{"id":"jezyk-polski-2023-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-polski-2023-czerwiec-matura-stara-podstawowa","number":"5","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2023,"month":"czerwiec","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-1)\nZ tekstu Mirosława Bańki wypisz synonim wyrazu generacje.\nEPOP-P1_100\nTekst 2.\nWładysław Tatarkiewicz\nO szczęściu\nJak można osiągnąć szczęście? Pomiędzy teoriami odpowiadającymi na to\npytanie jedna powiada, że najpewniej można je osiągnąć, wyrzekłszy się tego, co w życiu\nnajponętniejsze: przyjemności, ambicji, dóbr zewnętrznych. Najszczególniejsze jest to, że ta\nszczególna teoria nie jest odosobnionym pomysłem, lecz bywała głoszona przez mędrców\nróżnych czasów i ludów. Natomiast szerokie rzesze uważają ją za wierutny fałsz. Chciałyby\nbowiem szczęścia, które się dostaje szczęśliwym trafem, bez wysiłku. Mędrcy zaś, szukając\nsposobów na szczęście, wiedzą, że na traf nie ma sposobów.\nRozbieżność w poglądach na szczęście jest wielka. Jedni np. widzą szczęście we\nwładzy, inni w życiu z dala od ludzi; jedni w majątku, inni w wyrzeczeniu się dóbr\ndoczesnych. Ale ta rozbieżność dotyczy nie pojęcia szczęścia, lecz teorii, jak je znaleźć. Ci,\nco znajdują szczęście we władzy lub w gromadzeniu bogactw, mają inną teorię szczęścia,\ninny pogląd na sposób osiągania go niż ci, co znajdują je w klasztorze, ale nie znaczy to, by\nmieli różne pojęcia szczęścia; tak samo rozumieją je jako zadowolenie z życia, a tylko\nw czym innym dopatrują się przyczyn tego zadowolenia.\nNie tylko jednostki, ale całe społeczeństwa i epoki mają swe teorie szczęścia, które\nzlewają się im z pojęciem szczęścia i zwężają to pojęcie. Szczególnie rozpowszechniona,\nzwłaszcza w pewnych okresach i klasach społecznych, jest ta, że szczęście polega na\ndobrych warunkach życia, spokoju, beztrosce, a do tego potrzebna jest przede wszystkim\nzamożność i zdrowie. Teoria ta była charakterystyczna zwłaszcza dla XIX wieku: wtedy\nprzeciętny Europejczyk tak rozumiał szczęście, było to normalne, zwykłe rozumienie.\nSzczęście znaczyło i wówczas tyle, co zadowolenie z życia, ale zdawało się, że nie ma\nzadowolenia z życia bez zamożności, zdrowia i spokoju. Kto żył w dobrobycie i beztrosce,\nuchodził za szczęśliwego. Ale mógł powiedzieć sobie, jak w wierszu Fredry: „Jakżem\nnieszczęśliwy, że jestem szczęśliwy”. Bo nie każdego dobrobyt i beztroska naprawdę\nuszczęśliwiały. Mogły właśnie unieszczęśliwiać kogoś te rzeczy, które mu dawały opinię\nszczęśliwego. Nie jest niezbędne, by szczęście każdego było takie, jakie sobie ogół\nwyobraża: niektórzy ludzie znajdują je właśnie w niepokoju, wysiłku, walce; ich szczęście nie\njest sielankowym szczęściem spokoju i dobrobytu, lecz dramatycznym szczęściem\nw napięciu, niebezpieczeństwie i ryzyku. Oni szczęścia właśnie w spokoju nie znajdą.\nNie może bowiem zaznać szczęścia, kto nie zaznał przeciwności: to jest odwieczne\nprzekonanie myślicieli. Dali mu wyraz Grek Demokryt1, Rzymianin Seneka2, w średniowieczu\nliczni scholastycy3, a potem nowożytni pisarze i moraliści. Seneka twierdził nawet skrajnie,\nże ten, kto niepowodzeń nie zaznał, jest człowiekiem najnieszczęśliwszym. Do tej serii\npoglądów należy też myśl Stendhala4: „Cała pociecha w tym, że nie można posiadać\nwszystkiego naraz”. Bo to jest rzecz istotna: szczęście zależy nie tylko od warunków życia,\nale także, i bodaj więcej, od reakcji na nie człowieka.\nNa podstawie: Władysław Tatarkiewicz, O szczęściu, Warszawa 1990.\n1 Demokryt - uczony starożytny, myśliciel i podróżnik.\n2 Seneka Młodszy - starożytny retor, pisarz, poeta, filozof.\n3 Scholastycy - średniowieczni filozofowie dążący do rozumowego udowodnienia dogmatów wiary.\n4 Stendhal (1783-1842) - francuski pisarz.\nEPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n1.1) odczytuje sens całego tekstu (a w nim\nznaczenia wyrazów […]) […].\nIII. Tworzenie wypowiedzi.\nIII etap edukacyjny (gimnazjum)\nZdający:\n2.3) […] świadomie dobiera synonimy […].\nZasady oceniania\n1 pkt - wypisanie poprawnego synonimu.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\npokolenie/pokoleniu/pokolenia/pokoleń","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2023-czerwiec-matura-stara-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · czerwiec 2023 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"

Zadanie 5. (0-1)
Z tekstu Mirosława Bańki wypisz synonim wyrazu generacje.
EPOP-P1_100
Tekst 2.
Władysław Tatarkiewicz
O szczęściu
Jak można osiągnąć szczęście? Pomiędzy teoriami odpowiadającymi na to
pytanie jedna powiada, że najpewniej można je osiągnąć, wyrzekłszy się tego, co w życiu
najponętniejsze: przyjemności, ambicji, dóbr zewnętrznych. Najszczególniejsze jest to, że ta
szczególna teoria nie jest odosobnionym pomysłem, lecz bywała głoszona przez mędrców
różnych czasów i ludów. Natomiast szerokie rzesze uważają ją za wierutny fałsz. Chciałyby
bowiem szczęścia, które się dostaje szczęśliwym trafem, bez wysiłku. Mędrcy zaś, szukając
sposobów na szczęście, wiedzą, że na traf nie ma sposobów.
Rozbieżność w poglądach na szczęście jest wielka. Jedni np. widzą szczęście we
władzy, inni w życiu z dala od ludzi; jedni w majątku, inni w wyrzeczeniu się dóbr
doczesnych. Ale ta rozbieżność dotyczy nie pojęcia szczęścia, lecz teorii, jak je znaleźć. Ci,
co znajdują szczęście we władzy lub w gromadzeniu bogactw, mają inną teorię szczęścia,
inny pogląd na sposób osiągania go niż ci, co znajdują je w klasztorze, ale nie znaczy to, by
mieli różne pojęcia szczęścia; tak samo rozumieją je jako zadowolenie z życia, a tylko
w czym innym dopatrują się przyczyn tego zadowolenia.
Nie tylko jednostki, ale całe społeczeństwa i epoki mają swe teorie szczęścia, które
zlewają się im z pojęciem szczęścia i zwężają to pojęcie. Szczególnie rozpowszechniona,
zwłaszcza w pewnych okresach i klasach społecznych, jest ta, że szczęście polega na
dobrych warunkach życia, spokoju, beztrosce, a do tego potrzebna jest przede wszystkim
zamożność i zdrowie. Teoria ta była charakterystyczna zwłaszcza dla XIX wieku: wtedy
przeciętny Europejczyk tak rozumiał szczęście, było to normalne, zwykłe rozumienie.
Szczęście znaczyło i wówczas tyle, co zadowolenie z życia, ale zdawało się, że nie ma
zadowolenia z życia bez zamożności, zdrowia i spokoju. Kto żył w dobrobycie i beztrosce,
uchodził za szczęśliwego. Ale mógł powiedzieć sobie, jak w wierszu Fredry: „Jakżem
nieszczęśliwy, że jestem szczęśliwy”. Bo nie każdego dobrobyt i beztroska naprawdę
uszczęśliwiały. Mogły właśnie unieszczęśliwiać kogoś te rzeczy, które mu dawały opinię
szczęśliwego. Nie jest niezbędne, by szczęście każdego było takie, jakie sobie ogół
wyobraża: niektórzy ludzie znajdują je właśnie w niepokoju, wysiłku, walce; ich szczęście nie
jest sielankowym szczęściem spokoju i dobrobytu, lecz dramatycznym szczęściem
w napięciu, niebezpieczeństwie i ryzyku. Oni szczęścia właśnie w spokoju nie znajdą.
Nie może bowiem zaznać szczęścia, kto nie zaznał przeciwności: to jest odwieczne
przekonanie myślicieli. Dali mu wyraz Grek Demokryt1, Rzymianin Seneka2, w średniowieczu
liczni scholastycy3, a potem nowożytni pisarze i moraliści. Seneka twierdził nawet skrajnie,
że ten, kto niepowodzeń nie zaznał, jest człowiekiem najnieszczęśliwszym. Do tej serii
poglądów należy też myśl Stendhala4: „Cała pociecha w tym, że nie można posiadać
wszystkiego naraz”. Bo to jest rzecz istotna: szczęście zależy nie tylko od warunków życia,
ale także, i bodaj więcej, od reakcji na nie człowieka.
Na podstawie: Władysław Tatarkiewicz, O szczęściu, Warszawa 1990.
1 Demokryt - uczony starożytny, myśliciel i podróżnik.
2 Seneka Młodszy - starożytny retor, pisarz, poeta, filozof.
3 Scholastycy - średniowieczni filozofowie dążący do rozumowego udowodnienia dogmatów wiary.
4 Stendhal (1783-1842) - francuski pisarz.
EPOP-P1_100

","answer_text_html":"

Zadanie 5. (0-1)
Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024
Wymaganie ogólne
Wymaganie szczegółowe
I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie
zawartych w nich informacji.
Zdający:
1.1) odczytuje sens całego tekstu (a w nim
znaczenia wyrazów […]) […].
III. Tworzenie wypowiedzi.
III etap edukacyjny (gimnazjum)
Zdający:
2.3) […] świadomie dobiera synonimy […].
Zasady oceniania
1 pkt - wypisanie poprawnego synonimu.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Rozwiązanie
pokolenie/pokoleniu/pokolenia/pokoleń

","solutions":[]}