niewiele, może po prostu dlatego, że listów z owych lat znamy bardzo mało. Te<br>z nich, które pochodzą z roku 1882, pisane do Witkiewicza, dowodzą, iż świeżo upieczony<br>redaktor „Słowa” bardzo źle czuł się w swym fotelu, że mierziły go stosunki i stosuneczki<br>w drobnym światku prasy stołecznej, że wręcz dusił się w atmosferze Warszawy i chwilami<br>nosił się z desperackim pomysłem wyjazdu do Ameryki. Krótko mówiąc, chodziło tu o to, co<br>mówił dawniej Prus, gdy powstanie Szkiców węglem tłumaczył, iż pisał je człowiek owiany<br>tchnieniem powietrza, jakiego nie spotykamy na warszawskim bruku. Że tak było istotnie,<br>potwierdza wyznanie samego pisarza w liście do Stanisława Tarnowskiego: Uczułem<br>niesmak, i może na szczęście dla mnie, do nowelek, do bohaterów liliputów, do rozczulania<br>się na kwincie za cienko brzmiącej, do swoich i cudzych utworów tego rodzaju.<br>Powiedziałem więc sobie: „próbuję na inną nutę”. Na nutę historyczną, znaną z dzieł<br>wielkich romantyków, jak domyślać się każe dalszy urywek listu: Tam wszystko takie<br>wyraźne i wielkie w przeciwstawieniu do marności dzisiejszego życia.<br>Wypowiadając te słowa, autor listu nie przewidywał, iż jego decyzja zostanie poczytana za<br>ucieczkę od palących zagadnień chwili, gdyby zaś zarzuty przewidział, byłby może odwołał<br>się nie tylko do Prusowej uwagi o powietrzu na warszawskim bruku, ale i do pół wieku<br>starszej: O tym-że dumać na paryskim bruku?, dowodzącej, że atmosfera wielkiego miasta<br>nie była krainą, w której Polak, urodzony w niewoli, okuty w powiciu, pozwolić by sobie<br>mógł na wizję literacką epicko-historyczną.<br>Twórca Trylogii zaś był do wizji takiej predestynowany1 czy przynajmniej dobrze<br>przygotowany<br>przez<br>cały<br>splot<br>warunków,<br>związanych<br>z<br>jego<br>wychowaniem<br>i wykształceniem kierującymi jego zainteresowania ku przeszłości. Te nastawienia lat<br>dziecinnych spotęgowały się pod wpływem wykształcenia humanistycznego w gimnazjum<br>i na uniwersytecie, zadokumentowanego - jak wiemy - w działalności publicystycznej autora<br>omawiającego dzieła ówczesnych historyków. Prace te dawały wyraz znamiennemu dla epoki<br>historyzmowi pozytywistycznemu, reprezentowanemu zarówno przez historyczną szkołę<br>krakowską, jak przez radykalnie od niej odmienną, warszawską. Historyzm ten promieniował<br>nadto z kartonów i płócien takich mistrzów pędzla, jak Józef Brandt, Juliusz Kossak i Jan<br>Matejko. A cóż dopiero mówić o literaturze!<br>Oto w czasie gdy Sienkiewicz rozglądał się w początkach 1876 roku po Stanach<br>Zjednoczonych, drukowała się z miejsca uznana za arcydzieło Stara baśń, rozpoczynająca<br>znany cykl powieści historycznych Kraszewskiego2, a leciwemu jej autorowi towarzyszyła<br>gromada jego epigonów, takich jak Teodor Tomasz Jeż3 czy Władysław Łoziński4, by na tych<br>1 Predestynowany - przeznaczony do czegoś.<br>2 Józef Ignacy Kraszewski (1812-1887) - polski pisarz, publicysta, historyk, działacz społeczny, autor<br>kilkudziesięciu powieści historycznych.<br>3 Teodor Tomasz Jeż (1824-1915) - polski pisarz i polityk niepodległościowy, autor powieści historycznych.<br>4 Władysław Łoziński (1843-1913) - polski pisarz, historyk, kolekcjoner dzieł sztuki, autor powieści<br>historycznych.<br>MPO_1P<br>dwu nazwiskach poprzestać. W swych powieściach, a nieraz tylko powieścidłach, pisarze ci<br>chętnie<br>cwałowali<br>wyobraźnią<br>po<br>Podolu<br>i<br>Ukrainie,<br>ziemiach,<br>dzięki<br>romantykom - od Malczewskiego po Słowackiego, poczytywanych za krainy poetycko<br>uprzywilejowane. Sienkiewicz, który od lat szkolnych był pod urokiem Beniowskiego,<br>automatycznie nawiązywał do tych tradycji literackich, tym bardziej że odżyły one w jego<br>wyobraźni, gdy i z przyrodą stepową, i twardym życiem jej mieszkańców zetknął się podczas<br>pobytu w Stanach Zjednoczonych.<br>Na podstawie: Julian Krzyżanowski, Twórczość Henryka Sienkiewicza, Warszawa 1976.</p>","solutions":[]}