Zadanie 13. (0-50)
Wybierz jeden temat i napisz wypracowanie.
Temat 1. Czym dla człowieka może być tradycja? Rozważ problem i uzasadnij swoje
zdanie, odwołując się do fragmentu Pana Tadeusza, całego utworu Adama
Mickiewicza oraz do wybranego tekstu kultury. Twoja praca powinna liczyć
co najmniej 250 wyrazów.
Adam Mickiewicz
Pan Tadeusz
Na koniec z trzaskiem sali drzwi na wściąż otwarto.
Wchodzi pan Wojski w czapce i z głową zadartą,
Nie wita się i miejsca za stołem nie bierze,
Bo Wojski występuje w nowym charakterze,
Marszałka dworu1; laskę ma na znak urzędu
I tą laską z kolei, jako mistrz obrzędu,
Wskazuje wszystkim miejsca i gości usadza.
Naprzód, jako najpierwsza województwa władza,
Podkomorzy-Marszałek wziął miejsce zaszczytne:
Ze słoniowym poręczem krzesło aksamitne;
Obok na prawej stronie jenerał Dąbrowski,
Na lewej siadł Kniaziewicz, Pac i Małachowski2.
Śród nich Podkomorzyna, dalej inne panie,
Oficerowie, pany, szlachta i ziemianie,
Mężczyźni i kobiety, na przemian po parze
Usiadają porządkiem, gdzie Wojski ukaże.
Pan Sędzia skłoniwszy się opuścił biesiadę;
On na dziedzińcu włościan traktował gromadę;
Zebrawszy ich za stołem na dwa staje3 długim,
Sam siadł na jednym końcu, a pleban na drugim.
Tadeusz i Zofija do stołu nie siedli;
Zajęci częstowaniem włościan, chodząc jedli.
Starożytny był zwyczaj, iż dziedzice nowi
Na pierwszej uczcie sami służyli ludowi.
Tymczasem goście, potraw czekający w sali,
Z zadziwieniem na wielki serwis poglądali,
Którego równie drogi kruszec, jak robota. […]
Na krawędziach naczynia stoją dla ozdoby
Niewielkie, z porcelany wydęte osoby
W polskich strojach; jakoby aktory na scenie,
Zdawały się przedstawiać jakoweś zdarzenie;
1 Marszałek dworu - tu: gospodarz uroczystości biesiadnej.
2 Dąbrowski, Kniaziewicz, Pac i Małachowski - nazwiska generałów obecnych na uczcie w Soplicowie.
3 Staje - dawna miara długości, w różnych czasach i regionach Polski różna (od 40 do 100 i więcej kroków).
Adam Mickiewicz (1798-1855) -
jeden z najwybitniejszych poetów
polskich, działacz polityczny,
publicysta.
EPOP-P2_100
Gest ich sztucznie wydany, farby osobliwe,
Tylko głosu im braknie, zresztą gdyby żywe.
Cóż przedstawiają? - goście pytali ciekawi,
Zaczem Wojski podnosi laskę i tak prawi […]:
„Za mych Wielce Mościwych Panów pozwoleniem:
Te persony, których tu widzicie bez liku,
Przedstawiają polskiego historię sejmiku,
Narady, wotowania4, tryumfy i waśnie […]”.
Tu Wojski skończył opis i laską znak daje,
I wnet zaczęli wchodzić parami lokaje
Roznoszący potrawy: barszcz królewskim zwany
I rosoł staropolski sztucznie gotowany […].
Dalej inne potrawy, a któż je wypowie! […]
Wojski obchodził serwis i, pełen radości,
Tryumfujące oczy obracał na gości.
Henryk Dąbrowski udał wielkie zadziwienie
I rzekł: „Mój Panie Wojski, […]
Czy dotąd u was w Litwie są takie serwisy
I wszyscy takim starym ucztują zwyczajem?
Powiedz mi, bo ja życie strawiłem za krajem”.
Wojski rzekł, kłaniając się: „Nie, Jaśnie Wielmożny
Jenerale, nie jest to żaden kunszt bezbożny!
Jest to pamiątka tylko owych biesiad sławnych,
Które dawano w domach panów starodawnych,
Gdy Polska używała szczęścia i potęgi! […]
Pytasz, czy wszędzie w Litwie ten się zwyczaj chowa?
Niestety! Już i do nas włazi moda nowa.
Niejeden panicz krzyczy, że nie cierpi zbytków […].
Kiedym ten serwis cudny ze skarbca dobywał,
To nawet Podkomorzy, i on mnie przedrwiwał,
Mówiąc, że to machina zmudna5, staroświecka,
Że to ma pozor niby zabawki dla dziecka,
Nieprzyzwoitej dla tak znakomitych ludzi!
Sędzio! i Sędzia mówił, że to gości znudzi!
A przecież, ile wnoszę z Panów zadziwienia,
Widzę, iż ten kunszt piękny godzien był widzenia!”
Adam Mickiewicz, Pan Tadeusz, Wrocław 2019.
4 Wotowania - głosowania.
5 Zmudny (przestarzała forma wyrazu żmudny) - wymagający wiele drobiazgowego trudu.
EPOP-P2_100
Temat 2. Kiedy relacja z drugim człowiekiem staje się źródłem szczęścia? Rozważ
problem i uzasadnij swoje zdanie, odwołując się do fragmentu Nocy i dni
Marii Dąbrowskiej oraz do wybranych tekstów kultury. Twoja praca powinna
liczyć co najmniej 250 wyrazów.
Maria Dąbrowska
Noce i dnie6
Tak bywało raz po raz, ale kiedy indziej brała się do tej lub owej roboty, śpiewała
i cieszyła się, że żyje. Gdyż była młoda i miała Bogumiła. O tak, mogła śmiało dziękować
losom, że wyszedłszy za mąż bez miłości, jego właśnie dostała. Bogumił był jej pociechą
i ucieczką przed koszmarami, Bogumił okazywał jej ten podziw i to uznanie, których
potrzebowała. A kiedy czasem sama się przed nim kajała7, że nie jest dosyć dobrą dla niego
gospodynią, odpowiadał, że nie dba o to wcale.
jak ci nastawiają przekąsek, napitków8. Na pewno chciałbyś, żebym ja była gospodarna.
\ntego. Mógłbym jeść co dzień to samo, spać na ziemi. Wódki mogę nie widzieć. Ja się do
wszystkiego w życiu przyzwyczaiłem i nie przejmuję się tymi rzeczami.
zajmowania się nimi nie istnieje dla niego.
\nzalotność nie w porę. - Ja wiem dobrze - dodawała - co jest dla ciebie ważniejsze. Buraki.
\nW tym roku, kiedy się pobrali, w Krępie9 zaprowadzono po raz pierwszy uprawę buraków
cukrowych. Ileż rozmów z panią Barbarą miało za temat tę sprawę. Wiosną Bogumił
wtajemniczał ją we wszystkie szczegóły zasiewu, przerywania i radlenia10. Musiała nawet iść
z nim w pole zobaczyć, jak buraki wyglądają, kiedy rosną za gęsto, a ile miejsca zyskały i jak
się mogą rozkrzewić po przerwaniu. Jesienią, gdy zaczęto je kopać […] - był prawie
nieprzytomny. […] Nieraz całe dnie bez jedzenia przebywał w polu […], a wpadłszy na chwilę
do domu, jadł coś prędko, martwił się, że buraki mają za duży procent zanieczyszczenia,
i pytał:
6 W powieści Noce i dnie ukazano losy kilku pokoleń zubożałej rodziny szlacheckiej Niechciców, przede
wszystkim małżeństwa Barbary i Bogumiła oraz ich dzieci. Tłem historycznym dla wydarzeń jest okres od
powstania styczniowego w 1863 r. do wybuchu I wojny światowej w 1914 r.
7 Kajać się - przyznawać się ze skruchą do winy, żałując tego, co się zrobiło.
8 Napitek - napój, zwykle alkoholowy.
9 Krępa - majątek ziemski należący do rodziny Krępskich, w którym pracował Bogumił Niechcic.
10 Radlenie - spulchnianie ziemi za pomocą narzędzia rolniczego zwanego radłem.
Maria
Dąbrowska
(1889-1965) -
pisarka
i publicystka.
EPOP-P2_100
otrząsali z ziemi? […]
Tak było, a jednak prawdę mówił, gdy mówił do swej żony: - Tobą. Tobą się tylko
przejmuję.
Bo choć ubogie, niepełne i mało rzeczy tego świata obejmujące wydawało się pani
Barbarze jego życie, to jednak żył on więcej niż jednym życiem, żył dwoma i obu im oddawał
się pełną piersią; wszystek poświęcał się miłości i wszystek poświęcał się pracy. I jeżeli
prowadzał panią Barbarę na pole i zwierzał się jej z rolniczych kłopotów i projektów, i pytał: -
Jak myślisz? - to nie dlatego, że chciał zasięgnąć jej rady, i nie, że pochwalić się pragnął
swoim działaniem, ale że wszystko było dla niego niezakończone, niedokonane, gdy ona nie
spojrzała, nie usłyszała. […]
Nie miał on czasu, by tyle z panią Barbarą przebywać, ile chciał, lecz i w najkrótszą
chwilę umiał okazać żarliwość, której inny by nie zmieścił w obszernym dniu miłości. Gdy się
spóźniał na obiad lub kolację, pani Barbara, która lubiła, żeby wszystko było na porę, nie
mogła go się doczekać i wychodziła czasem za próg, a bywało, że i dalej ku drodze, skąd
miał przybyć.
Chciałam wyjrzeć na ciebie.
Zaś on nie mógł po prostu w to uwierzyć, nie posiadał się z radości i mówił: - To dopiero
ja dziś jestem szczęśliwy. - I nawet potem w domu, przy stole, raz jeszcze powtarzał
chytrze: - Czy wiesz, co mnie spotkało? Moja najmilsza wyszła po mnie na drogę. - I ona
wobec tego nie czyniła mu już wyrzutów, że się spóźnił.
Nic też dziwnego, że niewiele od niej wymagał pod względem kobiecych umiejętności.
To, że istniała na świecie, było już dla niego tak dużo.
Maria Dąbrowska, Noce i dnie, Wrocław 2021.
","solutions":[]}