{"id":"jezyk-polski-2020-wrzesien-poprawkowa-podstawowa/zad/7","paper_id":"jezyk-polski-2020-wrzesien-poprawkowa-podstawowa","number":"7","points":3,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2020,"month":"wrzesien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 7. (0-3)\n7.1. Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzą podane fragmenty.\nFragment 1.\n„[…] Może trochę za późno, ależ przez całe życie nie pozwalałem sobie na podobny zbytek.\nKochają się miliony ludzi, kocha się cały świat czujący, dlaczegóż mnie jednemu miałoby to\nbyć zabronione? Jeżeli zaś ten zasadniczy punkt ma rację bytu, to ma ją wszystko, co robię.\nKto się chce żenić, musi posiadać majątek, więc - zdobyłem majątek. Musi zbliżyć się do\nwybranej kobiety - ja też zbliżyłem się. Musi troszczyć się o jej byt materialny i chronić od\nnieprzyjaciół - a ja robię i jedno, i drugie. […]”\nMPO_1P\nFragment 2.\n„A tak! - dodał po chwili. - Drasnę go, a on będzie kulał do końca życia i będzie opowiadał:\ntę śmiertelną ranę otrzymałem w pojedynku z baronem Krzeszowskim! To mnie urządził. Co\noni mi narobili, ci moi kochani sekundanci? Jeżeli już jakiś kupczyk gwałtem chce\ndo mnie strzelać, niech strzela przynajmniej wtedy, kiedy idę na spacer, ale nie w pojedynku…\nStraszne położenie! Wyobrażam sobie, jak moja droga małżonka będzie opowiadać, że biję\nsię z kupcami…”\nAutor:\nTytuł:\n7.2. Wyjaśnij, którego ze znaczeń wyrazu wyzwanie omawianych w tekście Andrzeja\nMarkowskiego można użyć w odniesieniu do treści fragmentu 1., a którego\n- w odniesieniu do treści fragmentu 2. z zadania 7.1. Odpowiedź uzasadnij, odwołując\nsię do całego utworu, z którego te fragmenty pochodzą.\nZnaczenie słowa wyzwanie w odniesieniu do treści fragmentu 1.:\nUzasadnienie:\nZnaczenie słowa wyzwanie w odniesieniu do treści fragmentu 2.:\nUzasadnienie:\nMPO_1P\nTekst do zadań 8.-12.\nWiktor Dłuski\nNie ma musu\nDzieła kiedyś już na polski przełożone tłumaczy się na nowo zwykle dlatego, że tłumacz\nbardzo chce to zrobić. Takie pragnienie rodzi się z najrozmaitszych przyczyn i jak to bywa,\nkiedy w grę wchodzą uczucia, trudno jednoznacznie je określić i opisać.\nPamiętajmy, że na ogół nie przekłada się kolejny raz zwykłych czytadeł [ ]. Chęć\nprzełożenia na nowo budzą zwykle arcydzieła, a w każdym razie książki mające samoistną\nwartość literacką, artystycznie i językowo niebanalne. To z miłości do oryginału, z fascynacji\nnim rodzi się w tłumaczu pragnienie samodzielnego odwzorowania go w polszczyźnie. [ ]\nW grę wchodzi też chęć zmierzenia się ze znakomitym i ważnym tekstem. Zawodowy\ntłumacz, utrzymujący się z tego dziwnego zajęcia, jest trochę jak szewc: pracuje na zamówienie\ni szyje takie buty - przekłada takie książki - jakie u niego zamówią. Zdarza mu się więc\ntłumaczyć teksty, które go niezbyt obchodzą, albo dzieła nawet wartościowe i pouczające, ale\npisane dość topornym językiem. Dlatego dopada go czasem pragnienie, by zająć się tekstem,\nktóry go czymś fascynuje.\nSkoro mówimy o nowych przekładach, wypada powiedzieć parę słów o starych. One\nna ogół wcale nie są złe i nowe nie muszą być wobec nich wotum nieufności. Jednak język\npolski, tak jak inne, zmienia się. [ ] To sprawia, że niektóre stare przekłady nabierają czegoś\nw rodzaju lekkiej patyny, w oryginale niezauważalnej. Także dlatego tłumacz ma czasem\nochotę, by ukazać swoją ukochaną książkę w języku bliższym współczesnemu.\nZmienia się nie tylko język, zmieniła się nieco sama koncepcja przekładu. Dawniej\nchodziło głównie o to, by możliwie najlepszą literacką polszczyzną przekazać polskiemu\nczytelnikowi, „co autor miał na myśli”. Dziś zależy nam bardziej na tym, by ów czytelnik\notrzymał tekst jak najbardziej zbliżony do oryginalnego, nie ukrywamy osobliwości stylu\noryginału, jego chropowatości, zawikłań, nielogiczności. Wielcy pisarze nie zawsze byli\njęzykowo „poprawni”\nKiedy zatem tłumaczymy na nowo rzecz już kiedyś przełożoną, i to dobrze, to nie dlatego,\nże dawny przekład jest niedobry lub zawiera „błędy” [ ]. Na ogół […] za wybitne książki brali\nsię w Polsce tłumacze kompetentni, czasem - znakomici pisarze, do tego nad powojennymi\nedycjami w wielkich wydawnictwach pracowali wytrawni redaktorzy […], którzy błędy\ni pomyłki wyłapywali.\nA więc uwaga! Wśród tych starych przekładów, nawet niepozbawionych wad, trafiają się\ntakie, z którymi naprawdę trudno konkurować. […] Pomyślałem sobie: przełożę Pustelnię\nparmeńską1! (kocham tę książkę), zwłaszcza że w kołach fachowców krążyła opinia, że\nprzekład Boya-Żeleńskiego2 ma wady. Ale (może nieopatrznie?) zajrzałem do tego niby\nwadliwego przekładu. I po przeczytaniu kilkunastu stron powiedziałem sobie: nie, z tym panem\nja się nie będę ścigał. Z Boyem jest w ogóle kłopot. Pracował szybko, pracował dużo, pracował\nw czasach, gdy w wydawnictwach nie było redaktorów [ ], trafiały mu się więc gafy,\nopuszczał fragmenty książek. Ale był arcymistrzem polszczyzny i miał absolutny słuch na\nfrancuszczyznę; to wystarczy. [ ]\nJaki wniosek z tych luźnych i nienaukowych uwag? Prosty: tłumaczyć na nowo książki już\nprzełożone wolno, ale musu nie ma. Pozostawmy decyzje tłumaczom i wydawcom,\na ocenę - czytelnikom.\nNa podstawie: Wiktor Dłuski, Nie ma musu, „Znak”, nr 741, luty 2017.\n1 Pustelnia parmeńska - powieść francuskiego pisarza - Stendhala.\n2 Tadeusz Boy-Żeleński (1874-1941) - tłumacz literatury francuskiej, poeta i satyryk.\nMPO_1P","answer":null,"answer_text":"7.2\nPrzykładowe odpowiedzi\nFragment 1.\nW kontekście podanego fragmentu można mówić\no wyzwaniach zdefiniowanych przez A. Markowskiego jako\ntrudne zadania, nowe sytuacje, z którymi trzeba się w życiu\nzmierzyć. Miłość Stanisława Wokulskiego do Izabeli Łęckiej\nsprawiła, że podejmował się wciąż trudnych lub nowych\nzadań, np. zbliżył się do ukochanej, mimo że pochodziła\nz wyższej niż on warstwy społecznej, nauczył się języka\nangielskiego.\nFragment 2.\nW kontekście podanego fragmentu wyraz ‘wyzwanie’ został\nużyty w opisanym przez A. Markowskiego pierwotnym\nznaczeniu tj. sprowokowania kogoś do rywalizacji np.\nw formie pojedynku. Fragment 2. zawiera refleksje barona\n2 p. - za poprawne\nprzyporządkowanie\nznaczeń wyrazu\nwyzwanie do obu\nfragmentów oraz\npoprawne wyjaśnienie\ntego przyporządkowania.\n1 p. - za poprawne\nprzyporządkowanie\nznaczenia wyrazu\nwyzwanie do jednego\nz fragmentów oraz\npoprawne wyjaśnienie\ntego przyporządkowania.\nKrzeszowskiego w odniesieniu do sytuacji, w której się\nznalazł, tj. konieczności wzięcia udziału w pojedynku, na\nktóry wyzwał go Stanisław Wokulski.\n0 p. - za odpowiedź niepełną\nlub niepoprawną albo\nbrak odpowiedzi.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2020-wrzesien-poprawkowa-podstawowa/zad-7.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":4,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · wrzesień 2020 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne","text_html":"

Zadanie 7. (0-3)
7.1. Podaj autora i tytuł utworu, z którego pochodzą podane fragmenty.
Fragment 1.
„[…] Może trochę za późno, ależ przez całe życie nie pozwalałem sobie na podobny zbytek.
Kochają się miliony ludzi, kocha się cały świat czujący, dlaczegóż mnie jednemu miałoby to
być zabronione? Jeżeli zaś ten zasadniczy punkt ma rację bytu, to ma ją wszystko, co robię.
Kto się chce żenić, musi posiadać majątek, więc - zdobyłem majątek. Musi zbliżyć się do
wybranej kobiety - ja też zbliżyłem się. Musi troszczyć się o jej byt materialny i chronić od
nieprzyjaciół - a ja robię i jedno, i drugie. […]”
MPO_1P
Fragment 2.
„A tak! - dodał po chwili. - Drasnę go, a on będzie kulał do końca życia i będzie opowiadał:
tę śmiertelną ranę otrzymałem w pojedynku z baronem Krzeszowskim! To mnie urządził. Co
oni mi narobili, ci moi kochani sekundanci? Jeżeli już jakiś kupczyk gwałtem chce
do mnie strzelać, niech strzela przynajmniej wtedy, kiedy idę na spacer, ale nie w pojedynku…
Straszne położenie! Wyobrażam sobie, jak moja droga małżonka będzie opowiadać, że biję
się z kupcami…”
Autor:
Tytuł:
7.2. Wyjaśnij, którego ze znaczeń wyrazu wyzwanie omawianych w tekście Andrzeja
Markowskiego można użyć w odniesieniu do treści fragmentu 1., a którego

\n\n

się do całego utworu, z którego te fragmenty pochodzą.
Znaczenie słowa wyzwanie w odniesieniu do treści fragmentu 1.:
Uzasadnienie:
Znaczenie słowa wyzwanie w odniesieniu do treści fragmentu 2.:
Uzasadnienie:
MPO_1P
Tekst do zadań 8.-12.
Wiktor Dłuski
Nie ma musu
Dzieła kiedyś już na polski przełożone tłumaczy się na nowo zwykle dlatego, że tłumacz
bardzo chce to zrobić. Takie pragnienie rodzi się z najrozmaitszych przyczyn i jak to bywa,
kiedy w grę wchodzą uczucia, trudno jednoznacznie je określić i opisać.
Pamiętajmy, że na ogół nie przekłada się kolejny raz zwykłych czytadeł [ ]. Chęć
przełożenia na nowo budzą zwykle arcydzieła, a w każdym razie książki mające samoistną
wartość literacką, artystycznie i językowo niebanalne. To z miłości do oryginału, z fascynacji
nim rodzi się w tłumaczu pragnienie samodzielnego odwzorowania go w polszczyźnie. [ ]
W grę wchodzi też chęć zmierzenia się ze znakomitym i ważnym tekstem. Zawodowy
tłumacz, utrzymujący się z tego dziwnego zajęcia, jest trochę jak szewc: pracuje na zamówienie
i szyje takie buty - przekłada takie książki - jakie u niego zamówią. Zdarza mu się więc
tłumaczyć teksty, które go niezbyt obchodzą, albo dzieła nawet wartościowe i pouczające, ale
pisane dość topornym językiem. Dlatego dopada go czasem pragnienie, by zająć się tekstem,
który go czymś fascynuje.
Skoro mówimy o nowych przekładach, wypada powiedzieć parę słów o starych. One
na ogół wcale nie są złe i nowe nie muszą być wobec nich wotum nieufności. Jednak język
polski, tak jak inne, zmienia się. [ ] To sprawia, że niektóre stare przekłady nabierają czegoś
w rodzaju lekkiej patyny, w oryginale niezauważalnej. Także dlatego tłumacz ma czasem
ochotę, by ukazać swoją ukochaną książkę w języku bliższym współczesnemu.
Zmienia się nie tylko język, zmieniła się nieco sama koncepcja przekładu. Dawniej
chodziło głównie o to, by możliwie najlepszą literacką polszczyzną przekazać polskiemu
czytelnikowi, „co autor miał na myśli”. Dziś zależy nam bardziej na tym, by ów czytelnik
otrzymał tekst jak najbardziej zbliżony do oryginalnego, nie ukrywamy osobliwości stylu
oryginału, jego chropowatości, zawikłań, nielogiczności. Wielcy pisarze nie zawsze byli
językowo „poprawni”
Kiedy zatem tłumaczymy na nowo rzecz już kiedyś przełożoną, i to dobrze, to nie dlatego,
że dawny przekład jest niedobry lub zawiera „błędy” [ ]. Na ogół […] za wybitne książki brali
się w Polsce tłumacze kompetentni, czasem - znakomici pisarze, do tego nad powojennymi
edycjami w wielkich wydawnictwach pracowali wytrawni redaktorzy […], którzy błędy
i pomyłki wyłapywali.
A więc uwaga! Wśród tych starych przekładów, nawet niepozbawionych wad, trafiają się
takie, z którymi naprawdę trudno konkurować. […] Pomyślałem sobie: przełożę Pustelnię
parmeńską1! (kocham tę książkę), zwłaszcza że w kołach fachowców krążyła opinia, że
przekład Boya-Żeleńskiego2 ma wady. Ale (może nieopatrznie?) zajrzałem do tego niby
wadliwego przekładu. I po przeczytaniu kilkunastu stron powiedziałem sobie: nie, z tym panem
ja się nie będę ścigał. Z Boyem jest w ogóle kłopot. Pracował szybko, pracował dużo, pracował
w czasach, gdy w wydawnictwach nie było redaktorów [ ], trafiały mu się więc gafy,
opuszczał fragmenty książek. Ale był arcymistrzem polszczyzny i miał absolutny słuch na
francuszczyznę; to wystarczy. [ ]
Jaki wniosek z tych luźnych i nienaukowych uwag? Prosty: tłumaczyć na nowo książki już
przełożone wolno, ale musu nie ma. Pozostawmy decyzje tłumaczom i wydawcom,
a ocenę - czytelnikom.
Na podstawie: Wiktor Dłuski, Nie ma musu, „Znak”, nr 741, luty 2017.
1 Pustelnia parmeńska - powieść francuskiego pisarza - Stendhala.
2 Tadeusz Boy-Żeleński (1874-1941) - tłumacz literatury francuskiej, poeta i satyryk.
MPO_1P

","answer_text_html":"

7.2
Przykładowe odpowiedzi
Fragment 1.
W kontekście podanego fragmentu można mówić
o wyzwaniach zdefiniowanych przez A. Markowskiego jako
trudne zadania, nowe sytuacje, z którymi trzeba się w życiu
zmierzyć. Miłość Stanisława Wokulskiego do Izabeli Łęckiej
sprawiła, że podejmował się wciąż trudnych lub nowych
zadań, np. zbliżył się do ukochanej, mimo że pochodziła
z wyższej niż on warstwy społecznej, nauczył się języka
angielskiego.
Fragment 2.
W kontekście podanego fragmentu wyraz ‘wyzwanie’ został
użyty w opisanym przez A. Markowskiego pierwotnym
znaczeniu tj. sprowokowania kogoś do rywalizacji np.
w formie pojedynku. Fragment 2. zawiera refleksje barona
2 p. - za poprawne
przyporządkowanie
znaczeń wyrazu
wyzwanie do obu
fragmentów oraz
poprawne wyjaśnienie
tego przyporządkowania.
1 p. - za poprawne
przyporządkowanie
znaczenia wyrazu
wyzwanie do jednego
z fragmentów oraz
poprawne wyjaśnienie
tego przyporządkowania.
Krzeszowskiego w odniesieniu do sytuacji, w której się
znalazł, tj. konieczności wzięcia udziału w pojedynku, na
który wyzwał go Stanisław Wokulski.
0 p. - za odpowiedź niepełną
lub niepoprawną albo
brak odpowiedzi.

","solutions":[]}