{"id":"jezyk-polski-2019-maj-matura-podstawowa/zad/6","paper_id":"jezyk-polski-2019-maj-matura-podstawowa","number":"6","points":2,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2019,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 6. (0-2)\nPodanym wypowiedzeniom A-C przyporządkuj funkcję, jaką każde z nich pełni\nw tekście. Wpisz odpowiedni numer wybrany spośród 1-5 do kolumny w tabeli.\nWypowiedzenie\nFunkcja w tekście\nA. Można wszakże przyjąć również znaną\nzasadę przypisywaną Niccolo\nMachiavellemu i głoszącą: „cel uświęca\nśrodki”.\nB. Dyskusja to pozornie także rozmowa,\ndialog, ale przecież wyraźnie inny niż\nkonwersacja.\nC. Zwróćmy więc uwagę na to, że słowa\n„dyskusja” używamy na co dzień\nw różnych znaczeniach.\n1. Określenie problemu.\n2. Odpowiedź na postawione pytanie.\n3. Zasygnalizowanie rozwinięcia\nomawianego wątku.\n4. Przywołanie autorytetu w celu\nuzasadnienia własnych poglądów.\n5. Podsumowanie rozważań.\nA.\nB.\nC.\nMPO_1P\nTekst do zadań 7.-12.\nRyszard Koziołek\nSzkopuł i koniektura3\nPowieść historyczna jest dzieckiem „wieku historii”, czyli wieku XIX. On rodzi nie tylko\nwielkich historyków […], ale także prawdziwych władców historycznej wyobraźni, jakimi byli\nWalter Scott4 […] oraz Aleksander Dumas5 […]. Scott był mistrzem przedstawienia kolorytu\nlokalnego, szczegółowej rekonstrukcji obrazu epoki. Dumas to fabuła przygodowa na tle\nhistorii sekretnej (romanse, wojna, szpiedzy). […]\nZa sprawą rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich historia weszła do domów setek\ntysięcy Europejczyków, którzy doświadczyli zerwania z ciągłością istnienia swoich przodków.\nŻycie, które wiedli dotąd, stało się historią, czyli przeszło we władanie pamięci i dokumentu,\nale nie było już powtarzane przez kolejne pokolenia. W Polsce było to zwłaszcza doświadczenie\nwszechogarniające za sprawą rozbiorów i utraty państwa. Wielkie wydarzenia fascynowały, ale\nzarazem gwałtownie ujawniały nietrwałość świata i rodziły reakcję obronną - zwrot ku\nprzeszłości, i to od razu dwiema różnymi drogami, historii i powieści historycznej. Ta ostatnia\nwcale nie chce tylko służyć historii, ale rzuca jej wyzwanie.\nZwrócił na to uwagę Arystoteles6, kiedy pisał w Poetyce o wyższości poezji nad historią.\nPoezja jest bardziej „filozoficzna”, bo zajmuje się tym, co możliwe i ogólne, w przeciwieństwie\ndo historii, która zmierza do opisu tego, co rzeczywiste i jednostkowe. Proza historyczna,\nodpowiednik poezji u Arystotelesa, nie różni się zatem od historii tym, że jest lepiej napisana,\ntylko tym, że gdzie historii brakuje informacji, fikcja domyśla się ich lub po prostu je zmyśla.\nKluczowa różnica wynika stąd, że powieść nie mówi o przeszłości, że była, ale że „jest”. […]\nHistoria mówi nam, że jesteśmy jej skutkiem. To paraliżująca świadomość, aplikowana\nnam boleśnie zwłaszcza przez romantyzm, a potem przez jego spadkobierców (Wyspiańskiego,\nŻeromskiego) […]. Nie da się żyć, mając nieustannie takie brzemię historii na barkach. Na\nszczęście zdjął je nam na chwilę Sienkiewicz. „Cud Trylogii” wynika rzecz jasna przede\nwszystkim z jej nieprawdopodobnej sztuki opowiadania, ale równie istotne są inne\nterapeutyczne skutki jej lektury.\nSienkiewicz nie kwestionował, że przeszłość określa kształt aktualnej rzeczywistości, ale\nchytrze pytał: która z twoich przeszłości ma większe znaczenie dla twojej przyszłości?\nI odpowiadał olśniewającym cyklem powieściowym o XVII-wiecznej Polsce.\nPrzeniesienie akcji w wiek XVII uwalniało ówczesnych czytelników dzieła Sienkiewicza\nod nieodwracalnego determinizmu historii bieżącej, a także od odpowiedzialności za nią.\nLektura Trylogii dawała szansę na wymianę doświadczenia historycznego. Miejsce świeżej\nwciąż pamięci o kresie państwa i klęsce trzech powstań zastępują obrazy klęski\nprzezwyciężonej, która także jest własnością czytelnika. […] Sienkiewicz umiał tak przepisać\nhistorię, aby krzepiła jako obietnica nawrotu koniunktury. Jeśli przeszłość jest aktywna\ni odwracalna, jak chcieli romantycy, to lepiej niech się odnowi w wariancie sarmackim -\npewnym siebie, suwerennym politycznie. Sienkiewicz używa literatury, aby zaaplikować\nczytelnikowi upojną używkę i rozkołysać fantazje skarłowaciałe przez życie w niewoli.\nOdbiorca poddany magii jego narracji odkrywał w sobie spadkobiercę triumfu lub sensownych\nofiar Wołodyjowskiego, Kmicica i Skrzetuskiego7.\nNa podstawie: Ryszard Koziołek, Dobrze się myśli literaturą, Wołowiec 2016.\n3 Koniektura - odtworzenie i wypełnienie luk w uszkodzonym lub niepełnym tekście na podstawie analizy\nzachowanych jego fragmentów.\n4 Walter Scott (1771-1832) - angielsko-szkocki pisarz, twórca powieści historycznej.\n5 Aleksander Dumas (1802-1870) - francuski powieściopisarz, stworzył historyczną powieść przygodową.\n6 Arystoteles - starożytny filozof grecki.\n7 Wołodyjowski, Kmicic, Skrzetuski - bohaterowie Trylogii Henryka Sienkiewicza.\nMPO_1P","answer":"A","answer_text":"Zadanie 6. (0-2)\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.4) […] rozpoznaje zastosowane […]\nśrodki językowe […].\nSchemat punktowania\n2 p. - trzy poprawne przyporządkowania.\n1 p. - dwa poprawne przyporządkowania.\n0 p. - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPoprawna odpowiedź\nA 4\nB 1\nC 3","solution":"A - 4 (Przywołanie autorytetu w celu uzasadnienia własnych poglądów) - Autorzy przywołują zasadę Machiavellego jako autorytet wspierający rozważania o dopuszczalnych strategiach dyskusji.\n\nB - 1 (Określenie problemu) - Zdanie otwierające tekst definiuje główny problem: czym jest dyskusja i czym różni się od zwykłej rozmowy.\n\nC - 3 (Zasygnalizowanie rozwinięcia omawianego wątku) - Zdanie to zapowiada pogłębioną analizę wieloznaczności słowa „dyskusja\" i nadużyć w jego stosowaniu.\n\n2 pkt - za trzy poprawne przyporządkowania. 1 pkt - za dwa poprawne przyporządkowania. 0 pkt - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.","image":"img/jezyk-polski-2019-maj-matura-podstawowa/zad-6.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturazai","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 6. (0-2)<br>Podanym wypowiedzeniom A-C przyporządkuj funkcję, jaką każde z nich pełni<br>w tekście. Wpisz odpowiedni numer wybrany spośród 1-5 do kolumny w tabeli.<br>Wypowiedzenie<br>Funkcja w tekście<br>A. Można wszakże przyjąć również znaną<br>zasadę przypisywaną Niccolo<br>Machiavellemu i głoszącą: „cel uświęca<br>środki”.<br>B. Dyskusja to pozornie także rozmowa,<br>dialog, ale przecież wyraźnie inny niż<br>konwersacja.<br>C. Zwróćmy więc uwagę na to, że słowa<br>„dyskusja” używamy na co dzień<br>w różnych znaczeniach.</p>\n<ol><li>Określenie problemu.</li><li>Odpowiedź na postawione pytanie.</li><li>Zasygnalizowanie rozwinięcia</li></ol>\n<p>omawianego wątku.</p>\n<ol><li>Przywołanie autorytetu w celu</li></ol>\n<p>uzasadnienia własnych poglądów.</p>\n<ol><li>Podsumowanie rozważań.</li></ol>\n<p>A.<br>B.<br>C.<br>MPO_1P<br>Tekst do zadań 7.-12.<br>Ryszard Koziołek<br>Szkopuł i koniektura3<br>Powieść historyczna jest dzieckiem „wieku historii”, czyli wieku XIX. On rodzi nie tylko<br>wielkich historyków […], ale także prawdziwych władców historycznej wyobraźni, jakimi byli<br>Walter Scott4 […] oraz Aleksander Dumas5 […]. Scott był mistrzem przedstawienia kolorytu<br>lokalnego, szczegółowej rekonstrukcji obrazu epoki. Dumas to fabuła przygodowa na tle<br>historii sekretnej (romanse, wojna, szpiedzy). […]<br>Za sprawą rewolucji francuskiej i wojen napoleońskich historia weszła do domów setek<br>tysięcy Europejczyków, którzy doświadczyli zerwania z ciągłością istnienia swoich przodków.<br>Życie, które wiedli dotąd, stało się historią, czyli przeszło we władanie pamięci i dokumentu,<br>ale nie było już powtarzane przez kolejne pokolenia. W Polsce było to zwłaszcza doświadczenie<br>wszechogarniające za sprawą rozbiorów i utraty państwa. Wielkie wydarzenia fascynowały, ale<br>zarazem gwałtownie ujawniały nietrwałość świata i rodziły reakcję obronną - zwrot ku<br>przeszłości, i to od razu dwiema różnymi drogami, historii i powieści historycznej. Ta ostatnia<br>wcale nie chce tylko służyć historii, ale rzuca jej wyzwanie.<br>Zwrócił na to uwagę Arystoteles6, kiedy pisał w Poetyce o wyższości poezji nad historią.<br>Poezja jest bardziej „filozoficzna”, bo zajmuje się tym, co możliwe i ogólne, w przeciwieństwie<br>do historii, która zmierza do opisu tego, co rzeczywiste i jednostkowe. Proza historyczna,<br>odpowiednik poezji u Arystotelesa, nie różni się zatem od historii tym, że jest lepiej napisana,<br>tylko tym, że gdzie historii brakuje informacji, fikcja domyśla się ich lub po prostu je zmyśla.<br>Kluczowa różnica wynika stąd, że powieść nie mówi o przeszłości, że była, ale że „jest”. […]<br>Historia mówi nam, że jesteśmy jej skutkiem. To paraliżująca świadomość, aplikowana<br>nam boleśnie zwłaszcza przez romantyzm, a potem przez jego spadkobierców (Wyspiańskiego,<br>Żeromskiego) […]. Nie da się żyć, mając nieustannie takie brzemię historii na barkach. Na<br>szczęście zdjął je nam na chwilę Sienkiewicz. „Cud Trylogii” wynika rzecz jasna przede<br>wszystkim z jej nieprawdopodobnej sztuki opowiadania, ale równie istotne są inne<br>terapeutyczne skutki jej lektury.<br>Sienkiewicz nie kwestionował, że przeszłość określa kształt aktualnej rzeczywistości, ale<br>chytrze pytał: która z twoich przeszłości ma większe znaczenie dla twojej przyszłości?<br>I odpowiadał olśniewającym cyklem powieściowym o XVII-wiecznej Polsce.<br>Przeniesienie akcji w wiek XVII uwalniało ówczesnych czytelników dzieła Sienkiewicza<br>od nieodwracalnego determinizmu historii bieżącej, a także od odpowiedzialności za nią.<br>Lektura Trylogii dawała szansę na wymianę doświadczenia historycznego. Miejsce świeżej<br>wciąż pamięci o kresie państwa i klęsce trzech powstań zastępują obrazy klęski<br>przezwyciężonej, która także jest własnością czytelnika. […] Sienkiewicz umiał tak przepisać<br>historię, aby krzepiła jako obietnica nawrotu koniunktury. Jeśli przeszłość jest aktywna<br>i odwracalna, jak chcieli romantycy, to lepiej niech się odnowi w wariancie sarmackim -<br>pewnym siebie, suwerennym politycznie. Sienkiewicz używa literatury, aby zaaplikować<br>czytelnikowi upojną używkę i rozkołysać fantazje skarłowaciałe przez życie w niewoli.<br>Odbiorca poddany magii jego narracji odkrywał w sobie spadkobiercę triumfu lub sensownych<br>ofiar Wołodyjowskiego, Kmicica i Skrzetuskiego7.<br>Na podstawie: Ryszard Koziołek, Dobrze się myśli literaturą, Wołowiec 2016.<br>3 Koniektura - odtworzenie i wypełnienie luk w uszkodzonym lub niepełnym tekście na podstawie analizy<br>zachowanych jego fragmentów.<br>4 Walter Scott (1771-1832) - angielsko-szkocki pisarz, twórca powieści historycznej.<br>5 Aleksander Dumas (1802-1870) - francuski powieściopisarz, stworzył historyczną powieść przygodową.<br>6 Arystoteles - starożytny filozof grecki.<br>7 Wołodyjowski, Kmicic, Skrzetuski - bohaterowie Trylogii Henryka Sienkiewicza.<br>MPO_1P</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 6. (0-2)<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający:<br>1.4) […] rozpoznaje zastosowane […]<br>środki językowe […].<br>Schemat punktowania<br>2 p. - trzy poprawne przyporządkowania.<br>1 p. - dwa poprawne przyporządkowania.<br>0 p. - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Poprawna odpowiedź<br>A 4<br>B 1<br>C 3</p>","solutions":[{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p>A - 4 (Przywołanie autorytetu w celu uzasadnienia własnych poglądów) - Autorzy przywołują zasadę Machiavellego jako autorytet wspierający rozważania o dopuszczalnych strategiach dyskusji.</p>\n<p>B - 1 (Określenie problemu) - Zdanie otwierające tekst definiuje główny problem: czym jest dyskusja i czym różni się od zwykłej rozmowy.</p>\n<p>C - 3 (Zasygnalizowanie rozwinięcia omawianego wątku) - Zdanie to zapowiada pogłębioną analizę wieloznaczności słowa „dyskusja&quot; i nadużyć w jego stosowaniu.</p>\n<p>2 pkt - za trzy poprawne przyporządkowania. 1 pkt - za dwa poprawne przyporządkowania. 0 pkt - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi.</p>"}]}