{"id":"jezyk-polski-2020-kwiecien-probna-podstawowa/zad/14","paper_id":"jezyk-polski-2020-kwiecien-probna-podstawowa","number":"14","points":null,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"probna","year":2020,"month":"kwiecien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 14.\nWybierz jeden temat i napisz wypracowanie.\nTemat 1. Czy jednostka faktycznie może wpływać na losy świata, czy jest to tylko mrzonka\nartystów? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do\npodanego fragmentu III części Dziadów, całego utworu Adama Mickiewicza\noraz innego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nAdam Mickiewicz\nIII część Dziadów\nPROLOG\n[…]\nWięzień\nMam być wolny - tak! nie wiem, skąd przyszła nowina,\nLecz ja znam, co być wolnym z łaski Moskwicina.\nŁotry zdejmą mi tylko z rąk i nóg kajdany,\nAle wtłoczą na duszę - ja będę wygnany!\nBłąkać się w cudzoziemców, w nieprzyjaciół tłumie,\nJa śpiewak - i nikt z mojej pieśni nie zrozumie\nNic - oprócz niekształtnego i marnego dźwięku.\nŁotry, tej jednej broni z rąk mi nie wydarły,\nAle mi ją zepsuto, przełamano w ręku;\nŻywy, zostanę dla mej ojczyzny umarły,\nI myśl legnie zamknięta w duszy mojej cieniu,\nJako dyjament w brudnym zawarty kamieniu.\n(wstaje i pisze węglem z jednej strony)\nD. O. M .\nGUSTAVUS\nOBIIT M. D. CCC. XXIII\nCALENDIS NOVEMBRIS\n(z drugiej strony)\nHIC NATUS EST\nCONRADUS\nM. D. CCC. XXIII\nCALENDIS NOVEMBRIS\n(wspiera się na oknie - usypia)\nDuch\nCzłowieku! gdybyś wiedział, jaka twoja władza!\nKiedy myśl w twojej głowie, jako iskra w chmurze,\nZabłyśnie niewidzialna, obłoki zgromadza,\nI tworzy deszcz rodzajny lub gromy i burze;\nGdybyś wiedział, że ledwie jednę myśl rozniecisz,\nJuż czekają w milczeniu, jak gromu żywioły,\nMPO_1P\nTak czekają twej myśli - szatan i anioły:\nCzy ty w piekło uderzysz, czy w niebo zaświecisz;\nA ty jak obłok górny, ale błędny, pałasz\nI sam nie wiesz, gdzie lecisz, sam nie wiesz, co zdziałasz.\nLudzie! Każdy z was mógłby, samotny, więziony,\nMyślą i wiarą zwalać i podźwigać trony.\nAdam Mickiewicz, Dziady, część III,[w:] tegoż, Dzieła, Warszawa 1995.\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i uzasadnij ją.\nTwoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nAdam Zagajewski\nImprowizacja\nTrzeba wziąć na siebie cały ciężar świata\ni uczynić go lekkim, znośnym.\nZarzucić go sobie na ramiona\ntak jak plecak i ruszyć w drogę.\nNajlepiej wieczorem, na wiosnę, kiedy\nspokojnie oddychają drzewa, a noc zapowiada się\npogodnie, w ogrodzie trzaskają gałązki wiązów.\nCały ciężar? Krew i brzydotę? To niemożliwe.\nZawsze zostanie osad goryczy w ustach\ni zaraźliwa rozpacz tej starej kobiety,\nktórą widziałeś wczoraj w tramwaju.\nDlaczego mamy kłamać? Przecież uniesienie\nistnieje wyłącznie w wyobraźni i szybko znika.\nImprowizacja - zawsze tylko improwizacja,\nnic innego nie znamy, mała albo wielka,\nw muzyce, gdy trąbka jazzowa wesoło płacze,\nalbo kiedy patrzysz na białą kartkę papieru\nczy też wtedy, kiedy uciekasz\nprzed smutkiem i otwierasz ulubiony tom wierszy;\nzwykle w tym momencie dzwoni telefon\ni ktoś pyta - czy reflektuje pan /pani na nasze\nnajnowsze modele? Nie, dziękuje bardzo.\nZostaje szarość i monotonia; żałoba,\nktórej nie uleczy najwspanialsza elegia.\nAle może są rzeczy ukryte przed nami\ni w nich melancholia miesza się z entuzjazmem,\nzawsze, codziennie, jak narodziny świtu\nnad brzegiem morza, albo nie, poczekaj,\njak radosny śmiech tych dwóch małych ministrantów\nw białych komeżkach, na rogu Jana i Marka,\npamiętasz?\nAdam Zagajewski, Improwizacja, [w:] tegoż, Niewidzialna ręka, Kraków 2009.\nMPO_1P\nna temat nr\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nMPO_1P\nTabelę wypełnia egzaminator!\nLiczba punktów\nSuma\nUzasadnienie przyznania 0 punktów\nrozprawka\nA.\n0 - 3 - 6\nB.\n0 - 4 - 8 - 12 - 18\ninterpretacja\nA.\n0 - 3 - 6 - 9\nB.\n0 - 5 - 10 - 15\nC.\n0 - 2 - 4\nD.\n0 - 3 - 6\nE.\n0 - 1 - 2\nF.\n0 - 2 - 4\nG.\n0 - 3 - 6\nH.\n0 - 2 - 4\nMPO_1P\nBRUDNOPIS (nie podlega ocenie)","answer":null,"answer_text":"Zadanie 14.\nTemat 1. Czy jednostka faktycznie może wpływać na losy świata, czy jest to tylko\nmrzonka artystów? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko,\nodwołując się do podanego fragmentu III części Dziadów, całego utworu\nAdama Mickiewicza oraz innego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć\nco najmniej 250 słów.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […];\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty;\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)\n[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […], dobiera\nwłaściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny rozprawki\nA\nSformułowanie\nstanowiska\nwobec\nproblemu\npodanego\nw poleceniu\nB\nUzasadnienie\nstanowiska\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n6\nStanowisko jest\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n18\nUzasadnienie\ntrafne,\nszerokie\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n12\nUzasadnienie\ntrafne\ni szerokie\n3\nStanowisko jest\nczęściowo\nadekwatne\ndo problemu\npodanego\nw poleceniu\n8\nUzasadnienie\ntrafne,\nale wąskie\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne\nbłędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n4\nUzasadnienie\nczęściowe\n0\nStanowisko jest\nnieadekwatne\nlub brak\nstanowiska\n0\nBrak\nuzasadnienia\nstanowiska\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne\nbłędy rażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki\nA. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować stanowisko będące\nrozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.\nAdekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę ambiwalentną wobec istoty\nproblemu).\nSformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą odpowiedzi problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub niepełnego zrozumienia tekstu.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli niezwiązane z poleceniem.\nSformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.\nB. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.\nUzasadnienie:\npogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,\ntrafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.\nSzerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.\nUzasadnienie jest:\nszerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,\nwąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu tekstu lub nie przywołał\ninnego tekstu kultury),\nczęściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty są niepoparte\nprzykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.\nWypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu lub rozwija myśli\nniezwiązane ze stanowiskiem.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na uzasadnienie stanowiska\nwobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez\nzdającego.\nD. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w\ntekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także\nczy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami\nretorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach.\nZnaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli,\nskojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\nstosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji\negzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności,\nczęściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i\nkonstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\nniestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np.\nudziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy\nstylistyczne.\nH. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące\ni nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji.\nEwentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.\nTemat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i uzasadnij ją. Twoja\npraca powinna liczyć co najmniej 250 słów.\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi\ni wykorzystanie zawartych w nich\ninformacji.\n1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];\n1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach\ninformacje zarówno jawne, jak i ukryte.\nII. Analiza i interpretacja tekstów\nkultury.\n1.2) określa problematykę utworu;\n2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania\nświata przedstawionego i bohatera […];\n3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty;\n3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych\nmotywów w różnych utworach literackich.\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\n1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)\n[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego\norganizacji, przestrzegając zasad spójności\nznaczeniowej i logicznej;\n1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]\nodpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,\nwybiera formę kompozycyjną, […] dobiera\nwłaściwe słownictwo);\n1.3) tworzy samodzielną wypowiedź\nargumentacyjną według podstawowych zasad logiki\ni retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera\nargumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje\nich selekcji pod względem użyteczności\nw wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady\nilustrujące wywód myślowy, przeprowadza\nprawidłowe wnioskowanie).\nKryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA\nKoncepcja\ninterpretacyjna\nB\nUzasadnienie\ntezy\ninterpretacyjnej\nC\nPoprawność\nrzeczowa\nD\nZamysł\nkompozycyjny\nE\nSpójność\nlokalna\nF\nStyl tekstu\nG\nPoprawność\njęzykowa\nH\nPoprawność\nzapisu\n9\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nspójna\ni obejmująca\nsensy\nniedosłowne\n15\nUzasadnienie\ntrafne\ni pogłębione\n4\nBrak błędów\nrzeczowych\n6\nKompozycja\nfunkcjonalna\n2\nPełna\nspójność\nwypowiedzi\nlub\nnieznaczne\nzaburzenia\nspójności\n4\nStyl\nstosowny\n6\nBrak błędów\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n4\nZapis\nw pełni\npoprawny\nlub nieliczne\nbłędy\nnierażące\n6\nKoncepcja\nniesprzeczna\nz utworem,\nale niespójna\ni/lub obejmująca\nw większości\nznaczenia\ndosłowne\n10\nUzasadnienie\ntrafne, ale\nniepogłębione\n2\nNie więcej\nniż jeden\nbłąd\nrzeczowy\n3\nZaburzenia\nfunkcjonalności\nkompozycji\n1\nZnaczne\nzaburzenia\nspójności\n2\nStyl\nczęściowo\nstosowny\n3\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n2\nLiczne błędy\nnierażące\nlub nieliczne\nbłędy rażące\n3\nKoncepcja\nczęściowo\nsprzeczna\nz utworem\n5\nUzasadnienie\nczęściowo trafne\n0\nBrak koncepcji\nlub koncepcja\ncałkowicie\nsprzeczna\nz utworem\n0\nBrak trafnych\nargumentów\nuzasadniających\ninterpretację\n0\nBłędy\nrzeczowe\n0\nBrak zamysłu\nkompozycyjnego\n0\nWypowiedź\nniespójna\n0\nStyl\nniestosowny\n0\nLiczne błędy\nrażące\n0\nLiczne błędy\nrażące\nUWAGA\nJeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli w kategorii A praca uzyska 2 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.\nJeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.\nPojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów\nObjaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego\nA. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie (wyrażonym np. w postaci tezy\nlub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest spójna, a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych\ninterpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.\nKoncepcja może być:\nczęściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.\ncałkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.\nspójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.\nniespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania całościowego sensu utworu, oraz\ngdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu (niesprzeczne z interpretowanym utworem).\nBrak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją, a np. streszczeniem. Koncepcja\ninterpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.\nB. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.\nUzasadnienie może być:\ntrafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy\nwywodzić się z formy lub/i treści tekstu.\nczęściowo trafne, jeśli w pracy - oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy - został sformułowany\nprzynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.\npogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim, filozoficznym, kulturowym). Uczeń\npowinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.\nniepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być sfunkcjonalizowane.\nC. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na koncepcję interpretacyjną\nuważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.\nBłąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez\nzdającego.\nD. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia gatunkiem wypowiedzi. Należy\nwziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i\nuzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).\nKompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami\nretorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.\nE. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach.\nZnaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli,\nskojarzeń).\nF. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.\nStyl uznaje się za:\nstosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji\negzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności.\nczęściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy\ni konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.\nMieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.\nniestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.\nStyl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.\nG. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych.\nBłąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np.\nudziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy\nstylistyczne.\nI. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i\nnierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji.\nEwentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2020-kwiecien-probna-podstawowa/zad-14.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":8,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura próbna · kwiecień 2020 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura próbna","text_html":"

Zadanie 14.
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
Temat 1. Czy jednostka faktycznie może wpływać na losy świata, czy jest to tylko mrzonka
artystów? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do
podanego fragmentu III części Dziadów, całego utworu Adama Mickiewicza
oraz innego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Adam Mickiewicz
III część Dziadów
PROLOG
[…]
Więzień
Mam być wolny - tak! nie wiem, skąd przyszła nowina,
Lecz ja znam, co być wolnym z łaski Moskwicina.
Łotry zdejmą mi tylko z rąk i nóg kajdany,
Ale wtłoczą na duszę - ja będę wygnany!
Błąkać się w cudzoziemców, w nieprzyjaciół tłumie,
Ja śpiewak - i nikt z mojej pieśni nie zrozumie
Nic - oprócz niekształtnego i marnego dźwięku.
Łotry, tej jednej broni z rąk mi nie wydarły,
Ale mi ją zepsuto, przełamano w ręku;
Żywy, zostanę dla mej ojczyzny umarły,
I myśl legnie zamknięta w duszy mojej cieniu,
Jako dyjament w brudnym zawarty kamieniu.
(wstaje i pisze węglem z jednej strony)
D. O. M .
GUSTAVUS
OBIIT M. D. CCC. XXIII
CALENDIS NOVEMBRIS
(z drugiej strony)
HIC NATUS EST
CONRADUS
M. D. CCC. XXIII
CALENDIS NOVEMBRIS
(wspiera się na oknie - usypia)
Duch
Człowieku! gdybyś wiedział, jaka twoja władza!
Kiedy myśl w twojej głowie, jako iskra w chmurze,
Zabłyśnie niewidzialna, obłoki zgromadza,
I tworzy deszcz rodzajny lub gromy i burze;
Gdybyś wiedział, że ledwie jednę myśl rozniecisz,
Już czekają w milczeniu, jak gromu żywioły,
MPO_1P
Tak czekają twej myśli - szatan i anioły:
Czy ty w piekło uderzysz, czy w niebo zaświecisz;
A ty jak obłok górny, ale błędny, pałasz
I sam nie wiesz, gdzie lecisz, sam nie wiesz, co zdziałasz.
Ludzie! Każdy z was mógłby, samotny, więziony,
Myślą i wiarą zwalać i podźwigać trony.
Adam Mickiewicz, Dziady, część III,[w:] tegoż, Dzieła, Warszawa 1995.
Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i uzasadnij ją.
Twoja praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Adam Zagajewski
Improwizacja
Trzeba wziąć na siebie cały ciężar świata
i uczynić go lekkim, znośnym.
Zarzucić go sobie na ramiona
tak jak plecak i ruszyć w drogę.
Najlepiej wieczorem, na wiosnę, kiedy
spokojnie oddychają drzewa, a noc zapowiada się
pogodnie, w ogrodzie trzaskają gałązki wiązów.
Cały ciężar? Krew i brzydotę? To niemożliwe.
Zawsze zostanie osad goryczy w ustach
i zaraźliwa rozpacz tej starej kobiety,
którą widziałeś wczoraj w tramwaju.
Dlaczego mamy kłamać? Przecież uniesienie
istnieje wyłącznie w wyobraźni i szybko znika.
Improwizacja - zawsze tylko improwizacja,
nic innego nie znamy, mała albo wielka,
w muzyce, gdy trąbka jazzowa wesoło płacze,
albo kiedy patrzysz na białą kartkę papieru
czy też wtedy, kiedy uciekasz
przed smutkiem i otwierasz ulubiony tom wierszy;
zwykle w tym momencie dzwoni telefon
i ktoś pyta - czy reflektuje pan /pani na nasze
najnowsze modele? Nie, dziękuje bardzo.
Zostaje szarość i monotonia; żałoba,
której nie uleczy najwspanialsza elegia.
Ale może są rzeczy ukryte przed nami
i w nich melancholia miesza się z entuzjazmem,
zawsze, codziennie, jak narodziny świtu
nad brzegiem morza, albo nie, poczekaj,
jak radosny śmiech tych dwóch małych ministrantów
w białych komeżkach, na rogu Jana i Marka,
pamiętasz?
Adam Zagajewski, Improwizacja, [w:] tegoż, Niewidzialna ręka, Kraków 2009.
MPO_1P
na temat nr
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
MPO_1P
Tabelę wypełnia egzaminator!
Liczba punktów
Suma
Uzasadnienie przyznania 0 punktów
rozprawka
A.
0 - 3 - 6
B.
0 - 4 - 8 - 12 - 18
interpretacja
A.
0 - 3 - 6 - 9
B.
0 - 5 - 10 - 15
C.
0 - 2 - 4
D.
0 - 3 - 6
E.
0 - 1 - 2
F.
0 - 2 - 4
G.
0 - 3 - 6
H.
0 - 2 - 4
MPO_1P
BRUDNOPIS (nie podlega ocenie)

","answer_text_html":"

Zadanie 14.
Temat 1. Czy jednostka faktycznie może wpływać na losy świata, czy jest to tylko
mrzonka artystów? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko,
odwołując się do podanego fragmentu III części Dziadów, całego utworu
Adama Mickiewicza oraz innego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć
co najmniej 250 słów.
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi
i wykorzystanie zawartych w nich
informacji.
1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach
informacje zarówno jawne, jak i ukryte.
II. Analiza i interpretacja tekstów
kultury.
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
świata przedstawionego i bohatera […];
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty;
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
III. Tworzenie wypowiedzi.
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)
[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego
organizacji, przestrzegając zasad spójności
znaczeniowej i logicznej;
1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,
wybiera formę kompozycyjną, […], dobiera
właściwe słownictwo);
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje
ich selekcji pod względem użyteczności
w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny rozprawki
A
Sformułowanie
stanowiska
wobec
problemu
podanego
w poleceniu
B
Uzasadnienie
stanowiska
C
Poprawność
rzeczowa
D
Zamysł
kompozycyjny
E
Spójność
lokalna
F
Styl tekstu
G
Poprawność
językowa
H
Poprawność
zapisu
6
Stanowisko jest
adekwatne
do problemu
podanego
w poleceniu
18
Uzasadnienie
trafne,
szerokie
i pogłębione
4
Brak błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna
spójność
wypowiedzi
lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl
stosowny
6
Brak błędów
lub nieliczne
błędy
nierażące
4
Zapis
w pełni
poprawny
lub nieliczne
błędy
nierażące
12
Uzasadnienie
trafne
i szerokie
3
Stanowisko jest
częściowo
adekwatne
do problemu
podanego
w poleceniu
8
Uzasadnienie
trafne,
ale wąskie
2
Nie więcej
niż jeden
błąd
rzeczowy
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl
częściowo
stosowny
3
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
2
Liczne
błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
4
Uzasadnienie
częściowe
0
Stanowisko jest
nieadekwatne
lub brak
stanowiska
0
Brak
uzasadnienia
stanowiska
0
Błędy
rzeczowe
0
Brak zamysłu
kompozycyjnego
0
Wypowiedź
niespójna
0
Styl
niestosowny
0
Liczne błędy
rażące
0
Liczne
błędy rażące
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 3 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów.
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny rozprawki
A. Sformułowanie stanowiska (np. w postaci tezy lub hipotezy). Zdający powinien zrozumieć problem postawiony w poleceniu i sformułować stanowisko będące
rozwiązaniem problemu. Stanowisko jest oceniane ze względu na to, czy jest udaną próbą rozwiązania problemu.
Adekwatność to odpowiedniość (zgodność, współmierność) stanowiska i problemu (zdający może się zgodzić, nie zgodzić, zachować postawę ambiwalentną wobec istoty
problemu).
Sformułowanie stanowiska będącego częściowo udaną próbą odpowiedzi problemu jest skutkiem niepełnego zrozumienia problemu lub niepełnego zrozumienia tekstu.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak stanowiska, może zawierać jedynie streszczenie tekstu, biografię autora itp. lub rozwijać myśli niezwiązane z poleceniem.
Sformułowanie stanowiska nie musi stanowić wyodrębnionej części rozprawki.
B. Uzasadnienie stanowiska jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne, czy jest szerokie i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie nie musi być graficznie wyodrębnioną częścią rozprawki.
Uzasadnienie:
pogłębione to uzasadnienie, w którym zdający wnikliwie odniósł się w rozwinięciu do wszystkich elementów polecenia,
trafne zawiera logicznie poprawne argumenty (czyli stwierdzenia poparte przykładami) za przyjętym rozwiązaniem problemu.
Szerokość uzasadnienia ocenia się na podstawie tego, czy zdający w swojej wypowiedzi odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu.
Uzasadnienie jest:
szerokie, jeśli zdający trafnie odniósł się do wszystkich elementów wskazanych w poleceniu,
wąskie, jeśli zdający trafnie odniósł się tylko do niektórych elementów wskazanych w poleceniu (np. nie odniósł się do podanego w zadaniu tekstu lub nie przywołał
innego tekstu kultury),
częściowe, jeżeli (a) niektórych argumentów nie można uznać za logicznie poprawne wobec przyjętego stanowiska lub (b) niektóre argumenty są niepoparte
przykładami, lub (c) niektóre argumenty są wzajemnie sprzeczne.
Wypowiedź argumentacyjna, w której brak uzasadnienia, nie zawiera logicznie poprawnych argumentów za przyjętym rozwiązaniem problemu lub rozwija myśli
niezwiązane ze stanowiskiem.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na uzasadnienie stanowiska
wobec problemu uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez
zdającego.
D. Kompozycja oceniana jest ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z gatunkiem wypowiedzi. Należy wziąć pod uwagę, czy w
tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia stanowiska i uzasadniających je argumentów, a także
czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami
retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach.
Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli,
skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:
stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji
egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszczalne są drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności,
częściowo stosowny, jeśli w wypowiedzi zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy i
konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np.
udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy
stylistyczne.
H. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące
i nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji.
Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.
Temat 2. Zinterpretuj podany utwór. Postaw tezę interpretacyjną i uzasadnij ją. Twoja
praca powinna liczyć co najmniej 250 słów.
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi
i wykorzystanie zawartych w nich
informacji.
1.1) odczytuje sens całego tekstu [ ];
1.2) […] odczytuje zawarte w odbieranych tekstach
informacje zarówno jawne, jak i ukryte.
II. Analiza i interpretacja tekstów
kultury.
1.2) określa problematykę utworu;
2.4) rozpoznaje w utworze sposoby kreowania
świata przedstawionego i bohatera […];
3.2) wykorzystuje w interpretacji utworu konteksty;
3.3) porównuje funkcjonowanie tych samych
motywów w różnych utworach literackich.
III. Tworzenie wypowiedzi.
1.1) tworzy dłuższy tekst pisany [ ] (rozprawka)
[ ] zgodnie z podstawowymi regułami jego
organizacji, przestrzegając zasad spójności
znaczeniowej i logicznej;
1.2) przygotowuje wypowiedź [ ] (wybiera [ ]
odpowiedni układ kompozycyjny, analizuje temat,
wybiera formę kompozycyjną, […] dobiera
właściwe słownictwo);
1.3) tworzy samodzielną wypowiedź
argumentacyjną według podstawowych zasad logiki
i retoryki (stawia tezę lub hipotezę, dobiera
argumenty, porządkuje je, hierarchizuje, dokonuje
ich selekcji pod względem użyteczności
w wypowiedzi, podsumowuje, dobiera przykłady
ilustrujące wywód myślowy, przeprowadza
prawidłowe wnioskowanie).
Kryteria oceny interpretacji utworu poetyckiego
A
Koncepcja
interpretacyjna
B
Uzasadnienie
tezy
interpretacyjnej
C
Poprawność
rzeczowa
D
Zamysł
kompozycyjny
E
Spójność
lokalna
F
Styl tekstu
G
Poprawność
językowa
H
Poprawność
zapisu
9
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
spójna
i obejmująca
sensy
niedosłowne
15
Uzasadnienie
trafne
i pogłębione
4
Brak błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
Pełna
spójność
wypowiedzi
lub
nieznaczne
zaburzenia
spójności
4
Styl
stosowny
6
Brak błędów
lub nieliczne
błędy
nierażące
4
Zapis
w pełni
poprawny
lub nieliczne
błędy
nierażące
6
Koncepcja
niesprzeczna
z utworem,
ale niespójna
i/lub obejmująca
w większości
znaczenia
dosłowne
10
Uzasadnienie
trafne, ale
niepogłębione
2
Nie więcej
niż jeden
błąd
rzeczowy
3
Zaburzenia
funkcjonalności
kompozycji
1
Znaczne
zaburzenia
spójności
2
Styl
częściowo
stosowny
3
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
2
Liczne błędy
nierażące
lub nieliczne
błędy rażące
3
Koncepcja
częściowo
sprzeczna
z utworem
5
Uzasadnienie
częściowo trafne
0
Brak koncepcji
lub koncepcja
całkowicie
sprzeczna
z utworem
0
Brak trafnych
argumentów
uzasadniających
interpretację
0
Błędy
rzeczowe
0
Brak zamysłu
kompozycyjnego
0
Wypowiedź
niespójna
0
Styl
niestosowny
0
Liczne błędy
rażące
0
Liczne błędy
rażące
UWAGA
Jeśli w kategorii A praca uzyska 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli w kategorii A praca uzyska 2 punkty, a w kategorii B - 0 punktów, egzaminator nie przyznaje punktów w pozostałych kategoriach.
Jeśli praca składa się z mniej niż 250 słów, egzaminator przyznaje punkty tylko w kategoriach A, B i C.
Pojawienie się rzeczowego błędu kardynalnego dyskwalifikuje pracę - zdający otrzymuje 0 punktów
Objaśnienia dotyczące kryteriów oceny interpretacji utworu poetyckiego
A. Koncepcja interpretacyjna jest efektem poszukiwania przez zdającego całościowego sensu utworu, tzn. jest pomysłem na jego odczytanie (wyrażonym np. w postaci tezy
lub hipotezy interpretacyjnej). Ocenia się ją ze względu na to, czy jest niesprzeczna z utworem i czy jest spójna, a także czy zdający dociera do sensów niedosłownych
interpretowanego utworu, czy czyta go jedynie na poziomie dosłownym.
Koncepcja może być:
częściowo sprzeczna z utworem, jeśli jedynie we fragmentach (lub fragmencie) znajduje potwierdzenie w tekście.
całkowicie sprzeczna z utworem, jeśli nawet we fragmentach (lub fragmencie) nie znajduje potwierdzenia w tekście.
spójna, gdy obejmuje i łączy w całość odszukane przez piszącego sensy utworu.
niespójna, gdy jest fragmentaryczna, tzn. rekonstruuje pojedyncze sensy cząstkowe (np. z poszczególnych strof tekstu) bez wskazania całościowego sensu utworu, oraz
gdy zawiera luźno powiązane, niepowiązane lub wzajemnie wykluczające się odczytania sensu utworu (niesprzeczne z interpretowanym utworem).
Brak koncepcji to brak śladów poszukiwania sensu utworu (całościowego i/lub sensów cząstkowych) - praca nie jest interpretacją, a np. streszczeniem. Koncepcja
interpretacyjna nie musi stanowić wyodrębnionej części pracy, może wynikać z jej całościowej wymowy.
B. Uzasadnienie interpretacji jest oceniane ze względu na to, czy jest trafne i czy jest pogłębione.
Uzasadnienie może być:
trafne, jeśli zawiera wyłącznie powiązane z tekstem argumenty za odczytaniem sensu utworu. Argumenty muszą wynikać ze sfunkcjonalizowanej analizy, to znaczy
wywodzić się z formy lub/i treści tekstu.
częściowo trafne, jeśli w pracy - oprócz argumentów niepowiązanych z tekstem lub/i niewynikających ze sfunkcjonalizowanej analizy - został sformułowany
przynajmniej jeden argument powiązany z tekstem i wynikający ze sfunkcjonalizowanej analizy.
pogłębione, jeśli znajduje potwierdzenie nie tylko w tekście, ale także w kontekstach (np. biograficznym, historycznoliterackim, filozoficznym, kulturowym). Uczeń
powinien choć częściowo rozwinąć przywołany kontekst, aby uzasadnić jego pojawienie się.
niepogłębione, gdy zdający przywołuje argumenty tylko z tekstu albo tylko z kontekstu. Wszystkie argumenty muszą być sfunkcjonalizowane.
C. Poprawność rzeczową ocenia się na podstawie liczby błędów rzeczowych. Pomyłki (np. w nazwach własnych lub datach) niewpływające na koncepcję interpretacyjną
uważa się za usterki, a nie błędy rzeczowe.
Błąd kardynalny to błąd rzeczowy świadczący o nieznajomości (1) tekstu kultury, do którego odwołuje się zdający, oraz (2) kontekstu interpretacyjnego przywołanego przez
zdającego.
D. Kompozycja jest oceniana ze względu na funkcjonalność segmentacji i uporządkowanie tekstu zgodnie z wybranym przez ucznia gatunkiem wypowiedzi. Należy
wziąć pod uwagę, czy w tekście zostały wyodrębnione - językowo i graficznie - części pracy oraz akapity niezbędne dla jasnego przedstawienia koncepcji interpretacyjnej i
uzasadniających ją argumentów, a także czy wyodrębnione części i akapity są logicznie oraz konsekwentnie uporządkowane (bez luk i zbędnych powtórzeń).
Kompozycja jest funkcjonalna, jeśli podział tekstu na segmenty (części) i ich porządek (układ) są ściśle powiązane z porządkiem treści i realizowanymi w tekście funkcjami
retorycznymi. Odejście od zasady trójdzielnej kompozycji nie jest błędem, jeśli segmentacja jest funkcjonalna.
E. Spójność lokalną ocenia się na podstawie zgodności logicznej i gramatycznej między kolejnymi, znajdującymi się w bezpośrednim sąsiedztwie zdaniami w akapitach.
Znaczne zaburzenia spójności wypowiedzi to np. akapity zbudowane z sekwencji zdań niepowiązanych ze sobą ani logicznie, ani gramatycznie (potok luźnych myśli,
skojarzeń).
F. Styl tekstu ocenia się ze względu na stosowność.
Styl uznaje się za:
stosowny, jeśli zachowana jest zasada decorum (dobór środków językowych jest celowy i adekwatny do wybranego przez ucznia gatunku wypowiedzi, sytuacji
egzaminacyjnej, tematu i intencji wypowiedzi oraz odmiany pisanej języka). Dopuszcza się drobne, sporadyczne odstępstwa od stosowności.
częściowo stosowny dotyczy wypowiedzi, w której zdający niefunkcjonalnie łączy różne style, nie kontroluje jednolitości stylu, np. w wypowiedzi pojawiają się wyrazy
i konstrukcje z języka potocznego, nieoficjalnego, wtręty ze stylu urzędowego, nadmierna metaforyka.
Mieszanie różnych stylów wypowiedzi uznaje się za uzasadnione, jeśli jest funkcjonalne.
niestosowny, jeśli wypowiedź zawiera np. wulgaryzmy lub ma charakter obraźliwy.
Styl wypracowania nie musi być zgodny z upodobaniami stylistycznymi egzaminatora.
G. Poprawność językowa oceniana jest ze względu na liczbę i wagę błędów składniowych, leksykalnych, słowotwórczych, frazeologicznych, fleksyjnych i stylistycznych.
Błąd stylistyczny to konstrukcja zgodna z normą językową, ale niewłaściwa w sytuacji, w której powstaje tekst, oraz nieodpowiednia dla stylu, w jakim tekst jest pisany, np.
udziwniona metafora, niefunkcjonalny kolokwializm, wulgaryzm, nieuzasadnione powtórzenie leksykalne lub składniowe. Błędów logicznych nie uznaje się za błędy
stylistyczne.
I. Poprawność zapisu ocenia się ze względu na liczbę błędów ortograficznych i interpunkcyjnych (szacowaną odpowiednio do objętości tekstu) oraz ich wagę (błędy rażące i
nierażące). Za błąd rażący uznaje się błąd, który polega na naruszeniu ogólnej reguły ortograficznej lub interpunkcyjnej w zapisie słów lub fraz o wysokiej frekwencji.
Ewentualne wątpliwości rozstrzygają ustalenia Rady Języka Polskiego i klasyfikacja błędów interpunkcyjnych Jerzego Podrackiego.

","solutions":[]}