{"id":"jezyk-polski-2024-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad/8","paper_id":"jezyk-polski-2024-sierpien-poprawkowa-podstawowa","number":"8","points":2,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"inne","year":2024,"month":"sierpien","level":"podstawowa","text":"Zadanie 8. (0-2)\nPrzeczytaj fragment Pieśni III Jana Kochanowskiego i zapoznaj się z ilustracją Sebalda\nBehama.\nTekst 1.\nJan Kochanowski\nPieśń III (Księgi wtóre)\nNie wierz Fortunie1, co siedzisz wysoko2;\nMiej na poślednie koła pilne oko3;\nBo to niestała pani z przyrodzenia4,\nCzęsto więc rada sprawy swe odmienia.\nNie dufaj5 w złoto i w żadne pokłady6,\nKażdej godziny obawiaj się zdrady;\nFortuna co da, to zasię wziąć7 może,\nA u niej żadna dawność8 nie pomoże.\n[…]\nTy pomni, że twój skarb u Szczęścia9 w mocy,\nA tak się staraj o takiej pómocy,\nAby wżdy z tobą twego co zostało,\nJesli zaś będzie Szczęście swego chciało.\n[…]\nJan Kochanowski, Pieśń III (Księgi wtóre), [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1988.\nOkreślenie postaci mitologicznej\n1. władczyni świata podziemia\n2. symbol ludzkiej ambicji\n3. symbol poświęcenia\n4. bogini niebios\n1 Fortuna - rzymska bogini ślepego\nprzypadku, losu.\n2 Siedzieć wysoko - zajmować wysoką\npozycję społeczną.\n3 Miej na poślednie koła pilne oko - tzn.\nmyśl o tym, co się może zdarzyć,\nprzewiduj, uważaj.\n4 Z przyrodzenia - z natury.\n5 Nie dufaj - tu: nie ufaj, nie wierz.\n6 Pokład - skarb.\n7 Zasię wziąć - odebrać.\n8 Dawność - prawo do posiadania jakiejś\nnieruchomości z tytułu jej zasiedzenia.\n9 Szczęście - tu: Fortuna.\nMPOP-P1_100\nTekst 2.\nSebald Beham\nFortuna\nSebald Beham, Fortuna, 1541, www.philamuseum.org\nCzy w przytoczonym fragmencie Pieśni III Jana Kochanowskiego i na ilustracji\nSebalda Behama postawa Fortuny wobec ludzkiego życia jest taka sama?\nW uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 8. (0-2)\nZasady oceniania\n2 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do fragmentu Pieśni III\nORAZ do ilustracji.\n1 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do fragmentu Pieśni III\nALBO do ilustracji.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nPostawa Fortuny jest podobna. W Pieśni III przedstawiona jest jej niestałość (raz sprzyja\nczłowiekowi, innym razem się od niego odwraca), z kolei na ilustracji zmienność Fortuny\nsymbolizuje koło (siedzący na nim człowiek łatwo może z niego spaść).\nTak, postawa Fortuny wobec życia ludzkiego w obu tekstach kultury jest podobna.\nPodobieństwo przedstawienia postawy Fortuny wobec człowieka polega na ukazaniu jej\nniestałości. W wierszu Kochanowskiego podkreśla się, że bogini jest postacią zmienną.\nTę obserwację potwierdza ilustracja Behama, na której Fortuna trzyma koło z rękojeścią\nsłużącą do jego obracania.\nW obu tekstach Fortuna jest przedstawiona jako ta, która decyduje o życiu ludzkim. Na\nobrazie Fortuna trzyma koło, a człowiek na jego szczycie wie, że może spaść - zdaje się\nprosić boginię o to, by nie obracała kołem. Kochanowski nawiązuje do Fortuny i jej\nniestałości - może ona nagle odmienić los tego, który siedzi wysoko, który cieszy się\nszczęściem.\nUwaga.\nZa poprawną uznaje się odpowiedź, z której wynika, że w każdym z tekstów postawa\nFortuny wobec ludzkiego losu jest zmienna.\nWymagania egzaminacyjne 2024\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów\nz literatury polskiej […] oraz umiejętność\nmówienia o nich z wykorzystaniem\npotrzebnej terminologii.\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania literatury\noraz innych tekstów kultury, a także ich\nwzajemnej korespondencji.\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru utworów literackich i tekstów kultury\nna różnych poziomach: dosłownym,\nmetaforycznym, symbolicznym […].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n9) rozpoznaje tematykę i problematykę\npoznanych tekstów […].\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n6) odczytuje pozaliterackie teksty kultury,\nstosując kod właściwy w danej dziedzinie\nsztuki.\nSP\n2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:\n11) interpretuje dzieła sztuki ([…] grafika\n[…]);\n15) znajduje w tekstach współczesnej\nkultury […] nawiązania do tradycyjnych\nwątków literackich i kulturowych.","solution":null,"image":"img/jezyk-polski-2024-sierpien-poprawkowa-podstawowa/zad-8.webp","solution_image":null,"topics":null,"page_from":9,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":null,"text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Inne · sierpień 2024 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Inne","text_html":"

Zadanie 8. (0-2)
Przeczytaj fragment Pieśni III Jana Kochanowskiego i zapoznaj się z ilustracją Sebalda
Behama.
Tekst 1.
Jan Kochanowski
Pieśń III (Księgi wtóre)
Nie wierz Fortunie1, co siedzisz wysoko2;
Miej na poślednie koła pilne oko3;
Bo to niestała pani z przyrodzenia4,
Często więc rada sprawy swe odmienia.
Nie dufaj5 w złoto i w żadne pokłady6,
Każdej godziny obawiaj się zdrady;
Fortuna co da, to zasię wziąć7 może,
A u niej żadna dawność8 nie pomoże.
[…]
Ty pomni, że twój skarb u Szczęścia9 w mocy,
A tak się staraj o takiej pómocy,
Aby wżdy z tobą twego co zostało,
Jesli zaś będzie Szczęście swego chciało.
[…]
Jan Kochanowski, Pieśń III (Księgi wtóre), [w:] tegoż, Poezje, Warszawa 1988.
Określenie postaci mitologicznej

\n
  1. władczyni świata podziemia
  2. symbol ludzkiej ambicji
  3. symbol poświęcenia
  4. bogini niebios
\n

1 Fortuna - rzymska bogini ślepego
przypadku, losu.
2 Siedzieć wysoko - zajmować wysoką
pozycję społeczną.
3 Miej na poślednie koła pilne oko - tzn.
myśl o tym, co się może zdarzyć,
przewiduj, uważaj.
4 Z przyrodzenia - z natury.
5 Nie dufaj - tu: nie ufaj, nie wierz.
6 Pokład - skarb.
7 Zasię wziąć - odebrać.
8 Dawność - prawo do posiadania jakiejś
nieruchomości z tytułu jej zasiedzenia.
9 Szczęście - tu: Fortuna.
MPOP-P1_100
Tekst 2.
Sebald Beham
Fortuna
Sebald Beham, Fortuna, 1541, www.philamuseum.org
Czy w przytoczonym fragmencie Pieśni III Jana Kochanowskiego i na ilustracji
Sebalda Behama postawa Fortuny wobec ludzkiego życia jest taka sama?
W uzasadnieniu odpowiedzi odwołaj się do obu tekstów.
MPOP-P1_100

","answer_text_html":"

Zadanie 8. (0-2)
Zasady oceniania
2 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do fragmentu Pieśni III
ORAZ do ilustracji.
1 pkt - rozstrzygnięcie i trafne uzasadnienie w odniesieniu do fragmentu Pieśni III
ALBO do ilustracji.
0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.
Przykładowe odpowiedzi
Postawa Fortuny jest podobna. W Pieśni III przedstawiona jest jej niestałość (raz sprzyja
człowiekowi, innym razem się od niego odwraca), z kolei na ilustracji zmienność Fortuny
symbolizuje koło (siedzący na nim człowiek łatwo może z niego spaść).
Tak, postawa Fortuny wobec życia ludzkiego w obu tekstach kultury jest podobna.
Podobieństwo przedstawienia postawy Fortuny wobec człowieka polega na ukazaniu jej
niestałości. W wierszu Kochanowskiego podkreśla się, że bogini jest postacią zmienną.
Tę obserwację potwierdza ilustracja Behama, na której Fortuna trzyma koło z rękojeścią
służącą do jego obracania.
W obu tekstach Fortuna jest przedstawiona jako ta, która decyduje o życiu ludzkim. Na
obrazie Fortuna trzyma koło, a człowiek na jego szczycie wie, że może spaść - zdaje się
prosić boginię o to, by nie obracała kołem. Kochanowski nawiązuje do Fortuny i jej
niestałości - może ona nagle odmienić los tego, który siedzi wysoko, który cieszy się
szczęściem.
Uwaga.
Za poprawną uznaje się odpowiedź, z której wynika, że w każdym z tekstów postawa
Fortuny wobec ludzkiego losu jest zmienna.
Wymagania egzaminacyjne 2024
Wymagania ogólne
Wymagania szczegółowe
I. Kształcenie literackie i kulturowe.

\n
  1. Znajomość wybranych utworów
\n

z literatury polskiej […] oraz umiejętność
mówienia o nich z wykorzystaniem
potrzebnej terminologii.

\n
  1. Kształcenie umiejętności czytania,
\n

analizowania i interpretowania literatury
oraz innych tekstów kultury, a także ich
wzajemnej korespondencji.

\n
  1. Kształcenie umiejętności świadomego
\n

odbioru utworów literackich i tekstów kultury
na różnych poziomach: dosłownym,
metaforycznym, symbolicznym […].
I. Kształcenie literackie i kulturowe.

\n
  1. Czytanie utworów literackich. Zdający:
  2. rozpoznaje tematykę i problematykę
\n

poznanych tekstów […].

\n
  1. Odbiór tekstów kultury. Zdający:
  2. odczytuje pozaliterackie teksty kultury,
\n

stosując kod właściwy w danej dziedzinie
sztuki.
SP

\n
  1. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:
  2. interpretuje dzieła sztuki ([…] grafika
\n

[…]);

\n
  1. znajduje w tekstach współczesnej
\n

kultury […] nawiązania do tradycyjnych
wątków literackich i kulturowych.

","solutions":[]}