{"id":"jezyk-polski-2017-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-polski-2017-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2017,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-3)\nNapisz streszczenie tekstu liczące 40-60 słów.\nMPO_ąP\nTekst do zadań 7.-13.\nMilknące głosy\nCo 14 dni ginie jeden język. Do końca stulecia zaniknie prawdopodobnie blisko połowa\nz mniej więcej 7 tys. języków używanych na ziemi, bo wiele grup etnicznych zarzuci swoją\nmowę ojczystą na rzecz angielskiego, chińskiego czy hiszpańskiego. Co przepada, gdy milknie\njakiś język?\nWymieranie języków to proces równie alarmujący jak zanikanie różnorodności\nbiologicznej świata. Zniknięcie języka pozbawia nas wiedzy nie mniej cennej niż szansa\nna jakiś przyszły cudowny lek, która ginie wraz z wymarciem jakiegoś gatunku zwierzęcia\nczy rośliny. Małe języki - w znacznie większym stopniu niż te o szerokim zasięgu - dają nam\nklucz do tajemnic przyrody, bo ludzie, którzy ich używają, zwykle żyją w wielkiej bliskości\nz naturą, a ich mowa jest odbiciem tego, co obserwują.\nGdy jakaś mała grupa zapomina swojego języka ojczystego i przerzuca się na angielski czy\nhiszpański, powstaje luka w przekazywaniu ludowej wiedzy z pokolenia na pokolenie - wiedzy\no ziołach leczniczych, zabiegach agrotechnicznych, metodach irygacji, kalendarzach. Indianie\nSeri z Meksyku byli od zawsze sezonowo wędrującymi łowcami-zbieraczami na zachodnim\nobrzeżu pustyni Sonora, nad Zatoką Kalifornijską. Aby przetrwać, musieli doskonale znać\ntutejsze morskie i lądowe zwierzęta i rośliny, ich cechy, zwyczaje, cykle życiowe. Wszystko to\nznalazło odbicie w języku, zwanym przez nich cmiique iitom. […] Mowa ojczysta jest dla ludu\nSeri czymś, co go określa, jądrem jego tożsamości. […] Trzymają się ojczystej mowy\nczęściowo dlatego, że nie znoszą oficjalnej kultury Meksyku. […]\nSeri pozostają dumnie nieufni wobec obcych. Gardzą też osobistym bogactwem, którego\nnie dzieli się z innymi. […] Podczas tradycyjnego pochówku wraz ze zmarłym grzebie się jego\nskromny dobytek. Potomkowie i krewni nie dziedziczą niczego prócz pieśni, legend, pouczeń.\nRene Montańo siedzi w cieniu ganku przed swoim domkiem i opowiada mi legendy\no dawnej rasie olbrzymów, którzy potrafili jednym krokiem przesadzić cieśninę między ich\nrodzinną wyspą Tiburon a lądem stałym. Słucham więc […] o tych, którym opowiedziano\no skarbach Ziemi, o wszystkich dawnych sprawach. „Ci, którym opowiedziano”, to ci, którzy\n- chcąc nie chcąc - wzięli na siebie odpowiedzialność za przekazanie dalej tego, co usłyszeli.\nI dzięki tej zasadzie wszyscy stajemy się dziedzicami wiedzy zamkniętej w skarbnicy mowy\nludu Seri. […]\nJedną z metod ratowania języka jest przechowanie go w postaci pisanej i opracowanie\nsłownika. Językoznawcy z jednej strony kochają perspektywę przystosowania pisma\ndo języków, które dotąd miały tylko postać ustną, z drugiej obawiają się jej. Obawiają, bo sama\nkoncepcja alfabetu zmienia język, który ten alfabet miał ocalić. […]\nTo w istocie dylemat, bo globalizacja kultury jest procesem nie do zatrzymania. […]\nUmieraniu kultury, powolnemu ginięciu języka przeciwstawić się mogą tylko duma i upór,\nszacunek dla tradycji i starych ludzi, świadomość, że kluczem do naszej przyszłości jest to,\nco już za nami. A także przekonanie, że języki, którymi mówi już niewielu, wciąż mogą nam\nwiele powiedzieć.\nNa podstawie: Russ Rymer, Milknące głosy, „National Geographic” 2012, nr 7.\nMPO_ąP","answer":null,"answer_text":"Zadanie 6. (0-3)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia\ni twierdzenia w tekście argumentacyjnym,\ndokonuje jego logicznego streszczenia.\nIII. Tworzenie wypowiedzi\nZdający:\n1.7) wykonuje różne działania na tekście\ncudzym ([…] streszcza […]).\nSchemat punktowania\n3 p. - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;\nadekwatny poziom uogólnienia, streszczenie logicznie spójne, właściwa liczba słów.\n2 p. - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście\nALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia.\n1 p. - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;\nALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia.\n0 p. - odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź\nRyszard Koziołek w tekście „Mój dziwny Sienkiewicz” przybliża osobę Henryka Sienkiewicza\ni jego twórczość. Podkreśla uznanie, jakim pisarz cieszył się wśród czytelników, oraz wpływ\nnoblisty na postrzeganie kultury polskiej na świecie. Przedstawia swój projekt „Zdziwić się\nSienkiewiczem” w przekonaniu, że potrzebne są ponowna lektura dzieł pisarza i nowe\nspojrzenie na ich autora.","solution":"Ryszard Koziołek przedstawia Sienkiewicza jako wybitnego pisarza, który osiągnął pełnię sukcesu - sławę, Nagrodę Nobla i milionowe nakłady. Ukazuje go również jako światowca i estetę. Autor proponuje projekt „Zdziwić się Sienkiewiczem\", wskazując na zaskakujący stosunek pisarza do własnej twórczości tuż przed śmiercią. [40 słów]\n\n3 pkt - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa liczba słów. 2 pkt - jak wyżej, ale zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia. 1 pkt - jak wyżej, ale zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia. 0 pkt - odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.","image":"img/jezyk-polski-2017-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2017 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 6. (0-3)
Napisz streszczenie tekstu liczące 40-60 słów.
MPO_ąP
Tekst do zadań 7.-13.
Milknące głosy
Co 14 dni ginie jeden język. Do końca stulecia zaniknie prawdopodobnie blisko połowa
z mniej więcej 7 tys. języków używanych na ziemi, bo wiele grup etnicznych zarzuci swoją
mowę ojczystą na rzecz angielskiego, chińskiego czy hiszpańskiego. Co przepada, gdy milknie
jakiś język?
Wymieranie języków to proces równie alarmujący jak zanikanie różnorodności
biologicznej świata. Zniknięcie języka pozbawia nas wiedzy nie mniej cennej niż szansa
na jakiś przyszły cudowny lek, która ginie wraz z wymarciem jakiegoś gatunku zwierzęcia
czy rośliny. Małe języki - w znacznie większym stopniu niż te o szerokim zasięgu - dają nam
klucz do tajemnic przyrody, bo ludzie, którzy ich używają, zwykle żyją w wielkiej bliskości
z naturą, a ich mowa jest odbiciem tego, co obserwują.
Gdy jakaś mała grupa zapomina swojego języka ojczystego i przerzuca się na angielski czy
hiszpański, powstaje luka w przekazywaniu ludowej wiedzy z pokolenia na pokolenie - wiedzy
o ziołach leczniczych, zabiegach agrotechnicznych, metodach irygacji, kalendarzach. Indianie
Seri z Meksyku byli od zawsze sezonowo wędrującymi łowcami-zbieraczami na zachodnim
obrzeżu pustyni Sonora, nad Zatoką Kalifornijską. Aby przetrwać, musieli doskonale znać
tutejsze morskie i lądowe zwierzęta i rośliny, ich cechy, zwyczaje, cykle życiowe. Wszystko to
znalazło odbicie w języku, zwanym przez nich cmiique iitom. […] Mowa ojczysta jest dla ludu
Seri czymś, co go określa, jądrem jego tożsamości. […] Trzymają się ojczystej mowy
częściowo dlatego, że nie znoszą oficjalnej kultury Meksyku. […]
Seri pozostają dumnie nieufni wobec obcych. Gardzą też osobistym bogactwem, którego
nie dzieli się z innymi. […] Podczas tradycyjnego pochówku wraz ze zmarłym grzebie się jego
skromny dobytek. Potomkowie i krewni nie dziedziczą niczego prócz pieśni, legend, pouczeń.
Rene Montańo siedzi w cieniu ganku przed swoim domkiem i opowiada mi legendy
o dawnej rasie olbrzymów, którzy potrafili jednym krokiem przesadzić cieśninę między ich
rodzinną wyspą Tiburon a lądem stałym. Słucham więc […] o tych, którym opowiedziano
o skarbach Ziemi, o wszystkich dawnych sprawach. „Ci, którym opowiedziano”, to ci, którzy

\n\n

I dzięki tej zasadzie wszyscy stajemy się dziedzicami wiedzy zamkniętej w skarbnicy mowy
ludu Seri. […]
Jedną z metod ratowania języka jest przechowanie go w postaci pisanej i opracowanie
słownika. Językoznawcy z jednej strony kochają perspektywę przystosowania pisma
do języków, które dotąd miały tylko postać ustną, z drugiej obawiają się jej. Obawiają, bo sama
koncepcja alfabetu zmienia język, który ten alfabet miał ocalić. […]
To w istocie dylemat, bo globalizacja kultury jest procesem nie do zatrzymania. […]
Umieraniu kultury, powolnemu ginięciu języka przeciwstawić się mogą tylko duma i upór,
szacunek dla tradycji i starych ludzi, świadomość, że kluczem do naszej przyszłości jest to,
co już za nami. A także przekonanie, że języki, którymi mówi już niewielu, wciąż mogą nam
wiele powiedzieć.
Na podstawie: Russ Rymer, Milknące głosy, „National Geographic” 2012, nr 7.
MPO_ąP

","answer_text_html":"

Zadanie 6. (0-3)
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający:
1.5) wyróżnia argumenty, kluczowe pojęcia
i twierdzenia w tekście argumentacyjnym,
dokonuje jego logicznego streszczenia.
III. Tworzenie wypowiedzi
Zdający:
1.7) wykonuje różne działania na tekście
cudzym ([…] streszcza […]).
Schemat punktowania
3 p. - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;
adekwatny poziom uogólnienia, streszczenie logicznie spójne, właściwa liczba słów.
2 p. - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście
ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia.
1 p. - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście;
ALE zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia.
0 p. - odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź
Ryszard Koziołek w tekście „Mój dziwny Sienkiewicz” przybliża osobę Henryka Sienkiewicza
i jego twórczość. Podkreśla uznanie, jakim pisarz cieszył się wśród czytelników, oraz wpływ
noblisty na postrzeganie kultury polskiej na świecie. Przedstawia swój projekt „Zdziwić się
Sienkiewiczem” w przekonaniu, że potrzebne są ponowna lektura dzieł pisarza i nowe
spojrzenie na ich autora.

","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"

Ryszard Koziołek przedstawia Sienkiewicza jako wybitnego pisarza, który osiągnął pełnię sukcesu - sławę, Nagrodę Nobla i milionowe nakłady. Ukazuje go również jako światowca i estetę. Autor proponuje projekt „Zdziwić się Sienkiewiczem", wskazując na zaskakujący stosunek pisarza do własnej twórczości tuż przed śmiercią. [40 słów]

\n

3 pkt - ze streszczenia wynika, jaki jest temat tekstu i co na ten temat powiedziano w tekście; adekwatny poziom uogólnienia; streszczenie logicznie spójne; właściwa liczba słów. 2 pkt - jak wyżej, ale zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia LUB logicznej spójności streszczenia. 1 pkt - jak wyżej, ale zaburzenia dotyczące poziomu uogólnienia ORAZ logicznej spójności streszczenia. 0 pkt - odpowiedź błędna LUB brak odpowiedzi.

"}]}