{"id":"jezyk-polski-2025-maj-matura-podstawowa/zad/11","paper_id":"jezyk-polski-2025-maj-matura-podstawowa","number":"11","points":1,"ptype":"open","subject":"jezyk-polski","category":"matura","year":2025,"month":"maj","level":"podstawowa","text":"Zadanie 11. (0-1)\nPrzeczytaj poniższy fragment utworu literackiego.\nKrzysztof Kamil Baczyński\nTen czas\nMiła moja, kochana. Taki to mroczny czas.\nCiemna noc, tak już dawno ciemna noc, a bez gwiazd,\npo której drzew upiory wydarte ziemi - drżą.\nSmutne nieba nad nami jak krzyż złamanych rąk.\nGłowy dudnią po ziemi, noce schodzą do dnia,\ndni do nocy odchodzą, nie łodzie - trumny rodzą,\nw świat grobami odchodzą, odchodzi czas we snach.\nA serca - tak ich mało, a usta - tyle ich.\nMy sami - tacy mali, krok jeszcze - przejdziem w mit.\nMy sami - takie chmurki u skrzyżowania dróg,\ngdzie armaty stuleci i krzyż, a na nim Bóg.\n10 września 1942 r.\nKrzysztof Kamil Baczyński, Ten czas, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1989.\nW kontekście przytoczonego fragmentu wiersza Ten czas Krzysztofa Kamila\nBaczyńskiego wyjaśnij sens sformułowania przejdziem w mit.\n11.\n0-1\nMPOP-P1_100","answer":null,"answer_text":"Zadanie 11. (0-1)\nWymagania ogólne\nWymagania szczegółowe\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n5. Znajomość wybranych utworów\nz literatury polskiej […].\n7. Kształcenie umiejętności czytania,\nanalizowania i interpretowania literatury\n[…].\n8. Kształcenie umiejętności świadomego\nodbioru utworów literackich […] na różnych\npoziomach: dosłownym, metaforycznym,\nsymbolicznym […].\nI. Kształcenie literackie i kulturowe.\n1. Czytanie utworów literackich. Zdający:\n5) interpretuje treści […] symboliczne\nutworu literackiego;\n8) rozpoznaje tematykę i problematykę\npoznanych tekstów […].\nZasady oceniania\n1 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu sformułowania.\n0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\nPrzykładowe odpowiedzi\nSformułowanie przejdziem w mit oznacza, że osoba mówiąca w wierszu ma świadomość\ntego, że jest uczestnikiem ważnych zdarzeń o znaczeniu historycznym, które nigdy nie\nzostaną zapomniane.\nTen fragment wiersza można interpretować jako wyraz bezradności człowieka wobec\nokrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się\nfantazją/iluzją/opowieścią.","solution":"Odpowiedź: Sformułowanie **„przejdziem w mit\"** oznacza, że **pokolenie Baczyńskiego** (pokolenie Kolumbów — młodzi ludzie walczący w czasie II wojny światowej) ma **świadomość, że jest uczestnikiem wielkich, historycznych wydarzeń**, które przejdą do legendy / mitu narodowego. „My sami — tacy mali\" — pojedyncze życia są drobne; „krok jeszcze — przejdziem w mit\" — wystarczy chwila (zginąć, dokonać czynu), by zostać włączonym w narodowy mit. Możliwe inne odczytania (CKE dopuszcza): - Wyraz **bezradności człowieka wobec okrucieństwa dziejów** — walczący przestaną istnieć, zginą, staną się fantazją / iluzją / opowieścią. - Świadomość **przemijania jednostkowego życia** w obliczu wielkich wydarzeń historycznych. Klucz CKE — przykład: - „Sformułowanie *przejdziem w mit* oznacza, że osoba mówiąca w wierszu ma świadomość tego, że jest uczestnikiem ważnych zdarzeń o znaczeniu historycznym, które nigdy nie zostaną zapomniane.\" - „Ten fragment wiersza można interpretować jako wyraz bezradności człowieka wobec okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się fantazją/iluzją/opowieścią.\"\n\nMateriały źródłowe\n\nStrona arkusza CKE z tym zadaniem\n\nKontekst — Baczyński i pokolenie Kolumbów\n\nKrzysztof Kamil Baczyński (1921-1944) — poeta, żołnierz Armii Krajowej, jeden z czołowych przedstawicieli pokolenia Kolumbów (pisarze urodzeni ok. 1920 r., których dorosłość przypadła na lata wojny). Zginął w powstaniu warszawskim w wieku 23 lat.\n\nTen czas (10 września 1942) — wiersz wojenny, miłosny, eschatologiczny. Adresowany do żony, Barbary („Miła moja, kochana\"). Tematem jest doświadczenie życia w cieniu wojny, świadomość kruchości istnienia.\n\nAnaliza fragmentu\n\n„My sami — tacy mali, krok jeszcze — przejdziem w mit.\"\n\nCo znaczy „mit\"?\n\nMit w tym kontekście NIE oznacza fałszu, kłamstwa czy iluzji w potocznym znaczeniu. Oznacza:\n- legendę narodową — opowieść heroiczną przekazywaną z pokolenia na pokolenie;\n- wymiar symboliczny historii — wydarzenia, które wykraczają poza fakty, stają się archetypem;\n- przekroczenie czasu — pozostawanie w pamięci zbiorowej.\n\n„Krok jeszcze\"\n\n„Wystarczy krok\" — pokolenie Baczyńskiego jest na progu mitu. Wystarczy zginąć, dokonać heroicznego czynu, by zostać włączonym w panteon bohaterów narodowych. To zarówno świadomość bliskości śmierci, jak i poczucie udziału w doniosłej historii.\n\n„My sami — tacy mali\"\n\nKontrast: jednostkowo MALI (kruchość, śmiertelność), ale historycznie WIELCY (przejdą w mit). Pokolenie świadome swojej drobności jako jednostek i swojego znaczenia jako zbiorowości.\n\nDwa możliwe odczytania (CKE dopuszcza oba)\n\nOdczytanie 1 — heroiczne\n\nSformułowanie oznacza świadomość udziału w wielkich wydarzeniach historycznych, które przejdą do legendy narodu. Pokolenie Kolumbów (Baczyński, Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy, Andrzej Trzebiński) faktycznie weszło w polski mit jako bohaterowie powstania warszawskiego. „Przejdziem w mit\" = staniem się legendą, nie zostaniemy zapomniani.\n\nOdczytanie 2 — egzystencjalne / pesymistyczne\n\nSformułowanie wyraża bezradność człowieka wobec okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się tylko opowieścią, fantazją, iluzją. „Mit\" jako odlot od rzeczywistości — nie istniejemy już realnie, jesteśmy tylko historią, którą opowiadają inni.\n\nOba odczytania są spójne z wierszem — Baczyński łączy heroizm i pesymizm.\n\nWzorcowa odpowiedź\n\nPunktacja CKE\n\n- 1 pkt — poprawne wyjaśnienie sensu sformułowania.\n- 0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.\n\nTypowy błąd: Pułapka 1: rozumieć „mit\" jako fałsz / nieprawdę — w wierszu mit oznacza **legendę narodową, opowieść heroiczną**, nie kłamstwo. Pułapka 2: pomijać kontekst historyczny — wiersz powstał we wrześniu 1942, w czasie okupacji. „Mroczny czas\", „armaty stuleci\", „krzyż\" — to obraz wojny. Pułapka 3: pomylenie z innym wierszem Baczyńskiego (jest ich wiele).","image":"img/jezyk-polski-2025-maj-matura-podstawowa/zad-11.webp","solution_image":null,"topics":"Baczyński Ten czas, mit, pokolenie Kolumbów","page_from":15,"source":"ocr","answer_source":null,"answer_text_source":"ocr","solution_source":"maturaonline","text_source":"ocr","source_label":"Język polski · Matura · maj 2025 (podstawowa)","subject_label":"Język polski","category_label":"Matura","text_html":"<p>Zadanie 11. (0-1)<br>Przeczytaj poniższy fragment utworu literackiego.<br>Krzysztof Kamil Baczyński<br>Ten czas<br>Miła moja, kochana. Taki to mroczny czas.<br>Ciemna noc, tak już dawno ciemna noc, a bez gwiazd,<br>po której drzew upiory wydarte ziemi - drżą.<br>Smutne nieba nad nami jak krzyż złamanych rąk.<br>Głowy dudnią po ziemi, noce schodzą do dnia,<br>dni do nocy odchodzą, nie łodzie - trumny rodzą,<br>w świat grobami odchodzą, odchodzi czas we snach.<br>A serca - tak ich mało, a usta - tyle ich.<br>My sami - tacy mali, krok jeszcze - przejdziem w mit.<br>My sami - takie chmurki u skrzyżowania dróg,<br>gdzie armaty stuleci i krzyż, a na nim Bóg.<br>10 września 1942 r.<br>Krzysztof Kamil Baczyński, Ten czas, [w:] tegoż, Wybór poezji, Wrocław 1989.<br>W kontekście przytoczonego fragmentu wiersza Ten czas Krzysztofa Kamila<br>Baczyńskiego wyjaśnij sens sformułowania przejdziem w mit.<br>11.<br>0-1<br>MPOP-P1_100</p>","answer_text_html":"<p>Zadanie 11. (0-1)<br>Wymagania ogólne<br>Wymagania szczegółowe<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Znajomość wybranych utworów</li></ol>\n<p>z literatury polskiej […].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności czytania,</li></ol>\n<p>analizowania i interpretowania literatury<br>[…].</p>\n<ol><li>Kształcenie umiejętności świadomego</li></ol>\n<p>odbioru utworów literackich […] na różnych<br>poziomach: dosłownym, metaforycznym,<br>symbolicznym […].<br>I. Kształcenie literackie i kulturowe.</p>\n<ol><li>Czytanie utworów literackich. Zdający:</li><li>interpretuje treści […] symboliczne</li></ol>\n<p>utworu literackiego;</p>\n<ol><li>rozpoznaje tematykę i problematykę</li></ol>\n<p>poznanych tekstów […].<br>Zasady oceniania<br>1 pkt - poprawne wyjaśnienie sensu sformułowania.<br>0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.<br>Przykładowe odpowiedzi<br>Sformułowanie przejdziem w mit oznacza, że osoba mówiąca w wierszu ma świadomość<br>tego, że jest uczestnikiem ważnych zdarzeń o znaczeniu historycznym, które nigdy nie<br>zostaną zapomniane.<br>Ten fragment wiersza można interpretować jako wyraz bezradności człowieka wobec<br>okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się<br>fantazją/iluzją/opowieścią.</p>","solutions":[{"source":"maturaonline","label":"matura-online.pl","kind":"text","html":"<p>Odpowiedź: Sformułowanie <strong>„przejdziem w mit&quot;</strong> oznacza, że <strong>pokolenie Baczyńskiego</strong> (pokolenie Kolumbów — młodzi ludzie walczący w czasie II wojny światowej) ma <strong>świadomość, że jest uczestnikiem wielkich, historycznych wydarzeń</strong>, które przejdą do legendy / mitu narodowego. „My sami — tacy mali&quot; — pojedyncze życia są drobne; „krok jeszcze — przejdziem w mit&quot; — wystarczy chwila (zginąć, dokonać czynu), by zostać włączonym w narodowy mit. Możliwe inne odczytania (CKE dopuszcza): - Wyraz <strong>bezradności człowieka wobec okrucieństwa dziejów</strong> — walczący przestaną istnieć, zginą, staną się fantazją / iluzją / opowieścią. - Świadomość <strong>przemijania jednostkowego życia</strong> w obliczu wielkich wydarzeń historycznych. Klucz CKE — przykład: - „Sformułowanie <em>przejdziem w mit</em> oznacza, że osoba mówiąca w wierszu ma świadomość tego, że jest uczestnikiem ważnych zdarzeń o znaczeniu historycznym, które nigdy nie zostaną zapomniane.&quot; - „Ten fragment wiersza można interpretować jako wyraz bezradności człowieka wobec okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się fantazją/iluzją/opowieścią.&quot;</p>\n<p>Materiały źródłowe</p>\n<p>Strona arkusza CKE z tym zadaniem</p>\n<p>Kontekst — Baczyński i pokolenie Kolumbów</p>\n<p>Krzysztof Kamil Baczyński (1921-1944) — poeta, żołnierz Armii Krajowej, jeden z czołowych przedstawicieli pokolenia Kolumbów (pisarze urodzeni ok. 1920 r., których dorosłość przypadła na lata wojny). Zginął w powstaniu warszawskim w wieku 23 lat.</p>\n<p>Ten czas (10 września 1942) — wiersz wojenny, miłosny, eschatologiczny. Adresowany do żony, Barbary („Miła moja, kochana&quot;). Tematem jest doświadczenie życia w cieniu wojny, świadomość kruchości istnienia.</p>\n<p>Analiza fragmentu</p>\n<p>„My sami — tacy mali, krok jeszcze — przejdziem w mit.&quot;</p>\n<p>Co znaczy „mit&quot;?</p>\n<p>Mit w tym kontekście NIE oznacza fałszu, kłamstwa czy iluzji w potocznym znaczeniu. Oznacza:</p>\n<ul><li>legendę narodową — opowieść heroiczną przekazywaną z pokolenia na pokolenie;</li><li>wymiar symboliczny historii — wydarzenia, które wykraczają poza fakty, stają się archetypem;</li><li>przekroczenie czasu — pozostawanie w pamięci zbiorowej.</li></ul>\n<p>„Krok jeszcze&quot;</p>\n<p>„Wystarczy krok&quot; — pokolenie Baczyńskiego jest na progu mitu. Wystarczy zginąć, dokonać heroicznego czynu, by zostać włączonym w panteon bohaterów narodowych. To zarówno świadomość bliskości śmierci, jak i poczucie udziału w doniosłej historii.</p>\n<p>„My sami — tacy mali&quot;</p>\n<p>Kontrast: jednostkowo MALI (kruchość, śmiertelność), ale historycznie WIELCY (przejdą w mit). Pokolenie świadome swojej drobności jako jednostek i swojego znaczenia jako zbiorowości.</p>\n<p>Dwa możliwe odczytania (CKE dopuszcza oba)</p>\n<p>Odczytanie 1 — heroiczne</p>\n<p>Sformułowanie oznacza świadomość udziału w wielkich wydarzeniach historycznych, które przejdą do legendy narodu. Pokolenie Kolumbów (Baczyński, Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy, Andrzej Trzebiński) faktycznie weszło w polski mit jako bohaterowie powstania warszawskiego. „Przejdziem w mit&quot; = staniem się legendą, nie zostaniemy zapomniani.</p>\n<p>Odczytanie 2 — egzystencjalne / pesymistyczne</p>\n<p>Sformułowanie wyraża bezradność człowieka wobec okrucieństwa dziejów. Walczący przestaną istnieć, zginą, staną się tylko opowieścią, fantazją, iluzją. „Mit&quot; jako odlot od rzeczywistości — nie istniejemy już realnie, jesteśmy tylko historią, którą opowiadają inni.</p>\n<p>Oba odczytania są spójne z wierszem — Baczyński łączy heroizm i pesymizm.</p>\n<p>Wzorcowa odpowiedź</p>\n<p>Punktacja CKE</p>\n<ul><li>1 pkt — poprawne wyjaśnienie sensu sformułowania.</li><li>0 pkt — odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.</li></ul>\n<p>Typowy błąd: Pułapka 1: rozumieć „mit&quot; jako fałsz / nieprawdę — w wierszu mit oznacza <strong>legendę narodową, opowieść heroiczną</strong>, nie kłamstwo. Pułapka 2: pomijać kontekst historyczny — wiersz powstał we wrześniu 1942, w czasie okupacji. „Mroczny czas&quot;, „armaty stuleci&quot;, „krzyż&quot; — to obraz wojny. Pułapka 3: pomylenie z innym wierszem Baczyńskiego (jest ich wiele).</p>"},{"source":"maturazai","label":"maturazai.pl (AI)","kind":"text","html":"<p>Przykładem pogardy dla słabości w łagrze jest dominacja więźniów kryminalnych (urków) nad więźniami politycznymi. Urki, będąc fizycznie silniejsi i bezwzględniejsi, terroryzowali słabszych współwięźniów - zabierali im jedzenie, ubrania i lepsze miejsca do spania. Kto okazywał słabość, był natychmiast wykorzystywany. Innym przykładem są walki o dostęp do pierwszego kotła z jedzeniem, w których górę brali najsilniejsi, a słabsi dostawali resztki.</p>\n<p>1 pkt - poprawne podanie przykładu z Innego świata. 0 pkt - odpowiedź niepoprawna albo brak odpowiedzi.</p>\n<p>władza więźniów kryminalnych / urków nad politycznymi oparta na dominacji fizycznej; przemoc fizyczna wobec kobiet; kłótnie i walki o dostęp do pierwszego kotła z najlepszym jedzeniem</p>"}]}