{"id":"jezyk-polski-2019-nowa-era-probna-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-polski-2019-nowa-era-probna-podstawowa","number":"7","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2019,"month":null,"level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (0-2)\nKtóre środki językowe nadają tekstowi Zapytaj Mickiewicza charakter subiektywny? Zaznacz\nTAK, jeśli dany środek językowy nadaje taki charakter, albo NIE - jeśli nie nadaje.\n1.\nWystępowanie słownictwa oceniającego.\nTAK\nNIE\n2.\nObecność czasowników w 1. osobie liczby pojedynczej.\nTAK\nNIE\n3.\nStosowanie zdań wielokrotnie złożonych.\nTAK\nNIE\n4.\nUżywanie czasowników w czasie przeszłym.\nTAK\nNIE\n5 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nJęzyk polski - poziom podstawowy\nTekst do zadań 8.-12.\nKwiryna Handke\nJęzyk familijny\n„Gniazdo rodzinne” od wieków było traktowane w Polsce jako przestrzeń sakralna, a jego centrum\nstanowił dom, co między innymi wyrażało się w zdobieniu rodzinnej siedziby portretami przodków,\nwyobrażeniami drzewa genealogicznego czy odpowiednimi napisami nad głównym wejściem. Do dziś\npodobne napisy można spotkać w Polsce na wielu budynkach i w granicach posiadłości sygnowanych\nimionami właścicieli lub członków ich rodzin, np. Zosinek, Karolówka. Jest to oczywista kontynuacja\ntradycji sięgającej średniowiecza, która z naciskiem podkreślała prawa własnościowe.\nDom jako miejsce, a zarazem rodzina, skąd wywodzi się jednostka, jest jednym z ważnych\nwyznaczników zarówno jej deskrypcji (opisu), jak i poczucia tożsamości. Występuje to między innymi\nwówczas, gdy ustala się, z jakiego domu rodem jest dana osoba [ ]. Dawniej kobietom zadawano\npytania o charakterze zwyczajowym i majątkowo-prawnym: Z jakiego waćpanna rodu?, Kto waćpannę\nrodził?; współcześnie podobne, o charakterze prawnym, rzadziej zwyczajowym, adresuje się do kobiet\nzamężnych: Jak pani (nazywa się) z domu?. W niektórych urzędowych formularzach jest rubryka,\nw której należy podać: nazwisko panieńskie lub nazwisko rodowe.\nLiczne zestawienia typu: dom opoka, dom ostoja, dom port, dom port macierzysty, dom przystań,\ndom azyl, dom twierdza określają dom jako miejsce będące synonimem bezpieczeństwa i spokoju.\nZwiązek człowieka z jego miejscem wyraża się stałą potrzebą łączenia go z tym fragmentem\nprzestrzeni. Człowiek zaznacza za pomocą nazw własnych miejsca, które są jego własnością, najczęściej\nnadając im swoje jednostkowe imię, nazwisko lub przezwisko bądź nazwy rodowe. Nazwą miejsca\nokreśla też swoją odrębną tożsamość, np. Zawisza Czarny z Garbowa, Zawisza Dobiesław z Kurozwęk,\nMikołaj Rej z Nagłowic.\nLudwika Ślękowa, pisząc o polskiej szlachcie czasów renesansu i baroku, podkreśla, iż: „Poczucie\nwięzi z miejscowością gniazdową było tak silne, że jej nazwę wpisywano obok nazwiska, czyniąc\nto i wtedy, gdy posiadłość przeszła w obce ręce”. W związku z tym warto przypomnieć trafne\nstwierdzenie Władysława Łozińskiego, iż „należał szlachcic bardziej do swojej rodowej wsi niżeli ona\ndo niego, bo kiedy jej już nie miał, ona go jeszcze miała”.\nSzczególne miejsce zajmuje również kuchnia ze stołem, chlebem i jedzeniem, lampą, ogniem\ni ciepłem - jako składnikami przestrzeni najsilniej integrującymi krąg rodzinny, często wraz\nz przybyszami. Te i inne symbole domu rodzinnego - niektóre o zasięgu ogólnoświatowym - stały się\nw dziejach polskiej kultury przedmiotem zainteresowania artystów i uczonych.\nO znaczeniu tych składników układu przestrzennego świadczy żywa ich obecność w świadomości\ni pamięci społecznej, uzewnętrzniana w narracjach rodzinnych i towarzyskich, wspomnieniach,\npamiętnikach, w których zawsze na wiele sposobów podkreśla się rolę kuchni oraz „misteriów” wokół\nprzyrządzania i spożywania posiłków, zwłaszcza świątecznych. [ ]\nKonstruowanie za pomocą słów i znaczeń każdej przestrzeni społecznej [ ] w dużej mierze opiera\nsię na powszechnie dostrzegalnych opozycjach: duży - mały; bliski - daleki; swój - obcy; wysoki -\nniski; góra - dół; przód - tył; bogaty - biedny itp. Na nich opierają się najbardziej elementarne obrazy\nrelacji społecznych, również w kręgu rodzinnym [ ].\nKwiryna Handke, Język familijny, [w:] tejże, Socjologia języka, Warszawa 2008.\n6 z 17\nPróbny egzamin maturalny z Nową Erą\nJęzyk polski - poziom podstawowy","answer":null,"answer_text":null,"solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2019-nowa-era-probna-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":null,"solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · 2019 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna","text_html":"

Zadanie 7. (0-2)
Które środki językowe nadają tekstowi Zapytaj Mickiewicza charakter subiektywny? Zaznacz
TAK, jeśli dany środek językowy nadaje taki charakter, albo NIE - jeśli nie nadaje.
1.
Występowanie słownictwa oceniającego.
TAK
NIE
2.
Obecność czasowników w 1. osobie liczby pojedynczej.
TAK
NIE
3.
Stosowanie zdań wielokrotnie złożonych.
TAK
NIE
4.
Używanie czasowników w czasie przeszłym.
TAK
NIE
5 z 17
Próbny egzamin maturalny z Nową Erą
Język polski - poziom podstawowy
Tekst do zadań 8.-12.
Kwiryna Handke
Język familijny
„Gniazdo rodzinne” od wieków było traktowane w Polsce jako przestrzeń sakralna, a jego centrum
stanowił dom, co między innymi wyrażało się w zdobieniu rodzinnej siedziby portretami przodków,
wyobrażeniami drzewa genealogicznego czy odpowiednimi napisami nad głównym wejściem. Do dziś
podobne napisy można spotkać w Polsce na wielu budynkach i w granicach posiadłości sygnowanych
imionami właścicieli lub członków ich rodzin, np. Zosinek, Karolówka. Jest to oczywista kontynuacja
tradycji sięgającej średniowiecza, która z naciskiem podkreślała prawa własnościowe.
Dom jako miejsce, a zarazem rodzina, skąd wywodzi się jednostka, jest jednym z ważnych
wyznaczników zarówno jej deskrypcji (opisu), jak i poczucia tożsamości. Występuje to między innymi
wówczas, gdy ustala się, z jakiego domu rodem jest dana osoba [ ]. Dawniej kobietom zadawano
pytania o charakterze zwyczajowym i majątkowo-prawnym: Z jakiego waćpanna rodu?, Kto waćpannę
rodził?; współcześnie podobne, o charakterze prawnym, rzadziej zwyczajowym, adresuje się do kobiet
zamężnych: Jak pani (nazywa się) z domu?. W niektórych urzędowych formularzach jest rubryka,
w której należy podać: nazwisko panieńskie lub nazwisko rodowe.
Liczne zestawienia typu: dom opoka, dom ostoja, dom port, dom port macierzysty, dom przystań,
dom azyl, dom twierdza określają dom jako miejsce będące synonimem bezpieczeństwa i spokoju.
Związek człowieka z jego miejscem wyraża się stałą potrzebą łączenia go z tym fragmentem
przestrzeni. Człowiek zaznacza za pomocą nazw własnych miejsca, które są jego własnością, najczęściej
nadając im swoje jednostkowe imię, nazwisko lub przezwisko bądź nazwy rodowe. Nazwą miejsca
określa też swoją odrębną tożsamość, np. Zawisza Czarny z Garbowa, Zawisza Dobiesław z Kurozwęk,
Mikołaj Rej z Nagłowic.
Ludwika Ślękowa, pisząc o polskiej szlachcie czasów renesansu i baroku, podkreśla, iż: „Poczucie
więzi z miejscowością gniazdową było tak silne, że jej nazwę wpisywano obok nazwiska, czyniąc
to i wtedy, gdy posiadłość przeszła w obce ręce”. W związku z tym warto przypomnieć trafne
stwierdzenie Władysława Łozińskiego, iż „należał szlachcic bardziej do swojej rodowej wsi niżeli ona
do niego, bo kiedy jej już nie miał, ona go jeszcze miała”.
Szczególne miejsce zajmuje również kuchnia ze stołem, chlebem i jedzeniem, lampą, ogniem
i ciepłem - jako składnikami przestrzeni najsilniej integrującymi krąg rodzinny, często wraz
z przybyszami. Te i inne symbole domu rodzinnego - niektóre o zasięgu ogólnoświatowym - stały się
w dziejach polskiej kultury przedmiotem zainteresowania artystów i uczonych.
O znaczeniu tych składników układu przestrzennego świadczy żywa ich obecność w świadomości
i pamięci społecznej, uzewnętrzniana w narracjach rodzinnych i towarzyskich, wspomnieniach,
pamiętnikach, w których zawsze na wiele sposobów podkreśla się rolę kuchni oraz „misteriów” wokół
przyrządzania i spożywania posiłków, zwłaszcza świątecznych. [ ]
Konstruowanie za pomocą słów i znaczeń każdej przestrzeni społecznej [ ] w dużej mierze opiera
się na powszechnie dostrzegalnych opozycjach: duży - mały; bliski - daleki; swój - obcy; wysoki -
niski; góra - dół; przód - tył; bogaty - biedny itp. Na nich opierają się najbardziej elementarne obrazy
relacji społecznych, również w kręgu rodzinnym [ ].
Kwiryna Handke, Język familijny, [w:] tejże, Socjologia języka, Warszawa 2008.
6 z 17
Próbny egzamin maturalny z Nową Erą
Język polski - poziom podstawowy

","solutions":[]}