{"id":"jezyk-polski-2025-maj-matura-podstawowa/zad/1","paper_id":"jezyk-polski-2025-maj-matura-podstawowa","number":"1","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 1. (0-1)\nNa podstawie tekstu Carla Sagana wyjaśnij sens zdania: Rozpoczęliśmy wędrówkę\npośród „wędrowców”.","answer":null,"answer_text":"Zadanie 1. (0-1)\nWymagania określone w podstawie programowej1\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania […] tekstów\nkultury […].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru […] tekstów kultury na różnych\npoziomach […].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Zdający:\n1) przetwarza i hierarchizuje informacje\nz tekstów […];\n3) […] odczytuje informacje i przekazy\njawne i ukryte […].\nSP, klasy VII i VIII\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n2. Odbiór tekstów kultury. Uczeń:\n1) wyszukuje w tekście potrzebne\ninformacje [ ].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu zdania na podstawie tekstu 1.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi2\nNazwa „planeta” pochodzi od greckiego słowa „wędrujący”. Dlatego też podróże\nkosmiczne pomiędzy planetami zostały nazwane wędrówką pomiędzy wędrowcami.\nAutor tekstu zauważa, że w naturze człowieka jest wędrowanie i poznawanie nowych\nmiejsc, również kosmosu. Wędrowcami są także planety, które podlegają nieustannemu\nruchowi. To zdanie oznacza zatem rozpoczęcie przez człowieka lotów kosmicznych.","solution":"Odpowiedź: Słowo „planeta\" pochodzi od greckiego **planetes**, które oznacza „wędrujący\". Carl Sagan przypomina, że już starożytni dostrzegli, iż **planety** są ciałami niebieskimi wędrującymi po niebie (w odróżnieniu od gwiazd stałych). Zdanie oznacza więc, że **człowiek — kolejny wędrowiec — rozpoczął kosmiczne podróże między planetami-wędrowcami**. To zarazem dowcipna gra językowa i metafora: lecimy na statkach kosmicznych ku planetom, które same od zawsze wędrują po orbitach. Klucz CKE — przykład: „Nazwa «planeta» pochodzi od greckiego słowa «wędrujący». Dlatego też podróże kosmiczne pomiędzy planetami zostały nazwane wędrówką pomiędzy wędrowcami.\"\n\nTekst źródłowy — Carl Sagan, „Błękitna kropka\"\n\nTo Tekst 1 z arkusza CKE — fragment Carla Sagana o gwiazdach „wędrujących\" (planetach), na którym opiera się zadanie 1.\n\nStrona arkusza CKE z treścią zadania\n\nAnaliza zdania\n\n„Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród «wędrowców».\"\n\nZdanie jest grą słowną — dwa znaczenia słowa „wędrowiec\":\n\n1. My, ludzie — wyruszamy w kosmos (= „rozpoczęliśmy wędrówkę\").\n2. Planety — od greckiego planetes („wędrujący\"), bo poruszają się względem gwiazd stałych.\n\nCo mówi Sagan w tekście\n\n„W odróżnieniu od tak zwanych gwiazd stałych […] «gwiazdy» wędrowały powoli wśród innych, niekiedy nawet zataczały pętle. Dzisiaj te ciała nazywamy planetami, od greckiego słowa planetes, które oznacza «wędrujący».\"\n\nCzyli: nasi przodkowie ZAUWAŻYLI ruch planet i nazwali je „wędrowcami\". Teraz my (ludzie XX-XXI w.) dosłownie wędrujemy — wysyłamy statki kosmiczne między te wędrujące planety. „Wędrówka pośród wędrowców\" = nasza wyprawa pomiędzy ciałami, które od zarania nazywano „wędrowcami\".\n\nWzorcowa odpowiedź\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — poprawne wyjaśnienie sensu zdania na podstawie tekstu 1.\n- 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\nTypowy błąd: Pułapka 1: pominięcie etymologii — bez słowa „planetes\" / „wędrujący\" odpowiedź jest niepełna. Pułapka 2: literalne rozumienie („wędrówka znaczy chodzenie\") — zdanie ma podwójne znaczenie (człowiek wędruje + planety wędrują).","image":"img/jezyk-polski-2025-maj-matura-podstawowa/zad-1.webp","solution_image":null,"topics":"czytanie ze zrozumieniem, etymologia, Sagan, planeta","page_from":6,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2025 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 1. (0-1)<br>Na podstawie tekstu Carla Sagana wyjaśnij sens zdania: Rozpoczęliśmy wędrówkę<br>pośród „wędrowców”.</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 1. (0-1)<br>Wymagania określone w podstawie programowej1<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania,</li></ol>\n<p>analizowania i interpretowania […] tekstów<br>kultury […].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego</li></ol>\n<p>odbioru […] tekstów kultury na różnych<br>poziomach […].<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Zdający:</li><li>przetwarza i hierarchizuje informacje</li></ol>\n<p>z tekstów […];</p>\n<ol><li>[…] odczytuje informacje i przekazy</li></ol>\n<p>jawne i ukryte […].<br>SP, klasy VII i VIII<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Odbiór tekstów kultury. Uczeń:</li><li>wyszukuje w tekście potrzebne</li></ol>\n<p>informacje [ ].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu zdania na podstawie tekstu 1.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi2<br>Nazwa „planeta” pochodzi od greckiego słowa „wędrujący”. Dlatego też podróże<br>kosmiczne pomiędzy planetami zostały nazwane wędrówką pomiędzy wędrowcami.<br>Autor tekstu zauważa, że w naturze człowieka jest wędrowanie i poznawanie nowych<br>miejsc, również kosmosu. Wędrowcami są także planety, które podlegają nieustannemu<br>ruchowi. To zdanie oznacza zatem rozpoczęcie przez człowieka lotów kosmicznych.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: Słowo „planeta&quot; pochodzi od greckiego <strong>planetes</strong>, które oznacza „wędrujący&quot;. Carl Sagan przypomina, że już starożytni dostrzegli, iż <strong>planety</strong> są ciałami niebieskimi wędrującymi po niebie (w odróżnieniu od gwiazd stałych). Zdanie oznacza więc, że <strong>człowiek — kolejny wędrowiec — rozpoczął kosmiczne podróże między planetami-wędrowcami</strong>. To zarazem dowcipna gra językowa i metafora: lecimy na statkach kosmicznych ku planetom, które same od zawsze wędrują po orbitach. Klucz CKE — przykład: „Nazwa «planeta» pochodzi od greckiego słowa «wędrujący». Dlatego też podróże kosmiczne pomiędzy planetami zostały nazwane wędrówką pomiędzy wędrowcami.&quot;</p>\n<p>Tekst źródłowy — Carl Sagan, „Błękitna kropka&quot;</p>\n<p>To Tekst 1 z arkusza CKE — fragment Carla Sagana o gwiazdach „wędrujących&quot; (planetach), na którym opiera się zadanie 1.</p>\n<p>Strona arkusza CKE z treścią zadania</p>\n<p>Analiza zdania</p>\n<p>„Rozpoczęliśmy wędrówkę pośród «wędrowców».&quot;</p>\n<p>Zdanie jest grą słowną — dwa znaczenia słowa „wędrowiec&quot;:</p>\n<ol><li>My, ludzie — wyruszamy w kosmos (= „rozpoczęliśmy wędrówkę&quot;).</li><li>Planety — od greckiego planetes („wędrujący&quot;), bo poruszają się względem gwiazd stałych.</li></ol>\n<p>Co mówi Sagan w tekście</p>\n<p>„W odróżnieniu od tak zwanych gwiazd stałych […] «gwiazdy» wędrowały powoli wśród innych, niekiedy nawet zataczały pętle. Dzisiaj te ciała nazywamy planetami, od greckiego słowa planetes, które oznacza «wędrujący».&quot;</p>\n<p>Czyli: nasi przodkowie ZAUWAŻYLI ruch planet i nazwali je „wędrowcami&quot;. Teraz my (ludzie XX-XXI w.) dosłownie wędrujemy — wysyłamy statki kosmiczne między te wędrujące planety. „Wędrówka pośród wędrowców&quot; = nasza wyprawa pomiędzy ciałami, które od zarania nazywano „wędrowcami&quot;.</p>\n<p>Wzorcowa odpowiedź</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1 pkt — poprawne wyjaśnienie sensu zdania na podstawie tekstu 1.</li><li>0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Pułapka 1: pominięcie etymologii — bez słowa „planetes&quot; / „wędrujący&quot; odpowiedź jest niepełna. Pułapka 2: literalne rozumienie („wędrówka znaczy chodzenie&quot;) — zdanie ma podwójne znaczenie (człowiek wędruje + planety wędrują).</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p>Cechą ciał niebieskich (planet), która musiała wydać się ludziom bardzo bliska, było wędrowanie - planety przemieszczały się powoli wśród innych gwiazd, niekiedy zataczając pętle, co przypominało ludzką skłonność do wędrówki.</p>\n<p>1 pkt - poprawne podanie cechy ciał niebieskich na podstawie 1. akapitu w tekście 1. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.</p>\n<p>wędrowanie/wędrujący/wędrujące; przemieszczanie się; poruszanie się</p>"}]}