{"id":"jezyk-polski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/14","paper_id":"jezyk-polski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"14","points":50,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14. (0-50)\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\nTemat 1. Praca - pasja czy obowiązek? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie,\nodwołując się do fragmentu Ziemi, planety ludzi Antoine'a de Saint-Exupéry'ego\noraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej\n250 słów.\nZiemia, planeta ludzi\nByło to w roku 1926. Jako młody pilot cywilny pracowałem od niedawna w Towarzystwie\nLatécoère. […] Uczyłem się tam mojego zawodu. Podobnie jak moi koledzy, odbywałem\nnowicjat, przez który musiał przejść każdy z nas, zanim dostąpił zaszczytu pilotowania\nsamolotu pocztowego. Loty ćwiczebne, jazdy Tuluza - Perpignan i z powrotem, skromne lekcje\nmeteorologii w lodowatym hangarze. Życie wypełniał nam strach przed górami Hiszpanii,\nktórych jeszcze nie znaliśmy, i szacunek dla starszych kolegów.\nTych starszych kolegów spotykaliśmy w restauracji. Opryskliwi, z rezerwą, jak z łaski\nudzielali nam swych rad. A kiedy czasem któryś z nich, po powrocie z Alikantu czy Casablanki,\nprzychodził spóźniony, w skórzanym płaszczu ociekającym deszczem, i jeden z nas pytał go\nnieśmiało o warunki lotu, krótkie odpowiedzi umiały z burzy wyczarować przed naszymi\noczyma bajeczny świat pełen sideł, zasadzek, nagle wyłaniających się skał, stromizn i wichrów\nzdolnych wyrywać cedry z korzeniami. […]\nPamiętam jeden powrót Bury’ego, który później zginął w Corbières. Stary pilot zasiadł\nwśród nas i jadł powoli, bez słowa, pochylając przytłoczone jeszcze niedawnym wysiłkiem\nramiona. Był wieczór po jednym z tych niepogodnych dni, kiedy na całej długości trasy niebo\njest zgniłe, a pilot ma wrażenie, że góry toczą się w błocie tam i na powrót niczym zerwane\nz uwięzi działa, które w dawnych czasach orały ciężkimi kołami pokłady żaglowców.\nSpojrzałem na Bury’ego, przełknąłem ślinę i zdobyłem się na pytanie, czy miał ciężki lot. […]\nWreszcie Bury podniósł głowę, […] coś sobie przypomniał i nagle wybuchnął dźwięcznym\nśmiechem. Zachwycił mnie ten śmiech - Bury śmiał się tak rzadko! - ten krótki śmiech, który\nrozpromienił jego zmęczenie. Bez żadnego innego komentarza do swojego zwycięstwa pochylił\ngłowę i znów żuł bez słowa. […]\nTak wymagania i wyrzeczenia, które narzuca praca zawodowa, przeobrażają i wzbogacają\nświat. […] Na jednostajny krajobraz, który nuży pasażera, załoga samolotu patrzy innymi\noczyma. Zasnuwające horyzont obłoki nie są dla niej elementem dekoracyjnym: będą\nbezpośrednio obchodziły mięśnie pilota i postawią przed nim pewne problemy do rozwiązania.\n[…] Oto szczyt, jeszcze daleki; jakie ukaże oblicze? W noc księżycową będzie wygodnym\npunktem orientacyjnym. Jeśli jednak pilot leci na ślepo, z trudem wyrównuje odchylenia i nie\njest pewien swojej pozycji, szczyt staje się dynamitem i wypełni swoją groźbą całą noc. […]\nTak samo zmieniają się także oceany. Zwykli pasażerowie nie dostrzegają burzy: widziane\nz tak wysoka fale nie mają wyraźnego kształtu, stosy wody wydają się nieruchome. Zarysowują\nsię na nich tylko wielkie białe plamy, unerwione i pieniste, jak gdyby skute mrozem. Ale załoga\nwidzi je i wie: tutaj nie wolno wodować. Dla niej te plamy wyglądają jak wielkie jadowite\nkwiaty.\nA jeśli nawet lot odbywa się pomyślnie, pilot, który leci gdzieś na swoim odcinku trasy,\nnie jest zwykłym widzem zwykłego pejzażu. Barwy ziemi i nieba, ślady wiatru na morzu,\nzłociste chmury o zmierzchu budzą nie podziw pilota, ale rozwagę. […] Sam w centrum\nolbrzymiego trybunału utworzonego dlań przez burzliwe niebo, pilot walczy o swój ładunek\npocztowy z trzema bóstwami żywiołu: górą, morzem i burzą.\nAntoine de Saint-Exupéry, Nocny lot. Ziemia, planeta ludzi. Pilot wojenny, Kraków 1971.\nMPO_1P\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij.\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nSłyszę czas\nTylko w nocy słyszę czas,\nPytam dokąd mnie goni\nPrzez tyle świata, tyle miast,\nCiągle zmieniam adresy,\nGubię zapiski i rękopisy,\nNie wiem gdzie mieszkam\nI nie wiem jak długo,\nBo to wszystko tymczasem,\nWszystko w międzyczasie,\nW tym bękarcim słowie,\nAle jakże mądrym\nI jak okrutnym,\nW międzyczasie od początku,\nW międzyczasie do końca,\nI tyle jest mego słowa\nA poza nim\nJuż prawdziwy czas.\nSłyszę go w nocy,\nPatrzę w ciemność i widzę\nJak mijam w nawiasie,\nOd urodzenia do śmierci,\nPod każdym adresem,\nW każdym mieszkaniu,\nW ogromnym świecie,\nŚród pogubionych zapisków\nI trwożnych słów\nMego międzyistnienia.\nNa próżno go pytam,\nOn mnie nie goni,\nCzeka spokojnie,\nNic mi nie powie\nI jeśli co słyszę\nTo tylko w uszach\nPusty szum.\nJest to czas, w który nie mogę wkroczyć,\nKtóremu nie mogę się sprzeciwić,\nDo którego nie należę,\nA który jest wszystkim.\n[1969]\nKazimierz Wierzyński, Słyszę czas, [w:] tegoż, Poezja i proza, t.1, Kraków 1981.\nMPO_1P\nna temat nr\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nTabelę wypełnia egzaminator!\nLiczba punktów\nSuma\nUzasadnienie przyznania 0 punktów\nrozprawka\nA.\n0 - 3 - 6\nB.\n0 - 4 - 8 - 12 - 18\ninterpretacja\nA.\n0 - 3 - 6 - 9\nB.\n0 - 5 - 10 - 15\nC.\n0 - 2 - 4\nD.\n0 - 3 - 6\nE.\n0 - 1 - 2\nF.\n0 - 2 - 4\nG.\n0 - 3 - 6\nH.\n0 - 2 - 4\nMPO_1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14. (0-50)\nTemat 1. Praca - pasja czy obowiązek? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie,\nodwołując się do fragmentu Ziemi, planety ludzi Antoine'a de Saint-Exupéry'ego\noraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej\n250 słów.\nSzczegółowe ustalenia dotyczące sposobu oceniania\n• Fragment umożliwia sformułowanie różnych tez i argumentów dotyczących pracy jako pasji\nczy obowiązku.\n• Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu i przywołanymi tekstami.\n• Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji tekstu, a przywołanie innych tekstów kultury\nmusi być funkcjonalne dla argumentacji, nie może być prostym streszczeniem.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte […].\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […]\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty\n[…];\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)\n[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […] dobiera\nwłaściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny rozprawki\nA\nSformułowanie\nstanowiska\nwobec\nproblemu\npodanego\nw poleceniu\nB\nUzasadnienie\nstanowiska\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n6\nStanowisko jest\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n18\nUzasadnienie\ntrafne,\nszerokie\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub\nnieliczne\nbłędy\nnierażące\n12\nUzasadnienie\ntrafne\ni szerokie\n3\nStanowisko jest\nczęściowo\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n8\nUzasadnienie\ntrafne,\nale wąskie\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne\nbłędy\nnierażące\nlub\nnieliczne\nbłędy\nrażące\n4\nUzasadnienie\nczęściowe\n0\nStanowisko jest\nnieadekwatne\nlub brak\nstanowiska\n0\nBrak\nuzasadnienia\nstanowiska\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne\nbłędy rażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki\nA. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować\nstanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą odpowiedzi problemu.\nAdekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę\nambiwalentną wobec istoty problemu).\nSformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą odpowiedzi problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub\nniepełnego zrozumienia tekstu.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli\nniezwiązane z poleceniem.\nSformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.\nB. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.\nUzasadnienie:\n- pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,\n- trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.\nSzerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.\nUzasadnienie jest:\n- szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,\n- wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu\ntekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),\n- częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty\nsą niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu\nlub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nuzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy\nwziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia\nstanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk\ni zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie\nzdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani\nlogicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\n- stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności,\n- częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi\npojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\n- niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nH. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)\noraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja\nbłędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nSzczegółowe ustalenia dotyczące sposobu oceniania\n• Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie musi być\nwyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.\n• Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do\ntekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub hasłowe\nodwołanie się do niego.\n• Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) tekstu danego w zadaniu nie jest jego\ninterpretacją.\n• Zdający wybiera obszar, który poddaje analizie.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte […].\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […];\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty\n[…];\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (interpretacja\ntekstu poetyckiego) [ ] zgodnie z podstawowymi\nregułami jego organizacji, przestrzegając zasad\nspójności znaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […], dobiera\nwłaściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA\nKoncepcja\ninterpretacyjna\nB\nUzasadnienie\ntezy\ninterpretacyjnej\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n9\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nspójna\ni obejmująca\nsensy\nniedosłowne\n15\nUzasadnienie\ntrafne\ni pogłębione\n4\nBrak\nbłędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n6\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nale niespójna\ni/lub obejmująca\nw większości\nznaczenia\ndosłowne\n10\nUzasadnienie\ntrafne, ale\nniepogłębione\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n3\nKoncepcja\nczęściowo\nsprzeczna\nz utworem\n5\nUzasadnienie\nczęściowo trafne\n0\nBrak koncepcji\nlub koncepcja\ncałkowicie\nsprzeczna\nz utworem\n0\nBrak trafnych\nargumentów\nuzasadniających\ninterpretację\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjneg\no\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne błędy\nrażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie\n(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest spójna,\na także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.\nKoncepcja może być:\n- częściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.\n- całkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.\n- spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.\n- niespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania\ncałościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu\n(niesprzeczne z interpretowanym utworem).\nBrak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją,\na np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.\nB. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie może być:\n- trafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać\nze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.\n- częściowo trafne, jeśli w pracy - oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy -\nzostał sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.\n- pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,\nfilozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.\n- niepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być sfunkcjonalizowane.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nkoncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia gatunkiem\nwypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla\njasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz\nkonsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest\nfunkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie\nzdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani\nlogicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\n- stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności.\n- częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np.\nw wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\n- niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nI. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)\noraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja\nbłędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nINFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO\nUCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI\n1. W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa ucznia, u którego stwierdzono\ndysleksję i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:\na. zmienionej kolejności liter w wyrazach,\nb. wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,\nc. opuszczonego początku lub końca wyrazu,\nd. występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych\ni odwrotnie,\ne. mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em,\ną-om,\nf. mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania\nprzyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,\ng. niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny\nzamiast skośny,\nh. pisowni niezgodnej z zasadami ortografii [od uczniów wymaga się dobrej\nznajomości zasad ortografii, co powoduje nadmierne do nich zaufanie\ni schematyczne ich stosowanie, np.: startóje bo startować, błędnej pisowni\nwyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (których pisownię trzeba\nzapamiętać)],\ni. błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.\n2. Uczeń, u którego stwierdzono dysgrafię ma prawo pisać bardzo wolno i stawiać\nniekształtne litery, pisać mało czytelnie i poza liniami.\n3. Wszystkie inne uchybienia w pracy nie są uzasadnione wymienionymi dysfunkcjami.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 14. (0-50)
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
Temat 1. Praca - pasja czy obowiązek? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie,
odwołując się do fragmentu Ziemi, planety ludzi Antoine'a de Saint-Exupéry'ego
oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej
250 słów.
Ziemia, planeta ludzi
Było to w roku 1926. Jako młody pilot cywilny pracowałem od niedawna w Towarzystwie
Latécoère. […] Uczyłem się tam mojego zawodu. Podobnie jak moi koledzy, odbywałem
nowicjat, przez który musiał przejść każdy z nas, zanim dostąpił zaszczytu pilotowania
samolotu pocztowego. Loty ćwiczebne, jazdy Tuluza - Perpignan i z powrotem, skromne lekcje
meteorologii w lodowatym hangarze. Życie wypełniał nam strach przed górami Hiszpanii,
których jeszcze nie znaliśmy, i szacunek dla starszych kolegów.
Tych starszych kolegów spotykaliśmy w restauracji. Opryskliwi, z rezerwą, jak z łaski
udzielali nam swych rad. A kiedy czasem któryś z nich, po powrocie z Alikantu czy Casablanki,
przychodził spóźniony, w skórzanym płaszczu ociekającym deszczem, i jeden z nas pytał go
nieśmiało o warunki lotu, krótkie odpowiedzi umiały z burzy wyczarować przed naszymi
oczyma bajeczny świat pełen sideł, zasadzek, nagle wyłaniających się skał, stromizn i wichrów
zdolnych wyrywać cedry z korzeniami. […]
Pamiętam jeden powrót Bury’ego, który później zginął w Corbières. Stary pilot zasiadł
wśród nas i jadł powoli, bez słowa, pochylając przytłoczone jeszcze niedawnym wysiłkiem
ramiona. Był wieczór po jednym z tych niepogodnych dni, kiedy na całej długości trasy niebo
jest zgniłe, a pilot ma wrażenie, że góry toczą się w błocie tam i na powrót niczym zerwane
z uwięzi działa, które w dawnych czasach orały ciężkimi kołami pokłady żaglowców.
Spojrzałem na Bury’ego, przełknąłem ślinę i zdobyłem się na pytanie, czy miał ciężki lot. […]
Wreszcie Bury podniósł głowę, […] coś sobie przypomniał i nagle wybuchnął dźwięcznym
śmiechem. Zachwycił mnie ten śmiech - Bury śmiał się tak rzadko! - ten krótki śmiech, który
rozpromienił jego zmęczenie. Bez żadnego innego komentarza do swojego zwycięstwa pochylił
głowę i znów żuł bez słowa. […]
Tak wymagania i wyrzeczenia, które narzuca praca zawodowa, przeobrażają i wzbogacają
świat. […] Na jednostajny krajobraz, który nuży pasażera, załoga samolotu patrzy innymi
oczyma. Zasnuwające horyzont obłoki nie są dla niej elementem dekoracyjnym: będą
bezpośrednio obchodziły mięśnie pilota i postawią przed nim pewne problemy do rozwiązania.
[…] Oto szczyt, jeszcze daleki; jakie ukaże oblicze? W noc księżycową będzie wygodnym
punktem orientacyjnym. Jeśli jednak pilot leci na ślepo, z trudem wyrównuje odchylenia i nie
jest pewien swojej pozycji, szczyt staje się dynamitem i wypełni swoją groźbą całą noc. […]
Tak samo zmieniają się także oceany. Zwykli pasażerowie nie dostrzegają burzy: widziane
z tak wysoka fale nie mają wyraźnego kształtu, stosy wody wydają się nieruchome. Zarysowują
się na nich tylko wielkie białe plamy, unerwione i pieniste, jak gdyby skute mrozem. Ale załoga
widzi je i wie: tutaj nie wolno wodować. Dla niej te plamy wyglądają jak wielkie jadowite
kwiaty.
A jeśli nawet lot odbywa się pomyślnie, pilot, który leci gdzieś na swoim odcinku trasy,
nie jest zwykłym widzem zwykłego pejzażu. Barwy ziemi i nieba, ślady wiatru na morzu,
złociste chmury o zmierzchu budzą nie podziw pilota, ale rozwagę. […] Sam w centrum
olbrzymiego trybunału utworzonego dlań przez burzliwe niebo, pilot walczy o swój ładunek
pocztowy z trzema bóstwami żywiołu: górą, morzem i burzą.
Antoine de Saint-Exupéry, Nocny lot. Ziemia, planeta ludzi. Pilot wojenny, Kraków 1971.
MPO_1P
Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij.
Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Słyszę czas
Tylko w nocy słyszę czas,
Pytam dokąd mnie goni
Przez tyle świata, tyle miast,
Ciągle zmieniam adresy,
Gubię zapiski i rękopisy,
Nie wiem gdzie mieszkam
I nie wiem jak długo,
Bo to wszystko tymczasem,
Wszystko w międzyczasie,
W tym bękarcim słowie,
Ale jakże mądrym
I jak okrutnym,
W międzyczasie od początku,
W międzyczasie do końca,
I tyle jest mego słowa
A poza nim
Już prawdziwy czas.
Słyszę go w nocy,
Patrzę w ciemność i widzę
Jak mijam w nawiasie,
Od urodzenia do śmierci,
Pod każdym adresem,
W każdym mieszkaniu,
W ogromnym świecie,
Śród pogubionych zapisków
I trwożnych słów
Mego międzyistnienia.
Na próżno go pytam,
On mnie nie goni,
Czeka spokojnie,
Nic mi nie powie
I jeśli co słyszę
To tylko w uszach
Pusty szum.
Jest to czas, w który nie mogę wkroczyć,
Któremu nie mogę się sprzeciwić,
Do którego nie należę,
A który jest wszystkim.
[1969]
Kazimierz Wierzyński, Słyszę czas, [w:] tegoż, Poezja i proza, t.1, Kraków 1981.
MPO_1P
na temat nr
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
Tabelę wypełnia egzaminator!
Liczba punktów
Suma
Uzasadnienie przyznania 0 punktów
rozprawka
A.
0 - 3 - 6
B.
0 - 4 - 8 - 12 - 18
interpretacja
A.
0 - 3 - 6 - 9
B.
0 - 5 - 10 - 15
C.
0 - 2 - 4
D.
0 - 3 - 6
E.
0 - 1 - 2
F.
0 - 2 - 4
G.
0 - 3 - 6
H.
0 - 2 - 4
MPO_1P
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)

","answer_text_html":"

Zadanie 14. (0-50)
Temat 1. Praca - pasja czy obowiązek? Rozważ problem i uzasadnij swoje zdanie,
odwołując się do fragmentu Ziemi, planety ludzi Antoine'a de Saint-Exupéry'ego
oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej
250 słów.
Szczegółowe ustalenia dotyczące sposobu oceniania
• Fragment umożliwia sformułowanie różnych tez i argumentów dotyczących pracy jako pasji
czy obowiązku.
• Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu i przywołanymi tekstami.
• Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji tekstu, a przywołanie innych tekstów kultury
musi być funkcjonalne dla argumentacji, nie może być prostym streszczeniem.
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi
i wykorzystanie zawartych w nich
informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach
informacje zarówno jawne, jak i ukryte […].
II. Analiza i interpretacja tekstów
kultury.
Zdający:
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
świata przedstawionego i bohatera […]
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty
[…];
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający:
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)
[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego
organizacji, przestrzegając zasad spójności
znaczeniowej i logicznej;
1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [ ]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,
wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera
właściwe słownictwo);
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje
ich selekcji pod względem użyteczności
w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny rozprawki
A
Sformułowanie
stanowiska
wobec
problemu
podanego
w poleceniu
B
Uzasadnienie
stanowiska
C
Poprawność
rzeczowa
D
Zamysł
kompozycyjny
E
Spójność
lokalna
F
Styl tekstu
G
Poprawność
językowa
H
Poprawność
zapisu
6
Stanowisko jest
adekwatne
do problemu
podanego
w poleceniu
18
Uzasadnienie
trafne,
szerokie
i pogłębione
4
Brak błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna
spójność
wypowiedzi
lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl
stosowny
6
Brak błędów
lub nieliczne
błędy
nierażące
4
Zapis
w pełni
poprawny
lub
nieliczne
błędy
nierażące
12
Uzasadnienie
trafne
i szerokie
3
Stanowisko jest
częściowo
adekwatne
do problemu
podanego
w poleceniu
8
Uzasadnienie
trafne,
ale wąskie
2
Nie więcej
niż jeden
błąd
rzeczowy
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl
częściowo
stosowny
3
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
2
Liczne
błędy
nierażące
lub
nieliczne
błędy
rażące
4
Uzasadnienie
częściowe
0
Stanowisko jest
nieadekwatne
lub brak
stanowiska
0
Brak
uzasadnienia
stanowiska
0
Błędy
rzeczowe
0
Brak zamysłu
kompozycyjnego
0
Wypowiedź
niespójna
0
Styl
niestosowny
0
Liczne błędy
rażące
0
Liczne
błędy rażące
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki
A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować
stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą odpowiedzi problemu.
Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę
ambiwalentną wobec istoty problemu).
Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą odpowiedzi problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub
niepełnego zrozumienia tekstu.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli
niezwiązane z poleceniem.
Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.
B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.
Uzasadnienie:

\n\n

Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.
Uzasadnienie jest:

\n\n

tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),

\n\n

są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu
lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy
wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia
stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk
i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie
zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani
logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:

\n\n

wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności,

\n\n

pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.

\n\n

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)
oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja
błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja
praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Szczegółowe ustalenia dotyczące sposobu oceniania
• Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie musi być
wyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.
• Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do
tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub hasłowe
odwołanie się do niego.
• Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) tekstu danego w zadaniu nie jest jego
interpretacją.
• Zdający wybiera obszar, który poddaje analizie.
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi
i wykorzystanie zawartych w nich
informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach
informacje zarówno jawne, jak i ukryte […].
II. Analiza i interpretacja tekstów
kultury.
Zdający:
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
świata przedstawionego i bohatera […];
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty
[…];
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający:
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (interpretacja
tekstu poetyckiego) [ ] zgodnie z podstawowymi
regułami jego organizacji, przestrzegając zasad
spójności znaczeniowej i logicznej;
1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,
wybiera formę kompozycyjną, […], dobiera
właściwe słownictwo);
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje
ich selekcji pod względem użyteczności
w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego
A
Koncepcja
interpretacyjna
B
Uzasadnienie
tezy
interpretacyjnej
C
Poprawność
rzeczowa
D
Zamysł
kompozycyjny
E
Spójność
lokalna
F
Styl tekstu
G
Poprawność
językowa
H
Poprawność
zapisu
9
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
spójna
i obejmująca
sensy
niedosłowne
15
Uzasadnienie
trafne
i pogłębione
4
Brak
błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna
spójność
wypowiedzi
lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl
stosowny
6
Brak błędów
lub nieliczne
błędy
nierażące
4
Zapis
w pełni
poprawny
lub nieliczne
błędy
nierażące
6
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
ale niespójna
i/lub obejmująca
w większości
znaczenia
dosłowne
10
Uzasadnienie
trafne, ale
niepogłębione
2
Nie więcej
niż jeden
błąd
rzeczowy
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl
częściowo
stosowny
3
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
2
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
3
Koncepcja
częściowo
sprzeczna
z utworem
5
Uzasadnienie
częściowo trafne
0
Brak koncepcji
lub koncepcja
całkowicie
sprzeczna
z utworem
0
Brak trafnych
argumentów
uzasadniających
interpretację
0
Błędy
rzeczowe
0
Brak zamysłu
kompozycyjneg
o
0
Wypowiedź
niespójna
0
Styl
niestosowny
0
Liczne błędy
rażące
0
Liczne błędy
rażące
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego
A. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie
(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest spójna,
a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.
Koncepcja może być:

\n\n

całościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu
(niesprzeczne z interpretowanym utworem).
Brak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją,
a np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.
B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie może być:

\n\n

ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.

\n\n

został sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.

\n\n

filozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.

\n\n

C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia gatunkiem
wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla
jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz
konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest
funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie
zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani
logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:

\n\n

wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności.

\n\n

w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.

\n\n

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
I. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)
oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja
błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO
UCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI

\n
  1. W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa ucznia, u którego stwierdzono
\n

dysleksję i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:
a. zmienionej kolejności liter w wyrazach,
b. wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,
c. opuszczonego początku lub końca wyrazu,
d. występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych
i odwrotnie,
e. mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em,
ą-om,
f. mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania
przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,
g. niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny
zamiast skośny,
h. pisowni niezgodnej z zasadami ortografii [od uczniów wymaga się dobrej
znajomości zasad ortografii, co powoduje nadmierne do nich zaufanie
i schematyczne ich stosowanie, np.: startóje bo startować, błędnej pisowni
wyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (których pisownię trzeba
zapamiętać)],
i. błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.

\n
  1. Uczeń, u którego stwierdzono dysgrafię ma prawo pisać bardzo wolno i stawiać
\n

niekształtne litery, pisać mało czytelnie i poza liniami.

\n
  1. Wszystkie inne uchybienia w pracy nie są uzasadnione wymienionymi dysfunkcjami.
","solutions":[]}