Zadanie 6. (0-3)
6.1. Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzi podany fragment, oraz nazwisko
bohatera wypowiadającego te słowa.
Mincle i zawsze Mincle! Dziś niech mnie porównają z Minclami. Sam jeden przez pół
roku zarobiłem dziesięć razy więcej aniżeli dwa pokolenia Minclów przez pół wieku. Na
zdobycie tego, com ja zdobył pomiędzy kulą, nożem i tyfusem, tysiąc Minclów musiałoby się
pocić w swoich sklepikach i szlafmycach. Teraz już wiem, ilu jestem wart Minclów, i jak mi
Bóg miły, dla podobnego rezultatu drugi raz powtórzyłbym moją grę! Wolę obawiać się
bankructwa i śmierci, aniżeli wdzięczyć się do tych, którzy kupią u mnie parasol, albo padać
do nóg tym, którzy w moim sklepie raczą zaopatrywać się w waterklozety2…
Autor:
Tytuł:
Nazwisko bohatera wypowiadającego powyższe słowa:
6.2. Czy dla bohatera wypowiadającego powyższe słowa ważniejszy był „modus bycia”,
czy - „modus posiadania”? Uzasadnij swoją odpowiedź na podstawie podanego
fragmentu oraz znajomości całego utworu.
2 Waterklozet (ang. water closet) - przestarz. ubikacja z urządzeniem do spłukiwania muszli wodą z rezerwuaru.
MPO_1P
Tekst do zadań 7.-12.
Kazimierz Wolny-Zmorzyński, Wojciech Furman, Jerzy Snopek
Dziennikarstwo a literatura w XX i XXI wieku
Za sprawą telewizji i internetu każdy zdobywa podstawowe informacje o otaczającej go
rzeczywistości. Nie musi się trudzić, by poznać nawet odległe krainy. Siedzi przed telewizorem
i biernie przyjmuje wszystko, co dostanie od swego nadawcy. Ma wrażenie, że uczestniczy
w różnych spektaklach czy wydarzeniach, bagatelnych lub niezwykłych. […] Problem w tym,
że po obejrzeniu danego programu nie potrafi opowiedzieć, co widział, ponieważ brakuje mu
słów, nie umie nazwać podstawowych rzeczy, bo nie skupił się na nich w czasie emisji danego
programu - inaczej niż nad książką, która skłania do refleksji i uczy słownictwa. Ale czy to
problem dziennikarza? Dla dziennikarza ważne jest to, że zainteresował odbiorcę danym
programem w telewizji, audycją w radiu, artykułem w prasie. A zainteresował dlatego, że
dobrze przedstawił i ujął temat zgodnie z zasadami poetyki gatunków dziennikarskich, którym
także podstawy dała literatura.
Dziennikarz, który chce zrobić wrażenie na odbiorcy, wraca do źródeł dziennikarstwa,
a więc do literatury, ponieważ to literatura daje mu ogromny wachlarz możliwości mówienia
o rzeczywistości. Prasa i radio przyzwyczaiły odbiorców do wysiłku intelektualnego, ale
telewizja i internet wydają się z […] tego wysiłku zwalniać. Dziennikarze jednak nie
zapominają o sile literatury i jej wpływie na rozwój najbardziej współczesnego dziennikarstwa.
Arystotelesowskie sposoby wywoływania napięcia dzięki stosowaniu narracji dramatycznej
zachowały aktualność do dzisiaj, podobnie jak platońskie wyhamowywanie akcji skłaniające
do refleksji. Połączone i zastosowane w dziennikarstwie te dwie techniki narracji - zarówno
w informacji, jak i w publicystyce - dają zadowalające i zaskakujące efekty. Dzięki chwytom
literackim (m.in. plastycznemu opowiadaniu o rzeczywistości i wywoływaniu emocji),
stosowanym w różnych gatunkach dziennikarskich, dziennikarstwo staje się bliższe adresatowi,
bo nie ma innego sposobu trafiania do jego wyobraźni niż obrazowe, literackie, ale bez
stosowania fikcji, przedstawienie problemu, nazywanie i odtwarzanie emocji bohaterów, które
z kolei wpływa na uczucia odbiorcy. […]
Granice dziennikarstwa i literatury są płynne. Dziennikarstwo to nie tylko informowanie
o otaczającej rzeczywistości. To także wpływanie na odbiorcę, mówienie o jego świecie,
problemach, życiu codziennym, językiem klarownym, ale obrazowym i bez użycia fikcji.
Literatura to także pokazywanie codzienności, obrazowanie, język klarowny, ale w większości
przypadków odmienny od języka codziennego: z nadmiarem metafor, aluzji, a przede
wszystkim fikcja. W dziennikarstwie także stosowane są podteksty i niedomówienia, nie tylko
w gatunkach pisanych, ale również w materiałach radiowych i telewizyjnych, jak choćby
funkcja milczenia w radiu i stosowanie ciszy w telewizji.
Dziennikarza - podobnie jak literata - inspiruje otaczająca rzeczywistość. Dziennikarz
wymyśla różne tematy, ale jeśli chce o nich powiedzieć, musi szybko znaleźć w realnym
świecie konkretne przykłady na potwierdzenie tego, co wymyślił. Urozmaica przekaz,
wykorzystując ciekawe literackie rozwiązania. Literatowi wystarczy, że ograniczy się do
swojej wyobraźni, ale zależy mu także na urealnieniu fabuły, dlatego posiłkuje się metodami
i formami dziennikarskimi (cytuje wprawdzie sfingowane dokumenty czy fragmenty
wspomnień lub dzienników, listów czy zamieszcza autentyczne zdjęcia lub urywki artykułów
prasowych) […]. Chce za wszelką cenę przekonać czytelnika, że to, o czym mówi, wydarzyło
się naprawdę - ponieważ zależy mu na zbliżeniu problemów bohaterów fikcyjnych do
bohaterów realnych.
Na podstawie: Kazimierz Wolny-Zmorzyński, Wojciech Furman, Jerzy Snopek, Słowo wstępne,
[w:] tychże [red.], Dziennikarstwo a literatura w XX i XXI wieku, Warszawa 2011.
MPO_1P
4
Brak błędów
rzeczowych
6
Kompozycja
funkcjonalna
2
lub
4
Styl
stosowny
6
lub nieliczne
błędy
4
poprawny
lub nieliczne
A i D - Język tekstu Pszczołowskiego charakteryzuje się słownictwem wyrażającym ocenę (np. „poprawnymi i niepoprawnymi”, „pozornie nieodpartym wywodom”) oraz stosowaniem wyliczeń (np. wyliczenie zawodów związanych z przekonywaniem, wyliczenie sytuacji, w których przekonujemy).
\n1 pkt - za poprawne wskazanie dwóch cech języka tekstu. 0 pkt - za odpowiedź niepełną lub niepoprawną albo brak odpowiedzi. Jeżeli zdający zaznaczy trzy lub więcej odpowiedzi, w tym dwie poprawne, to otrzymuje 0 punktów.
"}]}