{"id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad/3","paper_id":"jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa","number":"3","points":null,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2015,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 3.\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\nTemat 1. Wolna wola człowieka czy siły od niego niezależne - co przede wszystkim\ndecyduje o ludzkim losie? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując\nsię do podanego fragmentu Lalki, całego utworu Bolesława Prusa oraz innego\ntekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nBolesław Prus\nLalka\nPowoli jednakże, ku największemu zdziwieniu, spostrzegł, że ów Paryż, budowany przez\nkilkanaście wieków, przez miliony ludzi, nie wiedzących o sobie i nie myślących o żadnym\nplanie, ma jednakże plan, tworzy całość, nawet bardzo logiczną.\nUderzyło go naprzód to, że Paryż jest podobny do olbrzymiego półmiska […]. Półmisek\nten w stronie południowej jest pęknięty i przedzielony Sekwaną […].\nLecz gdy pilniej zaczął rozglądać się w planie Paryża, spostrzegł to, czego nie dojrzeli\nrodowici paryżanie […].\nParyż, pomimo pozornego chaosu, ma plan, ma logikę, chociaż budowało go przez\nkilkanaście wieków miliony ludzi, nie wiedzących o sobie i bynajmniej nie myślących\no logice i stylu.\nParyż posiada to, co można by nazwać kręgosłupem, osią krystalizacji miasta. […]\nObserwacje te wzbudziły w duszy Wokulskiego nowe prądy, o których pierwej nie myślał\nalbo myślał niedokładnie. Zatem wielkie miasto, jak roślina i zwierzę, ma właściwą sobie\nanatomię i fizjologię. Zatem - praca milionów ludzi, którzy tak głośno krzyczą o swojej\nwolnej woli, wydaje te same skutki, co praca pszczół, budujących regularne plastry, mrówek,\nwznoszących ostrokrężne kopce, albo związków chemicznych, układających się w regularne\nkryształy.\nNie ma więc w społeczeństwie przypadku, ale nieugięte prawo, które jakby na ironię\nz ludzkiej pychy, tak wyraźnie objawia się w życiu najkapryśniejszego narodu - Francuzów!\nRządzili nimi Merowingowie5 i Karlowingowie6, Burboni7 i Bonapartowie8, były trzy\nrepubliki i parę anarchii, była inkwizycja i ateizm, rządcy i ministrowie zmieniali się jak krój\nsukien albo obłoki na niebie… Lecz pomimo tylu zmian, tak na pozór głębokich, Paryż coraz\ndokładniej przybierał formę półmiska, rozdartego przez Sekwanę; coraz wyraźniej rysowała\nsię na nim oś krystalizacji, biegnąca z placu Bastylii do Łuku Gwiazdy, coraz jaśniej\nodgraniczały się dzielnice: uczona i przemysłowa, rodowa i handlowa, wojskowa\ni dorobkiewiczowska.\nTen sam fatalizm9 spostrzegł Wokulski w historii kilkunastu głośniejszych rodzin\nparyskich. Dziad, jako skromny rzemieślnik, pracował przy ulicy Temple10 po szesnaście\ngodzin na dobę; jego syn, skąpawszy się w cyrkule łacińskim11, założył większy warsztat przy\nul. Św. Antoniego12. Wnuk, jeszcze lepiej zanurzywszy się w naukowej dzielnicy, przeniósł\nsię jako wielki handlarz na bulwar Poissonnière13, zaś prawnuk, już jako milioner, zamieszkał\nw sąsiedztwie Pól Elizejskich po to, ażeby… jego córki mogły chorować na nerwy przy\n5 Merowingowie - dynastia królów panująca w państwie frankijskim w V-VIII w.\n6 Karlowingowie (albo Karolingowie) - dynastia rządząca państwem Franków w VIII-X w.\n7 Burboni (albo Burbonowie) - dynastia, z której pochodzili królowie panujący we Francji w latach 1589-1830.\n8 Bonapartowie - dwaj cesarze: Napoleon I i Napoleon III.\n9 Fatalizm - [tu:] nieuchronny bieg zdarzeń.\n10 Ulica Temple - ulica rzemieślników i uboższego mieszczaństwa.\n11 Cyrkuł łaciński - dzielnica szkół wyższych, księgarń i antykwariatów.\n12 Ulica Św. Antoniego - ulica przebiegająca przez bardzo uprzemysłowione wówczas rejony Paryża.\n13 Bulwar Poissonnière - ulica zamożnego mieszczaństwa.\nMPO_1P\nbulwarze St. Germain14. I tym sposobem ród spracowany i zbogacony około Bastylii, zużyty\nokoło Tuileries, dogorywał w pobliżu Notre-Dame. Topografia miasta odpowiadała historii\nmieszkańców.\nBolesław Prus, Lalka, Wrocław 1998.\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij.\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nElizabeth Bishop15\nTa jedna sztuka\n(tłum. Stanisław Barańczak)\nW sztuce tracenia nie jest trudno dojść do wprawy;\ntak wiele rzeczy budzi w nas zaraz przeczucie\nstraty, że kiedy się je traci - nie ma sprawy.\nTrać co dzień coś nowego. Przyjmuj bez obawy\nstraconą szansę, upływ chwil, zgubione klucze.\nW sztuce tracenia nie jest trudno dojść do wprawy.\nTrać rozleglej, trać szybciej, ćwicz - wejdzie ci w nawyk\nutrata miejsc, nazw, schronień, dokąd chciałeś uciec\nlub chociażby się wybrać. Praktykuj te sprawy.\nPrzepadł mi gdzieś zegarek po matce. Jaskrawy\nblask dawnych domów? Dzisiaj - blady cień, ukłucie\nw sercu. W sztuce tracenia łatwo dojść do wprawy.\nStraciłam dwa najdroższe miasta - ba, dzierżawy\nogromniejsze: dwie rzeki, kontynent. Nie wrócę\ndo nich już nigdy, ale trudno. Nie ma sprawy.\nNawet gdy stracę ciebie (ten gest, śmiech chropawy,\nktóry kocham), nie będzie w tym kłamstwa. Tak, w sztuce\ntracenia nie jest wcale trudno dojść do wprawy;\ntak, straty to nie takie znów (Pisz!) straszne sprawy.\nElizabeth Bishop, Ta jedna sztuka, [w:] Od Chaucera do Larkina.\n400 nieśmiertelnych wierszy 125 poetów anglojęzycznych z 8 stuleci,\nwybrał, przełożył i opracował Stanisław Barańczak, Kraków 1993.\n14 Bulwar St. Germain - ulica z rezydencjami arystokratów.\n15 Elizabeth Bishop (1911-1979) - amerykańska poetka, powieściopisarka i tłumaczka, laureatka wielu\nprestiżowych nagród literackich (m.in. National Book Award i Nagrody Pulitzera). Mieszkała w Stanach\nZjednoczonych, Francji, Brazylii i Meksyku.\nMPO_1P\nna temat nr\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nTabelę wypełnia egzaminator!\nLiczba punktów\nSuma\nUzasadnienie przyznania 0 punktów\nrozprawka\nA.\n0 - 3 - 6\nB.\n0 - 4 - 8 - 12 - 18\ninterpretacja\nA.\n0 - 3 - 6 - 9\nB.\n0 - 5 - 10 - 15\nC.\n0 - 2 - 4\nD.\n0 - 3 - 6\nE.\n0 - 1 - 2\nF.\n0 - 2 - 4\nG.\n0 - 3 - 6\nH.\n0 - 2 - 4\nMPO_1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 3.\nTemat 1. Wolna wola człowieka czy siły od niego niezależne - co przede wszystkim\ndecyduje o ludzkim losie? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie,\nodwołując się do podanego fragmentu Lalki, całego utworu Bolesława Prusa\noraz innego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nSzczegółowe ustalenia dotyczące sposobu oceniania\nPrzywoływanie losów bohatera musi być funkcjonalne dla argumentacji, nie może być\nprostym streszczaniem utworu.\nZarówno fragment utworu B. Prusa, jak i całość „Lalki” umożliwiają formułowanie\nróżnych tez i argumentów (np. różnica perspektyw narratora i Wokulskiego oraz\nkontrast między jego fatalistyczną wizją a jego biografią).\nBłędy rzeczowe dotyczące lektury oznaczonej gwiazdką i świadczące o nieznajomości\ntekstu uznaje się za błędy kardynalne, co skutkuje przyznaniem 0 p. za całą pracę.\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ]\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […]\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)\n[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej\n1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […], dobiera\nwłaściwe słownictwo)\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny rozprawki\nA\nSformułowanie\nstanowiska\nwobec\nproblemu\npodanego\nw poleceniu\nB\nUzasadnienie\nstanowiska\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n6\nStanowisko jest\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n18\nUzasadnienie\ntrafne,\nszerokie\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n12\nUzasadnienie\ntrafne\ni szerokie\n3\nStanowisko jest\nczęściowo\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n8\nUzasadnienie\ntrafne,\nale wąskie\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne\nbłędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n4\nUzasadnienie\nczęściowe\n0\nStanowisko jest\nnieadekwatne\nlub brak\nstanowiska\n0\nBrak\nuzasadnienia\nstanowiska\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne\nbłędy rażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki\nA. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować\nstanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą odpowiedzi problemu.\nAdekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę\nambiwalentną wobec istoty problemu).\nSformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą odpowiedzi problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub\nniepełnego zrozumienia tekstu.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli\nniezwiązane z poleceniem.\nSformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.\nB. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.\nUzasadnienie:\n- pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,\n- trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.\nSzerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.\nUzasadnienie jest:\n- szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,\n- wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu\ntekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),\n- częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre\nargumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu\nlub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nuzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy\nwziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia\nstanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez\nluk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim\nsąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze\nsobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\n- stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności,\n- częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi\npojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\n- niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nH. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości\ntekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego\ni klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i uzasadnij ją. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nSzczegółowe ustalenia dotyczące sposobu oceniania\n• Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie\nmusi być wyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.\n• Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany\n(nawiązujący do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie\nwystarczy samo jego wskazanie lub hasłowe odwołanie się do niego.\n• Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) tekstu danego w zadaniu nie\njest jego interpretacją.\n• Można przyznać maksymalną liczbę punktów za pracę, w której nie został\nopisany kontrast między formą a treścią.\n• Zdający wybiera obszar analizy, nie ma obowiązku dokonania np. analizy\nformy/języka wiersza.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ]\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […]\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)\n[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej\n1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […], dobiera\nwłaściwe słownictwo)\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA\nKoncepcja\ninterpretacyjna\nB\nUzasadnienie\ntezy\ninterpretacyjnej\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n9\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nspójna\ni obejmująca\nsensy\nniedosłowne\n15\nUzasadnienie\ntrafne\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n6\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nale niespójna\ni/lub obejmująca\nw większości\nznaczenia\ndosłowne\n10\nUzasadnienie\ntrafne, ale\nniepogłębione\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n3\nKoncepcja\nczęściowo\nsprzeczna\nz utworem\n5\nUzasadnienie\nczęściowo trafne\n0\nBrak koncepcji\nlub koncepcja\ncałkowicie\nsprzeczna\nz utworem\n0\nBrak trafnych\nargumentów\nuzasadniających\ninterpretację\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne błędy\nrażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 2 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie\n(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest\nspójna, a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.\nKoncepcja może być:\n- częściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.\n- całkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.\n- spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.\n- niespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania\ncałościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu\n(niesprzeczne z interpretowanym utworem).\nBrak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją,\na np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.\nB. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie może być:\n- trafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać\nze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.\n- częściowo trafne, jeśli w pracy - oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy -\nzostał sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.\n- pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,\nfilozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.\n- niepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być\nsfunkcjonalizowane.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nkoncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia\ngatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity\nniezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są\nlogicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest\nfunkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim\nsąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych\nze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\n- stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności.\n- częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np.\nw wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\n- niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nI. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)\noraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego\ni klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nINFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO\nUCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI\n1. W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa ucznia, u którego stwierdzono\ndysleksję i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:\na. zmienionej kolejności liter w wyrazach,\nb. wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,\nc. opuszczonego początku lub końca wyrazu,\nd. występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych\ni odwrotnie,\ne. mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em,\ną-om,\nf. mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania\nprzyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,\ng. niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny\nzamiast skośny,\nh. pisowni niezgodnej z zasadami ortografii [od uczniów wymaga się dobrej\nznajomości zasad ortografii, co powoduje nadmierne do nich zaufanie\ni schematyczne ich stosowanie, np.: startóje bo startować, błędnej pisowni\nwyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (których pisownię trzeba\nzapamiętać)],\ni. błędnego stosowania lun niestosowania znaków interpunkcyjnych.\n2. Uczeń, u którego stwierdzono dysgrafię ma prawo pisać bardzo wolno i stawiać\nniekształtne litery, pisać mało czytelnie i poza liniami.\n3. Wszystkie inne uchybienia w pracy nie są uzasadnione wymienionymi dysfunkcjami.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2015-maj-matura-podstawowa/zad-3.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2015 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 3.
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
Temat 1. Wolna wola człowieka czy siły od niego niezależne - co przede wszystkim
decyduje o ludzkim losie? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując
się do podanego fragmentu Lalki, całego utworu Bolesława Prusa oraz innego
tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Bolesław Prus
Lalka
Powoli jednakże, ku największemu zdziwieniu, spostrzegł, że ów Paryż, budowany przez
kilkanaście wieków, przez miliony ludzi, nie wiedzących o sobie i nie myślących o żadnym
planie, ma jednakże plan, tworzy całość, nawet bardzo logiczną.
Uderzyło go naprzód to, że Paryż jest podobny do olbrzymiego półmiska […]. Półmisek
ten w stronie południowej jest pęknięty i przedzielony Sekwaną […].
Lecz gdy pilniej zaczął rozglądać się w planie Paryża, spostrzegł to, czego nie dojrzeli
rodowici paryżanie […].
Paryż, pomimo pozornego chaosu, ma plan, ma logikę, chociaż budowało go przez
kilkanaście wieków miliony ludzi, nie wiedzących o sobie i bynajmniej nie myślących
o logice i stylu.
Paryż posiada to, co można by nazwać kręgosłupem, osią krystalizacji miasta. […]
Obserwacje te wzbudziły w duszy Wokulskiego nowe prądy, o których pierwej nie myślał
albo myślał niedokładnie. Zatem wielkie miasto, jak roślina i zwierzę, ma właściwą sobie
anatomię i fizjologię. Zatem - praca milionów ludzi, którzy tak głośno krzyczą o swojej
wolnej woli, wydaje te same skutki, co praca pszczół, budujących regularne plastry, mrówek,
wznoszących ostrokrężne kopce, albo związków chemicznych, układających się w regularne
kryształy.
Nie ma więc w społeczeństwie przypadku, ale nieugięte prawo, które jakby na ironię
z ludzkiej pychy, tak wyraźnie objawia się w życiu najkapryśniejszego narodu - Francuzów!
Rządzili nimi Merowingowie5 i Karlowingowie6, Burboni7 i Bonapartowie8, były trzy
republiki i parę anarchii, była inkwizycja i ateizm, rządcy i ministrowie zmieniali się jak krój
sukien albo obłoki na niebie… Lecz pomimo tylu zmian, tak na pozór głębokich, Paryż coraz
dokładniej przybierał formę półmiska, rozdartego przez Sekwanę; coraz wyraźniej rysowała
się na nim oś krystalizacji, biegnąca z placu Bastylii do Łuku Gwiazdy, coraz jaśniej
odgraniczały się dzielnice: uczona i przemysłowa, rodowa i handlowa, wojskowa
i dorobkiewiczowska.
Ten sam fatalizm9 spostrzegł Wokulski w historii kilkunastu głośniejszych rodzin
paryskich. Dziad, jako skromny rzemieślnik, pracował przy ulicy Temple10 po szesnaście
godzin na dobę; jego syn, skąpawszy się w cyrkule łacińskim11, założył większy warsztat przy
ul. Św. Antoniego12. Wnuk, jeszcze lepiej zanurzywszy się w naukowej dzielnicy, przeniósł
się jako wielki handlarz na bulwar Poissonnière13, zaś prawnuk, już jako milioner, zamieszkał
w sąsiedztwie Pól Elizejskich po to, ażeby… jego córki mogły chorować na nerwy przy
5 Merowingowie - dynastia królów panująca w państwie frankijskim w V-VIII w.
6 Karlowingowie (albo Karolingowie) - dynastia rządząca państwem Franków w VIII-X w.
7 Burboni (albo Burbonowie) - dynastia, z której pochodzili królowie panujący we Francji w latach 1589-1830.
8 Bonapartowie - dwaj cesarze: Napoleon I i Napoleon III.
9 Fatalizm - [tu:] nieuchronny bieg zdarzeń.
10 Ulica Temple - ulica rzemieślników i uboższego mieszczaństwa.
11 Cyrkuł łaciński - dzielnica szkół wyższych, księgarń i antykwariatów.
12 Ulica Św. Antoniego - ulica przebiegająca przez bardzo uprzemysłowione wówczas rejony Paryża.
13 Bulwar Poissonnière - ulica zamożnego mieszczaństwa.
MPO_1P
bulwarze St. Germain14. I tym sposobem ród spracowany i zbogacony około Bastylii, zużyty
około Tuileries, dogorywał w pobliżu Notre-Dame. Topografia miasta odpowiadała historii
mieszkańców.
Bolesław Prus, Lalka, Wrocław 1998.
Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij.
Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Elizabeth Bishop15
Ta jedna sztuka
(tłum. Stanisław Barańczak)
W sztuce tracenia nie jest trudno dojść do wprawy;
tak wiele rzeczy budzi w nas zaraz przeczucie
straty, że kiedy się je traci - nie ma sprawy.
Trać co dzień coś nowego. Przyjmuj bez obawy
straconą szansę, upływ chwil, zgubione klucze.
W sztuce tracenia nie jest trudno dojść do wprawy.
Trać rozleglej, trać szybciej, ćwicz - wejdzie ci w nawyk
utrata miejsc, nazw, schronień, dokąd chciałeś uciec
lub chociażby się wybrać. Praktykuj te sprawy.
Przepadł mi gdzieś zegarek po matce. Jaskrawy
blask dawnych domów? Dzisiaj - blady cień, ukłucie
w sercu. W sztuce tracenia łatwo dojść do wprawy.
Straciłam dwa najdroższe miasta - ba, dzierżawy
ogromniejsze: dwie rzeki, kontynent. Nie wrócę
do nich już nigdy, ale trudno. Nie ma sprawy.
Nawet gdy stracę ciebie (ten gest, śmiech chropawy,
który kocham), nie będzie w tym kłamstwa. Tak, w sztuce
tracenia nie jest wcale trudno dojść do wprawy;
tak, straty to nie takie znów (Pisz!) straszne sprawy.
Elizabeth Bishop, Ta jedna sztuka, [w:] Od Chaucera do Larkina.
400 nieśmiertelnych wierszy 125 poetów anglojęzycznych z 8 stuleci,
wybrał, przełożył i opracował Stanisław Barańczak, Kraków 1993.
14 Bulwar St. Germain - ulica z rezydencjami arystokratów.
15 Elizabeth Bishop (1911-1979) - amerykańska poetka, powieściopisarka i tłumaczka, laureatka wielu
prestiżowych nagród literackich (m.in. National Book Award i Nagrody Pulitzera). Mieszkała w Stanach
Zjednoczonych, Francji, Brazylii i Meksyku.
MPO_1P
na temat nr
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
Tabelę wypełnia egzaminator!
Liczba punktów
Suma
Uzasadnienie przyznania 0 punktów
rozprawka
A.
0 - 3 - 6
B.
0 - 4 - 8 - 12 - 18
interpretacja
A.
0 - 3 - 6 - 9
B.
0 - 5 - 10 - 15
C.
0 - 2 - 4
D.
0 - 3 - 6
E.
0 - 1 - 2
F.
0 - 2 - 4
G.
0 - 3 - 6
H.
0 - 2 - 4
MPO_1P
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)

","answer_text_html":"

Zadanie 3.
Temat 1. Wolna wola człowieka czy siły od niego niezależne - co przede wszystkim
decyduje o ludzkim losie? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie,
odwołując się do podanego fragmentu Lalki, całego utworu Bolesława Prusa
oraz innego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Szczegółowe ustalenia dotyczące sposobu oceniania
Przywoływanie losów bohatera musi być funkcjonalne dla argumentacji, nie może być
prostym streszczaniem utworu.
Zarówno fragment utworu B. Prusa, jak i całość „Lalki” umożliwiają formułowanie
różnych tez i argumentów (np. różnica perspektyw narratora i Wokulskiego oraz
kontrast między jego fatalistyczną wizją a jego biografią).
Błędy rzeczowe dotyczące lektury oznaczonej gwiazdką i świadczące o nieznajomości
tekstu uznaje się za błędy kardynalne, co skutkuje przyznaniem 0 p. za całą pracę.
I. Odbiór wypowiedzi
i wykorzystanie zawartych w nich
informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ]
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach
informacje zarówno jawne, jak i ukryte.
II. Analiza i interpretacja tekstów
kultury.
Zdający:
1.2) określa problematykę utworu
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
świata przedstawionego i bohatera […]
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający:
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)
[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego
organizacji, przestrzegając zasad spójności
znaczeniowej i logicznej
1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,
wybiera formę kompozycyjną, […], dobiera
właściwe słownictwo)
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje
ich selekcji pod względem użyteczności
w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny rozprawki
A
Sformułowanie
stanowiska
wobec
problemu
podanego
w poleceniu
B
Uzasadnienie
stanowiska
C
Poprawność
rzeczowa
D
Zamysł
kompozycyjny
E
Spójność
lokalna
F
Styl tekstu
G
Poprawność
językowa
H
Poprawność
zapisu
6
Stanowisko jest
adekwatne
do problemu
podanego
w poleceniu
18
Uzasadnienie
trafne,
szerokie
i pogłębione
4
Brak błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna
spójność
wypowiedzi
lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl
stosowny
6
Brak błędów
lub nieliczne
błędy
nierażące
4
Zapis
w pełni
poprawny
lub nieliczne
błędy
nierażące
12
Uzasadnienie
trafne
i szerokie
3
Stanowisko jest
częściowo
adekwatne
do problemu
podanego
w poleceniu
8
Uzasadnienie
trafne,
ale wąskie
2
Nie więcej
niż jeden
błąd
rzeczowy
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl
częściowo
stosowny
3
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
2
Liczne
błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
4
Uzasadnienie
częściowe
0
Stanowisko jest
nieadekwatne
lub brak
stanowiska
0
Brak
uzasadnienia
stanowiska
0
Błędy
rzeczowe
0
Brak zamysłu
kompozycyjnego
0
Wypowiedź
niespójna
0
Styl
niestosowny
0
Liczne błędy
rażące
0
Liczne
błędy rażące
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki
A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować
stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą odpowiedzi problemu.
Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę
ambiwalentną wobec istoty problemu).
Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą odpowiedzi problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub
niepełnego zrozumienia tekstu.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli
niezwiązane z poleceniem.
Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.
B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.
Uzasadnienie:

\n\n

Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.
Uzasadnienie jest:

\n\n

tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),

\n\n

argumenty są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu
lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy
wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia
stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez
luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim
sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze
sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:

\n\n

wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności,

\n\n

pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.

\n\n

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości
tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego
i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i uzasadnij ją. Twoja
praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Szczegółowe ustalenia dotyczące sposobu oceniania
• Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie
musi być wyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.
• Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany
(nawiązujący do tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie
wystarczy samo jego wskazanie lub hasłowe odwołanie się do niego.
• Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) tekstu danego w zadaniu nie
jest jego interpretacją.
• Można przyznać maksymalną liczbę punktów za pracę, w której nie został
opisany kontrast między formą a treścią.
• Zdający wybiera obszar analizy, nie ma obowiązku dokonania np. analizy
formy/języka wiersza.
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi
i wykorzystanie zawartych w nich
informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ]
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach
informacje zarówno jawne, jak i ukryte.
II. Analiza i interpretacja tekstów
kultury.
Zdający:
1.2) określa problematykę utworu
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
świata przedstawionego i bohatera […]
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający:
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)
[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego
organizacji, przestrzegając zasad spójności
znaczeniowej i logicznej
1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,
wybiera formę kompozycyjną, […], dobiera
właściwe słownictwo)
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje
ich selekcji pod względem użyteczności
w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego
A
Koncepcja
interpretacyjna
B
Uzasadnienie
tezy
interpretacyjnej
C
Poprawność
rzeczowa
D
Zamysł
kompozycyjny
E
Spójność
lokalna
F
Styl tekstu
G
Poprawność
językowa
H
Poprawność
zapisu
9
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
spójna
i obejmująca
sensy
niedosłowne
15
Uzasadnienie
trafne
i pogłębione
4
Brak błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna
spójność
wypowiedzi
lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl
stosowny
6
Brak błędów
lub nieliczne
błędy
nierażące
4
Zapis
w pełni
poprawny
lub nieliczne
błędy
nierażące
6
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
ale niespójna
i/lub obejmująca
w większości
znaczenia
dosłowne
10
Uzasadnienie
trafne, ale
niepogłębione
2
Nie więcej
niż jeden
błąd
rzeczowy
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl
częściowo
stosowny
3
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
2
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
3
Koncepcja
częściowo
sprzeczna
z utworem
5
Uzasadnienie
częściowo trafne
0
Brak koncepcji
lub koncepcja
całkowicie
sprzeczna
z utworem
0
Brak trafnych
argumentów
uzasadniających
interpretację
0
Błędy
rzeczowe
0
Brak zamysłu
kompozycyjnego
0
Wypowiedź
niespójna
0
Styl
niestosowny
0
Liczne błędy
rażące
0
Liczne błędy
rażące
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 2 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego
A. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie
(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest
spójna, a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.
Koncepcja może być:

\n\n

całościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu
(niesprzeczne z interpretowanym utworem).
Brak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją,
a np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.
B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie może być:

\n\n

ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.

\n\n

został sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.

\n\n

filozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.

\n\n

sfunkcjonalizowane.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia
gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity
niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są
logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest
funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim
sąsiedztwie zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych
ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:

\n\n

wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności.

\n\n

w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.

\n\n

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
I. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)
oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego
i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO
UCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI

\n
  1. W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa ucznia, u którego stwierdzono
\n

dysleksję i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:
a. zmienionej kolejności liter w wyrazach,
b. wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,
c. opuszczonego początku lub końca wyrazu,
d. występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych
i odwrotnie,
e. mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em,
ą-om,
f. mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania
przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,
g. niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny
zamiast skośny,
h. pisowni niezgodnej z zasadami ortografii [od uczniów wymaga się dobrej
znajomości zasad ortografii, co powoduje nadmierne do nich zaufanie
i schematyczne ich stosowanie, np.: startóje bo startować, błędnej pisowni
wyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (których pisownię trzeba
zapamiętać)],
i. błędnego stosowania lun niestosowania znaków interpunkcyjnych.

\n
  1. Uczeń, u którego stwierdzono dysgrafię ma prawo pisać bardzo wolno i stawiać
\n

niekształtne litery, pisać mało czytelnie i poza liniami.

\n
  1. Wszystkie inne uchybienia w pracy nie są uzasadnione wymienionymi dysfunkcjami.
","solutions":[]}