{"id":"jezyk-polski-2023-przykladowy-arkusz-cke-podstawowa/zad/10","paper_id":"jezyk-polski-2023-przykladowy-arkusz-cke-podstawowa","number":"10","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"przykladowy","year":2023,"month":null,"level":"podstawowa","text":"Zadanie 10. (0-2)\nPrzeczytaj fragment Pieśni V Jana Kochanowskiego oraz fragment wiersza Grób\nAgamemnona Juliusza Słowackiego.\nTekst 1.\nJan Kochanowski\nPieśń V (Księgi wtóre)\nWieczna sromota1 i nienagrodzona\nSzkoda2, Polaku! Ziemia spustoszona\nPodolska leży, a pohaniec3 sprosny4,\nNad Niestrem5 siedząc, dzieli łup żałosny6!\nNiewierny7 Turczyn psy zapuścił swoje8,\nKtórzy zagnali piękne łanie9 twoje\nZ dziećmi po społu a nie masz nadzieje,\nBy kiedy miały nawiedzić swe knieje.\nJedny10 za Dunaj Turkom zaprzedano,\nDrugie do hordy dalekiej zagnano;\nCóry szlacheckie (żal sie mocny Boże!)\nPsom bisurmańskim11 brzydkie ścielą łoże.\nZbójce (niestety), zbójce nas wojują,\nKtórzy ani miast, ani wsi budują;\nPod kotarzami12 tylko w polach siedzą,\nA nas nierządne, ach, nierządne, jedzą!\nTak odbieżałe stado13 więc drapają\nRozbójce wilcy, gdy po woli14 mają,\nŻe ani pasterz nad owcami chodzi,\nAni ostrożnych psów za sobą wodzi.\nJakiego serca Turkowi dodamy15,\nJesli tak lekkim16 ludziom nie zdołamy?\nLedwieć nam i tak króla nie podawa17;\nKto sie przypatrzy, mała nie dostawa18.\nZetrzy sen z oczu, a czuj w czas o sobie19,\nCny Lachu20! Kto wie, jemu czyli tobie\nSzczęście chce służyć? A dokąd wyroku\nMars nie uczyni, nie ustępuj kroku!\nWypełnia\negzaminator\nNr zadania\n9\nMaks. liczba pkt\n2\nUzyskana liczba pkt\nMPOP-P1_100\nA teraz k'temu obróć myśli swoje\nJakobyć21 szkody nieprzyjaciel twoje\nKrwią swą nagrodził i omył tę zmazę,\nKtórej dziś niesiesz prze swej ziemie skazę.\nWsiadamy?22 Czy nas półmiski trzymają?\nBiedne półmiski, czego te czekają?\nTo pan, i jadać na śrebrze godniejszy,\nKomu żelazny Mars będzie chętniejszy23.\nJan Kochanowski, Pieśń V, Księgi wtóre, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1988.\n1 Sromota - hańba.\n2 Nienagrodzona szkoda - niepowetowana strata.\n3 Pohaniec - muzułmanin (Turek lub Tatar; poganin); określenie pogardliwe.\n4 Sprosny - godny potępienia, potworny, okrutny.\n5 Niestr - Dniestr.\n6 Żałosny - godny żalu.\n7 Niewierny - niechrześcijanin.\n8 Turczyn psy zapuścił swoje - Turek (sułtan turecki) wypuścił swoich poddanych - Tatarów.\n9 Łanie - tu: piękne kobiety.\n10 Jedny - jedne.\n11 Bisurmański - mahometański.\n12 Kotarz - szałas, namiot.\n13 Odbieżałe stado - opuszczone stado.\n14 Po woli - posłuszny komuś.\n15 Dodać serca - dodać odwagi.\n16 Lekki - podły, godny lekceważenia.\n17 Ledwieć nam i tak króla nie podawa - aluzja do tureckich rad w sprawie wyboru króla.\n18 Mała nie dostawa - mało brakuje.\n19 Czuj w czas o sobie - czuwaj nad sobą, nad swoim bezpieczeństwem.\n20 Lach - Polak.\n21 Jakobyć - aby ci.\n22 Wsiadamy? - z znaczeniu: czy już wsiadamy na konie?\n23 Chętniejszy - życzliwszy.\nTekst 2.\nJuliusz Słowacki\nGrób Agamemnona\n[16]\nO! Polsko! póki ty duszę anielską\nBędziesz więziła w czerepie1 rubasznym,\nPóty kat będzie rąbał twoje cielsko,\nPóty nie będzie twój miecz zemsty strasznym,\nPóty mieć będziesz hyjenę2 na sobie\nI grób - i oczy otworzone w grobie!\nMPOP-P1_100\n[17]\nZrzuć do ostatka te płachty ohydne,\nTę - Dejaniry3 palącą koszulę […].\n[19]\nPolsko! lecz ciebie błyskotkami łudzą;\nPawiem narodów byłaś i papugą,\nA teraz jesteś służebnicą cudzą. […]\n[20]\nPrzeklnij - lecz ciebie przepędzi ma dusza\nJak eumenida4 - przez wężowe rózgi,\nBoś ty jedyny syn Prometeusza:\nSęp ci wyjada nie serce - lecz mózgi.\nChoć muzę moją w twojej krwi zaszargam,\nSięgnę do wnętrza twych trzew - i zatargam.\n[21]\nSzczęknij z boleści i przeklinaj syna,\nLecz wiedz - że ręka przekleństw wyciągnięta\nNade mną - zwinie się w łęk jak gadzina,\nI z ramion ci się odkruszy zeschnięta,\nI w proch ją czarne szatany rozchwycą;\nBo nie masz władzy przekląć - niewolnico!\nJuliusz Słowacki, Grób Agamemnona, [w:] tegoż, Dzieła wybrane, t. 2., Wrocław 1974.\n1 Czerep - czaszka, głowa, tu: aluzja do stylu życia i zachowania polskiej szlachty.\n2 Hyjena - hiena; tu: martwym ciałem ojczyzny poety żywią się zaborcy.\n3 Dejanira - w mitologii greckiej żona Heraklesa, z zazdrości obdarzyła go zatrutą szatą, przez co doprowadziła\ndo śmierci męża, dotąd niepokonanego przez nikogo.\n4 Eumenidy (Erynie) - boginie zemsty.\nDalsza część zadania 10. jest wydrukowana na następnej stronie.\nMPOP-P1_100\n10.1. Pieśń V Jana Kochanowskiego oraz Grób Agamemnona Juliusza Słowackiego\nreprezentują - zgodnie z terminem podanym przez Ignacego Chrzanowskiego -\nlirykę gniewu, czyli takie utwory, które wyrażają oburzenie i potępienie. Czy\nprzyczyna gniewu renesansowego poety jest taka sama jak powód gniewu poety\nromantycznego? Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do przytoczonych\nfragmentów obu utworów.\n10.2. Za pomocą których środków językowych Jan Kochanowski i Juliusz Słowacki\nwyrażają gniew w zacytowanych fragmentach utworów? Uzupełnij tabelę.\nZ każdego utworu wypisz po jednym przykładzie takiego środka językowego\ni podaj jego nazwę. Nazwa środka językowego nie może się powtórzyć.\nPrzykład z tekstu\nNazwa środka językowego\nTekst 1.\nTekst 2.\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 10. (0-2)\n10.1.\nProjekt wymagań egzaminacyjnych 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów\nz literatury polskiej i światowej oraz\numiejętność mówienia o nich\nz wykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru utworów literackich na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym,\nsymbolicznym […].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści alegoryczne\ni symboliczne […];\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę\npoznanych tekstów […];\n11) rozumie pojęcie motywu literackiego\ni toposu […];\n15) wykorzystuje w interpretacji utworów\n[…] potrzebne konteksty […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie, odnoszące się do obu utworów.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt\nPrzyczyny gniewu Jana Kochanowskiego i Juliusza Słowackiego są różne. Renesansowy\npoeta jest zrozpaczony i rozgniewany z powodu spustoszenia ziemi podolskiej przez\nTatarów, a także zniewolenia i pohańbienia przez nich polskich kobiet. Poeta nawołuje\nswoich rodaków do odwetowej walki i złości się na ich opieszałość - prześmiewczo pyta,\nczy wolą oni biesiadować zamiast walczyć. Z kolei Juliusz Słowacki jest oburzony\nwadami szlachty, które - jego zdaniem - przyczyniły się do utraty przez Polskę\nniepodległości. Postępowanie szlachty zostało porównane do działania koszuli Dejaniry -\nta szata spowodowała śmierć Heraklesa. Słowacki w dosadny sposób wytyka też polskiej\nszlachcie skłonność do wystawnego, pełnego przepychu życia i do naśladowania obcych\nwzorców.\nArkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z języka polskiego\nObaj poeci są oburzeni zachowaniem swoich rodaków. Jan Kochanowski złości się, że\nPolacy nie podejmują walki z Tatarami w odwecie za zniszczenie Podola i uprowadzenie\npolskich kobiet. Z kolei Juliusz Słowacki wytyka polskiej szlachcie skłonność do\nwystawnego, pełnego przepychu życia oraz do naśladowania obcych wzorców, w czym\nupatruje przyczyny utraty przez Polskę niepodległości.\n10.2.\nProjekt wymagań egzaminacyjnych 2023 i 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów z\nliteratury polskiej i światowej oraz\numiejętność mówienia o nich z\nwykorzystaniem potrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru utworów literackich na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym,\nsymbolicznym […].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n4) rozpoznaje w tekście literackim środki\nwyrazu artystycznego poznane w szkole\npodstawowej […].\nII. Kształcenie językowe.\n3. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy\no języku w odczytaniu sensów zawartych\nw strukturze głębokiej tekstów literackich\n[…].\nII. Kształcenie językowe.\n2. Zróżnicowanie języka. Zdający:\n1) rozpoznaje słownictwo o charakterze\nwartościującym; odróżnia słownictwo\nneutralne od słownictwa o zabarwieniu\nemocjonalnym […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne uzupełnienie tabeli: wypisanie z każdego utworu po jednym przykładzie\nwłaściwego środka językowego i podanie nazwy tego środka.\n0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nZasady oceniania rozwiązań zadań\nPrzykładowe odpowiedź ocenione na 1 pkt\nPrzykład z tekstu\nNazwa środka językowego\nTekst 1.\n„pohaniec sprosny”\nepitet\nTekst 2.\n„Przeklnij - lecz ciebie przepędzi ma\ndusza / Jak eumenida - przez wężowe\nrózgi”\nporównanie\nPrzykład z tekstu\nNazwa środka językowego\nTekst 1.\n„pohaniec sprosny” / „psom bisurmańskim”\nsłownictwo wartościujące\nTekst 2.\n„Przeklnij” / „Szczęknij z boleści i przeklinaj\nsyna”\nzdania rozkazujące","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2023-przykladowy-arkusz-cke-podstawowa/zad-10.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":11,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Arkusz przykładowy · 2023 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Arkusz przykładowy","text_html":"

Zadanie 10. (0-2)
Przeczytaj fragment Pieśni V Jana Kochanowskiego oraz fragment wiersza Grób
Agamemnona Juliusza Słowackiego.
Tekst 1.
Jan Kochanowski
Pieśń V (Księgi wtóre)
Wieczna sromota1 i nienagrodzona
Szkoda2, Polaku! Ziemia spustoszona
Podolska leży, a pohaniec3 sprosny4,
Nad Niestrem5 siedząc, dzieli łup żałosny6!
Niewierny7 Turczyn psy zapuścił swoje8,
Którzy zagnali piękne łanie9 twoje
Z dziećmi po społu a nie masz nadzieje,
By kiedy miały nawiedzić swe knieje.
Jedny10 za Dunaj Turkom zaprzedano,
Drugie do hordy dalekiej zagnano;
Córy szlacheckie (żal sie mocny Boże!)
Psom bisurmańskim11 brzydkie ścielą łoże.
Zbójce (niestety), zbójce nas wojują,
Którzy ani miast, ani wsi budują;
Pod kotarzami12 tylko w polach siedzą,
A nas nierządne, ach, nierządne, jedzą!
Tak odbieżałe stado13 więc drapają
Rozbójce wilcy, gdy po woli14 mają,
Że ani pasterz nad owcami chodzi,
Ani ostrożnych psów za sobą wodzi.
Jakiego serca Turkowi dodamy15,
Jesli tak lekkim16 ludziom nie zdołamy?
Ledwieć nam i tak króla nie podawa17;
Kto sie przypatrzy, mała nie dostawa18.
Zetrzy sen z oczu, a czuj w czas o sobie19,
Cny Lachu20! Kto wie, jemu czyli tobie
Szczęście chce służyć? A dokąd wyroku
Mars nie uczyni, nie ustępuj kroku!
Wypełnia
egzaminator
Nr zadania
9
Maks. liczba pkt
2
Uzyskana liczba pkt
MPOP-P1_100
A teraz k'temu obróć myśli swoje
Jakobyć21 szkody nieprzyjaciel twoje
Krwią swą nagrodził i omył tę zmazę,
Której dziś niesiesz prze swej ziemie skazę.
Wsiadamy?22 Czy nas półmiski trzymają?
Biedne półmiski, czego te czekają?
To pan, i jadać na śrebrze godniejszy,
Komu żelazny Mars będzie chętniejszy23.
Jan Kochanowski, Pieśń V, Księgi wtóre, [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1988.
1 Sromota - hańba.
2 Nienagrodzona szkoda - niepowetowana strata.
3 Pohaniec - muzułmanin (Turek lub Tatar; poganin); określenie pogardliwe.
4 Sprosny - godny potępienia, potworny, okrutny.
5 Niestr - Dniestr.
6 Żałosny - godny żalu.
7 Niewierny - niechrześcijanin.
8 Turczyn psy zapuścił swoje - Turek (sułtan turecki) wypuścił swoich poddanych - Tatarów.
9 Łanie - tu: piękne kobiety.
10 Jedny - jedne.
11 Bisurmański - mahometański.
12 Kotarz - szałas, namiot.
13 Odbieżałe stado - opuszczone stado.
14 Po woli - posłuszny komuś.
15 Dodać serca - dodać odwagi.
16 Lekki - podły, godny lekceważenia.
17 Ledwieć nam i tak króla nie podawa - aluzja do tureckich rad w sprawie wyboru króla.
18 Mała nie dostawa - mało brakuje.
19 Czuj w czas o sobie - czuwaj nad sobą, nad swoim bezpieczeństwem.
20 Lach - Polak.
21 Jakobyć - aby ci.
22 Wsiadamy? - z znaczeniu: czy już wsiadamy na konie?
23 Chętniejszy - życzliwszy.
Tekst 2.
Juliusz Słowacki
Grób Agamemnona
[16]
O! Polsko! póki ty duszę anielską
Będziesz więziła w czerepie1 rubasznym,
Póty kat będzie rąbał twoje cielsko,
Póty nie będzie twój miecz zemsty strasznym,
Póty mieć będziesz hyjenę2 na sobie
I grób - i oczy otworzone w grobie!
MPOP-P1_100
[17]
Zrzuć do ostatka te płachty ohydne,
Tę - Dejaniry3 palącą koszulę […].
[19]
Polsko! lecz ciebie błyskotkami łudzą;
Pawiem narodów byłaś i papugą,
A teraz jesteś służebnicą cudzą. […]
[20]
Przeklnij - lecz ciebie przepędzi ma dusza
Jak eumenida4 - przez wężowe rózgi,
Boś ty jedyny syn Prometeusza:
Sęp ci wyjada nie serce - lecz mózgi.
Choć muzę moją w twojej krwi zaszargam,
Sięgnę do wnętrza twych trzew - i zatargam.
[21]
Szczęknij z boleści i przeklinaj syna,
Lecz wiedz - że ręka przekleństw wyciągnięta
Nade mną - zwinie się w łęk jak gadzina,
I z ramion ci się odkruszy zeschnięta,
I w proch ją czarne szatany rozchwycą;
Bo nie masz władzy przekląć - niewolnico!
Juliusz Słowacki, Grób Agamemnona, [w:] tegoż, Dzieła wybrane, t. 2., Wrocław 1974.
1 Czerep - czaszka, głowa, tu: aluzja do stylu życia i zachowania polskiej szlachty.
2 Hyjena - hiena; tu: martwym ciałem ojczyzny poety żywią się zaborcy.
3 Dejanira - w mitologii greckiej żona Heraklesa, z zazdrości obdarzyła go zatrutą szatą, przez co doprowadziła
do śmierci męża, dotąd niepokonanego przez nikogo.
4 Eumenidy (Erynie) - boginie zemsty.
Dalsza część zadania 10. jest wydrukowana na następnej stronie.
MPOP-P1_100
10.1. Pieśń V Jana Kochanowskiego oraz Grób Agamemnona Juliusza Słowackiego
reprezentują - zgodnie z terminem podanym przez Ignacego Chrzanowskiego -
lirykę gniewu, czyli takie utwory, które wyrażają oburzenie i potępienie. Czy
przyczyna gniewu renesansowego poety jest taka sama jak powód gniewu poety
romantycznego? Odpowiedź uzasadnij, odnosząc się do przytoczonych
fragmentów obu utworów.
10.2. Za pomocą których środków językowych Jan Kochanowski i Juliusz Słowacki
wyrażają gniew w zacytowanych fragmentach utworów? Uzupełnij tabelę.
Z każdego utworu wypisz po jednym przykładzie takiego środka językowego
i podaj jego nazwę. Nazwa środka językowego nie może się powtórzyć.
Przykład z tekstu
Nazwa środka językowego
Tekst 1.
Tekst 2.
MPOP-P1_100

","answer_text_html":"

Zadanie 10. (0-2)
10.1.
Projekt wymagań egzaminacyjnych 2023 i 2024
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.

\n
  1. Znajomość wybranych utworów
\n

z literatury polskiej i światowej oraz
umiejętność mówienia o nich
z wykorzystaniem potrzebnej terminologii.

\n
  1. Kształcenie umiejętności czytania,
\n

analizowania i interpretowania […].

\n
  1. Kształcenie umiejętności świadomego
\n

odbioru utworów literackich na różnych
poziomach: dosłownym, metaforycznym,
symbolicznym […].
I. Kształcenie literackie i kulturowe.

\n
  1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
  2. interpretuje treści alegoryczne
\n

i symboliczne […];

\n
  1. rozpoznaje tematykę i problematykę
\n

poznanych tekstów […];

\n
  1. rozumie pojęcie motywu literackiego
\n

i toposu […];

\n
  1. wykorzystuje w interpretacji utworów
\n

[…] potrzebne konteksty […].
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne rozstrzygnięcie i uzasadnienie, odnoszące się do obu utworów.
0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowa odpowiedź oceniona na 1 pkt
Przyczyny gniewu Jana Kochanowskiego i Juliusza Słowackiego są różne. Renesansowy
poeta jest zrozpaczony i rozgniewany z powodu spustoszenia ziemi podolskiej przez
Tatarów, a także zniewolenia i pohańbienia przez nich polskich kobiet. Poeta nawołuje
swoich rodaków do odwetowej walki i złości się na ich opieszałość - prześmiewczo pyta,
czy wolą oni biesiadować zamiast walczyć. Z kolei Juliusz Słowacki jest oburzony
wadami szlachty, które - jego zdaniem - przyczyniły się do utraty przez Polskę
niepodległości. Postępowanie szlachty zostało porównane do działania koszuli Dejaniry -
ta szata spowodowała śmierć Heraklesa. Słowacki w dosadny sposób wytyka też polskiej
szlachcie skłonność do wystawnego, pełnego przepychu życia i do naśladowania obcych
wzorców.
Arkusz pokazowy z egzaminu maturalnego z języka polskiego
Obaj poeci są oburzeni zachowaniem swoich rodaków. Jan Kochanowski złości się, że
Polacy nie podejmują walki z Tatarami w odwecie za zniszczenie Podola i uprowadzenie
polskich kobiet. Z kolei Juliusz Słowacki wytyka polskiej szlachcie skłonność do
wystawnego, pełnego przepychu życia oraz do naśladowania obcych wzorców, w czym
upatruje przyczyny utraty przez Polskę niepodległości.
10.2.
Projekt wymagań egzaminacyjnych 2023 i 2024
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.

\n
  1. Znajomość wybranych utworów z
\n

literatury polskiej i światowej oraz
umiejętność mówienia o nich z
wykorzystaniem potrzebnej terminologii.

\n
  1. Kształcenie umiejętności czytania,
\n

analizowania i interpretowania […].

\n
  1. Kształcenie umiejętności świadomego
\n

odbioru utworów literackich na różnych
poziomach: dosłownym, metaforycznym,
symbolicznym […].
I. Kształcenie literackie i kulturowe.

\n
  1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
  2. rozpoznaje w tekście literackim środki
\n

wyrazu artystycznego poznane w szkole
podstawowej […].
II. Kształcenie językowe.

\n
  1. Funkcjonalne wykorzystanie wiedzy
\n

o języku w odczytaniu sensów zawartych
w strukturze głębokiej tekstów literackich
[…].
II. Kształcenie językowe.

\n
  1. Zróżnicowanie języka. Zdający:
  2. rozpoznaje słownictwo o charakterze
\n

wartościującym; odróżnia słownictwo
neutralne od słownictwa o zabarwieniu
emocjonalnym […].
Zasady oceniania
1 pkt - poprawne uzupełnienie tabeli: wypisanie z każdego utworu po jednym przykładzie
właściwego środka językowego i podanie nazwy tego środka.
0 pkt - odpowiedź niepełna lub niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Zasady oceniania rozwiązań zadań
Przykładowe odpowiedź ocenione na 1 pkt
Przykład z tekstu
Nazwa środka językowego
Tekst 1.
„pohaniec sprosny”
epitet
Tekst 2.
„Przeklnij - lecz ciebie przepędzi ma
dusza / Jak eumenida - przez wężowe
rózgi”
porównanie
Przykład z tekstu
Nazwa środka językowego
Tekst 1.
„pohaniec sprosny” / „psom bisurmańskim”
słownictwo wartościujące
Tekst 2.
„Przeklnij” / „Szczęknij z boleści i przeklinaj
syna”
zdania rozkazujące

","solutions":[]}