{"id":"jezyk-polski-2023-maj-matura-stara-podstawowa/zad/5","paper_id":"jezyk-polski-2023-maj-matura-stara-podstawowa","number":"5","points":1,"ptype":"closed","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2023,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 5. (0-1)\nJaka funkcja dominuje w podanych fragmentach tekstu Józefa Tischnera? Każdemu\nz fragmentów tekstu A-B przyporządkuj po jednej nazwie funkcji wybranej spośród\n1-3. Wpisz numer wybranej funkcji w odpowiednie miejsce w tabeli.\nFragment\nFunkcja\nA.\nIleż przeszkód potrzeba niekiedy pokonać, by rozpocząć dialog! Ile\ncierpliwości, by go kontynuować!\nB.\n[…] musimy spojrzeć na siebie niejako z zewnątrz, ja twoimi, a ty\nmoimi oczami, musimy porównać w rozmowie nasze widoki […].\nFunkcja\n1. ekspresywna\n2. impresywna\n3. poetycka\nTekst 2.\nTomasz Kozłowski\nOd Homo sapiens do Homo videns\nGiovanni Sartori, włoski socjolog badający wpływ mediów na współczesne\nspołeczeństwa, ukuł i spopularyzował termin Homo videns, który moglibyśmy przetłumaczyć\njako „człowiek oglądający”. Sens tych słów jest jednak znacznie szerszy, nie chodzi bowiem\ntylko o samo stwierdzenie faktu, że oto dobrnęliśmy do takiego stadium ewolucji\nbiokulturowej, w którym coś lub kogoś nieustannie oglądamy. Jesteśmy raczej istotą nawykłą\ndo życia w rzeczywistości utkanej z obrazów i innych przekazów wizualnych. Obrazy lęgną\nsię w naszej pamięci i świadomości. Jesteśmy nauczeni myślenia obrazami i przetwarzania\nich. Są one podstawą naszych procesów psychicznych, a i procesy te dostosowały się\nw pewnym sensie do otaczającej nas zewsząd obrazkowej rzeczywistości, wypierając\nEPOP-P1_100\njednocześnie inne - być może bardziej tradycyjne - formy rozumowania.\nPrzyznać trzeba, że Sartori w swoich twierdzeniach ma wiele racji - w istocie, myślenie\nobrazami ma określoną specyfikę, która w znacznym stopniu odróżnia je od sposobów\npoznania opartych na tekście. Myślenie obrazami uchodzi w opinii psychologów za\nzdecydowanie bardziej twórcze, jednak ulotne, mniej skłonne do racjonalności, mniej\nlogiczne i wyważone. Obrazy skuteczniej niż słowa wywołują określone stany emocjonalne,\npozostają bardziej sugestywne. Gwarantują silniejsze przeżycia, ale jednocześnie utrudniają\nracjonalny ogląd sprawy.\nTekst jest narzędziem znacznie bardziej „poukładanym” i „logicznym”, przy czym nie\nchodzi o to, że obraz jest logiki pozbawiony z definicji, tekst zaś w nią obfituje. Chodzi raczej\no to, że tekst preferuje logiczny wywód, a jeszcze dokładniej - z większą łatwością nakłania\nodbiorcę do namysłu nad przyswajaną treścią. Tekst, jeżeli ma opowiadać jedną całość,\nmusi być podzielony na zdania, zdania te zaś muszą łączyć się w określony szereg,\nw którym każde wynika w określony sposób z poprzedniego. Czytając, skupiamy się\nw równej mierze na fragmentach, jak na całości. Tekst czyta się w większym skupieniu,\nzazwyczaj w ciszy, co jednocześnie nabiera cech rozmowy. Autor przekazu mówi wprost do\nnas, my zaś, niejako słysząc jego słowa we wnętrzu umysłu, ustosunkowujemy się do nich.\nTekst jawi się więc jako nieustanna polemika. Obraz - w znacznej mierze wolny od ciężaru\nbycia utożsamianym ze swoim autorem (jeżeli oczywiście takiego ma) - nie nakłania do\ntakiej refleksji. Rzadziej więc odczuwamy potrzebę traktowania go jako komunikatu\nskierowanego przez kogoś z myślą o odbiorcach. „Widzieliśmy coś na własne oczy” i prawda\nta nie potrzebuje potwierdzenia ani autora. Tekst traktujemy natomiast jako komunikat\nw dużej mierze podyktowany jakąś intencją, którą uwzględniamy w znacznie większym\nstopniu niż w przypadku obrazów. Nasz ewolucyjnie ukształtowany umysł traktować będzie\ntekst jak zaproszenie do dialogu o faktach, a obraz - jako tych faktów świadectwo.\nNa podstawie: Tomasz Kozłowski, Od Homo sapiens do Homo videns, [w:] tegoż, Samotny hulaka. Rzecz\no protokulturze ery pop, Warszawa 2012.","answer":"A, B","answer_text":"Zadanie 5. (0-1)\nWymagania egzaminacyjne 2023 i 2024\nWymaganie ogólne\nWymaganie szczegółowe\nI. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie\nzawartych w nich informacji.\nZdający:\n3.4) rozpoznaje […] funkcje tekstu ([…]\npoetycką, ekspresywną, impresywną […]).\nZasady oceniania\n1 pkt - odpowiedź poprawna.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nRozwiązanie\nA1\nB2 / B3","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2023-maj-matura-stara-podstawowa/zad-5.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":6,"source":"ocr","answer_source":"ocr","answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2023 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 5. (0-1)<br>Jaka funkcja dominuje w podanych fragmentach tekstu Józefa Tischnera? Każdemu<br>z fragmentów tekstu A-B przyporządkuj po jednej nazwie funkcji wybranej spośród<br>1-3. Wpisz numer wybranej funkcji w odpowiednie miejsce w tabeli.<br>Fragment<br>Funkcja<br>A.<br>Ileż przeszkód potrzeba niekiedy pokonać, by rozpocząć dialog! Ile<br>cierpliwości, by go kontynuować!<br>B.<br>[…] musimy spojrzeć na siebie niejako z zewnątrz, ja twoimi, a ty<br>moimi oczami, musimy porównać w rozmowie nasze widoki […].<br>Funkcja</p>\n<ol><li>ekspresywna</li><li>impresywna</li><li>poetycka</li></ol>\n<p>Tekst 2.<br>Tomasz Kozłowski<br>Od Homo sapiens do Homo videns<br>Giovanni Sartori, włoski socjolog badający wpływ mediów na współczesne<br>społeczeństwa, ukuł i spopularyzował termin Homo videns, który moglibyśmy przetłumaczyć<br>jako „człowiek oglądający”. Sens tych słów jest jednak znacznie szerszy, nie chodzi bowiem<br>tylko o samo stwierdzenie faktu, że oto dobrnęliśmy do takiego stadium ewolucji<br>biokulturowej, w którym coś lub kogoś nieustannie oglądamy. Jesteśmy raczej istotą nawykłą<br>do życia w rzeczywistości utkanej z obrazów i innych przekazów wizualnych. Obrazy lęgną<br>się w naszej pamięci i świadomości. Jesteśmy nauczeni myślenia obrazami i przetwarzania<br>ich. Są one podstawą naszych procesów psychicznych, a i procesy te dostosowały się<br>w pewnym sensie do otaczającej nas zewsząd obrazkowej rzeczywistości, wypierając<br>EPOP-P1_100<br>jednocześnie inne - być może bardziej tradycyjne - formy rozumowania.<br>Przyznać trzeba, że Sartori w swoich twierdzeniach ma wiele racji - w istocie, myślenie<br>obrazami ma określoną specyfikę, która w znacznym stopniu odróżnia je od sposobów<br>poznania opartych na tekście. Myślenie obrazami uchodzi w opinii psychologów za<br>zdecydowanie bardziej twórcze, jednak ulotne, mniej skłonne do racjonalności, mniej<br>logiczne i wyważone. Obrazy skuteczniej niż słowa wywołują określone stany emocjonalne,<br>pozostają bardziej sugestywne. Gwarantują silniejsze przeżycia, ale jednocześnie utrudniają<br>racjonalny ogląd sprawy.<br>Tekst jest narzędziem znacznie bardziej „poukładanym” i „logicznym”, przy czym nie<br>chodzi o to, że obraz jest logiki pozbawiony z definicji, tekst zaś w nią obfituje. Chodzi raczej<br>o to, że tekst preferuje logiczny wywód, a jeszcze dokładniej - z większą łatwością nakłania<br>odbiorcę do namysłu nad przyswajaną treścią. Tekst, jeżeli ma opowiadać jedną całość,<br>musi być podzielony na zdania, zdania te zaś muszą łączyć się w określony szereg,<br>w którym każde wynika w określony sposób z poprzedniego. Czytając, skupiamy się<br>w równej mierze na fragmentach, jak na całości. Tekst czyta się w większym skupieniu,<br>zazwyczaj w ciszy, co jednocześnie nabiera cech rozmowy. Autor przekazu mówi wprost do<br>nas, my zaś, niejako słysząc jego słowa we wnętrzu umysłu, ustosunkowujemy się do nich.<br>Tekst jawi się więc jako nieustanna polemika. Obraz - w znacznej mierze wolny od ciężaru<br>bycia utożsamianym ze swoim autorem (jeżeli oczywiście takiego ma) - nie nakłania do<br>takiej refleksji. Rzadziej więc odczuwamy potrzebę traktowania go jako komunikatu<br>skierowanego przez kogoś z myślą o odbiorcach. „Widzieliśmy coś na własne oczy” i prawda<br>ta nie potrzebuje potwierdzenia ani autora. Tekst traktujemy natomiast jako komunikat<br>w dużej mierze podyktowany jakąś intencją, którą uwzględniamy w znacznie większym<br>stopniu niż w przypadku obrazów. Nasz ewolucyjnie ukształtowany umysł traktować będzie<br>tekst jak zaproszenie do dialogu o faktach, a obraz - jako tych faktów świadectwo.<br>Na podstawie: Tomasz Kozłowski, Od Homo sapiens do Homo videns, [w:] tegoż, Samotny hulaka. Rzecz<br>o protokulturze ery pop, Warszawa 2012.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 5. (0-1)<br>Wymagania egzaminacyjne 2023 i 2024<br>Wymaganie ogólne<br>Wymaganie szczegółowe<br>I. Odbiór wypowiedzi i wykorzystanie<br>zawartych w nich informacji.<br>Zdający:<br>3.4) rozpoznaje […] funkcje tekstu ([…]<br>poetycką, ekspresywną, impresywną […]).<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - odpowiedź poprawna.<br>0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Rozwiązanie<br>A1<br>B2 / B3</p>","solutions":[]}