{"id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad/13","paper_id":"jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa","number":"13","points":50,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2018,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 13. (0-50)\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\nTemat 1. Tęsknota - siła niszcząca czy budująca ludzkie życie? Rozważ problem\ni uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki, całej powieści\nBolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć\nco najmniej 250 słów.\nBolesław Prus\nLalka\nWokulski usiadł na kanapie i oparłszy głowę o ścianę, mówił jakby do siebie:\n- Nie masz pojęcia, co ja wycierpiałem, oddalony od wszystkich, niepewny, czy już kogo\nzobaczę, tak strasznie samotny. […] Nalej mi wina, Ignacy.\nWypił, zaczął znowu chodzić po pokoju i mówić przyciszonym głosem:\n- Pierwszy raz spadło to na mnie w czasie przeprawy przez Dunaj, trwającej od wieczora\ndo nocy. Płynąłem sam i Cygan przewoźnik. Nie mogąc rozmawiać, przypatrywałem się\nokolicy. Były w tym miejscu piaszczyste brzegi jak u nas. I drzewa podobne do naszych wierzb,\nwzgórza porośnięte leszczyną i kępy lasów sosnowych. Przez chwilę zdawało mi się, że jestem\nw kraju i że nim noc zapadnie, znowu was zobaczę. Noc zapadła, ale jednocześnie zniknęły mi\nz oczu brzegi. Byłem sam na ogromnej smudze wody, w której odbijały się nikłe gwiazdy.\nWówczas przyszło mi na myśl, że tak daleko jestem od domu, że dziś ostatnim między\nmną i wami łącznikiem są tylko te gwiazdy, że w tej chwili u was może nikt nie patrzy na nie,\nnikt o mnie nie pamięta, nikt Uczułem jakby wewnętrzne rozdarcie i wtedy dopiero\nprzekonałem się, jak głęboką mam ranę w duszy.\n- Prawda, że nigdy nie interesowały mnie gwiazdy - szepnął pan Ignacy.\n- Od tego dnia uległem dziwnej chorobie - mówił Wokulski. - Dopóki rozpisywałem listy,\nrobiłem rachunki, odbierałem towary, rozsyłałem moich ajentów, dopókim bodaj dźwigał\ni wyładowywał zepsute wozy albo czuwał nad skradającym się grabieżcą, miałem względny\nspokój. Ale gdym oderwał się od interesów, a nawet gdym na chwilę złożył pióro, czułem ból,\njakby mi - czy ty rozumiesz, Ignacy? - jakby mi ziarno piasku wpadło do serca. Bywało,\nchodzę, jem, rozmawiam, myślę przytomnie, rozpatruję się w pięknej okolicy, nawet śmieję się\ni jestem wesół, a mimo to czuję jakieś tępe ukłucie, jakiś drobny niepokój, jakąś nieskończenie\nmałą obawę.\nTen stan chroniczny, męczący nad wszelki wyraz, lada okoliczność rozdmuchiwała\nw burzę. Drzewo znajomej formy, jakiś obdarty pagórek, kolor obłoku, przelot ptaka, nawet\npowiew wiatru, bez żadnego zresztą powodu, budził we mnie tak szaloną rozpacz, że uciekałem\nod ludzi. Szukałem ustroni tak pustej, gdzie bym mógł upaść na ziemię i, nie podsłuchany przez\nnikogo, wyć z bólu jak pies.\nCzasami w tej ucieczce przed samym sobą doganiała mnie noc. Wtedy spoza krzaków,\nzwalonych pni i rozpadlin wychodziły naprzeciw mnie jakieś szare cienie i smutnie kiwały\ngłowami o wyblakłych oczach. A wszystkie szelesty liści, daleki turkot wozów, szmery wód\nzlewały się w jeden głos żałosny, który mnie pytał: „Przechodniu nasz, ach! co się z tobą\nstało? ”\nAch, co się ze mną stało\n- Nic nie rozumiem - przerwał Ignacy. - Cóż to za szał?\n- Co? Tęsknota.\n- Za czym?\nWokulski drgnął.\n- Za czym? No za wszystkim za krajem\nBolesław Prus, Lalka, Wrocław 1998.\nMPO_1P\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij.\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nErnest Bryll\n[Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają]\nBądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają\nI co chwila nam ziemia pęka pod stopami\nA te okrawki kraju na którym stoimy\nZ hukiem od siebie w ciemność odpływają\nBądźmy dla siebie bliscy kiedy się boimy\nGdy byle kamyk może poruszyć lawiny\nBądźmy dla siebie bliscy kiedy ciemne góry\nOdpychają nas nagle swoim ciałem zimnym\nBądźmy dla siebie wierni kiedy rosną mury\nBo tyle w nas jest siebie ile ciepła tego\nKtóre weźmiemy od kogoś drugiego\nA drugi od nas weźmie i w sobie zatai\nBądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają\n12 V 1985\nErnest Bryll, [Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają], [w:] tenże, Adwent, Londyn 1986.\nna temat nr\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nTabelę wypełnia egzaminator!\nLiczba punktów\nSuma\nUzasadnienie przyznania 0 punktów\nrozprawka\nA.\n0 - 3 - 6\nB.\n0 - 4 - 8 - 12 - 18\ninterpretacja\nA.\n0 - 3 - 6 - 9\nB.\n0 - 5 - 10 - 15\nC.\n0 - 2 - 4\nD.\n0 - 3 - 6\nE.\n0 - 1 - 2\nF.\n0 - 2 - 4\nG.\n0 - 3 - 6\nH.\n0 - 2 - 4\nMPO_1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 13. (0-50)\nTemat 1. Tęsknota - siła niszcząca czy budująca ludzkie życie? Rozważ problem\ni uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki, całej powieści\nBolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć\nco najmniej 250 słów.\nWytyczne do realizacji tematu nr 1.\n• Temat umożliwia sformułowanie różnych tez i argumentów dotyczących tęsknoty jako siły\nniszczącej czy budującej ludzkie życie.\n• Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu\noraz z przywołanym tekstem kultury.\n• Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do Lalki\ni innego tekstu kultury, a odwołania do innego przykładu z Lalki oraz innego tekstu kultury\ndowolnie wybranego przez zdającego muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą\nbyć prostym streszczeniem.\n• W przypadku Lalki i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej\nbłąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte […].\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […]\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty\n[…];\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)\n[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […] dobiera\nwłaściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny rozprawki\nA\nSformułowanie\nstanowiska\nwobec\nproblemu\npodanego\nw poleceniu\nB\nUzasadnienie\nstanowiska\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n6\nStanowisko jest\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n18\nUzasadnienie\ntrafne,\nszerokie\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub\nnieliczne\nbłędy\nnierażące\n12\nUzasadnienie\ntrafne\ni szerokie\n3\nStanowisko jest\nczęściowo\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n8\nUzasadnienie\ntrafne,\nale wąskie\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne\nbłędy\nnierażące\nlub\nnieliczne\nbłędy\nrażące\n4\nUzasadnienie\nczęściowe\n0\nStanowisko jest\nnieadekwatne\nlub brak\nstanowiska\n0\nBrak\nuzasadnienia\nstanowiska\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne\nbłędy rażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki\nA. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować\nstanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.\nAdekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę\nambiwalentną wobec istoty problemu).\nSformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub\nniepełnego zrozumienia tekstu.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli\nniezwiązane z poleceniem.\nSformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.\nB. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.\nUzasadnienie:\n- pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,\n- trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.\nSzerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.\nUzasadnienie jest:\n- szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,\n- wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu\ntekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),\n- częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty\nsą niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu\nlub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nuzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy\nwziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia\nstanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk\ni zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie\nzdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani\nlogicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\n- stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności,\n- częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi\npojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\n- niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nH. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)\noraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja\nbłędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nWytyczne do tematu 2.\n• Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie musi być\nwyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.\n• Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do\ntekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub\nhasłowe odwołanie się do niego.\n• Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte […].\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\nZdający:\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […];\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty\n[…];\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nZdający:\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (interpretacja\ntekstu poetyckiego) [ ] zgodnie z podstawowymi\nregułami jego organizacji, przestrzegając zasad\nspójności znaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […], dobiera\nwłaściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA\nKoncepcja\ninterpretacyjna\nB\nUzasadnienie\ntezy\ninterpretacyjne\nj\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n9\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nspójna\ni obejmująca\nsensy\nniedosłowne\n15\nUzasadnienie\ntrafne\ni pogłębione\n4\nBrak\nbłędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n6\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nale niespójna\ni/lub obejmująca\nw większości\nznaczenia\ndosłowne\n10\nUzasadnienie\ntrafne, ale\nniepogłębione\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n3\nKoncepcja\nczęściowo\nsprzeczna\nz utworem\n5\nUzasadnienie\nczęściowo\ntrafne\n0\nBrak koncepcji\nlub koncepcja\ncałkowicie\nsprzeczna\nz utworem\n0\nBrak trafnych\nargumentów\nuzasadniających\ninterpretację\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjneg\no\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne błędy\nrażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie\n(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest spójna,\na także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.\nKoncepcja może być:\n- częściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.\n- całkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.\n- spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.\n- niespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania\ncałościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu\n(niesprzeczne z interpretowanym utworem).\nBrak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją,\na np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.\nB. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie może być:\n- trafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać\nze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.\n- częściowo trafne, jeśli w pracy - oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy -\nzostał sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.\n- pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim,\nfilozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.\n- niepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być sfunkcjonalizowane.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na\nkoncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu\ninterpretacyjnego przywołanego przez zdającego.\nD. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia gatunkiem\nwypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla\njasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz\nkonsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści\ni realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest\nfunkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie\nzdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani\nlogicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\n- stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku\nwypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne\nodstępstwa od stosowności.\n- częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np.\nw wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\n- niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,\nfleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,\nw jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub\nskładniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.\nI. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)\noraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub\ninterpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja\nbłędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nINFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO\nUCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI\nW pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję\ni dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:\na) zmienionej kolejności liter w wyrazach,\nb) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,\nc) opuszczonego początku lub końca wyrazu,\nd) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych\ni odwrotnie,\ne) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om,\nf) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania\nprzyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,\ng) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny\nzamiast skośny,\nh) wynikających ze schematycznego stosowania zasad ortografii, np.: startóje bo\nstartować, błędnej pisowni wyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (ich\npisownię trzeba zapamiętać),\ni) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2018-maj-matura-podstawowa/zad-13.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2018 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 13. (0-50)
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
Temat 1. Tęsknota - siła niszcząca czy budująca ludzkie życie? Rozważ problem
i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki, całej powieści
Bolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć
co najmniej 250 słów.
Bolesław Prus
Lalka
Wokulski usiadł na kanapie i oparłszy głowę o ścianę, mówił jakby do siebie:

\n\n

zobaczę, tak strasznie samotny. […] Nalej mi wina, Ignacy.
Wypił, zaczął znowu chodzić po pokoju i mówić przyciszonym głosem:

\n\n

do nocy. Płynąłem sam i Cygan przewoźnik. Nie mogąc rozmawiać, przypatrywałem się
okolicy. Były w tym miejscu piaszczyste brzegi jak u nas. I drzewa podobne do naszych wierzb,
wzgórza porośnięte leszczyną i kępy lasów sosnowych. Przez chwilę zdawało mi się, że jestem
w kraju i że nim noc zapadnie, znowu was zobaczę. Noc zapadła, ale jednocześnie zniknęły mi
z oczu brzegi. Byłem sam na ogromnej smudze wody, w której odbijały się nikłe gwiazdy.
Wówczas przyszło mi na myśl, że tak daleko jestem od domu, że dziś ostatnim między
mną i wami łącznikiem są tylko te gwiazdy, że w tej chwili u was może nikt nie patrzy na nie,
nikt o mnie nie pamięta, nikt Uczułem jakby wewnętrzne rozdarcie i wtedy dopiero
przekonałem się, jak głęboką mam ranę w duszy.

\n\n

robiłem rachunki, odbierałem towary, rozsyłałem moich ajentów, dopókim bodaj dźwigał
i wyładowywał zepsute wozy albo czuwał nad skradającym się grabieżcą, miałem względny
spokój. Ale gdym oderwał się od interesów, a nawet gdym na chwilę złożył pióro, czułem ból,
jakby mi - czy ty rozumiesz, Ignacy? - jakby mi ziarno piasku wpadło do serca. Bywało,
chodzę, jem, rozmawiam, myślę przytomnie, rozpatruję się w pięknej okolicy, nawet śmieję się
i jestem wesół, a mimo to czuję jakieś tępe ukłucie, jakiś drobny niepokój, jakąś nieskończenie
małą obawę.
Ten stan chroniczny, męczący nad wszelki wyraz, lada okoliczność rozdmuchiwała
w burzę. Drzewo znajomej formy, jakiś obdarty pagórek, kolor obłoku, przelot ptaka, nawet
powiew wiatru, bez żadnego zresztą powodu, budził we mnie tak szaloną rozpacz, że uciekałem
od ludzi. Szukałem ustroni tak pustej, gdzie bym mógł upaść na ziemię i, nie podsłuchany przez
nikogo, wyć z bólu jak pies.
Czasami w tej ucieczce przed samym sobą doganiała mnie noc. Wtedy spoza krzaków,
zwalonych pni i rozpadlin wychodziły naprzeciw mnie jakieś szare cienie i smutnie kiwały
głowami o wyblakłych oczach. A wszystkie szelesty liści, daleki turkot wozów, szmery wód
zlewały się w jeden głos żałosny, który mnie pytał: „Przechodniu nasz, ach! co się z tobą
stało? ”
Ach, co się ze mną stało

\n\n

Wokulski drgnął.

\n\n

Bolesław Prus, Lalka, Wrocław 1998.
MPO_1P
Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij.
Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Ernest Bryll
[Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają]
Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają
I co chwila nam ziemia pęka pod stopami
A te okrawki kraju na którym stoimy
Z hukiem od siebie w ciemność odpływają
Bądźmy dla siebie bliscy kiedy się boimy
Gdy byle kamyk może poruszyć lawiny
Bądźmy dla siebie bliscy kiedy ciemne góry
Odpychają nas nagle swoim ciałem zimnym
Bądźmy dla siebie wierni kiedy rosną mury
Bo tyle w nas jest siebie ile ciepła tego
Które weźmiemy od kogoś drugiego
A drugi od nas weźmie i w sobie zatai
Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają
12 V 1985
Ernest Bryll, [Bądźmy dla siebie bliscy bo nas rozdzielają], [w:] tenże, Adwent, Londyn 1986.
na temat nr
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
Tabelę wypełnia egzaminator!
Liczba punktów
Suma
Uzasadnienie przyznania 0 punktów
rozprawka
A.
0 - 3 - 6
B.
0 - 4 - 8 - 12 - 18
interpretacja
A.
0 - 3 - 6 - 9
B.
0 - 5 - 10 - 15
C.
0 - 2 - 4
D.
0 - 3 - 6
E.
0 - 1 - 2
F.
0 - 2 - 4
G.
0 - 3 - 6
H.
0 - 2 - 4
MPO_1P
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)

","answer_text_html":"

Zadanie 13. (0-50)
Temat 1. Tęsknota - siła niszcząca czy budująca ludzkie życie? Rozważ problem
i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Lalki, całej powieści
Bolesława Prusa oraz wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć
co najmniej 250 słów.
Wytyczne do realizacji tematu nr 1.
• Temat umożliwia sformułowanie różnych tez i argumentów dotyczących tęsknoty jako siły
niszczącej czy budującej ludzkie życie.
• Teza musi być zgodna z poleceniem, fragmentem tekstu, odniesieniem do całości utworu
oraz z przywołanym tekstem kultury.
• Uzasadnienie powinno wynikać z interpretacji załączonego fragmentu, odwołania do Lalki
i innego tekstu kultury, a odwołania do innego przykładu z Lalki oraz innego tekstu kultury
dowolnie wybranego przez zdającego muszą być funkcjonalne dla argumentacji, nie mogą
być prostym streszczeniem.
• W przypadku Lalki i innych utworów oznaczonych gwiazdką w podstawie programowej
błąd rzeczowy może mieć charakter błędu kardynalnego.
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi
i wykorzystanie zawartych w nich
informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach
informacje zarówno jawne, jak i ukryte […].
II. Analiza i interpretacja tekstów
kultury.
Zdający:
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
świata przedstawionego i bohatera […]
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty
[…];
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający:
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)
[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego
organizacji, przestrzegając zasad spójności
znaczeniowej i logicznej;
1.2) przygotowuje wypowiedź (wybiera [ ]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,
wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera
właściwe słownictwo);
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje
ich selekcji pod względem użyteczności
w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny rozprawki
A
Sformułowanie
stanowiska
wobec
problemu
podanego
w poleceniu
B
Uzasadnienie
stanowiska
C
Poprawność
rzeczowa
D
Zamysł
kompozycyjny
E
Spójność
lokalna
F
Styl tekstu
G
Poprawność
językowa
H
Poprawność
zapisu
6
Stanowisko jest
adekwatne
do problemu
podanego
w poleceniu
18
Uzasadnienie
trafne,
szerokie
i pogłębione
4
Brak błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna
spójność
wypowiedzi
lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl
stosowny
6
Brak błędów
lub nieliczne
błędy
nierażące
4
Zapis
w pełni
poprawny
lub
nieliczne
błędy
nierażące
12
Uzasadnienie
trafne
i szerokie
3
Stanowisko jest
częściowo
adekwatne
do problemu
podanego
w poleceniu
8
Uzasadnienie
trafne,
ale wąskie
2
Nie więcej
niż jeden
błąd
rzeczowy
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl
częściowo
stosowny
3
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
2
Liczne
błędy
nierażące
lub
nieliczne
błędy
rażące
4
Uzasadnienie
częściowe
0
Stanowisko jest
nieadekwatne
lub brak
stanowiska
0
Brak
uzasadnienia
stanowiska
0
Błędy
rzeczowe
0
Brak zamysłu
kompozycyjnego
0
Wypowiedź
niespójna
0
Styl
niestosowny
0
Liczne błędy
rażące
0
Liczne
błędy rażące
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki
A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować
stanowisko będące rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.
Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę
ambiwalentną wobec istoty problemu).
Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą rozwiązania problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub
niepełnego zrozumienia tekstu.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli
niezwiązane z poleceniem.
Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.
B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.
Uzasadnienie:

\n\n

Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.
Uzasadnienie jest:

\n\n

tekstu lub nie przywołał innego tekstu kultury),

\n\n

są niepoparte przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu
lub rozwija myśli niezwiązane ze stanowiskiem.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
uzasadnienie stanowiska wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy
wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia
stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk
i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie
zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani
logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:

\n\n

wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności,

\n\n

pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.

\n\n

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)
oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja
błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i ją uzasadnij. Twoja
praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Wytyczne do tematu 2.
• Koncepcja interpretacyjna zdającego musi być widoczna w pracy, choć nie musi być
wyrażona w formie tezy, może wynikać pośrednio z wywodu.
• Przywołany przez zdającego kontekst powinien być sfunkcjonalizowany (nawiązujący do
tekstu i pogłębiający koncepcję interpretacyjną). Nie wystarczy samo wskazanie lub
hasłowe odwołanie się do niego.
• Proste odczytanie (parafrazowanie, streszczanie) utworu nie jest jego interpretacją.
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi
i wykorzystanie zawartych w nich
informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach
informacje zarówno jawne, jak i ukryte […].
II. Analiza i interpretacja tekstów
kultury.
Zdający:
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
świata przedstawionego i bohatera […];
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty
[…];
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
III. Tworzenie wypowiedzi.
Zdający:
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (interpretacja
tekstu poetyckiego) [ ] zgodnie z podstawowymi
regułami jego organizacji, przestrzegając zasad
spójności znaczeniowej i logicznej;
1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,
wybiera formę kompozycyjną, […], dobiera
właściwe słownictwo);
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje
ich selekcji pod względem użyteczności
w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego
A
Koncepcja
interpretacyjna
B
Uzasadnienie
tezy
interpretacyjne
j
C
Poprawność
rzeczowa
D
Zamysł
kompozycyjny
E
Spójność
lokalna
F
Styl tekstu
G
Poprawność
językowa
H
Poprawność
zapisu
9
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
spójna
i obejmująca
sensy
niedosłowne
15
Uzasadnienie
trafne
i pogłębione
4
Brak
błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna
spójność
wypowiedzi
lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl
stosowny
6
Brak błędów
lub nieliczne
błędy
nierażące
4
Zapis
w pełni
poprawny
lub nieliczne
błędy
nierażące
6
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
ale niespójna
i/lub obejmująca
w większości
znaczenia
dosłowne
10
Uzasadnienie
trafne, ale
niepogłębione
2
Nie więcej
niż jeden
błąd
rzeczowy
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl
częściowo
stosowny
3
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
2
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
3
Koncepcja
częściowo
sprzeczna
z utworem
5
Uzasadnienie
częściowo
trafne
0
Brak koncepcji
lub koncepcja
całkowicie
sprzeczna
z utworem
0
Brak trafnych
argumentów
uzasadniających
interpretację
0
Błędy
rzeczowe
0
Brak zamysłu
kompozycyjneg
o
0
Wypowiedź
niespójna
0
Styl
niestosowny
0
Liczne błędy
rażące
0
Liczne błędy
rażące
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego
A. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie
(wyrażonym np. w postaci tezy lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest spójna,
a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.
Koncepcja może być:

\n\n

całościowego sensu utworu, oraz gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu
(niesprzeczne z interpretowanym utworem).
Brak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją,
a np. streszczeniem. Koncepcja interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.
B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie może być:

\n\n

ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.

\n\n

został sformułowany przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.

\n\n

filozoficznym, kulturowym). Uczeń powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.

\n\n

C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na
koncepcję interpretacyjną uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu
interpretacyjnego przywołanego przez zdającego.
D. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia gatunkiem
wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla
jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz
konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści
i realizowanymi w tekście funkcjami retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest
funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie
zdaniami w akapitach. Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani
logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli, skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:

\n\n

wypowiedzi, sytuacji egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne
odstępstwa od stosowności.

\n\n

w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.

\n\n

Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych,
fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu,
w jakim tekst jest pisany, np. udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub
składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy stylistyczne.
I. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu)
oraz ich wagę (błędy rażące i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub
interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji. Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja
błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
INFORMACJA O ZASADACH OCENIANIA PRAC Z JĘZYKA POLSKIEGO
UCZNIÓW ZE STWIERDZONYMI DYSFUNKCJAMI
W pracy maturalnej z języka polskiego autorstwa zdającego, u którego stwierdzono dysleksję
i dysortografię, nie należy uwzględniać w ocenie następujących błędów:
a) zmienionej kolejności liter w wyrazach,
b) wstawionych dodatkowo liter w wyrazie, opuszczonych lub przestawionych liter,
c) opuszczonego początku lub końca wyrazu,
d) występowania w wyrazach głosek dźwięcznych zamiast bezdźwięcznych
i odwrotnie,
e) mylenia głosek „i” i „j”, głosek nosowych z końcówką fleksyjną, np.: ę-em, ą-om,
f) mylenia przedrostków z przyimkami, np.: pode szły; błędnego zapisywania
przyimków z rzeczownikami i przysłówkami, np.: wklasie, zachwilę, napewno,
g) niewłaściwego zapisu spółgłosek miękkich, np.: rosinie zamiast rośnie, skosiny
zamiast skośny,
h) wynikających ze schematycznego stosowania zasad ortografii, np.: startóje bo
startować, błędnej pisowni wyrazów, którymi nie rządzą zasady ortograficzne (ich
pisownię trzeba zapamiętać),
i) błędnego stosowania lub niestosowania znaków interpunkcyjnych.

","solutions":[]}